| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၃. ပဋိပဒာသုတ္တဝဏ္ဏနာ
3. Paṭipadāsuttavaṇṇanā
၃. မိစ္ဆာ ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ မိစ္ဆာပဋိပဒာ, ဝဋ္ဋဂာမိမဂ္ဂော ဒုက္ခာဝဟတ္တာ။ တံ မိစ္ဆာပဋိပဒံ။ တေနာဟ ‘‘အနိယ္ယာနိကပဋိပဒာ’’တိ။ သော ပုညာဘိသင္ခာရော ကထံ မိစ္ဆာပဋိပဒာ ဟောတီတိ? သမ္ပတ္တိဘဝေ သုခာဝဟောဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ ဝဋ္ဋသီသတ္တာတိ ဝဋ္ဋပက္ခိယာနံ ဥတ္တမင္ဂဘာဝတော။ အန္တမသောတိ ဥက္ကံသပရိယန္တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ အဝကံသပရိယန္တတော။ ‘‘ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနာဓိဂမာယ ပစ္စယော ဟောတူ’’တိ ဧဝံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထေတ္ဝာ ပဝတ္တိတံ။ ပဏ္ဏမုဋ္ဌိဒာနမတ္တန္တိ သာကပဏ္ဏမုဋ္ဌိဒာနမတ္တံ။ အပ္ပတ္ဝာတိ အန္တောဂဓဟေတု ဧသ နိဒ္ဒေသော, အပာပေတ္ဝာတိ အတ္ထော။ ယဒဂ္ဂေန ဝာ ပဋိပဇ္ဇနတော အရဟတ္တံ ပတ္တောတိ ဝုစ္စတိ, တဒဂ္ဂေန တဒာဝဟာ ပဋိပဒာပိ ပတ္တာတိ ဝုစ္စတီတိ ‘‘အပ္ပတ္ဝာ’’တိ ဝုတ္တံ။ အနုလောမဝသေနာတိ အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဝသေန။ ပဋိလောမဝသေနာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ပဋိပဒာ ပုစ္ဆိတာတိ ဧတေန ပဋိပဒာ ဒေသေတုံ အာရဒ္ဓာတိ အယမ္ပိ အတ္ထော သင္ဂဟိတော ယထာရဒ္ဓသ္သ အတ္ထသ္သ ကထေတုကမ္ယတာပုစ္ဆာယ ဣဓာဂတတ္တာ။ အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဒေသနာယမ္ပေတ္ထ ဗ္ယတိရေကမုခေန အဝိဇ္ဇာဒိနိရောဓာ ပန ဝိဇ္ဇာယ သတိ ဟောတိ သင္ခာရာနံ အသမ္ဘဝောတိ ဝုတ္တံ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ဘာဇိတ’’န္တိ။ သရူပေန ပန တာယ ဝဋ္ဋမေဝ ပကာသိတံ။ ဝက္ခတိ ဟိ ပရိယောသာနေ ‘‘ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမေဝ ကထိတ’’န္တိ။ နိယ္ယာတနေတိ နိဂမနေ။ ဖလေနာတိ ပတ္တဗ္ဗဖလေန ပဋိပဒာယ သမ္ပာပကဟေတုနော ဒသ္သိတတ္တာ။ ယထာ ဟိ တိဝိဓော ဟေတု ဉာပကော, နိဗ္ဗတ္တကော, သမ္ပာပကောတိ, ဧဝံ တိဝိဓံ ဖလံ ဉာပေတဗ္ဗံ, နိဗ္ဗတ္တေတဗ္ဗံ, သမ္ပာပေတဗ္ဗန္တိ။ တသ္မာ ပတ္တဗ္ဗဖလေန နိဗ္ဗာနေန တံသမ္ပာပကဟေတုဘူတာယ ပဋိပဒာယ ဒသ္သိတတ္တာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ဖလေန ဟေတ္ထာ’’တိအာဒိ။ အယံ ဝုစ္စတီတိ ဧဝံ နိဗ္ဗာနဖလာ အယံ ‘‘သမ္မာပဋိပဒာ’’တိ ဝုစ္စတိ။ အသေသဝိရာဂာ အသေသနိရောဓာတိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန အဝိဇ္ဇာယ အသေသဝိရဇ္ဇနတော အသေသနိရုဇ္ဈနတော စ။ ပဒဒ္ဝယေနပိ အနုပ္ပာဒနိရောဓမေဝ ဝဒတိ။ တဉ္ဟိ နိဗ္ဗာနံ။ ဒုတိယဝိကပ္ပေ အယံ ဧတ္ထ အဓိပ္ပာယော – ယေန မဂ္ဂေန ကရဏဘူတေန အသေသနိရောဓော ဟောတိ, အဝိဇ္ဇာယ အသေသနိရောဓော ယံ အာဂမ္မ ဟောတိ, တံ မဂ္ဂံ ဒသ္သေတုန္တိ။ ဧဝဉ္ဟိ သတီတိ ဧဝံ ပဒဘာဇနသ္သ နိဗ္ဗာနသ္သ ပဒတ္ထေ သတိ။ သာနုဘာဝာ ပဋိပဒာ ဝိဘတ္တာ ဟောတီတိ အဝိဇ္ဇာယ အသေသနိရောဓဟေတုပဋိပဒာ တတ္ထ သာတိသယသာမတ္ထိယသမာယောဂတော သာနုဘာဝာ ဝိဘတ္တာ ဟောတိ။ မိစ္ဆာပဋိပဒာဂဟဏေနေတ္ထ ဝဋ္ဋသ္သပိ ဝိဘတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမေဝ ကထိတ’’န္တိ။
3. Micchā paṭipajjati etāyāti micchāpaṭipadā, vaṭṭagāmimaggo dukkhāvahattā. Taṃ micchāpaṭipadaṃ. Tenāha ‘‘aniyyānikapaṭipadā’’ti. So puññābhisaṅkhāro kathaṃ micchāpaṭipadā hotīti? Sampattibhave sukhāvahova hotīti adhippāyo. Vaṭṭasīsattāti vaṭṭapakkhiyānaṃ uttamaṅgabhāvato. Antamasoti ukkaṃsapariyantaṃ sandhāya vadati avakaṃsapariyantato. ‘‘Idaṃ me puññaṃ nibbānādhigamāya paccayo hotū’’ti evaṃ nibbānaṃ patthetvā pavattitaṃ. Paṇṇamuṭṭhidānamattanti sākapaṇṇamuṭṭhidānamattaṃ. Appatvāti antogadhahetu esa niddeso, apāpetvāti attho. Yadaggena vā paṭipajjanato arahattaṃ pattoti vuccati, tadaggena tadāvahā paṭipadāpi pattāti vuccatīti ‘‘appatvā’’ti vuttaṃ. Anulomavasenāti anulomapaṭiccasamuppādavasena. Paṭilomavasenāti etthāpi eseva nayo. Paṭipadā pucchitāti etena paṭipadā desetuṃ āraddhāti ayampi attho saṅgahito yathāraddhassa atthassa kathetukamyatāpucchāya idhāgatattā. Anulomapaṭiccasamuppādadesanāyampettha byatirekamukhena avijjādinirodhā pana vijjāya sati hoti saṅkhārānaṃ asambhavoti vuttaṃ ‘‘nibbānaṃ bhājita’’nti. Sarūpena pana tāya vaṭṭameva pakāsitaṃ. Vakkhati hi pariyosāne ‘‘vaṭṭavivaṭṭameva kathita’’nti. Niyyātaneti nigamane. Phalenāti pattabbaphalena paṭipadāya sampāpakahetuno dassitattā. Yathā hi tividho hetu ñāpako, nibbattako, sampāpakoti, evaṃ tividhaṃ phalaṃ ñāpetabbaṃ, nibbattetabbaṃ, sampāpetabbanti. Tasmā pattabbaphalena nibbānena taṃsampāpakahetubhūtāya paṭipadāya dassitattāti attho. Tenāha ‘‘phalena hetthā’’tiādi. Ayaṃ vuccatīti evaṃ nibbānaphalā ayaṃ ‘‘sammāpaṭipadā’’ti vuccati. Asesavirāgā asesanirodhāti samucchedappahānavasena avijjāya asesavirajjanato asesanirujjhanato ca. Padadvayenapi anuppādanirodhameva vadati. Tañhi nibbānaṃ. Dutiyavikappe ayaṃ ettha adhippāyo – yena maggena karaṇabhūtena asesanirodho hoti, avijjāya asesanirodho yaṃ āgamma hoti, taṃ maggaṃ dassetunti. Evañhi satīti evaṃ padabhājanassa nibbānassa padatthe sati. Sānubhāvā paṭipadā vibhattā hotīti avijjāya asesanirodhahetupaṭipadā tattha sātisayasāmatthiyasamāyogato sānubhāvā vibhattā hoti. Micchāpaṭipadāgahaṇenettha vaṭṭassapi vibhattattā vuttaṃ ‘‘vaṭṭavivaṭṭameva kathita’’nti.
ပဋိပဒာသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Paṭipadāsuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၃. ပဋိပဒာသုတ္တံ • 3. Paṭipadāsuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၃. ပဋိပဒာသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 3. Paṭipadāsuttavaṇṇanā
