Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / ཏིཔིཊཀ • Tipiṭaka / སཱརཏྠདཱིཔནཱི-ཊཱིཀཱ • Sāratthadīpanī-ṭīkā

༡༠. པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཝཎྞནཱ

10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā

༨༤-༨༦. དསམེ ཨེཀིནྡྲིཡནྟི ‘‘ཀཱཡིནྡྲིཡཾ ཨཏྠཱི’’ཏི མཉྙམཱནཱ ཝདནྟི། མུཊྛིཔྤམཱཎཱཏི མུཊྛིནཱ སངྒཧེཏབྦཔྤམཱཎཱ། ཨེཏྠ ཀིཉྩཱཔི ཡེབྷུཡྻཔཾསུཾ ཨཔྤཔཾསུཉྩ པཐཝིཾ ཝཏྭཱ ཨུཔཌྜྷཔཾསུཀཱ པཐཝཱི ན ཝུཏྟཱ, ཏཐཱཔི པཎྞཏྟིཝཛྫསིཀྑཱཔདེསུ སཱཝསེསཔཉྙཏྟིཡཱཔི སམྦྷཝཏོ ཨུཔཌྜྷཔཾསུཀཱཡཔི པཐཝིཡཱ པཱཙིཏྟིཡམེཝཱཏི གཧེཏབྦཾ། ཀེཙི པན ‘‘སབྦཙྪནྣཱདཱིསུ ཨུཔཌྜྷེ དུཀྐཊསྶ ཝུཏྟཏྟཱ ཨིདྷཱཔི དུཀྐཊཾ ཡུཏྟ’’ནྟི ཝདནྟི, ཏཾ ན ཡུཏྟཾ པཱཙིཏྟིཡཝཏྠུཀཉྩ ཨནཱཔཏྟིཝཏྠུཀཉྩ དུཝིདྷཾ པཐཝིཾ ཋཔེཏྭཱ ཨཉྙིསྶཱ དུཀྐཊཝཏྠུཀཱཡ ཏཏིཡཱཡ པཐཝིཡཱ ཨབྷཱཝཏོ། དྭེཡེཝ ཧི པཐཝིཡོ ཝུཏྟཱ ‘‘ཛཱཏཱ ཙ པཐཝཱི ཨཛཱཏཱ ཙ པཐཝཱི’’ཏི། ཏསྨཱ དྭཱིསུ ཨཉྙཏརཱཡ པཐཝིཡཱ བྷཝིཏབྦཾ, ཝིནཡཝིནིཙྪཡེ ཙ སམྤཏྟེ གརུཀེཡེཝ ཋཱཏབྦཏྟཱ ན སཀྐཱ ཨེཏྠ ཨནཱཔཏྟིཡཱ བྷཝིཏུཾ། སབྦཙྪནྣཱདཱིསུ པན ཨུཔཌྜྷེ དུཀྐཊཾ ཡུཏྟཾ ཏཏྠ ཏཱདིསསྶ དུཀྐཊཝཏྠུནོ སབྦྷཱཝཱ།

84-86. Dasame ekindriyanti ‘‘kāyindriyaṃ atthī’’ti maññamānā vadanti. Muṭṭhippamāṇāti muṭṭhinā saṅgahetabbappamāṇā. Ettha kiñcāpi yebhuyyapaṃsuṃ appapaṃsuñca pathaviṃ vatvā upaḍḍhapaṃsukā pathavī na vuttā, tathāpi paṇṇattivajjasikkhāpadesu sāvasesapaññattiyāpi sambhavato upaḍḍhapaṃsukāyapi pathaviyā pācittiyamevāti gahetabbaṃ. Keci pana ‘‘sabbacchannādīsu upaḍḍhe dukkaṭassa vuttattā idhāpi dukkaṭaṃ yutta’’nti vadanti, taṃ na yuttaṃ pācittiyavatthukañca anāpattivatthukañca duvidhaṃ pathaviṃ ṭhapetvā aññissā dukkaṭavatthukāya tatiyāya pathaviyā abhāvato. Dveyeva hi pathaviyo vuttā ‘‘jātā ca pathavī ajātā ca pathavī’’ti. Tasmā dvīsu aññatarāya pathaviyā bhavitabbaṃ, vinayavinicchaye ca sampatte garukeyeva ṭhātabbattā na sakkā ettha anāpattiyā bhavituṃ. Sabbacchannādīsu pana upaḍḍhe dukkaṭaṃ yuttaṃ tattha tādisassa dukkaṭavatthuno sabbhāvā.

‘‘པོཀྑརཎིཾ ཁཎཱ’’ཏི ཝདཏི, ཝཊྚཏཱིཏི ‘‘ཨིམསྨིཾ ཨོཀཱསེ’’ཏི ཨནིཡམེཏྭཱ ཝུཏྟཏྟཱ ཝཊྚཏི། ‘‘ཨིམཾ ཝལླིཾ ཁཎཱ’’ཏི ཝུཏྟེཔི པཐཝཱིཁཎནཾ སནྡྷཱཡ པཝཏྟཝོཧཱརཏྟཱ ཨིམིནཱཝ སིཀྑཱཔདེན ཨཱཔཏྟི, ན བྷཱུཏགཱམཔཱཏབྱཏཱཡ། ཀུཊེཧཱིཏི གྷཊེཧི། ཏནུཀཀདྡམོཏི ཨུདཀམིསྶཀཀདྡམོ། སོ ཙ ཨུདཀགཏིཀཏྟཱ ཝཊྚཏི། ཨོམཀཙཱཏུམཱསནྟི ཨཱུནཙཱཏུམཱསཾ། ཨོཝཊྛནྟི དེཝེན ཨོཝཊྛཾ། ཨཀཏཔབྦྷཱརེཏི ཨཝལ༹ཉྫནཊྛཱནདསྶནཏྠཾ ཝུཏྟཾ། ཏཱདིསེ ཧི ཝམྨིཀསྶ སབྦྷཱཝོཏི། མཱུསིཀུཀྐུརཾ ནཱམ མཱུསིཀཱཧི ཁཎིཏྭཱ བཧི ཀཏཔཾསུརཱསི། ཨེསེཝ ནཡོཏི ཨོམཀཙཱཏུམཱསཨོཝཊྛོཡེཝ ཝཊྚཏཱིཏི ཨཏྠོ།

‘‘Pokkharaṇiṃ khaṇā’’ti vadati, vaṭṭatīti ‘‘imasmiṃ okāse’’ti aniyametvā vuttattā vaṭṭati. ‘‘Imaṃ valliṃ khaṇā’’ti vuttepi pathavīkhaṇanaṃ sandhāya pavattavohārattā imināva sikkhāpadena āpatti, na bhūtagāmapātabyatāya. Kuṭehīti ghaṭehi. Tanukakaddamoti udakamissakakaddamo. So ca udakagatikattā vaṭṭati. Omakacātumāsanti ūnacātumāsaṃ. Ovaṭṭhanti devena ovaṭṭhaṃ. Akatapabbhāreti avaḷañjanaṭṭhānadassanatthaṃ vuttaṃ. Tādise hi vammikassa sabbhāvoti. Mūsikukkuraṃ nāma mūsikāhi khaṇitvā bahi katapaṃsurāsi. Eseva nayoti omakacātumāsaovaṭṭhoyeva vaṭṭatīti attho.

ཨེཀདིཝསམྤི ན ཝཊྚཏཱིཏི ཨོཝཊྛཨེཀདིཝསཱཏིཀྐནྟོཔི ཝིཀོཔེཏུཾ ན ཝཊྚཏི། ‘‘ཧེཊྛཱབྷཱུམིསམྦནྡྷེཔི ཙ གོཀཎྚཀེ བྷཱུམིཏོ ཚིནྡིཏྭཱ ཨུདྡྷཾ ཋིཏཏྟཱ ཨཙྩུགྒཏམཏྠཀཏོ ཚིནྡིཏྭཱ གཧེཏུཾ ཝཊྚཏཱི’’ཏི ཝདནྟི། སཀཊྛཱནེ ཨཏིཊྛམཱནཾ ཀཏྭཱ པཱདེཧི མདྡིཏྭཱ ཚིནྡིཏྭཱ ཨཱལོལི༹ཏཀདྡམམྤི གཧེཏུཾ ཝཊྚཏི། ཏཏོཏི ཏཏོ པུརཱཎསེནཱསནཏོ། ཨིཊྛཀཾ གཎྷཱམཱིཏིཨཱདི སུདྡྷཙིཏྟཾ སནྡྷཱཡ ཝུཏྟཾ། ཨུདཀེནཱཏི ཨུཛུཀཾ ཨཱཀཱསཏོཡེཝ པཏནཀཨུདཀེན། ‘‘སཙེ པན ཨཉྙཏྠ པཧརིཏྭཱ པཏིཏེན ཨུདཀེན ཏེམིཏཾ ཧོཏི, ཝཊྚཏཱི’’ཏི ཝདནྟི། ཨུཙྩཱལེཏྭཱཏི ཨུཀྑིཔིཏྭཱ། ཏེན ཨཔདེསེནཱཏི ཏེན ལེསེན།

Ekadivasampi na vaṭṭatīti ovaṭṭhaekadivasātikkantopi vikopetuṃ na vaṭṭati. ‘‘Heṭṭhābhūmisambandhepi ca gokaṇṭake bhūmito chinditvā uddhaṃ ṭhitattā accuggatamatthakato chinditvā gahetuṃ vaṭṭatī’’ti vadanti. Sakaṭṭhāne atiṭṭhamānaṃ katvā pādehi madditvā chinditvā āloḷitakaddamampi gahetuṃ vaṭṭati. Tatoti tato purāṇasenāsanato. Iṭṭhakaṃ gaṇhāmītiādi suddhacittaṃ sandhāya vuttaṃ. Udakenāti ujukaṃ ākāsatoyeva patanakaudakena. ‘‘Sace pana aññattha paharitvā patitena udakena temitaṃ hoti, vaṭṭatī’’ti vadanti. Uccāletvāti ukkhipitvā. Tena apadesenāti tena lesena.

༨༧-༨༨. ཨཝིསཡཏྟཱ ཨནཱཔཏྟཱིཏི ཨེཏྠ སཙེཔི ནིབྦཱཔེཏུཾ སཀྐཱ ཧོཏི, པཋམཾ སུདྡྷཙིཏྟེན དིནྣཏྟཱ ‘‘དཧཏཱུ’’ཏི སལླཀྑེཏྭཱཔི ཏིཊྛཏི, ཨནཱཔཏྟི། ཨོཝཊྛཾ ཚནྣནྟི པཋམཾ ཨོཝཊྛཾ པཙྪཱ ཚནྣཾ། སེསཾ ཨུཏྟཱནམེཝ། ཛཱཏཔཐཝཱི, པཐཝཱིསཉྙིཏཱ, ཁཎནཁཎཱཔནཱནཾ ཨཉྙཏརནྟི ཨིམཱནི པནེཏྠ ཏཱིཎི ཨངྒཱནི།

87-88.Avisayattāanāpattīti ettha sacepi nibbāpetuṃ sakkā hoti, paṭhamaṃ suddhacittena dinnattā ‘‘dahatū’’ti sallakkhetvāpi tiṭṭhati, anāpatti. Ovaṭṭhaṃ channanti paṭhamaṃ ovaṭṭhaṃ pacchā channaṃ. Sesaṃ uttānameva. Jātapathavī, pathavīsaññitā, khaṇanakhaṇāpanānaṃ aññataranti imāni panettha tīṇi aṅgāni.

པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཝཎྞནཱ ནིཊྛིཏཱ།

Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.

ནིཊྛིཏོ མུསཱཝཱདཝགྒོ པཋམོ།

Niṭṭhito musāvādavaggo paṭhamo.







Related texts:



ཏིཔིཊཀ (མཱུལ) • Tipiṭaka (Mūla) / ཝིནཡཔིཊཀ • Vinayapiṭaka / མཧཱཝིབྷངྒ • Mahāvibhaṅga / ༡. མུསཱཝཱདཝགྒོ • 1. Musāvādavaggo

ཨཊྛཀཐཱ • Aṭṭhakathā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཨཊྛཀཐཱ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / མཧཱཝིབྷངྒ-ཨཊྛཀཐཱ • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ༡༠. པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཝཎྞནཱ • 10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā

ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ཝཛིརབུདྡྷི-ཊཱིཀཱ • Vajirabuddhi-ṭīkā / ༡༠. པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཝཎྞནཱ • 10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā

ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ཝིམཏིཝིནོདནཱི-ཊཱིཀཱ • Vimativinodanī-ṭīkā / ༡༠. པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཝཎྞནཱ • 10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā

ཊཱིཀཱ • Tīkā / ཝིནཡཔིཊཀ (ཊཱིཀཱ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / པཱཙིཏྱཱདིཡོཛནཱཔཱལི༹ • Pācityādiyojanāpāḷi / ༡༠. པཐཝཱིཁཎནསིཀྑཱཔདཾ • 10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact