Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৪৫৯] ৫. পানীযজাতকৰণ্ণনা

[459] 5. Pānīyajātakavaṇṇanā

মিত্তো মিত্তস্সাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কিলেসনিগ্গহং আরব্ভ কথেসি। একস্মিঞ্হি সমযে সাৰত্থিৰাসিনো পঞ্চসতা গিহিসহাযকা তথাগতস্স ধম্মদেসনং সুত্ৰা পব্বজিত্ৰা উপসম্পন্না অন্তোকোটিসন্থারে ৰসন্তা অড্ঢরত্তসমযে কামৰিতক্কং ৰিতক্কেসুং। সব্বং হেট্ঠা ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বং। ভগৰতো আণত্তিযা পনাযস্মতা আনন্দেন ভিক্খুসঙ্ঘে সন্নিপাতিতে সত্থা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদিত্ৰা অনোদিস্সকং কত্ৰা ‘‘কামৰিতক্কং ৰিতক্কযিত্থা’’তি অৰত্ৰা সব্বসঙ্গাহিকৰসেনেৰ ‘‘ভিক্খৰে, কিলেসো খুদ্দকো নাম নত্থি, ভিক্খুনা নাম উপ্পন্নুপ্পন্না কিলেসা নিগ্গহেতব্বা, পোরাণকপণ্ডিতা অনুপ্পন্নেপি বুদ্ধে কিলেসে নিগ্গহেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং পত্তা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।

Mitto mittassāti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi. Ekasmiñhi samaye sāvatthivāsino pañcasatā gihisahāyakā tathāgatassa dhammadesanaṃ sutvā pabbajitvā upasampannā antokoṭisanthāre vasantā aḍḍharattasamaye kāmavitakkaṃ vitakkesuṃ. Sabbaṃ heṭṭhā vuttanayeneva veditabbaṃ. Bhagavato āṇattiyā panāyasmatā ānandena bhikkhusaṅghe sannipātite satthā paññattāsane nisīditvā anodissakaṃ katvā ‘‘kāmavitakkaṃ vitakkayitthā’’ti avatvā sabbasaṅgāhikavaseneva ‘‘bhikkhave, kileso khuddako nāma natthi, bhikkhunā nāma uppannuppannā kilesā niggahetabbā, porāṇakapaṇḍitā anuppannepi buddhe kilese niggahetvā paccekabodhiñāṇaṃ pattā’’ti vatvā atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে কাসিরট্ঠে একস্মিং গামকে দ্ৰে সহাযকা পানীযতুম্বানি আদায খেত্তং গন্ত্ৰা একমন্তং ঠপেত্ৰা খেত্তং কোট্টেত্ৰা পিপাসিতকালে আগন্ত্ৰা পানীযং পিৰন্তি। তেসু একো পানীযত্থায আগন্ত্ৰা অত্তনো পানীযং রক্খন্তো ইতরস্স তুম্বতো পিৰিত্ৰা সাযং অরঞ্ঞা নিক্খমিত্ৰা ন্হাযিত্ৰা ঠিতো ‘‘অত্থি নু খো মে কাযদ্ৰারাদীহি অজ্জ কিঞ্চি পাপং কত’’ন্তি উপধারেন্তো থেনেত্ৰা পানীযস্স পিৰিতভাৰং দিস্ৰা সংৰেগপ্পত্তো হুত্ৰা ‘‘অযং তণ্হা ৰড্ঢমানা মং অপাযেসু খিপিস্সতি, ইমং কিলেসং নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি পানীযস্স থেনেত্ৰা পিৰিতভাৰং আরম্মণং কত্ৰা ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা পটিলদ্ধগুণং আৰজ্জেন্তো অট্ঠাসি। অথ নং ইতরো ন্হাযিত্ৰা উট্ঠিতো ‘‘এহি, সম্ম, ঘরং গচ্ছামা’’তি আহ। ‘‘গচ্ছ ত্ৰং, মম ঘরেন কিচ্চং নত্থি, পচ্চেকবুদ্ধা নাম ময’’ন্তি। ‘‘পচ্চেকবুদ্ধা নাম তুম্হাদিসা ন হোন্তী’’তি। ‘‘অথ কীদিসা পচ্চেকবুদ্ধা হোন্তী’’তি? ‘‘দ্ৰঙ্গুলকেসা কাসাযৰত্থৰসনা উত্তরহিমৰন্তে নন্দমূলকপব্ভারে ৰসন্তী’’তি। সো সীসং পরামসি, তং খণঞ্ঞেৰস্স গিহিলিঙ্গং অন্তরধাযি, সুরত্তদুপট্টং নিৰত্থমেৰ, ৰিজ্জুলতাসদিসং কাযবন্ধনং বদ্ধমেৰ, অলত্তকপাটলৰণ্ণং উত্তরাসঙ্গচীৰরং একংসং কতমেৰ, মেঘৰণ্ণং পংসুকূলচীৰরং দক্খিণঅংসকূটে ঠপিতমেৰ, ভমরৰণ্ণো মত্তিকাপত্তো ৰামঅংসকূটে লগ্গিতোৰ অহোসি। সো আকাসে ঠত্ৰা ধম্মং দেসেত্ৰা উপ্পতিত্ৰা নন্দমূলকপব্ভারেযেৰ ওতরি।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente kāsiraṭṭhe ekasmiṃ gāmake dve sahāyakā pānīyatumbāni ādāya khettaṃ gantvā ekamantaṃ ṭhapetvā khettaṃ koṭṭetvā pipāsitakāle āgantvā pānīyaṃ pivanti. Tesu eko pānīyatthāya āgantvā attano pānīyaṃ rakkhanto itarassa tumbato pivitvā sāyaṃ araññā nikkhamitvā nhāyitvā ṭhito ‘‘atthi nu kho me kāyadvārādīhi ajja kiñci pāpaṃ kata’’nti upadhārento thenetvā pānīyassa pivitabhāvaṃ disvā saṃvegappatto hutvā ‘‘ayaṃ taṇhā vaḍḍhamānā maṃ apāyesu khipissati, imaṃ kilesaṃ niggaṇhissāmī’’ti pānīyassa thenetvā pivitabhāvaṃ ārammaṇaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā paṭiladdhaguṇaṃ āvajjento aṭṭhāsi. Atha naṃ itaro nhāyitvā uṭṭhito ‘‘ehi, samma, gharaṃ gacchāmā’’ti āha. ‘‘Gaccha tvaṃ, mama gharena kiccaṃ natthi, paccekabuddhā nāma maya’’nti. ‘‘Paccekabuddhā nāma tumhādisā na hontī’’ti. ‘‘Atha kīdisā paccekabuddhā hontī’’ti? ‘‘Dvaṅgulakesā kāsāyavatthavasanā uttarahimavante nandamūlakapabbhāre vasantī’’ti. So sīsaṃ parāmasi, taṃ khaṇaññevassa gihiliṅgaṃ antaradhāyi, surattadupaṭṭaṃ nivatthameva, vijjulatāsadisaṃ kāyabandhanaṃ baddhameva, alattakapāṭalavaṇṇaṃ uttarāsaṅgacīvaraṃ ekaṃsaṃ katameva, meghavaṇṇaṃ paṃsukūlacīvaraṃ dakkhiṇaaṃsakūṭe ṭhapitameva, bhamaravaṇṇo mattikāpatto vāmaaṃsakūṭe laggitova ahosi. So ākāse ṭhatvā dhammaṃ desetvā uppatitvā nandamūlakapabbhāreyeva otari.

অপরোপি কাসিগামেযেৰ কুটুম্বিকো আপণে নিসিন্নো একং পুরিসং অত্তনো ভরিযং আদায গচ্ছন্তং দিস্ৰা তং উত্তমরূপধরং ইত্থিং ইন্দ্রিযানি ভিন্দিত্ৰা ওলোকেত্ৰা পুন চিন্তেসি ‘‘অযং লোভো ৰড্ঢমানো মং অপাযেসু খিপিস্সতী’’তি সংৰিগ্গমানসো ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা আকাসে ঠিতো ধম্মং দেসেত্ৰা নন্দমূলকপব্ভারমেৰ গতো।

Aparopi kāsigāmeyeva kuṭumbiko āpaṇe nisinno ekaṃ purisaṃ attano bhariyaṃ ādāya gacchantaṃ disvā taṃ uttamarūpadharaṃ itthiṃ indriyāni bhinditvā oloketvā puna cintesi ‘‘ayaṃ lobho vaḍḍhamāno maṃ apāyesu khipissatī’’ti saṃviggamānaso vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.

অপরেপি কাসিগামৰাসিনোযেৰ দ্ৰে পিতাপুত্তা একতো মগ্গং পটিপজ্জিংসু। অটৰীমুখে পন চোরা উট্ঠিতা হোন্তি। তে পিতাপুত্তে লভিত্ৰা পুত্তং গহেত্ৰা ‘‘ধনং আহরিত্ৰা তৰ পুত্তং গণ্হা’’তি পিতরং ৰিস্সজ্জেন্তি, দ্ৰে ভাতরো লভিত্ৰা কনিট্ঠং গহেত্ৰা জেট্ঠং ৰিস্সজ্জেন্তি, আচরিযন্তেৰাসিকে লভিত্ৰা আচরিযং গহেত্ৰা অন্তেৰাসিকং ৰিস্সজ্জেন্তি, অন্তেৰাসিকো সিপ্পলোভেন ধনং আহরিত্ৰা আচরিযং গণ্হিত্ৰা গচ্ছতি। অথ তে পিতাপুত্তাপি তত্থ চোরানং উট্ঠিতভাৰং ঞত্ৰা ‘‘ত্ৰং মং ‘পিতা’তি মা ৰদ, অহম্পি তং ‘পুত্তো’তি ন ৰক্খামী’’তি কতিকং কত্ৰা চোরেহি গহিতকালে ‘‘তুম্হে অঞ্ঞমঞ্ঞং কিং হোথা’’তি পুট্ঠা ‘‘ন কিঞ্চি হোমা’’তি সম্পজানমুসাৰাদং করিংসু। তেসু অটৰিতো নিক্খমিত্ৰা সাযং ন্হাযিত্ৰা ঠিতেসু পুত্তো অত্তনো সীলং সোধেন্তো তং মুসাৰাদং দিস্ৰা ‘‘ইদং পাপং ৰড্ঢমানং মং অপাযেসু খিপিস্সতি, ইমং কিলেসং নিগ্গণ্হিস্সামী’’তি ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা আকাসে ঠিতো পিতু ধম্মং দেসেত্ৰা নন্দমূলকপব্ভারমেৰ গতো।

Aparepi kāsigāmavāsinoyeva dve pitāputtā ekato maggaṃ paṭipajjiṃsu. Aṭavīmukhe pana corā uṭṭhitā honti. Te pitāputte labhitvā puttaṃ gahetvā ‘‘dhanaṃ āharitvā tava puttaṃ gaṇhā’’ti pitaraṃ vissajjenti, dve bhātaro labhitvā kaniṭṭhaṃ gahetvā jeṭṭhaṃ vissajjenti, ācariyantevāsike labhitvā ācariyaṃ gahetvā antevāsikaṃ vissajjenti, antevāsiko sippalobhena dhanaṃ āharitvā ācariyaṃ gaṇhitvā gacchati. Atha te pitāputtāpi tattha corānaṃ uṭṭhitabhāvaṃ ñatvā ‘‘tvaṃ maṃ ‘pitā’ti mā vada, ahampi taṃ ‘putto’ti na vakkhāmī’’ti katikaṃ katvā corehi gahitakāle ‘‘tumhe aññamaññaṃ kiṃ hothā’’ti puṭṭhā ‘‘na kiñci homā’’ti sampajānamusāvādaṃ kariṃsu. Tesu aṭavito nikkhamitvā sāyaṃ nhāyitvā ṭhitesu putto attano sīlaṃ sodhento taṃ musāvādaṃ disvā ‘‘idaṃ pāpaṃ vaḍḍhamānaṃ maṃ apāyesu khipissati, imaṃ kilesaṃ niggaṇhissāmī’’ti vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito pitu dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.

অপরোপি কাসিগামেযেৰ পন একো গামভোজকো মাঘাতং কারাপেসি। অথ নং বলিকম্মকালে মহাজনো সন্নিপতিত্ৰা আহ ‘‘সামি, মযং মিগসূকরাদযো মারেত্ৰা যক্খানং বলিকম্মং করিস্সাম, বলিকম্মকালো এসো’’তি। তুম্হাকং পুব্বে করণনিযামেনেৰ করোথাতি মনুস্সা বহুং পাণাতিপাতমকংসু। সো বহুং মচ্ছমংসং দিস্ৰা ‘‘ইমে মনুস্সা এত্তকে পাণে মারেন্তা মমেৰেকস্স ৰচনেন মারযিংসূ’’তি কুক্কুচ্চং কত্ৰা ৰাতপানং নিস্সায ঠিতকোৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা আকাসে ঠিতো মহাজনস্স ধম্মং দেসেত্ৰা নন্দমূলকপব্ভারমেৰ গতো।

Aparopi kāsigāmeyeva pana eko gāmabhojako māghātaṃ kārāpesi. Atha naṃ balikammakāle mahājano sannipatitvā āha ‘‘sāmi, mayaṃ migasūkarādayo māretvā yakkhānaṃ balikammaṃ karissāma, balikammakālo eso’’ti. Tumhākaṃ pubbe karaṇaniyāmeneva karothāti manussā bahuṃ pāṇātipātamakaṃsu. So bahuṃ macchamaṃsaṃ disvā ‘‘ime manussā ettake pāṇe mārentā mamevekassa vacanena mārayiṃsū’’ti kukkuccaṃ katvā vātapānaṃ nissāya ṭhitakova vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ākāse ṭhito mahājanassa dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.

অপরোপি কাসিরট্ঠেযেৰ গামভোজকো মজ্জৰিক্কযং ৰারেত্ৰা ‘‘সামি, পুব্বে ইমস্মিং কালে সুরাছণো নাম হোতি, কিং করোমা’’তি মহাজনেন ৰুত্তো ‘‘তুম্হাকং পোরাণকনিযামেনেৰ করোথা’’তি আহ। মনুস্সা ছণং কত্ৰা সুরং পিৰিত্ৰা কলহং করোন্তা হত্থপাদে ভঞ্জিত্ৰা সীসং ভিন্দিত্ৰা কণ্ণে ছিন্দিত্ৰা বহুদণ্ডেন বজ্ঝিংসু। গামভোজকো তে দিস্ৰা চিন্তেসি ‘‘মযি অননুজানন্তে ইমে ইমং দুক্খং ন ৰিন্দেয্যু’’ন্তি। সো এত্তকেন কুক্কুচ্চং কত্ৰা ৰাতপানং নিস্সায ঠিতকোৰ ৰিপস্সনং ৰড্ঢেত্ৰা পচ্চেকবোধিঞাণং নিব্বত্তেত্ৰা ‘‘অপ্পমত্তা হোথা’’তি আকাসে ঠত্ৰা ধম্মং দেসেত্ৰা নন্দমূলকপব্ভারমেৰ গতো।

Aparopi kāsiraṭṭheyeva gāmabhojako majjavikkayaṃ vāretvā ‘‘sāmi, pubbe imasmiṃ kāle surāchaṇo nāma hoti, kiṃ karomā’’ti mahājanena vutto ‘‘tumhākaṃ porāṇakaniyāmeneva karothā’’ti āha. Manussā chaṇaṃ katvā suraṃ pivitvā kalahaṃ karontā hatthapāde bhañjitvā sīsaṃ bhinditvā kaṇṇe chinditvā bahudaṇḍena bajjhiṃsu. Gāmabhojako te disvā cintesi ‘‘mayi ananujānante ime imaṃ dukkhaṃ na vindeyyu’’nti. So ettakena kukkuccaṃ katvā vātapānaṃ nissāya ṭhitakova vipassanaṃ vaḍḍhetvā paccekabodhiñāṇaṃ nibbattetvā ‘‘appamattā hothā’’ti ākāse ṭhatvā dhammaṃ desetvā nandamūlakapabbhārameva gato.

অপরভাগে তে পঞ্চ পচ্চেকবুদ্ধা ভিক্খাচারত্থায বারাণসিদ্ৰারে ওতরিত্ৰা সুনিৰত্থা সুপারুতা পাসাদিকেহি অভিক্কমাদীহি পিণ্ডায চরন্তা রাজদ্ৰারং সম্পাপুণিংসু। রাজা তে দিস্ৰা পসন্নচিত্তো রাজনিৰেসনং পৰেসেত্ৰা পাদে ধোৰিত্ৰা গন্ধতেলেন মক্খেত্ৰা পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন পরিৰিসিত্ৰা একমন্তং নিসীদিত্ৰা ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পঠমৰযে পব্বজ্জা সোভতি, ইমস্মিং ৰযে পব্বজন্তা কথং কামেসু আদীনৰং পস্সিত্থ, কিং ৰো আরম্মণং অহোসী’’তি পুচ্ছি। তে তস্স কথেন্তা –

Aparabhāge te pañca paccekabuddhā bhikkhācāratthāya bārāṇasidvāre otaritvā sunivatthā supārutā pāsādikehi abhikkamādīhi piṇḍāya carantā rājadvāraṃ sampāpuṇiṃsu. Rājā te disvā pasannacitto rājanivesanaṃ pavesetvā pāde dhovitvā gandhatelena makkhetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena parivisitvā ekamantaṃ nisīditvā ‘‘bhante, tumhākaṃ paṭhamavaye pabbajjā sobhati, imasmiṃ vaye pabbajantā kathaṃ kāmesu ādīnavaṃ passittha, kiṃ vo ārammaṇaṃ ahosī’’ti pucchi. Te tassa kathentā –

৫৯.

59.

‘‘মিত্তো মিত্তস্স পানীযং, অদিন্নং পরিভুঞ্জিসং।

‘‘Mitto mittassa pānīyaṃ, adinnaṃ paribhuñjisaṃ;

তেন পচ্ছা ৰিজিগুচ্ছিং, তং পাপং পকতং মযা।

Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;

মা পুন অকরং পাপং, তস্মা পব্বজিতো অহং॥

Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.

৬০.

60.

‘‘পরদারঞ্চ দিস্ৰান, ছন্দো মে উদপজ্জথ।

‘‘Paradārañca disvāna, chando me udapajjatha;

তেন পচ্ছা ৰিজিগুচ্ছিং, তং পাপং পকতং মযা।

Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;

মা পুন অকরং পাপং, তস্মা পব্বজিতো অহং॥

Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.

৬১.

61.

‘‘পিতরং মে মহারাজ, চোরা অগণ্হু কাননে।

‘‘Pitaraṃ me mahārāja, corā agaṇhu kānane;

তেসাহং পুচ্ছিতো জানং, অঞ্ঞথা নং ৰিযাকরিং॥

Tesāhaṃ pucchito jānaṃ, aññathā naṃ viyākariṃ.

৬২.

62.

‘‘তেন পচ্ছা ৰিজিগুচ্ছিং, তং পাপং পকতং মযা।

‘‘Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;

মা পুন অকরং পাপং, তস্মা পব্বজিতো অহং॥

Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.

৬৩.

63.

‘‘পাণাতিপাতমকরুং, সোমযাগে উপট্ঠিতে।

‘‘Pāṇātipātamakaruṃ, somayāge upaṭṭhite;

তেসাহং সমনুঞ্ঞাসিং॥

Tesāhaṃ samanuññāsiṃ.

৬৪.

64.

‘‘তেন পচ্ছা ৰিজিগুচ্ছিং, তং পাপং পকতং মযা।

‘‘Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;

মা পুন অকরং পাপং, তস্মা পব্বজিতো অহং॥

Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ.

৬৫.

65.

‘‘সুরামেরযমাধুকা, যে জনা পঠমাসু নো।

‘‘Surāmerayamādhukā, ye janā paṭhamāsu no;

বহূনং তে অনত্থায, মজ্জপানমকপ্পযুং।

Bahūnaṃ te anatthāya, majjapānamakappayuṃ;

তেসাহং সমনুঞ্ঞাসিং॥

Tesāhaṃ samanuññāsiṃ.

৬৬.

66.

‘‘তেন পচ্ছা ৰিজিগুচ্ছিং, তং পাপং পকতং মযা।

‘‘Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā;

মা পুন অকরং পাপং, তস্মা পব্বজিতো অহ’’ন্তি॥ –

Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito aha’’nti. –

ইমা পটিপাটিযা পঞ্চ গাথা অভাসিংসু। রাজাপি একমেকস্স ব্যাকরণং সুত্ৰা ‘‘ভন্তে, অযং পব্বজ্জা তুম্হাকং যেৰানুচ্ছৰিকা’’তি থুতিমকাসি।

Imā paṭipāṭiyā pañca gāthā abhāsiṃsu. Rājāpi ekamekassa byākaraṇaṃ sutvā ‘‘bhante, ayaṃ pabbajjā tumhākaṃ yevānucchavikā’’ti thutimakāsi.

তত্থ মিত্তো মিত্তস্সাতি মহারাজ, অহং একস্স মিত্তো হুত্ৰা তস্স মিত্তস্স সন্তকং পানীযং ইমিনা নিযামেনেৰ পরিভুঞ্জিং। তস্মাতি যস্মা পুথুজ্জনা নাম পাপকম্মং করোন্তি, তস্মা অহং মা পুন অকরং পাপং, তং পাপং আরম্মণং কত্ৰা পব্বজিতোম্হি। ছন্দোতি মহারাজ, ইমিনাৰ নিযামেন মম পরদারং দিস্ৰা কামে ছন্দো উপ্পজ্জি। অগণ্হূতি অগণ্হিংসু। জানন্তি তেসং চোরানং ‘‘অযং কিং তে হোতী’’তি পুচ্ছিতো জানন্তোযেৰ ‘‘ন কিঞ্চি হোতী’’তি অঞ্ঞথা ব্যাকাসিং। সোমযাগেতি নৰচন্দে উট্ঠিতে সোমযাগং নাম যক্খবলিং করিংসু, তস্মিং উপট্ঠিতে। সমনুঞ্ঞাসিন্তি সমনুঞ্ঞো আসিং। সুরামেরযমাধুকাতি পিট্ঠসুরাদিসুরঞ্চ পুপ্ফাসৰাদিমেরযঞ্চ পক্কমধু ৰিয মধুরং মঞ্ঞমানা। যে জনা পঠমাসু নোতি যে নো গামে জনা পঠমং এৰরূপা আসুং অহেসুং। বহূনং তেতি তে একদিৰসং একস্মিং ছণে পত্তে বহূনং অনত্থায মজ্জপানং অকপ্পযিংসু।

Tattha mitto mittassāti mahārāja, ahaṃ ekassa mitto hutvā tassa mittassa santakaṃ pānīyaṃ iminā niyāmeneva paribhuñjiṃ. Tasmāti yasmā puthujjanā nāma pāpakammaṃ karonti, tasmā ahaṃ mā puna akaraṃ pāpaṃ, taṃ pāpaṃ ārammaṇaṃ katvā pabbajitomhi. Chandoti mahārāja, imināva niyāmena mama paradāraṃ disvā kāme chando uppajji. Agaṇhūti agaṇhiṃsu. Jānanti tesaṃ corānaṃ ‘‘ayaṃ kiṃ te hotī’’ti pucchito jānantoyeva ‘‘na kiñci hotī’’ti aññathā byākāsiṃ. Somayāgeti navacande uṭṭhite somayāgaṃ nāma yakkhabaliṃ kariṃsu, tasmiṃ upaṭṭhite. Samanuññāsinti samanuñño āsiṃ. Surāmerayamādhukāti piṭṭhasurādisurañca pupphāsavādimerayañca pakkamadhu viya madhuraṃ maññamānā. Ye janā paṭhamāsu noti ye no gāme janā paṭhamaṃ evarūpā āsuṃ ahesuṃ. Bahūnaṃ teti te ekadivasaṃ ekasmiṃ chaṇe patte bahūnaṃ anatthāya majjapānaṃ akappayiṃsu.

রাজা তেসং ধম্মং সুত্ৰা পসন্নচিত্তো চীৰরসাটকে চ ভেসজ্জানি চ দত্ৰা পচ্চেকবুদ্ধে উয্যোজেসি। তেপি তস্স অনুমোদনং কত্ৰা তত্থেৰ অগমংসু। ততো পট্ঠায রাজা ৰত্থুকামেসু ৰিরত্তো অনপেক্খো হুত্ৰা নানগ্গরসভোজনং ভুঞ্জিত্ৰা ইত্থিযো অনালপিত্ৰা অনোলোকেত্ৰা ৰিরত্তচিত্তো উট্ঠায সিরিগব্ভং পৰিসিত্ৰা নিসিন্নো সেতভিত্তিযং কসিণপরিকম্মং কত্ৰা ঝানং নিব্বত্তেসি। সো ঝানপ্পত্তো কামে গরহন্তো –

Rājā tesaṃ dhammaṃ sutvā pasannacitto cīvarasāṭake ca bhesajjāni ca datvā paccekabuddhe uyyojesi. Tepi tassa anumodanaṃ katvā tattheva agamaṃsu. Tato paṭṭhāya rājā vatthukāmesu viratto anapekkho hutvā nānaggarasabhojanaṃ bhuñjitvā itthiyo anālapitvā anoloketvā virattacitto uṭṭhāya sirigabbhaṃ pavisitvā nisinno setabhittiyaṃ kasiṇaparikammaṃ katvā jhānaṃ nibbattesi. So jhānappatto kāme garahanto –

৬৭.

67.

‘‘ধিরত্থু সুবহূ কামে, দুগ্গন্ধে বহুকণ্টকে।

‘‘Dhiratthu subahū kāme, duggandhe bahukaṇṭake;

যে অহং পটিসেৰন্তো, নালভিং তাদিসং সুখ’’ন্তি॥ – গাথমাহ।

Ye ahaṃ paṭisevanto, nālabhiṃ tādisaṃ sukha’’nti. – gāthamāha;

তত্থ বহুকণ্টকেতি বহূ পচ্চামিত্তে। যে অহন্তি যো অহং, অযমেৰ ৰা পাঠো। তাদিসন্তি এতাদিসং কিলেসরহিতং ঝানসুখং।

Tattha bahukaṇṭaketi bahū paccāmitte. Ye ahanti yo ahaṃ, ayameva vā pāṭho. Tādisanti etādisaṃ kilesarahitaṃ jhānasukhaṃ.

অথস্স অগ্গমহেসী ‘‘অযং রাজা পচ্চেকবুদ্ধানং ধম্মকথং সুত্ৰা উক্কণ্ঠিতরূপো অহোসি, অম্হেহি সদ্ধিং অকথেত্ৰাৰ সিরিগব্ভং পৰিট্ঠো, পরিগ্গণ্হিস্সামি তাৰ ন’’ন্তি চিন্তেত্ৰা সিরিগব্ভদ্ৰারে ঠিতা রঞ্ঞো কামেসু গরহন্তস্স উদানং সুত্ৰা ‘‘মহারাজ, ত্ৰং কামে গরহসি, কামসুখসদিসং নাম সুখং নত্থী’’তি কামে ৰণ্ণেন্তী ইতরং গাথমাহ –

Athassa aggamahesī ‘‘ayaṃ rājā paccekabuddhānaṃ dhammakathaṃ sutvā ukkaṇṭhitarūpo ahosi, amhehi saddhiṃ akathetvāva sirigabbhaṃ paviṭṭho, pariggaṇhissāmi tāva na’’nti cintetvā sirigabbhadvāre ṭhitā rañño kāmesu garahantassa udānaṃ sutvā ‘‘mahārāja, tvaṃ kāme garahasi, kāmasukhasadisaṃ nāma sukhaṃ natthī’’ti kāme vaṇṇentī itaraṃ gāthamāha –

৬৮.

68.

‘‘মহস্সাদা সুখা কামা, নত্থি কামা পরং সুখং।

‘‘Mahassādā sukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ sukhaṃ;

যে কামে পটিসেৰন্তি, সগ্গং তে উপপজ্জরে’’তি॥

Ye kāme paṭisevanti, saggaṃ te upapajjare’’ti.

তত্থ মহস্সাদাতি মহারাজ, এতে কামা নাম মহাঅস্সাদা, ইতো উত্তরিং অঞ্ঞং সুখং নত্থি। কামসেৰিনো হি অপাযে অনুপগম্ম সগ্গে নিব্বত্তন্তীতি অত্থো।

Tattha mahassādāti mahārāja, ete kāmā nāma mahāassādā, ito uttariṃ aññaṃ sukhaṃ natthi. Kāmasevino hi apāye anupagamma sagge nibbattantīti attho.

তং সুত্ৰা বোধিসত্তো তস্সা ‘‘নস্স ৰসলি, কিং কথেসি, কামেসু সুখং নাম কুতো অত্থি, ৰিপরিণামদুক্খা এতে’’তি গরহন্তো সেসগাথা অভাসি –

Taṃ sutvā bodhisatto tassā ‘‘nassa vasali, kiṃ kathesi, kāmesu sukhaṃ nāma kuto atthi, vipariṇāmadukkhā ete’’ti garahanto sesagāthā abhāsi –

৬৯.

69.

‘‘অপ্পস্সাদা দুখা কামা, নত্থি কামা পরং দুখং।

‘‘Appassādā dukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ dukhaṃ;

যে কামে পটিসেৰন্তি, নিরযং তে উপপজ্জরে॥

Ye kāme paṭisevanti, nirayaṃ te upapajjare.

৭০.

70.

‘‘অসী যথা সুনিসিতো, নেত্তিংসোৰ সুপাযিকো।

‘‘Asī yathā sunisito, nettiṃsova supāyiko;

সত্তীৰ উরসি খিত্তা, কামা দুক্খতরা ততো॥

Sattīva urasi khittā, kāmā dukkhatarā tato.

৭১.

71.

‘‘অঙ্গারানংৰ জলিতং, কাসুং সাধিকপোরিসং।

‘‘Aṅgārānaṃva jalitaṃ, kāsuṃ sādhikaporisaṃ;

ফালংৰ দিৰসংতত্তং, কামা দুক্খতরা ততো॥

Phālaṃva divasaṃtattaṃ, kāmā dukkhatarā tato.

৭২.

72.

‘‘ৰিসং যথা হলাহলং, তেলং পক্কুথিতং যথা।

‘‘Visaṃ yathā halāhalaṃ, telaṃ pakkuthitaṃ yathā;

তম্বলোহৰিলীনংৰ, কামা দুক্খতরা ততো’’তি॥

Tambalohavilīnaṃva, kāmā dukkhatarā tato’’ti.

তত্থ নেত্তিংসোতি নিক্করুণো, ইদম্পি একস্স খগ্গস্স নামং। দুক্খতরাতি এৰং জলিতঙ্গারকাসুং ৰা দিৰসং তত্তং ফালং ৰা পটিচ্চ যং দুক্খং উপ্পজ্জতি, ততোপি কামাযেৰ দুক্খতরাতি অত্থো। অনন্তরগাথায যথা এতানি ৰিসাদীনি দুক্খাৰহনতো দুক্খানি, এৰং কামাপি দুক্খা, তং পন কামদুক্খং ইতরেহি দুক্খেহি দুক্খতরন্তি অত্থো।

Tattha nettiṃsoti nikkaruṇo, idampi ekassa khaggassa nāmaṃ. Dukkhatarāti evaṃ jalitaṅgārakāsuṃ vā divasaṃ tattaṃ phālaṃ vā paṭicca yaṃ dukkhaṃ uppajjati, tatopi kāmāyeva dukkhatarāti attho. Anantaragāthāya yathā etāni visādīni dukkhāvahanato dukkhāni, evaṃ kāmāpi dukkhā, taṃ pana kāmadukkhaṃ itarehi dukkhehi dukkhataranti attho.

এৰং মহাসত্তো দেৰিযা ধম্মং দেসেত্ৰা অমচ্চে সন্নিপাতেত্ৰা ‘‘ভোন্তো অমচ্চা, তুম্হে রজ্জং পটিপজ্জথ, অহং পব্বজিস্সামী’’তি ৰত্ৰা মহাজনস্স রোদন্তস্স পরিদেৰন্তস্স উট্ঠায আকাসে ঠত্ৰা ওৰাদং দত্ৰা অনিলপথেনেৰ উত্তরহিমৰন্তং গন্ত্ৰা রমণীযে পদেসে অস্সমং মাপেত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা আযুপরিযোসানে ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি।

Evaṃ mahāsatto deviyā dhammaṃ desetvā amacce sannipātetvā ‘‘bhonto amaccā, tumhe rajjaṃ paṭipajjatha, ahaṃ pabbajissāmī’’ti vatvā mahājanassa rodantassa paridevantassa uṭṭhāya ākāse ṭhatvā ovādaṃ datvā anilapatheneva uttarahimavantaṃ gantvā ramaṇīye padese assamaṃ māpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā āyupariyosāne brahmalokaparāyaṇo ahosi.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা ‘‘ভিক্খৰে, কিলেসো খুদ্দকো নাম নত্থি, অপ্পমত্তকোপি পণ্ডিতেহি নিগ্গহিতব্বোযেৰা’’তি ৰত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে পঞ্চসতা ভিক্খূ অরহত্তে পতিট্ঠহিংসু। তদা পচ্চেকবুদ্ধা পরিনিব্বাযিংসু, দেৰী রাহুলমাতা অহোসি, রাজা পন অহমেৰ অহোসিন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘bhikkhave, kileso khuddako nāma natthi, appamattakopi paṇḍitehi niggahitabboyevā’’ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne pañcasatā bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu. Tadā paccekabuddhā parinibbāyiṃsu, devī rāhulamātā ahosi, rājā pana ahameva ahosinti.

পানীযজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা।

Pānīyajātakavaṇṇanā pañcamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৪৫৯. পানীযজাতকং • 459. Pānīyajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact