| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / খুদ্দসিক্খা-মূলসিক্খা • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
৫. পকিণ্ণকনিদ্দেসৰণ্ণনা
5. Pakiṇṇakaniddesavaṇṇanā
৫৩. ইদানি পকিণ্ণকং দস্সেতুং ‘‘সঙ্ঘিক’’ন্ত্যাদি আরদ্ধং। তত্থ যো ভিক্খু ইস্সরো হুত্ৰা সঙ্ঘিকং গরুভণ্ডং অঞ্ঞস্স দেতি, তস্স থুল্লচ্চযং সিযা। থেয্যায অঞ্ঞস্স দেতি, যথাৰত্থু পারাজিকাদি সিযা, দুক্কটৰত্থু দুক্কটং, থুল্লচ্চযৰত্থু থুল্লচ্চযং, পারাজিকৰত্থু পারাজিকং সিযাতি ৰুত্তং হোতি।
53. Idāni pakiṇṇakaṃ dassetuṃ ‘‘saṅghika’’ntyādi āraddhaṃ. Tattha yo bhikkhu issaro hutvā saṅghikaṃ garubhaṇḍaṃ aññassa deti, tassa thullaccayaṃ siyā. Theyyāya aññassa deti, yathāvatthu pārājikādi siyā, dukkaṭavatthu dukkaṭaṃ, thullaccayavatthu thullaccayaṃ, pārājikavatthu pārājikaṃ siyāti vuttaṃ hoti.
৫৪. কুসাদিমযচীরানীতি এত্থ আদি-সদ্দো ৰাকফলকং সঙ্গণ্হাতি, কুসমযচীরং ৰাকমযচীরং ফলকমযচীরন্তি। তত্থ কুসে গন্থেত্ৰা কতচীরং কুসমযচীরং। ৰাকমযচীরং নাম তাপসানং ৰক্কলং। ফলকমযচীরং নাম ফলকসণ্ঠানানি ফলকানি সিব্বেত্ৰা কতচীরং। কম্বলং কেসৰালজন্তি কেসজং কম্বলং ৰালজং কম্বলং, কেসকম্বলং ৰালকম্বলন্তি অত্থো। কেসেহি তন্তে ৰাযিত্ৰা কতকম্বলং কেসকম্বলং। চমরিৰালেহি ৰাযিত্ৰা কতকম্বলং ৰালকম্বলং। সমযং ৰিনাতি নট্ঠচীৰরকালং ঠপেত্ৰা। ধারযতো ধারযন্তস্স। লূকপক্খাজিনক্খিপন্তি উলূকপক্খিঅজিনক্খিপং। তত্থ উলূকপক্খীতি উলূকসকুণপক্খেহি কতনিৰাসনং। অজিনক্খিপন্তি সলোমং সখুরং অজিনমিগচম্মং। নট্ঠচীৰরকালং ঠপেত্ৰা ইমেসু সত্তসু ৰত্থূসু যং কিঞ্চি ধারযতো থুল্লচ্চযং সিযাতি অত্থো।
54.Kusādimayacīrānīti ettha ādi-saddo vākaphalakaṃ saṅgaṇhāti, kusamayacīraṃ vākamayacīraṃ phalakamayacīranti. Tattha kuse ganthetvā katacīraṃ kusamayacīraṃ. Vākamayacīraṃ nāma tāpasānaṃ vakkalaṃ. Phalakamayacīraṃ nāma phalakasaṇṭhānāni phalakāni sibbetvā katacīraṃ. Kambalaṃ kesavālajanti kesajaṃ kambalaṃ vālajaṃ kambalaṃ, kesakambalaṃ vālakambalanti attho. Kesehi tante vāyitvā katakambalaṃ kesakambalaṃ. Camarivālehi vāyitvā katakambalaṃ vālakambalaṃ. Samayaṃ vināti naṭṭhacīvarakālaṃ ṭhapetvā. Dhārayato dhārayantassa. Lūkapakkhājinakkhipanti ulūkapakkhiajinakkhipaṃ. Tattha ulūkapakkhīti ulūkasakuṇapakkhehi katanivāsanaṃ. Ajinakkhipanti salomaṃ sakhuraṃ ajinamigacammaṃ. Naṭṭhacīvarakālaṃ ṭhapetvā imesu sattasu vatthūsu yaṃ kiñci dhārayato thullaccayaṃ siyāti attho.
৫৫. সত্থকেন কত্তব্বং কম্মং সত্থকম্মং, তস্মিং সত্থকম্মে। ৰত্থিম্হি কত্তব্বং কম্মং ৰত্থিকম্মং, তস্মিং ৰত্থিকম্মে। সং নিমিত্তন্তি অত্তনো অঙ্গজাতং। তং ছিন্দতো থুল্লচ্চযং সিযাতি সম্বন্ধো। মংসাদিভোজনেতি এত্থ আদি-সদ্দো অট্ঠিলোহিতচম্মলোমানি সঙ্গণ্হাতি। তস্মা মনুস্সানং মংসঅট্ঠিলোহিতচম্মলোমভোজনপচ্চযা থুল্লচ্চযং সিযাতি অত্থো।
55. Satthakena kattabbaṃ kammaṃ satthakammaṃ, tasmiṃ satthakamme. Vatthimhi kattabbaṃ kammaṃ vatthikammaṃ, tasmiṃ vatthikamme. Saṃ nimittanti attano aṅgajātaṃ. Taṃ chindato thullaccayaṃ siyāti sambandho. Maṃsādibhojaneti ettha ādi-saddo aṭṭhilohitacammalomāni saṅgaṇhāti. Tasmā manussānaṃ maṃsaaṭṭhilohitacammalomabhojanapaccayā thullaccayaṃ siyāti attho.
৫৬. কদলেরকক্কদুস্সানীতি এত্থ কদলিএরকঅক্কৰাকেহি কতানি ৰত্থানি ধারযন্তস্স দুক্কটং। পোত্থকন্তি মকচিৰাকেহি কতং পোত্থকদুস্সং। সব্বপীতাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন সব্বলোহিতকসব্বকণ্হকসব্বমঞ্জেট্ঠিকং সঙ্গণ্হাতি। তত্থ সব্বমেৰ নীলকং সব্বনীলকং। এৰং সেসেসুপি। নীলং উম্মারপুপ্ফৰণ্ণং। পীতং কণিকারপুপ্ফৰণ্ণং। লোহিতং জযসুমনপুপ্ফৰণ্ণং। কণ্হকং অদ্দারিট্ঠকৰণ্ণং। মঞ্জেট্ঠিকং লাখারসৰণ্ণং। ইমেসু অট্ঠসু ৰত্থূসু যং কিঞ্চি ধারযন্তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
56.Kadalerakakkadussānīti ettha kadalierakaakkavākehi katāni vatthāni dhārayantassa dukkaṭaṃ. Potthakanti makacivākehi kataṃ potthakadussaṃ. Sabbapītādikanti ettha ādi-saddena sabbalohitakasabbakaṇhakasabbamañjeṭṭhikaṃ saṅgaṇhāti. Tattha sabbameva nīlakaṃ sabbanīlakaṃ. Evaṃ sesesupi. Nīlaṃ ummārapupphavaṇṇaṃ. Pītaṃ kaṇikārapupphavaṇṇaṃ. Lohitaṃ jayasumanapupphavaṇṇaṃ. Kaṇhakaṃ addāriṭṭhakavaṇṇaṃ. Mañjeṭṭhikaṃ lākhārasavaṇṇaṃ. Imesu aṭṭhasu vatthūsu yaṃ kiñci dhārayantassa dukkaṭaṃ siyāti attho.
৫৭-৮. হত্থিস্সুরগসোণানন্তি হত্থিঅস্সউরগসোণানং মংসং অট্ঠিরুধিরচম্মলোমানি। সীহব্যগ্ঘচ্ছদীপিনন্তি সীহব্যগ্ঘঅচ্ছদীপীনং মংসাদীনি। তরচ্ছস্স চ মংসাদিং উদ্দিস্সকতমংসঞ্চ অনাপুচ্ছিতমংসঞ্চ ভুঞ্জতো দুক্কটং সিযা। দকতিত্থাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দো ৰচ্চপস্সাৰকুটিযো সঙ্গণ্হাতি। তেন যাতানুপুব্বং আগতপ্পটিপাটিং হিত্ৰান ৰজ্জেত্ৰা নহানতিত্থঞ্চ ৰচ্চকুটিঞ্চ পস্সাৰকুটিঞ্চ ৰজে ৰজেয্য গচ্ছেয্য, দুক্কটং তস্স সিযাতি অত্থো।
57-8.Hatthissuragasoṇānanti hatthiassauragasoṇānaṃ maṃsaṃ aṭṭhirudhiracammalomāni. Sīhabyagghacchadīpinanti sīhabyagghaacchadīpīnaṃ maṃsādīni. Taracchassa ca maṃsādiṃ uddissakatamaṃsañca anāpucchitamaṃsañca bhuñjato dukkaṭaṃ siyā. Dakatitthādikanti ettha ādi-saddo vaccapassāvakuṭiyo saṅgaṇhāti. Tena yātānupubbaṃ āgatappaṭipāṭiṃ hitvāna vajjetvā nahānatitthañca vaccakuṭiñca passāvakuṭiñca vaje vajeyya gaccheyya, dukkaṭaṃ tassa siyāti attho.
৫৯. সহসাতি ৰেগসা ৰেগেন। ৰুব্ভজিত্ৰানাতি অন্তরৰাসকং দূরতোৰ উক্খিপিত্ৰা, ৰ-কারো সন্ধিৰসেনাগতো। পৰিসেতি পৰিসেয্য। ৰচ্চপস্সাৰকুটিকন্তি ৰচ্চকুটিকং পস্সাৰকুটিকং। ৰিসেতি পৰিসেয্য। যো ভিক্খু ৰচ্চপস্সাৰকুটিকং সহসা পৰিসেয্য ৰা নিক্খমেয্য ৰা, উব্ভজিত্ৰা ৰা পৰিসেয্য ৰা নিক্খমেয্য ৰা, উক্কাসিকং ৰজ্জেত্ৰা তং পৰিসেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি যোজনা।
59.Sahasāti vegasā vegena. Vubbhajitvānāti antaravāsakaṃ dūratova ukkhipitvā, va-kāro sandhivasenāgato. Paviseti paviseyya. Vaccapassāvakuṭikanti vaccakuṭikaṃ passāvakuṭikaṃ. Viseti paviseyya. Yo bhikkhu vaccapassāvakuṭikaṃ sahasā paviseyya vā nikkhameyya vā, ubbhajitvā vā paviseyya vā nikkhameyya vā, ukkāsikaṃ vajjetvā taṃ paviseyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
৬০. নিত্থুনন্তো ৰচ্চং করেয্য দন্তকট্ঠঞ্চ খাদন্তো, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। ৰচ্চপস্সাৰদোণীনং বহি ৰচ্চাদিকং ৰচ্চপস্সাৰং করেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা।
60. Nitthunanto vaccaṃ kareyya dantakaṭṭhañca khādanto, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Vaccapassāvadoṇīnaṃ bahi vaccādikaṃ vaccapassāvaṃ kareyya, tassa dukkaṭaṃ siyā.
৬১. খরেন চাৰলেখেয্যাতি ফালিতকট্ঠেন ৰা ফরুসেন ৰা গণ্ঠিকেন ৰা পূতিকট্ঠেন ৰা সুসিরেন ৰা অৰলেখেয্যাতি অত্থো। কট্ঠন্তি অৰলেখনকট্ঠং। কূপকেতি ৰচ্চকূপকে। ঊহতঞ্চাতি গূথমক্খিতঞ্চ। ন ধোৰেয্যাতি অত্তনা ৰা ন ধোৰেয্য পরেন ৰা ন ধোৰাপেয্য। উক্লাপঞ্চাতি কচৰরঞ্চ। ন সোধযেন সম্মজ্জেয্য।
61.Kharenacāvalekheyyāti phālitakaṭṭhena vā pharusena vā gaṇṭhikena vā pūtikaṭṭhena vā susirena vā avalekheyyāti attho. Kaṭṭhanti avalekhanakaṭṭhaṃ. Kūpaketi vaccakūpake. Ūhatañcāti gūthamakkhitañca. Na dhoveyyāti attanā vā na dhoveyya parena vā na dhovāpeyya. Uklāpañcāti kacavarañca. Na sodhayena sammajjeyya.
৬২. চপুচপূতি সদ্দং কত্ৰা উদককিচ্চং করোন্তস্স আচমন্তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। অনজ্ঝিট্ঠোৰাতি অনাণত্তোযেৰ। থেরেনাতি সঙ্ঘত্থেরেন। পাতিমোক্খন্তি পাতিমোক্খুদ্দেসং। উদ্দিসে উদ্দিসেয্য, দুক্কটং সিযা।
62.Capucapūti saddaṃ katvā udakakiccaṃ karontassa ācamantassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Anajjhiṭṭhovāti anāṇattoyeva. Therenāti saṅghattherena. Pātimokkhanti pātimokkhuddesaṃ. Uddise uddiseyya, dukkaṭaṃ siyā.
৬৩. অনাপুচ্ছায পঞ্হস্স কথনে, অনাপুচ্ছায পঞ্হস্স ৰিস্সজ্জনে, অনাপুচ্ছায সজ্ঝাযকরণে, অনাপুচ্ছায পদীপজালনে, অনাপুচ্ছায পদীপৰিজ্ঝাপনেতি ইমেসু চতূসু পচ্চযেসু তস্স দুক্কটং সিযা।
63. Anāpucchāya pañhassa kathane, anāpucchāya pañhassa vissajjane, anāpucchāya sajjhāyakaraṇe, anāpucchāya padīpajālane, anāpucchāya padīpavijjhāpaneti imesu catūsu paccayesu tassa dukkaṭaṃ siyā.
৬৪. অনাপুচ্ছা ৰাতপানকৰাটানি ৰিৰরেয্য ৰা থকেয্য ৰা, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। ৰন্দনাদিন্তি এত্থ আদি-সদ্দো ৰন্দাপনং সঙ্গণ্হাতি। যো ভিক্খু নগ্গো ৰন্দনং করেয্য, ৰন্দাপনং করেয্য, গমনং করেয্য, ভোজনং করেয্য, পিৰনং করেয্য, খাদনং করেয্য, গহণং করেয্য, দানং করেয্য, তস্স সব্বত্থ দুক্কটন্তি সম্বন্ধো।
64. Anāpucchā vātapānakavāṭāni vivareyya vā thakeyya vā, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Vandanādinti ettha ādi-saddo vandāpanaṃ saṅgaṇhāti. Yo bhikkhu naggo vandanaṃ kareyya, vandāpanaṃ kareyya, gamanaṃ kareyya, bhojanaṃ kareyya, pivanaṃ kareyya, khādanaṃ kareyya, gahaṇaṃ kareyya, dānaṃ kareyya, tassa sabbattha dukkaṭanti sambandho.
৬৫. তিপটিচ্ছন্নকং ৰিনাতি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিস্সো পটিচ্ছাদিযো জন্তাঘরপ্পটিচ্ছাদিং উদকপ্পটিচ্ছাদিং ৰত্থপ্পটিচ্ছাদি’’ন্তি (চূল়ৰ॰ ২৬১) এৰং ৰুত্তা তিস্সো পটিচ্ছাদিযো সমাহটাতি ‘‘তিপটিচ্ছাদী’’তি ৰুত্তং। তিপটিচ্ছন্নকং ঠপেত্ৰা পরিকম্মং সযং করেয্য, পরং কারাপেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো । যো ভিক্খু নহাযং নহাযন্তো কুট্টে ৰা থম্ভে ৰা তরুম্হি ৰা কাযং উপঘংসেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা।
65.Tipaṭicchannakaṃ vināti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tisso paṭicchādiyo jantāgharappaṭicchādiṃ udakappaṭicchādiṃ vatthappaṭicchādi’’nti (cūḷava. 261) evaṃ vuttā tisso paṭicchādiyo samāhaṭāti ‘‘tipaṭicchādī’’ti vuttaṃ. Tipaṭicchannakaṃ ṭhapetvā parikammaṃ sayaṃ kareyya, paraṃ kārāpeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho . Yo bhikkhu nahāyaṃ nahāyanto kuṭṭe vā thambhe vā tarumhi vā kāyaṃ upaghaṃseyya, tassa dukkaṭaṃ siyā.
৬৬. যো ভিক্খু নহাযন্তো কুরুৰিন্দকসুত্তেন কাযং ঘংসেয্য, কাযতো কাযেন অঞ্ঞমঞ্ঞং ঘংসেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। যো অগিলানো সউপাহনো বহারামে বহিআরামে চরেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো।
66. Yo bhikkhu nahāyanto kuruvindakasuttena kāyaṃ ghaṃseyya, kāyato kāyena aññamaññaṃ ghaṃseyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Yo agilāno saupāhano bahārāme bahiārāme careyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho.
৬৭. সব্বনীলাদিকম্পি চাতি এত্থ আদি-সদ্দো লোহিতোদাতপীতকণ্হমঞ্জেট্ঠমহারঙ্গমহানামরঙ্গরত্তাদযো উপাহনাযো সঙ্গণ্হাতি। যো ভিক্খু সব্বনীলসব্বলোহিতাদিকং উপাহনং ধারেতি, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। যো ভিক্খু রত্তো রত্তচিত্তো তদহুজাতাযপি ইত্থিযা নিমিত্তং পস্সেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। যো ভিক্খু ভিক্খদাযিযা ভিক্খদাযিকায ইত্থিযা মুখং পস্সেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা।
67.Sabbanīlādikampi cāti ettha ādi-saddo lohitodātapītakaṇhamañjeṭṭhamahāraṅgamahānāmaraṅgarattādayo upāhanāyo saṅgaṇhāti. Yo bhikkhu sabbanīlasabbalohitādikaṃ upāhanaṃ dhāreti, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Yo bhikkhu ratto rattacitto tadahujātāyapi itthiyā nimittaṃ passeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Yo bhikkhu bhikkhadāyiyā bhikkhadāyikāya itthiyā mukhaṃ passeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā.
৬৮-৯. যো ভিক্খু উজ্ঝানসঞ্ঞী হুত্ৰা অঞ্ঞস্স ভিক্খুনো পত্তং ৰা পস্সেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। আদাসাদিম্হি উদকপত্তে অত্তনো মুখং পস্সেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। উচ্চাসনমহাসনে নিসজ্জাদিং নিসীদনসযনাদিং করোন্তস্স ভিক্খুনো দুক্কটং সিযা। উক্খিত্তানুপসম্পন্ননানাসংৰাসকাদীনং ৰন্দনেপি দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। তত্থ উক্খিত্তোতি আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো, আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো, পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকোতি তিৰিধোপি ইধাধিপ্পেতো। অনুপসম্পন্নোতি ইমিনা ভিক্খুনিসামণেরসামণেরিসিক্খমানপণ্ডকইত্থিসিক্খাপচ্চক্খাতকা গহিতা। নানাসংৰাসকাতি লদ্ধিনানাসংৰাসকা গহিতা। আদি-সদ্দেন ছিন্নমূলকা গহিতা।
68-9. Yo bhikkhu ujjhānasaññī hutvā aññassa bhikkhuno pattaṃ vā passeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Ādāsādimhi udakapatte attano mukhaṃ passeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Uccāsanamahāsane nisajjādiṃ nisīdanasayanādiṃ karontassa bhikkhuno dukkaṭaṃ siyā. Ukkhittānupasampannanānāsaṃvāsakādīnaṃ vandanepi dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Tattha ukkhittoti āpattiyā adassane ukkhittako, āpattiyā appaṭikamme ukkhittako, pāpikāya diṭṭhiyā appaṭinissagge ukkhittakoti tividhopi idhādhippeto. Anupasampannoti iminā bhikkhunisāmaṇerasāmaṇerisikkhamānapaṇḍakaitthisikkhāpaccakkhātakā gahitā. Nānāsaṃvāsakāti laddhinānāsaṃvāsakā gahitā. Ādi-saddena chinnamūlakā gahitā.
৭০-৭১. যো দীঘাসনে পণ্ডকিত্থীহি পণ্ডকেন ৰা ইত্থিযা ৰা উভতোব্যঞ্জনেন ৰা একতো নিসীদেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। অদীঘে আসনেতি রস্সে আসনে। যো ভিক্খু রস্সাসনে মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা অসমানাসনিকেন একতো সযেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। ফলপুপ্ফাদিকন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন ৰেল়ুচুণ্ণদন্তকট্ঠমত্তিকাদযো সঙ্গহিতা। কুলসঙ্গহত্থায ফলপুপ্ফাদিকং দদতো দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো।
70-71. Yo dīghāsane paṇḍakitthīhi paṇḍakena vā itthiyā vā ubhatobyañjanena vā ekato nisīdeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Adīghe āsaneti rasse āsane. Yo bhikkhu rassāsane mañce vā pīṭhe vā asamānāsanikena ekato sayeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Phalapupphādikanti ettha ādi-saddena veḷucuṇṇadantakaṭṭhamattikādayo saṅgahitā. Kulasaṅgahatthāya phalapupphādikaṃ dadato dukkaṭaṃ siyāti sambandho.
৭২-৩. যো ভিক্খু গন্থিমাদিং সযং করেয্য, পরং কারাপেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। যো ভিক্খু জিনেন ৰারিতপচ্চযে পরিভুঞ্জেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। অব্যত্তো বালো যো ভিক্খু আচরিযুপজ্ঝাযে অনিস্সায নিস্সযং অগ্গহেত্ৰা ৰসেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। যো ভিক্খু অনুঞ্ঞাতেহি মাতাপিতুআদীহি পুগ্গলেহি অঞ্ঞস্স পুগ্গলস্স ভেসজ্জং করেয্য ৰা ৰদেয্য ৰা, তস্স দুক্কটং সিযা। সাপত্তিকো যো ভিক্খু উপোসথপ্পৰারণং করেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। তত্থ জিনেন ভগৰতা ৰারিতা জিনৰারিতা, জিনৰারিতা চ তে পচ্চযা চেতি জিনৰারিতপচ্চযা, তে জিনৰারিতপচ্চযে। দ্ৰেমাতিকাঅপ্পগুণতায অব্যত্তো।
72-3. Yo bhikkhu ganthimādiṃ sayaṃ kareyya, paraṃ kārāpeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Yo bhikkhu jinena vāritapaccaye paribhuñjeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Abyatto bālo yo bhikkhu ācariyupajjhāye anissāya nissayaṃ aggahetvā vaseyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Yo bhikkhu anuññātehi mātāpituādīhi puggalehi aññassa puggalassa bhesajjaṃ kareyya vā vadeyya vā, tassa dukkaṭaṃ siyā. Sāpattiko yo bhikkhu uposathappavāraṇaṃ kareyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Tattha jinena bhagavatā vāritā jinavāritā, jinavāritā ca te paccayā ceti jinavāritapaccayā, te jinavāritapaccaye. Dvemātikāappaguṇatāya abyatto.
৭৪. যো ভিক্খু আভোগং ৰা নিযোগং ৰা ৰজ্জেত্ৰা দ্ৰারবন্ধাদিকে ঠানে পরিৰত্তকৰাটকং অপিধায দিৰা সযেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। দ্ৰারবন্ধাদিকেতি যেন কেনচি পরিক্খিত্তে অব্ভোকাসেপি রুক্খমূলেপি অন্তমসো ইমিনা লক্খণেন যুত্তআকাসঙ্গণেপি। অপিধাযাতি অপিদহিত্ৰা। ৰিনাভোগন্তি ‘‘এস দ্ৰারং জগ্গিস্সতী’’তি আভোগং ঠপেত্ৰাতি অত্থো। নিযোগন্তি অৰসট্ঠানং, অত্তনো অৰসং বহুসাধারণট্ঠানং ঠপেত্ৰা। ‘‘সৰসো’’তি ৰা পাঠো, সৰসো হুত্ৰাতি অত্থো। দিৰাতি দিৰাকালে।
74. Yo bhikkhu ābhogaṃ vā niyogaṃ vā vajjetvā dvārabandhādike ṭhāne parivattakavāṭakaṃ apidhāya divā sayeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Dvārabandhādiketi yena kenaci parikkhitte abbhokāsepi rukkhamūlepi antamaso iminā lakkhaṇena yuttaākāsaṅgaṇepi. Apidhāyāti apidahitvā. Vinābhoganti ‘‘esa dvāraṃ jaggissatī’’ti ābhogaṃ ṭhapetvāti attho. Niyoganti avasaṭṭhānaṃ, attano avasaṃ bahusādhāraṇaṭṭhānaṃ ṭhapetvā. ‘‘Savaso’’ti vā pāṭho, savaso hutvāti attho. Divāti divākāle.
৭৫. ধঞ্ঞন্তি সালি ৰীহি যৰো গোধুমো কঙ্গু ৰরকো কুদ্রূসকোতি সত্তৰিধং ধঞ্ঞং। ইত্থিরূপন্তি দারুলোহমযাদিইত্থিরূপং। রতনন্তি মুত্তাদিদসৰিধং রতনং। আৰুধন্তি সত্তিতোমরাদিসব্বাৰুধভণ্ডং। ইত্থিপসাধনন্তি ইত্থিযা সীসাদিঅলঙ্কারং। তূরিযভণ্ডন্তি ধমনসঙ্খাদিসব্বং তূরিযভণ্ডং। ফলরুক্খেতি ফলিতরুক্খে। পুব্বণ্ণাদিকন্তি মুগ্গমাসাদিকং। আদি-সদ্দেন ৰাকুরকুমিনাদযো গহিতা। এতেসু যং কিঞ্চি আমসেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
75.Dhaññanti sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsakoti sattavidhaṃ dhaññaṃ. Itthirūpanti dārulohamayādiitthirūpaṃ. Ratananti muttādidasavidhaṃ ratanaṃ. Āvudhanti sattitomarādisabbāvudhabhaṇḍaṃ. Itthipasādhananti itthiyā sīsādialaṅkāraṃ. Tūriyabhaṇḍanti dhamanasaṅkhādisabbaṃ tūriyabhaṇḍaṃ. Phalarukkheti phalitarukkhe. Pubbaṇṇādikanti muggamāsādikaṃ. Ādi-saddena vākurakuminādayo gahitā. Etesu yaṃ kiñci āmaseyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho.
৭৬. সসিত্থোদকতেলেহীতি যো পন মধুসিত্থকতেলেন ৰা উদকমিস্সকতেলেন ৰা যেন কেনচি চিক্খল্লেন ৰা। ফণহত্থফণেহি ৰাতি দন্তমযাদিফণেন ৰা ফণকিচ্চসাধকেহি হত্থঙ্গুলীহি ৰা কোচ্ছেন ৰা কেসমোসণ্ঠনে দুক্কটং সিযাতি অত্থো। একস্মিং ভাজনে ভোজননিমিত্তে দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
76.Sasitthodakatelehīti yo pana madhusitthakatelena vā udakamissakatelena vā yena kenaci cikkhallena vā. Phaṇahatthaphaṇehi vāti dantamayādiphaṇena vā phaṇakiccasādhakehi hatthaṅgulīhi vā kocchena vā kesamosaṇṭhane dukkaṭaṃ siyāti attho. Ekasmiṃ bhājane bhojananimitte dukkaṭaṃ siyāti attho.
৭৭. দ্ৰে ভিক্খূ একত্থরণা সযেয্যূং, দ্ৰে ভিক্খূ একপাৰুরণা সযেয্যুং, দ্ৰে ভিক্খূ একমঞ্চকে সযেয্যুং, তেসং দুক্কটানি হোন্তীতি সম্বন্ধো। পমাণতো অধিকং ৰা ঊনং ৰা দন্তকট্ঠং খাদেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি যোজনা। তত্থ অধিকন্তি অট্ঠঙ্গুলতো অধিকং। ঊনন্তি চতুরঙ্গুলতো ঊনং।
77. Dve bhikkhū ekattharaṇā sayeyyūṃ, dve bhikkhū ekapāvuraṇā sayeyyuṃ, dve bhikkhū ekamañcake sayeyyuṃ, tesaṃ dukkaṭāni hontīti sambandho. Pamāṇato adhikaṃ vā ūnaṃ vā dantakaṭṭhaṃ khādeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti yojanā. Tattha adhikanti aṭṭhaṅgulato adhikaṃ. Ūnanti caturaṅgulato ūnaṃ.
৭৮. যো ভিক্খু নচ্চঞ্চ গীতঞ্চ ৰাদিতঞ্চ যোজেতি ৰা যোজাপেতি ৰা, তস্স দুক্কটং সিযা। তেসং নচ্চানং দস্সনং, তেসং গীতানং সৰনং, তেসং ৰাদিতানং সৰনঞ্চ করোন্তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
78. Yo bhikkhu naccañca gītañca vāditañca yojeti vā yojāpeti vā, tassa dukkaṭaṃ siyā. Tesaṃ naccānaṃ dassanaṃ, tesaṃ gītānaṃ savanaṃ, tesaṃ vāditānaṃ savanañca karontassa dukkaṭaṃ siyāti attho.
৭৯. ৰীহাদিরোপিমেতি ৰীহিআদীনং রুহনট্ঠানে। বহিপাকারকুট্টকেতি পাকারকুট্টানং বহি। ৰচ্চাদিছড্ডনাদিম্হীতি ৰচ্চপস্সাৰসঙ্কারচলকাদীনং ছড্ডনৰিস্সজ্জনপচ্চযা দুক্কটং সিযাতি অত্থো। দীঘকেসাদিধারণেতি দীঘকেসধারণে দীঘনখধারণে দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
79.Vīhādiropimeti vīhiādīnaṃ ruhanaṭṭhāne. Bahipākārakuṭṭaketi pākārakuṭṭānaṃ bahi. Vaccādichaḍḍanādimhīti vaccapassāvasaṅkāracalakādīnaṃ chaḍḍanavissajjanapaccayā dukkaṭaṃ siyāti attho. Dīghakesādidhāraṇeti dīghakesadhāraṇe dīghanakhadhāraṇe dukkaṭaṃ siyāti attho.
৮০. নখমট্ঠকরণাদিম্হীতি এত্থ আদি-সদ্দেন রজনকরণং গহিতং। সম্বাধে লোমহারণেতি সম্বাধে উপকচ্ছকমুত্তকরণট্ঠানে লোমুদ্ধরণে। সউপাহনো ভিক্খু পরিকম্মকতং ভূমিং অক্কমেয্যাতি সম্বন্ধো।
80.Nakhamaṭṭhakaraṇādimhīti ettha ādi-saddena rajanakaraṇaṃ gahitaṃ. Sambādhe lomahāraṇeti sambādhe upakacchakamuttakaraṇaṭṭhāne lomuddharaṇe. Saupāhano bhikkhu parikammakataṃ bhūmiṃ akkameyyāti sambandho.
৮১. অধোতঅল্লপাদেহীতি যো ভিক্খু অধোতপাদেহি ৰা অল্লপাদেহি ৰা সঙ্ঘিকং মঞ্চং ৰা পীঠং ৰা অক্কমেয্য, পরিকম্মকতং ভিত্তিং ৰা কাযতো আমসন্তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো।
81.Adhotaallapādehīti yo bhikkhu adhotapādehi vā allapādehi vā saṅghikaṃ mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā akkameyya, parikammakataṃ bhittiṃ vā kāyato āmasantassa dukkaṭaṃ siyāti attho.
৮২-৩. সঙ্ঘাটিযাপি পল্লত্থেতি অধিট্ঠিতচীৰরেন ৰিহারে ৰা অন্তরঘরে ৰা পল্লত্থিকং করেয্য, তস্স দুক্কটং। দুপ্পরিভুঞ্জেয্য চীৰরন্তি তিণ্ণং চীৰরানং অঞ্ঞতরং চীৰরং দুপ্পরিভোগেন পরিভুঞ্জেয্য। অকাযবন্ধনোতি কাযবন্ধনৰিরহিতো ভিক্খু গামং ৰজেয্য গচ্ছেয্য। যো ভিক্খু ৰচ্চকং উচ্চারং কত্ৰান উদকে সন্তে নাচমেয্য উদকসুদ্ধিং ন করেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। সমাদেয্য অকপ্পিযেতি ভিক্খুং ৰা সামণেরাদিকে সেসসহধম্মিকে ৰা অকপ্পিযে নিযোজেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। সভাগাপত্তিযা দেসনারোচনপচ্চযা দুক্কটং সিযাতি অত্থো। সভাগাতি এত্থ ৰত্থুসভাগতাৰ ইধাধিপ্পেতা, ন আপত্তিসভাগতা।
82-3.Saṅghāṭiyāpipallattheti adhiṭṭhitacīvarena vihāre vā antaraghare vā pallatthikaṃ kareyya, tassa dukkaṭaṃ. Dupparibhuñjeyya cīvaranti tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ dupparibhogena paribhuñjeyya. Akāyabandhanoti kāyabandhanavirahito bhikkhu gāmaṃ vajeyya gaccheyya. Yo bhikkhu vaccakaṃ uccāraṃ katvāna udake sante nācameyya udakasuddhiṃ na kareyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Samādeyya akappiyeti bhikkhuṃ vā sāmaṇerādike sesasahadhammike vā akappiye niyojeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Sabhāgāpattiyā desanārocanapaccayā dukkaṭaṃ siyāti attho. Sabhāgāti ettha vatthusabhāgatāva idhādhippetā, na āpattisabhāgatā.
৮৪. ন ৰসে ৰস্সন্তি যো ভিক্খু ৰস্সং ন ৰসেয্য ন উপগচ্ছেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। ৰিসংৰাদে সুদ্ধচিত্তেতি এত্থ সম্পদানত্থে ভুম্মৰচনং, পটিস্সৰং ৰিসংৰাদেন্তস্স সুদ্ধচিত্তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। ৰস্সং ৰসিত্ৰা অননুঞ্ঞাতকিচ্চতো অননুঞ্ঞাতকিচ্চেন ভিক্খুনো গমনে দুক্কটং সিযাতি যোজনা।
84.Na vase vassanti yo bhikkhu vassaṃ na vaseyya na upagaccheyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Visaṃvāde suddhacitteti ettha sampadānatthe bhummavacanaṃ, paṭissavaṃ visaṃvādentassa suddhacittassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Vassaṃ vasitvā ananuññātakiccato ananuññātakiccena bhikkhuno gamane dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
৮৫. আপদং ৰজ্জেত্ৰা তরুস্স উদ্ধং পোরিসম্হা অভিরুহণে দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। আপদন্তি অন্তরাযং। তরুস্সাতি রুক্খস্স। পোরিসম্হাতি একপোরিসপ্পমাণা মজ্ঝিমস্স পুরিসস্স পঞ্চহত্থা। অপরিস্সাৰনো যো ভিক্খু অদ্ধানং গচ্ছেয্য, যো চ ভিক্খু তং পরিস্সাৰনং যাচতো ন দদেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি যোজনা। অদ্ধানন্তি অদ্ধযোজনমেৰ অন্তিমমদ্ধানং।
85. Āpadaṃ vajjetvā tarussa uddhaṃ porisamhā abhiruhaṇe dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Āpadanti antarāyaṃ. Tarussāti rukkhassa. Porisamhāti ekaporisappamāṇā majjhimassa purisassa pañcahatthā. Aparissāvano yo bhikkhu addhānaṃ gaccheyya, yo ca bhikkhu taṃ parissāvanaṃ yācato na dadeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti yojanā. Addhānanti addhayojanameva antimamaddhānaṃ.
৮৬. অত্তনো ঘাতনে দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। যো ভিক্খু ইত্থিরূপাদিরূপং করেয্য ৰা কারাপেয্য ৰা, তস্স দুক্কটং সিযা। মালাদিকং ৰিচিত্তং ঠপেত্ৰা জাতকাদিৰত্থুং সযং করেয্য, দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো।
86. Attano ghātane dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Yo bhikkhu itthirūpādirūpaṃ kareyya vā kārāpeyya vā, tassa dukkaṭaṃ siyā. Mālādikaṃ vicittaṃ ṭhapetvā jātakādivatthuṃ sayaṃ kareyya, dukkaṭaṃ siyāti sambandho.
৮৭. ভুঞ্জন্তমুট্ঠপেতি যো ভিক্খু ভুঞ্জন্তং উট্ঠাপেয্য, তস্স দুক্কটং সিযা। ভত্তসালাদীসু ৰুড্ঢানং ওকাসং অদত্ৰা নিসীদতো দুক্কটং সিযাতি যোজনা।
87.Bhuñjantamuṭṭhapeti yo bhikkhu bhuñjantaṃ uṭṭhāpeyya, tassa dukkaṭaṃ siyā. Bhattasālādīsu vuḍḍhānaṃ okāsaṃ adatvā nisīdato dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
৮৮. যানানীতি ৰয্হং রথো সকটং সন্দমানিকাদীনি। কল্লকোতি অগিলানো। অগিলানো যো ভিক্খু যানানি অভিরুহেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। ৰদে দৰন্তি কেল়িং ৰদেয্য, রতনত্তযং আরব্ভ কেল়িং ৰদেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। অঞ্ঞপরিসায উপলালনে দুক্কটং হোতি।
88.Yānānīti vayhaṃ ratho sakaṭaṃ sandamānikādīni. Kallakoti agilāno. Agilāno yo bhikkhu yānāni abhiruheyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Vade davanti keḷiṃ vadeyya, ratanattayaṃ ārabbha keḷiṃ vadeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Aññaparisāya upalālane dukkaṭaṃ hoti.
৮৯. কাযাদিন্তি এত্থ আদি-সদ্দো ঊরুনিমিত্তং সঙ্গণ্হাতি। কাযং ৰা ঊরুং ৰা নিমিত্তং ৰা ৰিৰরিত্ৰা ভিক্খুনীনং ন দস্সযে ন দস্সেয্যাতি অত্থো। লোকাযতং তিরচ্ছানাদিৰিজ্জং ন চ সযং ৰাচেয্য, পরঞ্চ ন ৰাচাপেয্য। পলিতং গণ্হেয্য ৰা গণ্হাপেয্য ৰা, তস্স দুক্কটং সিযাতি যোজনা।
89.Kāyādinti ettha ādi-saddo ūrunimittaṃ saṅgaṇhāti. Kāyaṃ vā ūruṃ vā nimittaṃ vā vivaritvā bhikkhunīnaṃ na dassaye na dasseyyāti attho. Lokāyataṃ tiracchānādivijjaṃ na ca sayaṃ vāceyya, parañca na vācāpeyya. Palitaṃ gaṇheyya vā gaṇhāpeyya vā, tassa dukkaṭaṃ siyāti yojanā.
৯০-৯২. যত্থ কত্থচি পেল়াযং পক্খিপিত্ৰা ভত্তং ভুঞ্জন্তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। পত্তহত্থকো যো ভিক্খু ৰাতপানং ৰা কৰাটং ৰা পণামে পণামেয্য, সোদকং পত্তং উণ্হেয্য উণ্হে ওতাপেয্য ৰা পটিসামেয্য ৰা, ৰোদকং পত্তং অতিউণ্হেয্য অতিঠপেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। যো ভিক্খু পত্তং ভূমিযং ৰা অঙ্কে ৰা মঞ্চে ৰা পীঠে ৰা মিড্ঢন্তে ৰা পরিভণ্ডন্তে ৰা পাদে ৰা ছত্তে ৰা ঠপেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো। ভূমিযন্তি যেন কেনচি অনত্থতায পংসুসক্খরমিস্সায। অঙ্কেতি দ্ৰিন্নং ঊরূনং মজ্ঝে। মিড্ঢন্তেতি মিড্ঢপরিযন্তে। পরিভণ্ডন্তেতি বাহিরপস্সে কতায তনুকমিড্ঢিযা অন্তে। যো ভিক্খু চলকাদিং ৰা পত্তে ঠপেয্য, পত্তে ৰা হত্থধোৰনে হত্থস্স ধোৰনপ্পচ্চযা তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো।
90-92. Yattha katthaci peḷāyaṃ pakkhipitvā bhattaṃ bhuñjantassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Pattahatthako yo bhikkhu vātapānaṃ vā kavāṭaṃ vā paṇāme paṇāmeyya, sodakaṃ pattaṃ uṇheyya uṇhe otāpeyya vā paṭisāmeyya vā, vodakaṃ pattaṃ atiuṇheyya atiṭhapeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Yo bhikkhu pattaṃ bhūmiyaṃ vā aṅke vā mañce vā pīṭhe vā miḍḍhante vā paribhaṇḍante vā pāde vā chatte vā ṭhapeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho. Bhūmiyanti yena kenaci anatthatāya paṃsusakkharamissāya. Aṅketi dvinnaṃ ūrūnaṃ majjhe. Miḍḍhanteti miḍḍhapariyante. Paribhaṇḍanteti bāhirapasse katāya tanukamiḍḍhiyā ante. Yo bhikkhu calakādiṃ vā patte ṭhapeyya, patte vā hatthadhovane hatthassa dhovanappaccayā tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho.
৯৩. উচ্ছিট্ঠং মুখধোৰনং উদকম্পি পত্তেন নীহরন্তস্স ভিক্খুনো দুক্কটং সিযা। যো ভিক্খু অকপ্পিযং পত্তং পরিভুঞ্জেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। তত্থ অকপ্পিযং পত্তন্তি দারুমযপত্তাদিং।
93. Ucchiṭṭhaṃ mukhadhovanaṃ udakampi pattena nīharantassa bhikkhuno dukkaṭaṃ siyā. Yo bhikkhu akappiyaṃ pattaṃ paribhuñjeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Tattha akappiyaṃ pattanti dārumayapattādiṃ.
৯৪. যো ভিক্খু খিপিতে ‘‘জীৰা’’তি ৰদে ৰদেয্য, তস্স দুক্কটং সিযাতি অত্থো। যো ভিক্খু পরিমণ্ডলকাদিম্হি পঞ্চসত্ততি সেখিযে অনাদরো হুত্ৰা ন সিক্খতি, তস্স দুক্কটং সিযাতি সম্বন্ধো।
94. Yo bhikkhu khipite ‘‘jīvā’’ti vade vadeyya, tassa dukkaṭaṃ siyāti attho. Yo bhikkhu parimaṇḍalakādimhi pañcasattati sekhiye anādaro hutvā na sikkhati, tassa dukkaṭaṃ siyāti sambandho.
৯৫. যো ভিক্খু ভণ্ডাগারে পযুতো মাতুযা পিতুনো চ ভণ্ডকং গোপেয্য, অস্স ভিক্খুনো পাচিত্তিযং সিযাতি সম্বন্ধো। তত্থ পযুতোতি ভণ্ডাগারে ব্যাপারৰসেন যুত্তপ্পযুত্তো। গোপযেতি গোপেয্য। যো ভিক্খু দৰায হীনেন জাতিআদিনা উত্তমম্পি ৰদেয্য, দুব্ভাসিতং সিযাতি সম্বন্ধো। তত্থ হীনেহি ৰা উক্কট্ঠেহি ৰা জাতিআদীহি এৰং উক্কট্ঠং ৰা হীনং ৰা ‘‘চণ্ডালোসী’’তিআদিনা নযেন উজুং ৰা ‘‘সন্তি ইধেকচ্চে চণ্ডালৰেননেসাদা’’তিআদিনা নযেন অঞ্ঞাপদেসেন ৰা উপসম্পন্নং ৰা অনুপসম্পন্নং ৰা অক্কোসাধিপ্পাযং ৰিনা কেৰলং কীল়াধিপ্পাযেন ৰদেয্য, দুব্ভাসিতং সিযাতি।
95. Yo bhikkhu bhaṇḍāgāre payuto mātuyā pituno ca bhaṇḍakaṃ gopeyya, assa bhikkhuno pācittiyaṃ siyāti sambandho. Tattha payutoti bhaṇḍāgāre byāpāravasena yuttappayutto. Gopayeti gopeyya. Yo bhikkhu davāya hīnena jātiādinā uttamampi vadeyya, dubbhāsitaṃ siyāti sambandho. Tattha hīnehi vā ukkaṭṭhehi vā jātiādīhi evaṃ ukkaṭṭhaṃ vā hīnaṃ vā ‘‘caṇḍālosī’’tiādinā nayena ujuṃ vā ‘‘santi idhekacce caṇḍālavenanesādā’’tiādinā nayena aññāpadesena vā upasampannaṃ vā anupasampannaṃ vā akkosādhippāyaṃ vinā kevalaṃ kīḷādhippāyena vadeyya, dubbhāsitaṃ siyāti.
পকিণ্ণকনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Pakiṇṇakaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
