| Library / Tipiṭaka / තිපිටක • Tipiṭaka / ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
34. පථවීනිද්දෙසවණ්ණනා
34. Pathavīniddesavaṇṇanā
242. ජාතා (පාචි. 86; පාචි. අට්ඨ. 86-88; කඞ්ඛා. අට්ඨ. පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා) අජාතාති දුවිධා පථවීති අත්ථො. ඉදානි තදුභයං දස්සෙතුං ‘‘සුද්ධමත්තිකපංසුකා’’තිආදිමාහ. තත්ථ සුද්ධමත්තිකපංසුකා ච අදඩ්ඪා ච බහුමත්තිකපංසුකා ච චාතුමාසාධිකොවට්ඨපංසුමත්තිකරාසි ච ජාතපථවීති සම්බන්ධො. එත්ථ පන අදඩ්ඪාති උද්ධනපචනකුම්භකාරාවාපභාජනපචනාදිවසෙන තථා තථා අදඩ්ඪා. අයං පන විසුං නත්ථි, සුද්ධපංසුආදීසු අඤ්ඤතරාව වෙදිතබ්බා. සුද්ධපංසු සුද්ධමත්තිකා යෙභුය්යෙනපංසු යෙභුය්යෙනමත්තිකා අතිරෙකචාතුමාසාධිකොවට්ඨමත්තිකාපංසුපුඤ්ජා ච අදඩ්ඪා චාති අයං සබ්බාපි ජාතපථවීති වෙදිතබ්බා.
242. Jātā (pāci. 86; pāci. aṭṭha. 86-88; kaṅkhā. aṭṭha. pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā) ajātāti duvidhā pathavīti attho. Idāni tadubhayaṃ dassetuṃ ‘‘suddhamattikapaṃsukā’’tiādimāha. Tattha suddhamattikapaṃsukā ca adaḍḍhā ca bahumattikapaṃsukā ca cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca jātapathavīti sambandho. Ettha pana adaḍḍhāti uddhanapacanakumbhakārāvāpabhājanapacanādivasena tathā tathā adaḍḍhā. Ayaṃ pana visuṃ natthi, suddhapaṃsuādīsu aññatarāva veditabbā. Suddhapaṃsu suddhamattikā yebhuyyenapaṃsu yebhuyyenamattikā atirekacātumāsādhikovaṭṭhamattikāpaṃsupuñjā ca adaḍḍhā cāti ayaṃ sabbāpi jātapathavīti veditabbā.
243. දුතියාති අජාතපථවීති අත්ථො. වුත්තරාසීති මත්තිකරාසි ච පංසුරාසි ච චාතුමාසොමවට්ඨකො අජාතපථවීති අත්ථො.
243.Dutiyāti ajātapathavīti attho. Vuttarāsīti mattikarāsi ca paṃsurāsi ca cātumāsomavaṭṭhako ajātapathavīti attho.
244. ඉදානි යෙභුය්යෙනමත්තිකා යෙභුය්යෙනපංසුකා යෙභුය්යෙනසක්ඛරාති එවං වුත්තාසු කිත්තාවතා යෙභුය්යතා හොතීති තං දස්සෙතුං ‘‘ද්වෙ භාගා’’තිආදිමාහ. තත්ථ තීසු භාගෙසු ද්වෙ භාගා මත්තිකා යස්සා භූමියා, එසා යෙභුය්යමත්තිකාති සම්බන්ධො. උපඩ්ඪපංසුආදයොපි කප්පියා එව අකප්පියභාගස්ස අනතිරෙකතො. ‘‘යෙභුය්යෙනමත්තිකා යෙභුය්යෙනපංසුකා’’ති (පාචි. 86) හි වුත්තං, න ‘‘උපඩ්ඪමත්තිකා, උපඩ්ඪපංසුකා’’ති. සෙසෙසුපීති යෙභුය්යපංසුකාදීසුපි.
244. Idāni yebhuyyenamattikā yebhuyyenapaṃsukā yebhuyyenasakkharāti evaṃ vuttāsu kittāvatā yebhuyyatā hotīti taṃ dassetuṃ ‘‘dve bhāgā’’tiādimāha. Tattha tīsu bhāgesu dve bhāgā mattikā yassā bhūmiyā, esā yebhuyyamattikāti sambandho. Upaḍḍhapaṃsuādayopi kappiyā eva akappiyabhāgassa anatirekato. ‘‘Yebhuyyenamattikā yebhuyyenapaṃsukā’’ti (pāci. 86) hi vuttaṃ, na ‘‘upaḍḍhamattikā, upaḍḍhapaṃsukā’’ti. Sesesupīti yebhuyyapaṃsukādīsupi.
245. ජාතසඤ්ඤිස්ස පාචිත්තීති සම්බන්ධො. ද්වෙළ්හස්ස විමතිස්ස දුක්කටං. ජාතෙ අජාතසඤ්ඤිස්ස අනාපත්ති.
245. Jātasaññissa pācittīti sambandho. Dveḷhassa vimatissa dukkaṭaṃ. Jāte ajātasaññissa anāpatti.
246. එකායාණත්තියා එකාති සචෙ සකිං ආණත්තො දිවසම්පි ඛණති, ආණාපකස්ස එකා එවාති අත්ථො. වාචසොති වාචාය වාචායාති අත්ථො.
246.Ekāyāṇattiyā ekāti sace sakiṃ āṇatto divasampi khaṇati, āṇāpakassa ekā evāti attho. Vācasoti vācāya vācāyāti attho.
247. එත්ථ ‘‘ජාලෙහි අග්ගි’’න්ති වා වත්තුං න වට්ටති. අනියමෙත්වා පන ‘‘පොක්ඛරණිං ඛණ, පථවිං ඛණ, වාපිං ඛණ, ආවාටං ඛණ, කන්දං ඛණා’’ති වත්තුං වට්ටති.
247. Ettha ‘‘jālehi aggi’’nti vā vattuṃ na vaṭṭati. Aniyametvā pana ‘‘pokkharaṇiṃ khaṇa, pathaviṃ khaṇa, vāpiṃ khaṇa, āvāṭaṃ khaṇa, kandaṃ khaṇā’’ti vattuṃ vaṭṭati.
248. එදිසන්ති එත්ථ අඤ්ඤම්පි එවරූපං කප්පියවොහාරවචනං වට්ටතීති අධිප්පායො.
248.Edisanti ettha aññampi evarūpaṃ kappiyavohāravacanaṃ vaṭṭatīti adhippāyo.
249. කොපෙතුං ලබ්භන්ති සම්බන්ධො, ඝටාදීහි ගහෙතුං සක්කුණෙය්යකං උස්සිඤ්චනීයකද්දමං.
249. Kopetuṃ labbhanti sambandho, ghaṭādīhi gahetuṃ sakkuṇeyyakaṃ ussiñcanīyakaddamaṃ.
251-2. උදකසන්තිකෙ පතිතෙති සම්බන්ධො. උදකෙ පතිතං පන සබ්බකාලං කප්පියමෙව, තස්මා අකප්පියං දස්සෙතුං ‘‘උදකසන්තිකෙ’’ති වුත්තං. පාසාණෙ ලග්ගෙ රජෙ ච නවසොණ්ඩියා පතිතෙ රජෙ චාති සම්බන්ධො. අබ්භොකාසුට්ඨිතෙ වම්මිකෙ ච මත්තිකාකුට්ටෙ චාති අත්ථො, තථා එතෙපි සබ්බෙ චාතුමාසාධිකොවට්ඨා න කොපෙතබ්බාති අත්ථො.
251-2. Udakasantike patiteti sambandho. Udake patitaṃ pana sabbakālaṃ kappiyameva, tasmā akappiyaṃ dassetuṃ ‘‘udakasantike’’ti vuttaṃ. Pāsāṇe lagge raje ca navasoṇḍiyā patite raje cāti sambandho. Abbhokāsuṭṭhite vammike ca mattikākuṭṭe cāti attho, tathā etepi sabbe cātumāsādhikovaṭṭhā na kopetabbāti attho.
253-5. භූමිං විකොපයං ථම්භාදිං ගණ්හිතුං න ච කප්පතීති සම්බන්ධො. ධාරායාති පස්සාවධාරාය. පදං දස්සෙස්සාමීති සම්බන්ධො.
253-5. Bhūmiṃ vikopayaṃ thambhādiṃ gaṇhituṃ na ca kappatīti sambandho. Dhārāyāti passāvadhārāya. Padaṃ dassessāmīti sambandho.
257. සෙකොති සිඤ්චනං. භූමියා අල්ලහත්ථං ඨපෙත්වාති සම්බන්ධො.
257.Sekoti siñcanaṃ. Bhūmiyā allahatthaṃ ṭhapetvāti sambandho.
258. අවසෙ සතීති හත්ථදාහාදීසු ආපදාසූති අත්ථො. පථවීවිනිච්ඡයො.
258.Avase satīti hatthadāhādīsu āpadāsūti attho. Pathavīvinicchayo.
පථවීනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
Pathavīniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
