| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយវិនិច្ឆយ-ដីកា • Vinayavinicchaya-ṭīkā |
បាចិត្តិយកថាវណ្ណនា
Pācittiyakathāvaṇṇanā
២១២៩-៣០. ឯវំ តិំស និស្សគ្គិយបាចិត្តិយានិ ទស្សេត្វា ឥទានិ សុទ្ធបាចិត្តិយានិ ទស្សេតុមាហ ‘‘លសុណ’’ន្តិអាទិ។ លសុណន្តិ ឯត្ថ ឥតិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ។ ‘‘លសុណំ’’ឥតិ ភណ្ឌិកំ វុត្តំ អដ្ឋកថាយំ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧៩៣-៧៩៥)។ ចតុបញ្ចមិញ្ជាទិប្បភេទំ ភណ្ឌិកំ លសុណំ នាម, ន តតោ ឩនំ។ តេនាហ ‘‘ន ឯកទ្វិតិមិញ្ជក’’ន្តិ។ បក្កលសុណតោ, សីហឡទីបសម្ភវតោ ច វិសេសមាហ ‘‘អាមកំ មាគធំយេវា’’តិ។ មគធេសុ ជាតំ មាគធំ, ‘‘វុត្ត’’ន្តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ យថាហ ‘‘មគធរដ្ឋេ ជាតលសុណមេវ ហិ ឥធ លសុណន្តិ អធិប្បេត’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧៩៥)។ តំ ‘‘ខាទិស្សាមី’’តិ គណ្ហតីតិ សម្ពន្ធោ។ វុត្តប្បការំ បាចិត្តិយញ្ច អជ្ឈោហារវសេនាតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘អជ្ឈោហារវសេនេវ, បាចិត្តិំ បរិទីបយេ’’តិ។
2129-30. Evaṃ tiṃsa nissaggiyapācittiyāni dassetvā idāni suddhapācittiyāni dassetumāha ‘‘lasuṇa’’ntiādi. Lasuṇanti ettha iti-saddo luttaniddiṭṭho. ‘‘Lasuṇaṃ’’iti bhaṇḍikaṃ vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 793-795). Catupañcamiñjādippabhedaṃ bhaṇḍikaṃ lasuṇaṃ nāma, na tato ūnaṃ. Tenāha ‘‘na ekadvitimiñjaka’’nti. Pakkalasuṇato, sīhaḷadīpasambhavato ca visesamāha ‘‘āmakaṃ māgadhaṃyevā’’ti. Magadhesu jātaṃ māgadhaṃ, ‘‘vutta’’nti iminā sambandho. Yathāha ‘‘magadharaṭṭhe jātalasuṇameva hi idha lasuṇanti adhippeta’’nti (pāci. aṭṭha. 795). Taṃ ‘‘khādissāmī’’ti gaṇhatīti sambandho. Vuttappakāraṃ pācittiyañca ajjhohāravasenāti dassetumāha ‘‘ajjhohāravaseneva, pācittiṃ paridīpaye’’ti.
២១៣១. តទេវ វក្ខតិ ‘‘ទ្វេ តយោ’’តិអាទិនា។ សទ្ធិន្តិ ឯកតោ។ សង្ខាទិត្វាតិ គលពិលំ អប្បវេសេត្វា ទន្តេហិ សំចុណ្ណិយន្តី ខាទិត្វា។ អជ្ឈោហរតិ បរគលំ ករោតិ។
2131. Tadeva vakkhati ‘‘dve tayo’’tiādinā. Saddhinti ekato. Saṅkhāditvāti galabilaṃ appavesetvā dantehi saṃcuṇṇiyantī khāditvā. Ajjhoharati paragalaṃ karoti.
២១៣២. តត្ថាតិ តស្មិំ ភណ្ឌិកលសុណេ។ ‘‘មិញ្ជានំ គណនាយា’’តិ ឥមិនា អជ្ឈោហារបយោគគណនាយេវ ទីបិតា។ យថាហ ‘‘ភិន្ទិត្វា ឯកេកំ មិញ្ជំ ខាទន្តិយា បន បយោគគណនាយ បាចិត្តិយានី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧៩៥)។
2132.Tatthāti tasmiṃ bhaṇḍikalasuṇe. ‘‘Miñjānaṃ gaṇanāyā’’ti iminā ajjhohārapayogagaṇanāyeva dīpitā. Yathāha ‘‘bhinditvā ekekaṃ miñjaṃ khādantiyā pana payogagaṇanāya pācittiyānī’’ti (pāci. aṭṭha. 795).
២១៣៣. សភាវតោ វដ្ដន្តេវាតិ យោជនា។
2133. Sabhāvato vaṭṭantevāti yojanā.
២១៣៥. យថាវុត្តបលណ្ឌុកាទីនំ នានត្តំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឯកា មិញ្ជា’’តិអាទិ។ ឥធ មិញ្ជានំ វសេនេវ នានត្តំ ទស្សិតំ។ អដ្ឋកថាយំ បន វណ្ណវសេនាបិ។ យថាហ ‘‘បលណ្ឌុកោ បណ្ឌុវណ្ណោ ហោតិ។ ភញ្ជនកោ លោហិតវណ្ណោ។ ហរិតកោ ហរិតបណ្ណវណ្ណោ’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧៩៧)។
2135. Yathāvuttapalaṇḍukādīnaṃ nānattaṃ dassetumāha ‘‘ekā miñjā’’tiādi. Idha miñjānaṃ vaseneva nānattaṃ dassitaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana vaṇṇavasenāpi. Yathāha ‘‘palaṇḍuko paṇḍuvaṇṇo hoti. Bhañjanako lohitavaṇṇo. Haritako haritapaṇṇavaṇṇo’’ti (pāci. aṭṭha. 797).
២១៣៦. ‘‘សាឡវេ ឧត្តរិភង្គកេ’’តិ បទច្ឆេទោ។ ‘‘ពទរសាឡវាទីសូ’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧៩៧) អដ្ឋកថាវចនតោ ឯត្ថ ពទរ-សទ្ទោ សេសោ។ ពទរសាឡវំ នាម ពទរផលានិ សុក្ខាបេត្វា ចុណ្ណេត្វា កាតព្ពា ខាទនីយវិកតិ។ ឧម្មត្តិកាទីនន្តិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន អាទិកម្មិកា គហិតា។ យថាហ ‘‘ឧម្មត្តិកាយ អាទិកម្មិកាយា’’តិ (បាចិ. ៧៩៧)។
2136. ‘‘Sāḷave uttaribhaṅgake’’ti padacchedo. ‘‘Badarasāḷavādīsū’’ti (pāci. aṭṭha. 797) aṭṭhakathāvacanato ettha badara-saddo seso. Badarasāḷavaṃ nāma badaraphalāni sukkhāpetvā cuṇṇetvā kātabbā khādanīyavikati. Ummattikādīnanti ettha ādi-saddena ādikammikā gahitā. Yathāha ‘‘ummattikāya ādikammikāyā’’ti (pāci. 797).
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២១៣៧. សម្ពាធេតិ បដិច្ឆន្នោកាសេ។ តស្ស វិភាគំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឧបកច្ឆេសុ មុត្តស្ស ករណេបិ វា’’តិ។
2137.Sambādheti paṭicchannokāse. Tassa vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘upakacchesu muttassa karaṇepi vā’’ti.
២១៣៨. អស្សា តថា បាចិត្តីតិ សម្ពន្ធោ។ ‘‘ន លោមគណនាយា’’តិ ឥមិនា ‘‘បយោគគណនាយា’’តិ ឥទមេវ សមត្ថយតិ។
2138. Assā tathā pācittīti sambandho. ‘‘Na lomagaṇanāyā’’ti iminā ‘‘payogagaṇanāyā’’ti idameva samatthayati.
២១៣៩. អាពាធេតិ កណ្ឌុអាទិកេ រោគេ។ យថាហ – ‘‘អាពាធបច្ចយាតិ កណ្ឌុកច្ឆុអាទិអាពាធបច្ចយា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨០១)។ មគ្គសំវិធានសមា មតាតិ ភិក្ខុនិយា សំវិធាយ ឯកទ្ធានសិក្ខាបទេន សទិសា មតា ញាតាតិ អត្ថោ។
2139.Ābādheti kaṇḍuādike roge. Yathāha – ‘‘ābādhapaccayāti kaṇḍukacchuādiābādhapaccayā’’ti (pāci. aṭṭha. 801). Maggasaṃvidhānasamā matāti bhikkhuniyā saṃvidhāya ekaddhānasikkhāpadena sadisā matā ñātāti attho.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២១៤០. បទុមស្ស វា បុណ្ឌរីកស្ស វា អន្តមសោ កេសរេនាបិ កាមរាគេន មុត្តករណស្ស តលឃាតនេ មុត្តករណម្បិ បហារទានេ បាចិត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ កេសរេនាបីតិ អបិ-សទ្ទេន មហាបទុមបណ្ណេហិ វត្តព្ពមេវ នត្ថីតិ ទីបេតិ។ យថាហ – ‘‘អន្តមសោ ឧប្បលបត្តេនាបីតិ ឯត្ថ បត្តំ តាវ មហន្តំ, កេសរេនាបិ បហារំ ទេន្តិយា អាបត្តិយេវា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨០៣)។
2140. Padumassa vā puṇḍarīkassa vā antamaso kesarenāpi kāmarāgena muttakaraṇassa talaghātane muttakaraṇampi pahāradāne pācitti hotīti yojanā. Kesarenāpīti api-saddena mahāpadumapaṇṇehi vattabbameva natthīti dīpeti. Yathāha – ‘‘antamaso uppalapattenāpīti ettha pattaṃ tāva mahantaṃ, kesarenāpi pahāraṃ dentiyā āpattiyevā’’ti (pāci. aṭṭha. 803).
២១៤១. តត្ថាតិ តស្មិំ មុត្តករណតលេ។
2141.Tatthāti tasmiṃ muttakaraṇatale.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២១៤២. យា បន ភិក្ខុនី កាមរាគបរេតា កាមរាគេន បីឡិតា អត្តនោ ព្យញ្ជនេ មុត្តបថេ ឧប្បលបត្តម្បិ បវេសេតិ, ន វដ្ដតិ បាចិត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ បិ-សទ្ទេន ‘‘កេសរមត្តម្បិ បន បវេសេន្តិយា អាបត្តិយេវា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨១២) អដ្ឋកថា ឧល្លិង្គិតា។
2142. Yā pana bhikkhunī kāmarāgaparetā kāmarāgena pīḷitā attano byañjane muttapathe uppalapattampi paveseti, na vaṭṭati pācitti hotīti yojanā. Pi-saddena ‘‘kesaramattampi pana pavesentiyā āpattiyevā’’ti (pāci. aṭṭha. 812) aṭṭhakathā ulliṅgitā.
២១៤៣-៤. យទ្យេវំ ‘‘ជតុមដ្ឋកេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ កស្មា វុត្តន្តិ អាហ ‘‘ឥទំ…បេ.… ជតុមដ្ឋក’’ន្តិ។ ឥទំ ជតុមដ្ឋកំ វត្ថុវសេនេវ វុត្តន្តិ ‘‘អថ ខោ សា ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិត្វា ធោវិតុំ វិស្សរិត្វា ឯកមន្តំ ឆឌ្ឌេសិ។ ភិក្ខុនិយោ មក្ខិកាហិ សម្បរិកិណ្ណំ បស្សិត្វា ឯវមាហំសុ ‘កស្សិទំ កម្ម’ន្តិ។ សា ឯវមាហ ‘មយ្ហិទំ កម្ម’ន្តិ។ យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា, តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ ‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុនី ជតុមដ្ឋកំ អាទិយិស្សតី’’តិ (បាចិ. ៨០៦) អាគតវត្ថុវសេនេវ វុត្តំ, ន តំ វិនា អញ្ញស្ស វដ្ដកស្ស សម្ភវតោតិ អធិប្បាយោ។ ជតុមដ្ឋកំ នាម ជតុនា កតោ មដ្ឋទណ្ឌកោ។
2143-4. Yadyevaṃ ‘‘jatumaṭṭhake pācittiya’’nti kasmā vuttanti āha ‘‘idaṃ…pe… jatumaṭṭhaka’’nti. Idaṃ jatumaṭṭhakaṃ vatthuvaseneva vuttanti ‘‘atha kho sā bhikkhunī jatumaṭṭhakaṃ ādiyitvā dhovituṃ vissaritvā ekamantaṃ chaḍḍesi. Bhikkhuniyo makkhikāhi samparikiṇṇaṃ passitvā evamāhaṃsu ‘kassidaṃ kamma’nti. Sā evamāha ‘mayhidaṃ kamma’nti. Yā tā bhikkhuniyo appicchā, tā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti ‘kathañhi nāma bhikkhunī jatumaṭṭhakaṃ ādiyissatī’’ti (pāci. 806) āgatavatthuvaseneva vuttaṃ, na taṃ vinā aññassa vaṭṭakassa sambhavatoti adhippāyo. Jatumaṭṭhakaṃ nāma jatunā kato maṭṭhadaṇḍako.
ទណ្ឌន្តិ ឯត្ថ ‘‘យំ កិញ្ចី’’តិ សេសោ។ យថាហ ‘‘អន្តមសោ ឧប្បលបត្តម្បិ មុត្តករណំ បវេសេតី’’តិ (បាចិ. ៨០៨)។ ឯតម្បិ ច អតិមហន្តំ, កេសរមត្តម្បិ បន បវេសេន្តិយា អាបត្តិ ឯវ។ ឯឡាលុកន្តិ កក្ការិផលំ វា។ តស្មិន្តិ អត្តនោ មុត្តករណេ។
Daṇḍanti ettha ‘‘yaṃ kiñcī’’ti seso. Yathāha ‘‘antamaso uppalapattampi muttakaraṇaṃ pavesetī’’ti (pāci. 808). Etampi ca atimahantaṃ, kesaramattampi pana pavesentiyā āpatti eva. Eḷālukanti kakkāriphalaṃ vā. Tasminti attano muttakaraṇe.
២១៤៥. អាពាធបច្ចយាតិ មុត្តករណប្បទេសេ ជាតវណាទិម្ហិ វណដ្ឋាននិរុបនាទិបច្ចយា។
2145.Ābādhapaccayāti muttakaraṇappadese jātavaṇādimhi vaṇaṭṭhānanirupanādipaccayā.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២១៤៦. អគ្គបព្ពទ្វយាធិកន្តិ អគ្គបព្ពទ្វយតោ កេសគ្គមត្តម្បិ អធិកំ។ យថាហ ‘‘អន្តមសោ កេសគ្គមត្តម្បិ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ៨១២)។ ទកសុទ្ធិំ ករោន្តិយាតិ មុត្តករណដ្ឋានេ ធោវនំ ករោន្តិយា។ យថាហ ‘‘ឧទកសុទ្ធិកំ នាម មុត្តករណស្ស ធោវនា វុច្ចតី’’តិ (បាចិ. ៨១២)។
2146.Aggapabbadvayādhikanti aggapabbadvayato kesaggamattampi adhikaṃ. Yathāha ‘‘antamaso kesaggamattampi atikkāmeti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 812). Dakasuddhiṃ karontiyāti muttakaraṇaṭṭhāne dhovanaṃ karontiyā. Yathāha ‘‘udakasuddhikaṃ nāma muttakaraṇassa dhovanā vuccatī’’ti (pāci. 812).
២១៤៧. ‘‘តីណី’’តិ ឥមិនា ឯកង្គុលិយា បព្ពទ្វយស្ស បវេសេត្វា ធោវនេ ទោសាភាវំ ទីបេតិ។ ទីឃតោតិ អង្គុលិយា ទីឃតោ។ តីណិ បព្ពានិ គម្ភីរតោ មុត្តករណេ បវេសេត្វា ឧទកសុទ្ធិំ អាទិយន្តិយា បាចិត្តិយំ ភវេតិ យោជនា។
2147.‘‘Tīṇī’’ti iminā ekaṅguliyā pabbadvayassa pavesetvā dhovane dosābhāvaṃ dīpeti. Dīghatoti aṅguliyā dīghato. Tīṇi pabbāni gambhīrato muttakaraṇe pavesetvā udakasuddhiṃ ādiyantiyā pācittiyaṃ bhaveti yojanā.
២១៤៨. តិស្សោ, ចតស្សោ វា អង្គុលិយោ ឯកតោ កត្វា វិត្ថារេន បវេសនេ ឯកបព្ពេបិ បវិដ្ឋេ ‘‘ទ្វង្គុលបព្ពបរម’’ន្តិ និយមិតប្បមាណាតិក្កមតោ អាហ ‘‘ឯកបព្ពម្បិ យា បនា’’តិ។ យា បន ភិក្ខុនី ចតុន្នំ វាបិ អង្គុលីនំ តិស្សន្នំ វាបិ អង្គុលីនំ ឯកបព្ពម្បិ វិត្ថារតោ បវេសេតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។
2148. Tisso, catasso vā aṅguliyo ekato katvā vitthārena pavesane ekapabbepi paviṭṭhe ‘‘dvaṅgulapabbaparama’’nti niyamitappamāṇātikkamato āha ‘‘ekapabbampi yā panā’’ti. Yā pana bhikkhunī catunnaṃ vāpi aṅgulīnaṃ tissannaṃ vāpi aṅgulīnaṃ ekapabbampi vitthārato paveseti, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
២១៤៩. ឥតីតិ ឯវំ។ សព្ពប្បការេនាតិ គម្ភីរបវេសនាទិនា សព្ពេន បការេន។ អភិព្យត្តតរំ កត្វាតិ សុបាកដតរំ កត្វា។ អយមត្ថោតិ ‘‘ឯកិស្សង្គុលិយា តីណី’’តិអាទិនា វុត្តោ អយមត្ថោ។
2149.Itīti evaṃ. Sabbappakārenāti gambhīrapavesanādinā sabbena pakārena. Abhibyattataraṃ katvāti supākaṭataraṃ katvā. Ayamatthoti ‘‘ekissaṅguliyā tīṇī’’tiādinā vutto ayamattho.
២១៥០. ទ្វង្គុលបព្ពេ ទោសោ នត្ថីតិ យោជនា។ ឧទកសុទ្ធិបច្ចយេ បន សតិបិ ផស្សសាទិយនេ យថាវុត្តបរិច្ឆេទេ អនាបត្តិ។ អធិកម្បីតិ ទ្វង្គុលបព្ពតោ អធិកម្បិ។ ឧទកសុទ្ធិំ ករោន្តិយា ទោសោ នត្ថីតិ យោជនា។
2150. Dvaṅgulapabbe doso natthīti yojanā. Udakasuddhipaccaye pana satipi phassasādiyane yathāvuttaparicchede anāpatti. Adhikampīti dvaṅgulapabbato adhikampi. Udakasuddhiṃ karontiyā doso natthīti yojanā.
២១៥១. តថា ឧទកសុទ្ធិំ ករោន្តីនំ ឧម្មត្តិកាទីនំ អនាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។
2151. Tathā udakasuddhiṃ karontīnaṃ ummattikādīnaṃ anāpatti pakāsitāti yojanā.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២១៥២. ភុញ្ជតោ បន ភិក្ខុស្សាតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរំ ភុញ្ជតោ ភិក្ខុស្ស។ យថាហ ‘‘ភុញ្ជន្តស្សាតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរំ ភោជនំ ភុញ្ជន្តស្សា’’តិ (បាចិ. ៨១៧)។ បានីយំ វា វិធូបនំ វាតិ វក្ខមានំ បានីយំ, ពីជនីយញ្ច។ ឧបតិដ្ឋេយ្យាតិ ‘‘ហត្ថបាសេ តិដ្ឋតី’’តិ (បាចិ. ៨១៧) វចនតោ ឯត្ថ ឧប-សទ្ទោ ហត្ថបាសសង្ខាតំ សមីបំ វទតីតិ វេទិតព្ពំ។
2152.Bhuñjato pana bhikkhussāti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhuñjato bhikkhussa. Yathāha ‘‘bhuñjantassāti pañcannaṃ bhojanānaṃ aññataraṃ bhojanaṃ bhuñjantassā’’ti (pāci. 817). Pānīyaṃ vā vidhūpanaṃvāti vakkhamānaṃ pānīyaṃ, bījanīyañca. Upatiṭṭheyyāti ‘‘hatthapāse tiṭṭhatī’’ti (pāci. 817) vacanato ettha upa-saddo hatthapāsasaṅkhātaṃ samīpaṃ vadatīti veditabbaṃ.
២១៥៣. វត្ថកោណាទិ យា កាចិ ‘‘ពីជនី’’តិ វុច្ចតីតិ យោជនា, ឥមិនា ‘‘ពីជនិកិច្ចំ សម្បាទេស្សាមី’’តិ អធិដ្ឋាយ គហិតចីវរកោណប្បការំ យំ កិញ្ចិ ‘‘ពីជនី’’តិ វុច្ចតីតិ អត្ថោ។
2153. Vatthakoṇādi yā kāci ‘‘bījanī’’ti vuccatīti yojanā, iminā ‘‘bījanikiccaṃ sampādessāmī’’ti adhiṭṭhāya gahitacīvarakoṇappakāraṃ yaṃ kiñci ‘‘bījanī’’ti vuccatīti attho.
២១៥៤. ‘‘អថ ខោ សា ភិក្ខុនី តស្ស ភិក្ខុនោ ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន ច វិធូបនេន ច ឧបតិដ្ឋិត្វា អច្ចាវទតិ។ អថ ខោ សោ ភិក្ខុ តំ ភិក្ខុនិំ អបសាទេតិ ‘មា, ភគិនិ, ឯវរូបំ អកាសិ, នេតំ កប្បតី’តិ។ ‘បុព្ពេ មំ ត្វំ ឯវញ្ច ឯវញ្ច ករោសិ, ឥទានិ ឯត្តកំ ន សហសី’តិ បានីយថាលកំ មត្ថកេ អាសុម្ភិត្វា វិធូបនេន បហារំ អទាសី’’តិ (បាចិ. ៨១៥) ឥមស្មិំ វត្ថុម្ហិ ភិក្ខូហិ អារោចិតេ ‘‘កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស បហារំ ទស្សតី’’តិអាទីនិ (បាចិ. ៨១៥) វត្វា ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ភិក្ខុស្ស ភុញ្ជន្តស្ស បានីយេន វា វិធូបនេន វា ឧបតិដ្ឋេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៨១៦) វុត្តត្តា បហារបច្ចយា នុ ខោតិ អាសង្កំ និវត្តេតុមាហ ‘‘ហត្ថបាសេ ឥធ ឋានបច្ចយាបត្តិ ទីបិតា’’តិ។ ឯត្ថ ច អាសុម្ភិត្វាតិ បាតេត្វា។ ឥធាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុស្ស បហារោ ទាតព្ពោ។ យា ទទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (ចូឡវ. ៤២០) ភិក្ខុនិក្ខន្ធកេ វុត្តំ គហេត្វា អាហ ‘‘បហារបច្ចយា វុត្តំ, ខន្ធកេ ទុក្កដំ វិសុ’’ន្តិ។ ឥមិនា វុត្តស្សេវត្ថស្ស ការណំ ទស្សិតំ ហោតិ។
2154. ‘‘Atha kho sā bhikkhunī tassa bhikkhuno bhuñjantassa pānīyena ca vidhūpanena ca upatiṭṭhitvā accāvadati. Atha kho so bhikkhu taṃ bhikkhuniṃ apasādeti ‘mā, bhagini, evarūpaṃ akāsi, netaṃ kappatī’ti. ‘Pubbe maṃ tvaṃ evañca evañca karosi, idāni ettakaṃ na sahasī’ti pānīyathālakaṃ matthake āsumbhitvā vidhūpanena pahāraṃ adāsī’’ti (pāci. 815) imasmiṃ vatthumhi bhikkhūhi ārocite ‘‘kathañhi nāma, bhikkhave, bhikkhunī bhikkhussa pahāraṃ dassatī’’tiādīni (pāci. 815) vatvā ‘‘yā pana bhikkhunī bhikkhussa bhuñjantassa pānīyena vā vidhūpanena vā upatiṭṭheyya, pācittiya’’nti (pāci. 816) vuttattā pahārapaccayā nu khoti āsaṅkaṃ nivattetumāha ‘‘hatthapāse idha ṭhānapaccayāpatti dīpitā’’ti. Ettha ca āsumbhitvāti pātetvā. Idhāti imasmiṃ sikkhāpade. ‘‘Na, bhikkhave, bhikkhuniyā bhikkhussa pahāro dātabbo. Yā dadeyya, āpatti dukkaṭassā’’ti (cūḷava. 420) bhikkhunikkhandhake vuttaṃ gahetvā āha ‘‘pahārapaccayā vuttaṃ, khandhake dukkaṭaṃ visu’’nti. Iminā vuttassevatthassa kāraṇaṃ dassitaṃ hoti.
២១៥៥. ហត្ថបាសំ ជហិត្វាតិ ឯត្ថ ‘‘ភោជនំ ភុញ្ជតោ’’តិ ច ខាទនំ ខាទតោតិ ឯត្ថ ‘‘ហត្ថបាសេ’’តិ ច វត្តព្ពំ ។ ភោជនំ ភុញ្ជតោ ហត្ថបាសំ ជហិត្វា ឧបតិដ្ឋន្តិយា វា ខាទនំ ខាទតោ ហត្ថបាសេ ឧបតិដ្ឋន្តិយា វា ហោតិ អាបត្តិ ទុក្កដន្តិ យោជនា។
2155.Hatthapāsaṃ jahitvāti ettha ‘‘bhojanaṃ bhuñjato’’ti ca khādanaṃ khādatoti ettha ‘‘hatthapāse’’ti ca vattabbaṃ . Bhojanaṃ bhuñjato hatthapāsaṃ jahitvā upatiṭṭhantiyā vā khādanaṃ khādato hatthapāse upatiṭṭhantiyā vā hoti āpatti dukkaṭanti yojanā.
២១៥៦. ទេតីតិ បានីយំ វា សូបាទិំ វា ‘‘ឥមំ បិវថ, ឥមិនា ភុញ្ជថា’’តិ ទេតិ។ តាលវណ្ដំ ‘‘ឥមិនា ពីជន្តា ភុញ្ជថា’’តិ ទេតិ។ ទាបេតីតិ អញ្ញេន ឧភយម្បិ ទាបេតិ។ ឥទំ សិក្ខាបទំ សមុដ្ឋានតោ ឯឡកលោមេន សមំ មតន្តិ យោជនា។
2156.Detīti pānīyaṃ vā sūpādiṃ vā ‘‘imaṃ pivatha, iminā bhuñjathā’’ti deti. Tālavaṇṭaṃ ‘‘iminā bījantā bhuñjathā’’ti deti. Dāpetīti aññena ubhayampi dāpeti. Idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato eḷakalomena samaṃ matanti yojanā.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២១៥៧. វិញ្ញត្វាតិ សយំ វិញ្ញត្វា, អញ្ញាយ វា វិញ្ញាបេត្វា។ ‘‘វិញ្ញត្វា វា វិញ្ញាបេត្វា វា’’តិ (បាចិ. ៨២១) ហិ សិក្ខាបទំ។ អាមកំ ធញ្ញន្តិ អបក្កំ អភដ្ឋំ សាលិអាទិកំ សត្តវិធំ ធញ្ញំ។ យថាហ – ‘‘អាមកធញ្ញំ នាម សាលិ វីហិ យវោ គោធុមោ កង្គុ វរកោ កុទ្រូសកោ’’តិ (បាចិ. ៨២២)។ កោដ្ដេត្វាតិ មុសលេហិ កោដ្ដេត្វា។ យទិ បរិភុញ្ជតីតិ យោជនា។
2157.Viññatvāti sayaṃ viññatvā, aññāya vā viññāpetvā. ‘‘Viññatvā vā viññāpetvā vā’’ti (pāci. 821) hi sikkhāpadaṃ. Āmakaṃ dhaññanti apakkaṃ abhaṭṭhaṃ sāliādikaṃ sattavidhaṃ dhaññaṃ. Yathāha – ‘‘āmakadhaññaṃ nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako’’ti (pāci. 822). Koṭṭetvāti musalehi koṭṭetvā. Yadi paribhuñjatīti yojanā.
២១៥៨-៦០. ‘‘ភុញ្ជិស្សាមីតិ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ ឥទំ បយោគទុក្កដំ នាម, តស្មា ន កេវលំ បដិគ្គហណេយេវ ទុក្កដំ ហោតី’’តិអាទិនា (បាចិ. អដ្ឋ. ៨២២) អដ្ឋកថាគតំ វិភាគំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ន កេវលំ តុ ធញ្ញាន’’ន្តិអាទិ។ បនាតិ អបិ-សទ្ទត្ថេ, សុក្ខាបនេបីតិ អត្ថោ។ ភជ្ជនត្ថាយាតិ ឯត្ថ ‘‘វទ្ទលិទិវសេ’’តិ សេសោ។ ‘‘កបល្លសជ្ជនេ ឧទ្ធនសជ្ជនេ’’តិ បច្ចេកំ យោជេតព្ពំ។ ទព្ពិសជ្ជនេតិ កដច្ឆុសម្បាទនេ។ តត្ថ កបល្លកេ ធញ្ញបក្ខិបនេតិ យោជនា។ ‘‘ឃដ្ដនកោដ្ដនេ’’តិ វត្តព្ពេ គាថាពន្ធវសេន ន-ការលោបំ កត្វា ‘‘ឃដ្ដកោដ្ដនេ’’តិ វុត្តំ។
2158-60. ‘‘Bhuñjissāmīti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassāti idaṃ payogadukkaṭaṃ nāma, tasmā na kevalaṃ paṭiggahaṇeyeva dukkaṭaṃ hotī’’tiādinā (pāci. aṭṭha. 822) aṭṭhakathāgataṃ vibhāgaṃ dassetumāha ‘‘na kevalaṃ tu dhaññāna’’ntiādi. Panāti api-saddatthe, sukkhāpanepīti attho. Bhajjanatthāyāti ettha ‘‘vaddalidivase’’ti seso. ‘‘Kapallasajjane uddhanasajjane’’ti paccekaṃ yojetabbaṃ. Dabbisajjaneti kaṭacchusampādane. Tattha kapallake dhaññapakkhipaneti yojanā. ‘‘Ghaṭṭanakoṭṭane’’ti vattabbe gāthābandhavasena na-kāralopaṃ katvā ‘‘ghaṭṭakoṭṭane’’ti vuttaṃ.
២១៦១-៣. បមាណ-សទ្ទស្ស អាវត្តលិង្គសង្ខ្យត្តា អាហ ‘‘ភោជនញ្ចេវ វិញ្ញត្តិបមាណ’’ន្តិ ។ អាវត្តលិង្គសង្ខ្យត្តំ នាម និយតលិង្គេកត្តពហុត្តំ។ តថា ហេត្ថ បមាណ-សទ្ទោ និយតនបុំសកលិង្គេ និយតេកត្តំ វុច្ចតិ។ ឯត្ថ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ ភោជនញ្ចេវ វិញ្ញត្តិ ចាតិ ឥទំ ទ្វយំ ហិ យស្មា បមាណំ, តស្មា សយំ វិញ្ញត្វា វា អញ្ញតោ ភជ្ជនាទីនិ ការាបេត្វា វា អញ្ញាយ បន វិញ្ញាបេត្វា សយំ ភជ្ជនាទីនិ កត្វា វា យា បន ភិក្ខុនី អជ្ឈោហរតិ, តស្សា អជ្ឈោហារបយោគេសុ បាចិត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា។
2161-3. Pamāṇa-saddassa āvattaliṅgasaṅkhyattā āha ‘‘bhojanañceva viññattipamāṇa’’nti . Āvattaliṅgasaṅkhyattaṃ nāma niyataliṅgekattabahuttaṃ. Tathā hettha pamāṇa-saddo niyatanapuṃsakaliṅge niyatekattaṃ vuccati. Ettha imasmiṃ sikkhāpade bhojanañceva viññatti cāti idaṃ dvayaṃ hi yasmā pamāṇaṃ, tasmā sayaṃ viññatvā vā aññato bhajjanādīni kārāpetvā vā aññāya pana viññāpetvā sayaṃ bhajjanādīni katvā vā yā pana bhikkhunī ajjhoharati, tassā ajjhohārapayogesu pācittiyo siyunti yojanā.
មហាបច្ចរិយំ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨២៣) វុត្តំ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘មាតរំ វា’’តិអាទិ។ មាតរំ វាបិ យាចិត្វាតិ ឯត្ថ វា-សទ្ទោ អត្ថន្តរវិកប្បនេ។ បិ-សទ្ទោ សម្ភាវនេ។ មាតរំ វា បិតរំ វា អញ្ញំ វា ញាតកំ វា បវារិតំ វា អាមកធញ្ញំ យាចិត្វា វា អញ្ញាយ ការាបេត្វា វា យា បរិភុញ្ជតិ, តស្សា បាចិត្តីតិ យោជនា។
Mahāpaccariyaṃ (pāci. aṭṭha. 823) vuttaṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘mātaraṃ vā’’tiādi. Mātaraṃ vāpi yācitvāti ettha vā-saddo atthantaravikappane. Pi-saddo sambhāvane. Mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññaṃ vā ñātakaṃ vā pavāritaṃ vā āmakadhaññaṃ yācitvā vā aññāya kārāpetvā vā yā paribhuñjati, tassā pācittīti yojanā.
២១៦៤. អវិញ្ញត្តិយា លទ្ធំ សយំ វា ភជ្ជនាទីនិ កត្វា វា អញ្ញាយ ការាបេត្វា វា យា បរិភុញ្ជតិ, តស្សា ទុក្កដន្តិ យោជនា។
2164. Aviññattiyā laddhaṃ sayaṃ vā bhajjanādīni katvā vā aññāya kārāpetvā vā yā paribhuñjati, tassā dukkaṭanti yojanā.
២១៦៥. អញ្ញាយ បន វិញ្ញត្តិយា លទ្ធំ តាយ ការាបេត្វាបិ សយំ កត្វា វា អជ្ឈោហរន្តិយា តថា អាបត្តិ ទុក្កដន្តិ យោជនា។ ឥទញ្ច មហាបច្ចរិយាគតនយំ គហេត្វា វុត្តំ។ មហាអដ្ឋកថាយំ បន ‘‘អញ្ញាយ វិញ្ញត្តំ ភុញ្ជន្តិយា ទុក្កដ’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨២២) វុត្តត្តា វិញ្ញត្តិយាបិ អញ្ញាយ លទ្ធំ អាមកំ ធញ្ញំ តាយ ការាបេត្វា វា សយំ កត្វា វា បរិភុញ្ជន្តស្សាបិ ទុក្កដមេវ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ។
2165. Aññāya pana viññattiyā laddhaṃ tāya kārāpetvāpi sayaṃ katvā vā ajjhoharantiyā tathā āpatti dukkaṭanti yojanā. Idañca mahāpaccariyāgatanayaṃ gahetvā vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘aññāya viññattaṃ bhuñjantiyā dukkaṭa’’nti (pāci. aṭṭha. 822) vuttattā viññattiyāpi aññāya laddhaṃ āmakaṃ dhaññaṃ tāya kārāpetvā vā sayaṃ katvā vā paribhuñjantassāpi dukkaṭameva vuttanti veditabbaṃ.
២១៦៦-៧. សេទកម្មាទិអត្ថាយាតិ វាតរោគាទិនា អាតុរានំ សេទនាទិបដិការត្ថាយ។ ឥធ ‘‘អញ្ញាតកអប្បវារិតដ្ឋានេបី’’តិ សេសោ។ ភិក្ខូនម្បិ ឯសេវ នយោ។ ឋបេត្វា សត្ត ធញ្ញានិ ញាតកបវារិតដ្ឋានេ សេសវិញ្ញត្តិយាបិ អនាបត្តីតិ ញាតព្ពន្តិ យោជនា។ សេសវិញ្ញត្តិយាតិ មុគ្គមាសអលាពុកុម្ភណ្ឌកាទីនំ វុត្តធញ្ញាវសេសានំ វិញ្ញត្តិយា។
2166-7.Sedakammādiatthāyāti vātarogādinā āturānaṃ sedanādipaṭikāratthāya. Idha ‘‘aññātakaappavāritaṭṭhānepī’’ti seso. Bhikkhūnampi eseva nayo. Ṭhapetvā satta dhaññāni ñātakapavāritaṭṭhāne sesaviññattiyāpi anāpattīti ñātabbanti yojanā. Sesaviññattiyāti muggamāsaalābukumbhaṇḍakādīnaṃ vuttadhaññāvasesānaṃ viññattiyā.
សាលិអាទីនំ សត្តន្នំ ធញ្ញានំ ទុក្កដស្ស វុត្តត្តា, អនាមាសត្តា ច សព្ពេន សព្ពំ ន វដ្ដន្តីតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘ញាតកានម្បី’’តិអាទិ។
Sāliādīnaṃ sattannaṃ dhaññānaṃ dukkaṭassa vuttattā, anāmāsattā ca sabbena sabbaṃ na vaṭṭantīti dassetumāha ‘‘ñātakānampī’’tiādi.
២១៦៨. លទ្ធន្តិ លព្ភមានំ។ នវកម្មេសូតិ នវកម្មត្ថាយ, និមិត្តត្ថេ ភុម្មំ។ ឯត្ថ ‘‘សម្បដិច្ឆិតុ’’ន្តិ សេសោ។ ‘‘អវិញ្ញត្តិយា លព្ភមានំ បន នវកម្មត្ថាយ សម្បដិច្ឆិតុំ វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨២៣) មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ។
2168.Laddhanti labbhamānaṃ. Navakammesūti navakammatthāya, nimittatthe bhummaṃ. Ettha ‘‘sampaṭicchitu’’nti seso. ‘‘Aviññattiyā labbhamānaṃ pana navakammatthāya sampaṭicchituṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 823) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២១៦៩. សង្ការន្តិ កចវរំ។ វិឃាសកំ វាតិ ឧច្ឆិដ្ឋកមច្ឆកណ្ដកមំសដ្ឋិចលកមុខធោវនាទិកំ យំ កិញ្ចិ។ ឆឌ្ឌេយ្យ វាតិ ឯត្ថ ‘‘សយ’’ន្តិ សេសោ ‘‘ឆឌ្ឌាបេយ្យ បរេហី’’តិ វក្ខមានត្តា។ កុដ្ដស្ស តិរោ តិរោកុដ្ដំ, តស្មិំ, កុដ្ដស្ស បរភាគេតិ អត្ថោ។ ‘‘បាការេបិ អយំ នយោ’’តិ វក្ខមានត្តា កុដ្ដន្តិ វា ព្យតិរិត្តា ភិត្តិ គហេតព្ពា។
2169.Saṅkāranti kacavaraṃ. Vighāsakaṃ vāti ucchiṭṭhakamacchakaṇṭakamaṃsaṭṭhicalakamukhadhovanādikaṃ yaṃ kiñci. Chaḍḍeyya vāti ettha ‘‘saya’’nti seso ‘‘chaḍḍāpeyya parehī’’ti vakkhamānattā. Kuṭṭassa tiro tirokuṭṭaṃ, tasmiṃ, kuṭṭassa parabhāgeti attho. ‘‘Pākārepi ayaṃ nayo’’ti vakkhamānattā kuṭṭanti vā byatirittā bhitti gahetabbā.
២១៧១. ឯកាតិ ឯត្ថ អាបត្តីតិ សេសោ។ ‘‘តស្សា’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។
2171.Ekāti ettha āpattīti seso. ‘‘Tassā’’ti iminā sambandho.
២១៧២. ឆឌ្ឌនេតិ ឯត្ថ បិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ។ ទន្តកដ្ឋស្ស ឆឌ្ឌនេបិ ភិក្ខុនិយា បាចិត្តិ បរិទីបិតាតិ យោជនា។
2172.Chaḍḍaneti ettha pi-saddo luttaniddiṭṭho. Dantakaṭṭhassa chaḍḍanepi bhikkhuniyā pācitti paridīpitāti yojanā.
២១៧៣-៤. សព្ពត្ថាតិ វុត្តប្បការេសុ សព្ពេសុ វិកប្បេសុ។ អនាបត្តិវិសយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘អវលញ្ជេបី’’តិអាទិ។ អវលញ្ជេ ឋានេ អនោលោកេត្វា ឆឌ្ឌេន្តិយាបិ វា វលញ្ជេ ឋានេ ឱលោកេត្វាបិ វា បន ឆឌ្ឌេន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។ ឆឌ្ឌនំ ក្រិយំ។ អនោលោកនំ អក្រិយំ។
2173-4.Sabbatthāti vuttappakāresu sabbesu vikappesu. Anāpattivisayaṃ dassetumāha ‘‘avalañjepī’’tiādi. Avalañje ṭhāne anoloketvā chaḍḍentiyāpi vā valañje ṭhāne oloketvāpi vā pana chaḍḍentiyā anāpattīti yojanā. Chaḍḍanaṃ kriyaṃ. Anolokanaṃ akriyaṃ.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២១៧៥-៦. យា បន ភិក្ខុនី ខេត្តេ វា នាឡិកេរាទិអារាមេ វា យត្ថ កត្ថចិ រោបិមេ ហរិតដ្ឋានេ តានិ វិឃាសុច្ចារសង្ការមុត្តសង្ខាតានិ ចត្តារិ វត្ថូនិ សចេ សយំ ឆឌ្ឌេតិ វា, តថា បរេ ឆឌ្ឌាបេតិ វា, តស្សា ភិក្ខុនិយា អាបត្តិវិនិច្ឆយោ វុត្តនយោ ‘‘ឯកេក’’មិច្ចាទិនា យថាវុត្តបការោតិ យោជនា។
2175-6. Yā pana bhikkhunī khette vā nāḷikerādiārāme vā yattha katthaci ropime haritaṭṭhāne tāni vighāsuccārasaṅkāramuttasaṅkhātāni cattāri vatthūni sace sayaṃ chaḍḍeti vā, tathā pare chaḍḍāpeti vā, tassā bhikkhuniyā āpattivinicchayo vuttanayo ‘‘ekeka’’miccādinā yathāvuttapakāroti yojanā.
២១៧៧-៨. យា បន ភិក្ខុនី ហរិតេ ខេត្តេ និសីទិត្វា ភុញ្ជមានា វា តថា ហរិតេ តត្ថ ខេត្តេ ឧច្ឆុអាទីនិ ខាទន្តិ ខាទមានា គច្ឆន្តី វា យទិ ឧច្ឆិដ្ឋំ ឧទកំ វា ចលកាទិំ វា ឆឌ្ឌេតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។ ចលកំ នាម វមិករំ។
2177-8.Yā pana bhikkhunī harite khette nisīditvā bhuñjamānā vā tathā harite tattha khette ucchuādīni khādanti khādamānā gacchantī vā yadi ucchiṭṭhaṃ udakaṃ vā calakādiṃ vā chaḍḍeti, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā. Calakaṃ nāma vamikaraṃ.
២១៧៩. តាទិសេ ហរិតេ ឋានេ អន្តមសោ មត្ថកឆិន្នំ នាឡិកេរម្បិ ជលំ បិវិត្វា ឆឌ្ឌេន្តិយា អាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
2179.Tādise harite ṭhāne antamaso matthakachinnaṃ nāḷikerampi jalaṃ pivitvā chaḍḍentiyā āpatti siyāti yojanā.
២១៨០. សព្ពេសន្តិ ភិក្ខុភិក្ខុនីនំ។
2180.Sabbesanti bhikkhubhikkhunīnaṃ.
២១៨១. លាយិតម្បិ ខេត្តំ បុន រោហណត្ថាយ មនុស្សា រក្ខន្តិ ចេ, តត្ថ តស្មិំ ខេត្តេ វិឃាសុច្ចារាទីនិ ឆឌ្ឌេន្តិយា អស្សា ភិក្ខុនិយា យថាវត្ថុកមេវ ហិ បាចិត្តិយមេវាតិ យោជនា។ ‘‘អស្សា យថាវត្ថុក’’ន្តិ ឥមិនា ភិក្ខុស្ស ទុក្កដន្តិ វុត្តមេវ ហោតិ។
2181. Lāyitampi khettaṃ puna rohaṇatthāya manussā rakkhanti ce, tattha tasmiṃ khette vighāsuccārādīni chaḍḍentiyā assā bhikkhuniyā yathāvatthukameva hi pācittiyamevāti yojanā. ‘‘Assā yathāvatthuka’’nti iminā bhikkhussa dukkaṭanti vuttameva hoti.
២១៨២. ឆឌ្ឌិតេ ខេត្តេតិ មនុស្សេហិ ឧទ្ធដសស្សេ ខេត្តេ។ យថាហ – ‘‘មនុស្សេសុ សស្សំ ឧទ្ធរិត្វា គតេសុ ឆឌ្ឌិតខេត្តំ នាម ហោតិ, តត្ថ វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៣០)។ ឯវំ អកតេបិ ខេត្តេ សាមិកេ អាបុច្ឆិត្វា កាតុំ វដ្ដតិ។ យថាហ ‘‘សាមិកេ អបលោកេត្វា ឆឌ្ឌេតី’’តិ (បាចិ. ៨៣២)។ ឥធ ខេត្តបាលកា, អារាមាទិគោបកា ច សាមិកា ឯវ។ សង្ឃស្ស ខេត្តេ, អារាមេ ច សចេ ‘‘តត្ថ កចវរំ ន ឆឌ្ឌេតព្ព’’ន្តិ កតិកា នត្ថិ, ភិក្ខុស្ស ឆឌ្ឌេតុំ វដ្ដតិ សង្ឃបរិយាបន្នត្តា, ន ភិក្ខុនីនំ។ តាសំ បន ភិក្ខុសង្ឃេ វុត្តនយេន ន វដ្ដតិ, ន តស្ស ភិក្ខុស្ស, ឯវំ សន្តេបិ សារុប្បវសេន កាតព្ពន្តិ។ សព្ពន្តិ ឧច្ចារាទិ ចតុព្ពិធំ។
2182.Chaḍḍite khetteti manussehi uddhaṭasasse khette. Yathāha – ‘‘manussesu sassaṃ uddharitvā gatesu chaḍḍitakhettaṃ nāma hoti, tattha vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 830). Evaṃ akatepi khette sāmike āpucchitvā kātuṃ vaṭṭati. Yathāha ‘‘sāmike apaloketvā chaḍḍetī’’ti (pāci. 832). Idha khettapālakā, ārāmādigopakā ca sāmikā eva. Saṅghassa khette, ārāme ca sace ‘‘tattha kacavaraṃ na chaḍḍetabba’’nti katikā natthi, bhikkhussa chaḍḍetuṃ vaṭṭati saṅghapariyāpannattā, na bhikkhunīnaṃ. Tāsaṃ pana bhikkhusaṅghe vuttanayena na vaṭṭati, na tassa bhikkhussa, evaṃ santepi sāruppavasena kātabbanti. Sabbanti uccārādi catubbidhaṃ.
នវមំ។
Navamaṃ.
២១៨៣. ឯត្ថ ‘‘នច្ចំ នាម យំ កិញ្ចិ នច្ចំ។ គីតំ នាម យំ កិញ្ចិ គីតំ។ វាទិតំ នាម យំ កិញ្ចិ វាទិត’’ន្តិ (បាចិ. ៨៣៥) វចនតោ ‘‘យំ កិញ្ចី’’តិ សេសោ។ យា បន ភិក្ខុនី យំ កិញ្ចិ នច្ចំ វា យំ កិញ្ចិ គីតំ វា យំ កិញ្ចិ វាទិតំ វា ទស្សនត្ថាយ គច្ឆេយ្យាតិ យោជនា។ តត្ថ យំ កិញ្ចិ នច្ចន្តិ នដាទយោ វា នច្ចន្តុ សោណ្ឌា វា, អន្តមសោ មោរសុកមក្កដាទយោបិ, សព្ពម្បេតំ នច្ចមេវ។ យំ កិញ្ចិ គីតន្តិ នដាទីនំ វា គីតំ ហោតុ អរិយានំ បរិនិព្ពានកាលេ រតនត្តយគុណូបសំហិតំ សាធុកីឡិតគីតំ វា អសញ្ញតភិក្ខូនំ ធម្មភាណកគីតំ វា, សព្ពម្បេតំ គីតមេវ។ យំ កិញ្ចិ វាទិតន្តិ ឃនាទិវាទនីយភណ្ឌវាទិតំ វា ហោតុ កុដភេរិវាទិតំ វា អន្តមសោ ឧទរភេរិវាទិតម្បិ , សព្ពម្បេតំ វាទិតមេវ។ ‘‘ទស្សនសវនត្ថាយា’’តិ វត្តព្ពេ វិរូបេកសេសនយេន ‘‘ទស្សនត្ថាយា’’តិ វុត្តំ។ បញ្ចន្នំ វិញ្ញាណានំ យថាសកំ វិសយស្ស អាលោចនសភាវតាយ វា ‘‘ទស្សនត្ថាយ’’ ឥច្ចេវ វុត្តំ។
2183. Ettha ‘‘naccaṃ nāma yaṃ kiñci naccaṃ. Gītaṃ nāma yaṃ kiñci gītaṃ. Vāditaṃ nāma yaṃ kiñci vādita’’nti (pāci. 835) vacanato ‘‘yaṃ kiñcī’’ti seso. Yā pana bhikkhunī yaṃ kiñci naccaṃ vā yaṃ kiñci gītaṃ vā yaṃ kiñci vāditaṃ vā dassanatthāya gaccheyyāti yojanā. Tattha yaṃ kiñci naccanti naṭādayo vā naccantu soṇḍā vā, antamaso morasukamakkaṭādayopi, sabbampetaṃ naccameva. Yaṃ kiñci gītanti naṭādīnaṃ vā gītaṃ hotu ariyānaṃ parinibbānakāle ratanattayaguṇūpasaṃhitaṃ sādhukīḷitagītaṃ vā asaññatabhikkhūnaṃ dhammabhāṇakagītaṃ vā, sabbampetaṃ gītameva. Yaṃ kiñci vāditanti ghanādivādanīyabhaṇḍavāditaṃ vā hotu kuṭabherivāditaṃ vā antamaso udarabherivāditampi , sabbampetaṃ vāditameva. ‘‘Dassanasavanatthāyā’’ti vattabbe virūpekasesanayena ‘‘dassanatthāyā’’ti vuttaṃ. Pañcannaṃ viññāṇānaṃ yathāsakaṃ visayassa ālocanasabhāvatāya vā ‘‘dassanatthāya’’ icceva vuttaṃ.
២១៨៤. បុព្ពបយោគទុក្កដេន សហ បាចិត្តិយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ទស្សនត្ថាយ នច្ចស្សា’’តិអាទិ។ គីតស្សាតិ ឯត្ថ ‘‘វាទិតស្សា’’តិ បករណតោ លព្ភតិ។
2184. Pubbapayogadukkaṭena saha pācittiyaṃ dassetumāha ‘‘dassanatthāya naccassā’’tiādi. Gītassāti ettha ‘‘vāditassā’’ti pakaraṇato labbhati.
២១៨៥. ឯកបយោគេនាតិ ឯកទិសាវលោកនបយោគេន។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘អញ្ញស្មិម្បិ…បេ.… សិយុ’’ន្តិ។ បស្សតីតិ ឯត្ថ ‘‘នច្ច’’ន្តិ សេសោ។ តេសន្តិ យេសំ នច្ចំ បស្សតិ។ បិ-សទ្ទេន វាទិតម្បិ សម្បិណ្ឌេតិ។ យថាហ ‘‘តេសំយេវ គីតវាទិតំ សុណាតិ, ឯកមេវ បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៣៦)។
2185.Ekapayogenāti ekadisāvalokanapayogena. Teneva vakkhati ‘‘aññasmimpi…pe… siyu’’nti. Passatīti ettha ‘‘nacca’’nti seso. Tesanti yesaṃ naccaṃ passati. Pi-saddena vāditampi sampiṇḍeti. Yathāha ‘‘tesaṃyeva gītavāditaṃ suṇāti, ekameva pācittiya’’nti (pāci. aṭṭha. 836).
២១៨៦. អញ្ញតោតិ អញ្ញស្មិំ ទិសាភាគេ។
2186.Aññatoti aññasmiṃ disābhāge.
២១៨៧. ‘‘វិសុំ បាចិត្តិយោ សិយុ’’ន្តិ ឥទមេវ បកាសេតុមាហ ‘‘បយោគគណនាយេត្ថ, អាបត្តិគណនា សិយា’’តិ។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ នានាទិសាភាគេ។ នច្ចគីតវាទិតានំ ទស្សនសវនេ អដ្ឋកថាគតំ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘នច្ចិតុ’’ន្តិអាទិ។
2187. ‘‘Visuṃ pācittiyo siyu’’nti idameva pakāsetumāha ‘‘payogagaṇanāyettha, āpattigaṇanā siyā’’ti. Etthāti imasmiṃ nānādisābhāge. Naccagītavāditānaṃ dassanasavane aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘naccitu’’ntiādi.
២១៨៨. ‘‘នច្ច ឥតី’’តិ បទច្ឆេទោ, ‘‘នច្ចាហី’’តិបិ បាឋោ។ ឧបដ្ឋានន្តិ ភេរិសទ្ទបូជំ។ សម្បដិច្ឆិតុន្តិ ‘‘សាធូ’’តិ អធិវាសេតុំ។ ឥមស្ស ឧបលក្ខណវសេន វុត្តត្តា នច្ចគីតេបិ ឯសេវ នយោ។
2188. ‘‘Nacca itī’’ti padacchedo, ‘‘naccāhī’’tipi pāṭho. Upaṭṭhānanti bherisaddapūjaṃ. Sampaṭicchitunti ‘‘sādhū’’ti adhivāsetuṃ. Imassa upalakkhaṇavasena vuttattā naccagītepi eseva nayo.
២១៨៩-៩០. សព្ពត្ថាតិ នច្ចនាទីសុ សព្ពត្ថ។ ឧបដ្ឋានំ ករោមាតិ តុម្ហាកំ ចេតិយស្ស នច្ចាទីហិ ឧបហារំ ករោមាតិ។ ឧបដ្ឋានំ បសត្ថន្តិ ឧបដ្ឋានករណំ នាម សុន្ទរន្តិ។
2189-90.Sabbatthāti naccanādīsu sabbattha. Upaṭṭhānaṃ karomāti tumhākaṃ cetiyassa naccādīhi upahāraṃ karomāti. Upaṭṭhānaṃ pasatthanti upaṭṭhānakaraṇaṃ nāma sundaranti.
យា អារាមេយេវ ច ឋត្វា បស្សតិ វា សុណាតិ វាតិ យោជនា, ឥធ ‘‘អន្តរារាមេ វា’’តិអាទិ សេសោ។ ‘‘អារាមេ ឋត្វា អន្តរារាមេ វា ពហិអារាមេ វា នច្ចាទីនិ បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អនាបត្តី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៣៧) អដ្ឋកថាយ វុត្តំ។ ‘‘ឋត្វា’’តិ វុត្តេបិ សព្ពេសុបិ ឥរិយាបថេសុ លព្ភតិ។ អារាមេ ឋត្វាតិ ន កេវលំ ឋត្វាវ, តតោ គន្ត្វាបិ សព្ពិរិយាបថេហិបិ លភតិ។ ‘‘អារាមេ ឋិតា’’តិ (បាចិ. ៨៣៧) បន អារាមបរិយាបន្នទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ ឥតរថា និសិន្នាបិ ន លភេយ្យាតិ គណ្ឋិបទាទីសុ វុត្តំ។ ភិក្ខូនម្បិ ឯសេវ នយោ។
Yā ārāmeyeva ca ṭhatvā passati vā suṇāti vāti yojanā, idha ‘‘antarārāme vā’’tiādi seso. ‘‘Ārāme ṭhatvā antarārāme vā bahiārāme vā naccādīni passati vā suṇāti vā, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 837) aṭṭhakathāya vuttaṃ. ‘‘Ṭhatvā’’ti vuttepi sabbesupi iriyāpathesu labbhati. Ārāme ṭhatvāti na kevalaṃ ṭhatvāva, tato gantvāpi sabbiriyāpathehipi labhati. ‘‘Ārāme ṭhitā’’ti (pāci. 837) pana ārāmapariyāpannadassanatthaṃ vuttaṃ. Itarathā nisinnāpi na labheyyāti gaṇṭhipadādīsu vuttaṃ. Bhikkhūnampi eseva nayo.
២១៩១. យា អត្តនោ ឋិតោកាសំ អាគន្ត្វា បយោជិតំ បស្សតិ វា សុណាតិ វាតិ យោជនា។ ឋិតោកាសន្តិ ឯត្ថ គតិនិវត្តិសាមញ្ញេន សយិតនិសិន្នម្បិ គយ្ហតិ។ តថារូបា ហិ ការណា គន្ត្វា បស្សន្តិយា វាបីតិ យោជនា។ ការណំ នាម សលាកភត្តាទិការណំ។ យថាហ ‘‘សតិ ករណីយេតិ សលាកភត្តាទីនំ វា អត្ថាយ អញ្ញេន វា កេនចិ ករណីយេន គន្ត្វា គតដ្ឋានេ បស្សតិ វា សុណាតិ វា, អនាបត្តី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៣៧)។
2191. Yā attano ṭhitokāsaṃ āgantvā payojitaṃ passati vā suṇāti vāti yojanā. Ṭhitokāsanti ettha gatinivattisāmaññena sayitanisinnampi gayhati. Tathārūpā hi kāraṇā gantvā passantiyā vāpīti yojanā. Kāraṇaṃ nāma salākabhattādikāraṇaṃ. Yathāha ‘‘sati karaṇīyeti salākabhattādīnaṃ vā atthāya aññena vā kenaci karaṇīyena gantvā gataṭṭhāne passati vā suṇāti vā, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 837).
២១៩២. មគ្គំ គច្ឆន្តី បដិបថេ នច្ចំ អដ្ឋត្វា បស្សតីតិ ឯវំ បស្សន្តិយាបិ ច តថា អនាបត្តីតិ អជ្ឈាហារយោជនា។ បដិបថេតិ គមនមគ្គាភិមុខេ។ អាបទាសុបីតិ តាទិសេន ឧបទ្ទវេន ឧបទ្ទុតា សមជ្ជដ្ឋានំ បវិសតិ, ឯវំ បវិសិត្វា បស្សន្តិយា វា សុណន្តិយា វា អនាបត្តិ។
2192. Maggaṃ gacchantī paṭipathe naccaṃ aṭṭhatvā passatīti evaṃ passantiyāpi ca tathā anāpattīti ajjhāhārayojanā. Paṭipatheti gamanamaggābhimukhe. Āpadāsupīti tādisena upaddavena upaddutā samajjaṭṭhānaṃ pavisati, evaṃ pavisitvā passantiyā vā suṇantiyā vā anāpatti.
២១៩៣. ឥទំ សិក្ខាបទំ សមុដ្ឋានតោ ឯឡកលោមសិក្ខាបទេន សមំ មតំ ‘‘សមាន’’ន្តិ វិញ្ញាតំ។
2193.Idaṃ sikkhāpadaṃ samuṭṭhānato eḷakalomasikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘samāna’’nti viññātaṃ.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
លសុណវគ្គោ បឋមោ។
Lasuṇavaggo paṭhamo.
២១៩៤-៥. ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ យា បន ភិក្ខុនី រត្តន្ធការស្មិំ អប្បទីបេ បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកិកា សចេ សន្តិដ្ឋតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ យោជនា។ រត្តន្ធការស្មិន្តិ រត្តិយំ។ រត្តិបរិយាយោ ហិ រត្តន្ធការ-សទ្ទោ។ យថាហ បទភាជនេ ‘‘រត្តន្ធការេតិ ឱគ្គតេ សូរិយេ’’តិ (បាចិ. ៨៤០)។ អប្បទីបេតិ បជ្ជោតចន្ទសូរិយអគ្គីសុ ឯកេនាបិ អនោភាសិតេ, ឥមិនា រត្តិក្ខេត្តំ ទស្សេតិ។ ‘‘សន្តិដ្ឋតី’’តិ ឥមិនា គមននិសិន្នសយនសង្ខាតំ ឥរិយាបថត្តិកញ្ច ឧបលក្ខិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។ វុត្តញ្ហិ វជិរពុទ្ធិនា ‘‘សន្តិដ្ឋេយ្យាតិ ឯត្ថ ឋានាបទេសេន ចតុព្ពិធោបិ ឥរិយាបថោ សង្គហិតោ, តស្មា បុរិសេន សទ្ធិំ ចង្កមនាទីនិ ករោន្តិយាបិ បាចិត្តិយញ្ច ឧបលព្ភតី’’តិ (វជិរ. ដី. បាចិត្តិយ ៨៣៩ ថោកំ វិសទិសំ)។ បុរិសេន សទ្ធិន្តិ សន្តិដ្ឋិតុំ, សល្លបិតុញ្ច វិញ្ញុនា មនុស្សបុរិសេន សទ្ធិំ។
2194-5.Idha imasmiṃ sāsane yā pana bhikkhunī rattandhakārasmiṃ appadīpe purisena saddhiṃ ekikā sace santiṭṭhati, tassā pācittiyaṃ vuttanti yojanā. Rattandhakārasminti rattiyaṃ. Rattipariyāyo hi rattandhakāra-saddo. Yathāha padabhājane ‘‘rattandhakāreti oggate sūriye’’ti (pāci. 840). Appadīpeti pajjotacandasūriyaaggīsu ekenāpi anobhāsite, iminā rattikkhettaṃ dasseti. ‘‘Santiṭṭhatī’’ti iminā gamananisinnasayanasaṅkhātaṃ iriyāpathattikañca upalakkhitanti daṭṭhabbaṃ. Vuttañhi vajirabuddhinā ‘‘santiṭṭheyyāti ettha ṭhānāpadesena catubbidhopi iriyāpatho saṅgahito, tasmā purisena saddhiṃ caṅkamanādīni karontiyāpi pācittiyañca upalabbhatī’’ti (vajira. ṭī. pācittiya 839 thokaṃ visadisaṃ). Purisena saddhinti santiṭṭhituṃ, sallapituñca viññunā manussapurisena saddhiṃ.
រហស្សាទវសេន បុរិសស្ស ហត្ថបាសំ សមាគន្ត្វា តេន សទ្ធិំ សល្លបន្តិយា វា បាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ យោជនា។
Rahassādavasena purisassa hatthapāsaṃ samāgantvā tena saddhiṃ sallapantiyā vā pācittiyaṃ vuttanti yojanā.
២១៩៦-៧. យា បន ភិក្ខុនី សចេ មនុស្សបុរិសស្ស ហត្ថបាសំ វិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, យក្ខបេតតិរច្ឆានគតានំ ហត្ថបាសំ អវិជហិត្វា សន្តិដ្ឋតិ វា សល្លបតិ វា, តស្សា ទុក្កដំ បរិទីបិតន្តិ យោជនា។
2196-7. Yā pana bhikkhunī sace manussapurisassa hatthapāsaṃ vijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā, yakkhapetatiracchānagatānaṃ hatthapāsaṃ avijahitvā santiṭṭhati vā sallapati vā, tassā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā.
វិញ្ញុគ្គហណេន អវិញ្ញូ បុរិសោ អនាបត្តិំ ន ករោតីតិ ទីបេតិ។
Viññuggahaṇena aviññū puriso anāpattiṃ na karotīti dīpeti.
២១៩៨. អញ្ញវិហិតាយាតិ រហោអស្សាទតោ អញ្ញំ ចិន្តេន្តិយា។ យថាហ ‘‘រហោអស្សាទតោ អញ្ញវិហិតាវ ហុត្វា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៤១)។ ចតុត្ថេន, ឆដ្ឋេន ច សមុដ្ឋានេន សមុដ្ឋានតោ ថេយ្យសត្ថសមុដ្ឋានំ។ សន្តិដ្ឋនសល្លបនវសេន ក្រិយំ។ សញ្ញាយ វិមោក្ខោ ឯតស្មិន្តិ សញ្ញាវិមោក្ខកំ។
2198.Aññavihitāyāti rahoassādato aññaṃ cintentiyā. Yathāha ‘‘rahoassādato aññavihitāva hutvā’’ti (pāci. aṭṭha. 841). Catutthena, chaṭṭhena ca samuṭṭhānena samuṭṭhānato theyyasatthasamuṭṭhānaṃ. Santiṭṭhanasallapanavasena kriyaṃ. Saññāya vimokkho etasminti saññāvimokkhakaṃ.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២១៩៩. បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេតិ កុដ្ដាទីសុ យេន កេនចិ បដិច្ឆន្នេ ឱកាសេ។ ឥទំ វចនំ។
2199.Paṭicchanne okāseti kuṭṭādīsu yena kenaci paṭicchanne okāse. Idaṃ vacanaṃ.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២២០០. តតិយេ ‘‘អជ្ឈោកាសេ’’តិ ច ចតុត្ថេ ‘‘រថិកាយ, ព្យូហេ, សិង្ឃាដកេ’’តិ បទានិ ច វជ្ជេត្វា អវសេសំ សន្ធាយាហ ‘‘អបុព្ពំ នត្ថិ កិញ្ចិបី’’តិ។ ឯត្ថ ‘‘វត្តព្ព’’ន្តិ សេសោ។ ឯត្ថ ច រថិកាយាតិ រច្ឆាយ។ ព្យូហេតិ អនិព្ពិទ្ធរច្ឆាយ។ សិង្ឃាដកេតិ ចច្ចរេ ឱកាសេ, តិកោណំ វា ចតុកោណំ វា មគ្គសមោធានដ្ឋានេតិ វុត្តំ ហោតិ។
2200. Tatiye ‘‘ajjhokāse’’ti ca catutthe ‘‘rathikāya, byūhe, siṅghāṭake’’ti padāni ca vajjetvā avasesaṃ sandhāyāha ‘‘apubbaṃ natthi kiñcipī’’ti. Ettha ‘‘vattabba’’nti seso. Ettha ca rathikāyāti racchāya. Byūheti anibbiddharacchāya. Siṅghāṭaketi caccare okāse, tikoṇaṃ vā catukoṇaṃ vā maggasamodhānaṭṭhāneti vuttaṃ hoti.
តតិយចតុត្ថានិ។
Tatiyacatutthāni.
២២០១-២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា បក្កមេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៨៥៥) វចនតោ យា បន ភិក្ខុនី បុរេភត្តំ កុលានិ ឧបសង្កមិត្វា ឆទនន្តោ អាសនេ និសីទិត្វា សាមិកេ អនាបុច្ឆា អនោវស្សកប្បទេសំ អតិក្កមេតិ, យា ច អជ្ឈោកាសេ វា និសីទិត្វា សចេ ឧបចារំ អតិក្កមេតិ, តស្សា បឋមេ បទេ ទុក្កដំ ហោតិ, ទុតិយេ បទេ បាចិត្តិ បរិយាបុតាតិ យោជនា។ ‘‘អាសនេ’’តិ ឥមិនា បល្លង្កមាភុជិត្វា និសីទនារហមាសនំ អធិប្បេតំ។ យថាហ – ‘‘អាសនំ នាម បល្លង្កស្ស ឱកាសោ វុច្ចតី’’តិ (បាចិ. ៨៥៦)។ អនោវស្សប្បទេសន្តិ និព្ពកោសព្ភន្តរំ។ អព្ភោកាសេ អាបត្តិខេត្តំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឧបចារម្បិ វា សចេ’’តិ។ ឧបចារន្តិ ទ្វាទសហត្ថប្បមាណំ បទេសំ។ យថាហ គណ្ឋិបទេ ‘‘ឧបចារោ ទ្វាទសហត្ថោ’’តិ។
2201-2. ‘‘Yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā āsane nisīditvā sāmike anāpucchā pakkameyya, pācittiya’’nti (pāci. 855) vacanato yā pana bhikkhunī purebhattaṃ kulāni upasaṅkamitvā chadananto āsane nisīditvā sāmike anāpucchā anovassakappadesaṃ atikkameti, yā ca ajjhokāse vā nisīditvā sace upacāraṃ atikkameti, tassā paṭhame pade dukkaṭaṃ hoti, dutiye pade pācitti pariyāputāti yojanā. ‘‘Āsane’’ti iminā pallaṅkamābhujitvā nisīdanārahamāsanaṃ adhippetaṃ. Yathāha – ‘‘āsanaṃ nāma pallaṅkassa okāso vuccatī’’ti (pāci. 856). Anovassappadesanti nibbakosabbhantaraṃ. Abbhokāse āpattikhettaṃ dassetumāha ‘‘upacārampi vā sace’’ti. Upacāranti dvādasahatthappamāṇaṃ padesaṃ. Yathāha gaṇṭhipade ‘‘upacāro dvādasahattho’’ti.
២២០៣. ‘‘តថា’’តិ ឥមិនា ‘‘ទុក្កដំ សមុទីរិត’’ន្តិ ឥទំ បច្ចាមសតិ។ អាបុដ្ឋេ អនាបុដ្ឋសញ្ញាយ អាបុដ្ឋេ វិចិកិច្ឆតោ បក្កមន្តិយា តថា ទុក្កដន្តិ យោជនា។ ឯត្ថ ច ‘‘ភិក្ខុនិយា’’តិ សម្ពន្ធិនិយា សមានត្តា ‘‘វិចិកិច្ឆន្តិយា’’តិ វត្តព្ពេ លិង្គវិបល្លាសវសេន ‘‘វិចិកិច្ឆតោ’’តិ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ។
2203.‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘dukkaṭaṃ samudīrita’’nti idaṃ paccāmasati. Āpuṭṭhe anāpuṭṭhasaññāya āpuṭṭhe vicikicchato pakkamantiyā tathā dukkaṭanti yojanā. Ettha ca ‘‘bhikkhuniyā’’ti sambandhiniyā samānattā ‘‘vicikicchantiyā’’ti vattabbe liṅgavipallāsavasena ‘‘vicikicchato’’ti vuttanti daṭṭhabbaṃ.
២២០៤. គិលានាយាតិ យា តាទិសេន គេលញ្ញេន អាបុច្ឆិតុំ ន សក្កោតិ។ អាបទាសូតិ ឃរេ អគ្គិ ឧដ្ឋិតោ ហោតិ ចោរា វា, ឯវរូបេ ឧបទ្ទវេ អនាបុច្ឆា បក្កមន្តិយា អនាបត្តិ។
2204.Gilānāyāti yā tādisena gelaññena āpucchituṃ na sakkoti. Āpadāsūti ghare aggi uṭṭhito hoti corā vā, evarūpe upaddave anāpucchā pakkamantiyā anāpatti.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២២០៥-៦. ‘‘គច្ឆន្តិយា វជន្តិយា’’តិ ច និសីទននិបជ្ជនាវសានទស្សនត្ថំ វុត្តំ។ បាចិត្តិយំ បន បច្ឆាភត្តំ សាមិកេ ‘‘ឥធ និសីទាម វា សយាម វា’’តិ អនាបុច្ឆិត្វា និសិន្ននិបន្នបច្ចយា ហោតីតិ វេទិតព្ពំ។ បច្ឆាភត្តំ សាមិកេ អនាបុច្ឆា អាសនេ និសីទិត្វា គច្ឆន្តិយា ឯកា បាចិត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ ឯស នយោ ‘‘និបជ្ជិត្វា’’តិអាទីសុបិ។
2205-6.‘‘Gacchantiyā vajantiyā’’ti ca nisīdananipajjanāvasānadassanatthaṃ vuttaṃ. Pācittiyaṃ pana pacchābhattaṃ sāmike ‘‘idha nisīdāma vā sayāma vā’’ti anāpucchitvā nisinnanipannapaccayā hotīti veditabbaṃ. Pacchābhattaṃ sāmike anāpucchā āsane nisīditvā gacchantiyā ekā pācitti hotīti yojanā. Esa nayo ‘‘nipajjitvā’’tiādīsupi.
យថា បន តត្ថ អសំហារិមេ អនាបត្តិ, ឯវមិធ ធុវបញ្ញត្តេ វា អនាបត្តីតិ។
Yathā pana tattha asaṃhārime anāpatti, evamidha dhuvapaññatte vā anāpattīti.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២២០៧. តិសមុដ្ឋានន្តិ សចិត្តកេហិ តីហិ សមុដ្ឋានេហិ សមុដ្ឋានតោ។
2207.Tisamuṭṭhānanti sacittakehi tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhānato.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២២០៨. យា បន ភិក្ខុនី អត្តានម្បិ វា បរម្បិ វា និរយព្រហ្មចរិយេហិ អភិសបេយ្យ, តស្សា វាចតោ វាចតោ សិយា បាចិត្តីតិ យោជនា។ តត្ថ អភិសបេយ្យាតិ សបថំ ករេយ្យ, ‘‘និរយេ និព្ពត្តាមិ, អវីចិម្ហិ និព្ពត្តាមី’’តិ អត្តានំ វា ‘‘និរយេ និព្ពត្តតុ, អវីចិម្ហិ និព្ពត្តតូ’’តិ បរំ វា ‘‘គិហិនី ហោមិ, ឱទាតវត្ថា ហោមី’’តិ អត្តានំ វា ‘‘គិហិនី ហោតុ, ឱទាតវត្ថា ហោតូ’’តិ បរំ វា អភិសបេយ្យាតិ វុត្តំ ហោតិ។
2208. Yā pana bhikkhunī attānampi vā parampi vā nirayabrahmacariyehi abhisapeyya, tassā vācato vācato siyā pācittīti yojanā. Tattha abhisapeyyāti sapathaṃ kareyya, ‘‘niraye nibbattāmi, avīcimhi nibbattāmī’’ti attānaṃ vā ‘‘niraye nibbattatu, avīcimhi nibbattatū’’ti paraṃ vā ‘‘gihinī homi, odātavatthā homī’’ti attānaṃ vā ‘‘gihinī hotu, odātavatthā hotū’’ti paraṃ vā abhisapeyyāti vuttaṃ hoti.
២២១០. អក្កោសតិ អត្តានំ វា បរំ វាតិ សម្ពន្ធោ។ តិកបាចិត្តិយន្តិ ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញាវេមតិកាអនុបសម្បន្នសញ្ញាវសេន។ សេសាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, វេមតិកា, អនុបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ, ទុក្កដន្តិ ឯវំ តិកទុក្កដំ។
2210. Akkosati attānaṃ vā paraṃ vāti sambandho. Tikapācittiyanti upasampannāya upasampannasaññāvematikāanupasampannasaññāvasena. Sesāyāti anupasampannāya. Anupasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññā akkosati, dukkaṭanti evaṃ tikadukkaṭaṃ.
២២១១. អត្ថធម្មានុសាសនិំ បុរក្ខត្វា វទន្តីនំ អនាបត្តីតិ យោជនា។ យថាហ អដ្ឋកថាយំ ‘‘អត្ថបុរេក្ខារាយាតិ អដ្ឋកថំ កថេន្តិយា។ ធម្មបុរេក្ខារាយាតិ បាឡិំ វាចេន្តិយា។ អនុសាសនិបុរេក្ខារាយាតិ ‘ឥទានិបិ ត្វំ ឯទិសា, សាធុ វិរមស្សុ, នោ ចេ វិរមសិ, អទ្ធា បុន ឯវរូបានិ កម្មានិ កត្វា និរយេ ឧប្បជ្ជិស្សសិ, តិរច្ឆានយោនិយា ឧប្បជ្ជិស្សសី’តិ ឯវំ អនុសាសនិយំ ឋត្វា វទន្តិយា អនាបត្តី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៧៨)។
2211. Atthadhammānusāsaniṃ purakkhatvā vadantīnaṃ anāpattīti yojanā. Yathāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘atthapurekkhārāyāti aṭṭhakathaṃ kathentiyā. Dhammapurekkhārāyāti pāḷiṃ vācentiyā. Anusāsanipurekkhārāyāti ‘idānipi tvaṃ edisā, sādhu viramassu, no ce viramasi, addhā puna evarūpāni kammāni katvā niraye uppajjissasi, tiracchānayoniyā uppajjissasī’ti evaṃ anusāsaniyaṃ ṭhatvā vadantiyā anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 878).
នវមំ។
Navamaṃ.
២២១២. វធិត្វាតិ សត្ថាទីហិ បហរិត្វា។ វធិត្វា វាតិ ឯត្ថ វា-សទ្ទោ បាឡិយំ ‘‘វធិត្វា វធិត្វា’’តិ (បាចិ. ៨៨០) វុត្តំ អាមេឌិតំ សូចេតិ។
2212.Vadhitvāti satthādīhi paharitvā. Vadhitvā vāti ettha vā-saddo pāḷiyaṃ ‘‘vadhitvā vadhitvā’’ti (pāci. 880) vuttaṃ āmeḍitaṃ sūceti.
២២១៣. ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ កាយវាចាចិត្តសមុដ្ឋានំ ធុរនិក្ខេបសមុដ្ឋានំ នាម, សមនុភាសនសមុដ្ឋានន្តិបិ ឯតស្សេវ នាមំ។
2213.Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Kāyavācācittasamuṭṭhānaṃ dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ nāma, samanubhāsanasamuṭṭhānantipi etasseva nāmaṃ.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
អន្ធការវគ្គោ ទុតិយោ។
Andhakāravaggo dutiyo.
២២១៤. យា បន ភិក្ខុនី នគ្គា អនិវត្ថា អបារុតា ហុត្វា នហាយតិ, អស្សា សព្ពបយោគេ ទុក្កដំ។ តស្ស នហានស្ស វោសានេ បរិយោសានេ សា ភិក្ខុនី ជិនវុត្តំ ជិនេន ភគវតា ភិក្ខុនីនំ បញ្ញត្តំ ទោសំ បាចិត្តិយាបត្តិំ សមុបេតិ អាបជ្ជតីតិ យោជនា។ ភិក្ខុនិ ទោសន្តិ ឯត្ថ គាថាពន្ធវសេន រស្សោ កតោ។
2214. Yā pana bhikkhunī naggā anivatthā apārutā hutvā nahāyati, assā sabbapayoge dukkaṭaṃ. Tassa nahānassa vosāne pariyosāne sā bhikkhunī jinavuttaṃ jinena bhagavatā bhikkhunīnaṃ paññattaṃ dosaṃ pācittiyāpattiṃ samupeti āpajjatīti yojanā. Bhikkhuni dosanti ettha gāthābandhavasena rasso kato.
២២១៥. អច្ឆិន្នចីវរាតិ អច្ឆិន្នឧទកសាដិកចីវរា។ នដ្ឋចីវរាតិ ចោរាទីហិ នដ្ឋឧទកសាដិកចីវរា។ អាបទាសុ វាតិ ‘‘មហគ្ឃំ ឥមំ ទិស្វា ចោរាបិ ហរេយ្យុ’’ន្តិ ឯវរូបាសុ អាបទាសុ វា នគ្គាយ នហាយន្តិយា ន ទោសោ។
2215.Acchinnacīvarāti acchinnaudakasāṭikacīvarā. Naṭṭhacīvarāti corādīhi naṭṭhaudakasāṭikacīvarā. Āpadāsu vāti ‘‘mahagghaṃ imaṃ disvā corāpi hareyyu’’nti evarūpāsu āpadāsu vā naggāya nahāyantiyā na doso.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២២១៦. ទុតិយេតិ ‘‘ឧទកសាដិកំ បន ភិក្ខុនិយា ការយមានាយា’’តិអាទិសិក្ខាបទេ (បាចិ. ៨៨៨)។
2216.Dutiyeti ‘‘udakasāṭikaṃ pana bhikkhuniyā kārayamānāyā’’tiādisikkhāpade (pāci. 888).
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២២១៧-៨. ទុស្សិព្ពិតំ ចីវរន្តិ អសក្កច្ចសិព្ពិតំ ចីវរំ។ វិសិព្ពេត្វាតិ ទុស្សិព្ពិតំ បុន សិព្ពនត្ថាយ សយំ វា វិគតសិព្ពនំ កត្វា។ ‘‘វិសិព្ពាបេត្វា’’តិ សេសោ។ យថាហ ‘‘វិសិព្ពេត្វា វា វិសិព្ពាបេត្វា វា’’តិ (បាចិ. ៨៩៣)។ អនន្តរាយាតិ ទសសុ អន្តរាយេសុ អញ្ញតរន្តរាយរហិតា។ តំ វិសិព្ពិតំ, វិសិព្ពាបិតំ វា ចីវរំ។ ‘‘អនន្តរាយា តំ បច្ឆា’’តិ វត្តព្ពេ គាថាពន្ធវសេន រស្សោ កតោ។ ន សិព្ពេយ្យាតិ ឯត្ថាបិ ‘‘ន សិព្ពាបេយ្យា’’តិ សេសោ។ យថាហ ‘‘នេវ សិព្ពេយ្យ, ន សិព្ពាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យា’’តិ (បាចិ. ៨៩៣)។
2217-8.Dussibbitaṃ cīvaranti asakkaccasibbitaṃ cīvaraṃ. Visibbetvāti dussibbitaṃ puna sibbanatthāya sayaṃ vā vigatasibbanaṃ katvā. ‘‘Visibbāpetvā’’ti seso. Yathāha ‘‘visibbetvā vā visibbāpetvā vā’’ti (pāci. 893). Anantarāyāti dasasu antarāyesu aññatarantarāyarahitā. Taṃ visibbitaṃ, visibbāpitaṃ vā cīvaraṃ. ‘‘Anantarāyā taṃ pacchā’’ti vattabbe gāthābandhavasena rasso kato. Na sibbeyyāti etthāpi ‘‘na sibbāpeyyā’’ti seso. Yathāha ‘‘neva sibbeyya, na sibbāpanāya ussukkaṃ kareyyā’’ti (pāci. 893).
ចតុបញ្ចាហន្តិ ឯត្ថ ‘‘ឧត្តរិឆប្បញ្ចវាចាហិ (បាចិ. ៦២-៦៤), ឧត្តរិទិរត្តតិរត្ត’’ន្តិអាទីសុ (បាចិ. ៥១-៥២) វិយ អប្បសង្ខ្យាយ ពហុសង្ខ្យាយំ អន្តោគធត្តេបិ ឧភយវចនំ លោកវោហារវសេន វចនសិលិដ្ឋតាយាតិ ទដ្ឋព្ពំ។ ធុរេតិ សិព្ពនុស្សាហេ។ និក្ខិត្តមត្តេតិ វិស្សដ្ឋមត្តេ។
Catupañcāhanti ettha ‘‘uttarichappañcavācāhi (pāci. 62-64), uttaridirattatiratta’’ntiādīsu (pāci. 51-52) viya appasaṅkhyāya bahusaṅkhyāyaṃ antogadhattepi ubhayavacanaṃ lokavohāravasena vacanasiliṭṭhatāyāti daṭṭhabbaṃ. Dhureti sibbanussāhe. Nikkhittamatteti vissaṭṭhamatte.
២២១៩. តិកបាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, វេមតិកា, អនុបសម្បន្នសញ្ញាតិ តីសុ វារេសុ តិកបាចិត្តិយំ វុត្តំ។ សេសាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។ តិកទុក្កដន្តិ វារត្តយេ ទុក្កដត្តយំ។
2219.Tikapācittiyaṃ vuttanti upasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññāti tīsu vāresu tikapācittiyaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya. Tikadukkaṭanti vārattaye dukkaṭattayaṃ.
២២២០. ឧភិន្នន្តិ ឧបសម្បន្នានុបសម្បន្នានំ។ អញ្ញស្មិន្តិ ចីវរតោ អញ្ញស្មិំ។ អន្តរាយេបិ វា សតីតិ រាជចោរាទិអន្តរាយានំ ទសន្នំ អញ្ញតរេ សតិ។
2220.Ubhinnanti upasampannānupasampannānaṃ. Aññasminti cīvarato aññasmiṃ. Antarāyepi vā satīti rājacorādiantarāyānaṃ dasannaṃ aññatare sati.
២២២១. ‘‘ធុរនិក្ខេបនំ នាម, សមុដ្ឋានមិទំ មត’’ន្តិ ឥទំ អដ្ឋកថាយ ‘‘ធុរនិក្ខេបសមុដ្ឋាន’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៨៩៣) វុត្តមេវ គហេត្វា វុត្តំ, តេរសសុ សមុដ្ឋានសីសេសុ ‘‘ធុរនិក្ខេបសមុដ្ឋាន’’ន្តិ វិសុំ សមុដ្ឋានសីសំ នាម នត្ថិ។ មាតិកដ្ឋកថាយញ្ច ‘‘សមនុភាសនសមុដ្ឋាន’’ន្តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. ចីវរសិព្ពនសិក្ខាបទវណ្ណនា, អត្ថតោ សមានំ) វុត្តំ, តំ សមុដ្ឋានសីសេសុ អន្តោគធមេវ។ តស្មា ‘‘ធុរនិក្ខេបសមុដ្ឋាន’’ន្តិ ឥទំ សមនុភាសនសមុដ្ឋានស្សេវ បរិយាយោតិ គហេតព្ពំ។
2221.‘‘Dhuranikkhepanaṃ nāma, samuṭṭhānamidaṃ mata’’nti idaṃ aṭṭhakathāya ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti (pāci. aṭṭha. 893) vuttameva gahetvā vuttaṃ, terasasu samuṭṭhānasīsesu ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti visuṃ samuṭṭhānasīsaṃ nāma natthi. Mātikaṭṭhakathāyañca ‘‘samanubhāsanasamuṭṭhāna’’nti (kaṅkhā. aṭṭha. cīvarasibbanasikkhāpadavaṇṇanā, atthato samānaṃ) vuttaṃ, taṃ samuṭṭhānasīsesu antogadhameva. Tasmā ‘‘dhuranikkhepasamuṭṭhāna’’nti idaṃ samanubhāsanasamuṭṭhānasseva pariyāyoti gahetabbaṃ.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២២២២. បញ្ច អហានិ បញ្ចាហំ, បញ្ចាហមេវ បញ្ចាហិកំ។ ‘‘អតិក្កមេយ្យា’’តិ កិរិយាយ ទ្វិកម្មកត្តា ‘‘បញ្ចាហិក’’ន្តិ ច ‘‘សង្ឃាដិចារ’’ន្តិ ច ឧបយោគត្ថេ ឯវ ឧបយោគវចនំ។ សង្ឃដិតដ្ឋេន សង្ឃាដិ, ឥតិ វក្ខមានានំ បញ្ចន្នំ ចីវរានមេវាធិវចនំ, សង្ឃាដីនំ ចារោ សង្ឃាដិចារោ, បរិភោគវសេន វា ឱតាបនវសេន វា បរិវត្តនន្តិ អត្ថោ។ ‘‘បញ្ចាហិកំ សង្ឃាដិចារំ អតិក្កមេយ្យាតិ បញ្ចមំ ទិវសំ បញ្ច ចីវរានិ នេវ និវាសេតិ ន បារុបតិ ន ឱតាបេតិ បញ្ចមំ ទិវសំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ៨៩៩) វចនតោ បញ្ចទិវសព្ភន្តរេ យំ កិញ្ចិ អកត្វា អតិក្កាមេន្តិយា ចីវរគណនាយ បាចិត្តិ ហោតីតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘យាតិក្កមេយ្យា’’តិអាទិ។
2222. Pañca ahāni pañcāhaṃ, pañcāhameva pañcāhikaṃ. ‘‘Atikkameyyā’’ti kiriyāya dvikammakattā ‘‘pañcāhika’’nti ca ‘‘saṅghāṭicāra’’nti ca upayogatthe eva upayogavacanaṃ. Saṅghaṭitaṭṭhena saṅghāṭi, iti vakkhamānānaṃ pañcannaṃ cīvarānamevādhivacanaṃ, saṅghāṭīnaṃ cāro saṅghāṭicāro, paribhogavasena vā otāpanavasena vā parivattananti attho. ‘‘Pañcāhikaṃ saṅghāṭicāraṃ atikkameyyāti pañcamaṃ divasaṃ pañca cīvarāni neva nivāseti na pārupati na otāpeti pañcamaṃ divasaṃ atikkāmeti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 899) vacanato pañcadivasabbhantare yaṃ kiñci akatvā atikkāmentiyā cīvaragaṇanāya pācitti hotīti dassetumāha ‘‘yātikkameyyā’’tiādi.
២២២៣. តិចីវរន្តិ អន្តរវាសកឧត្តរាសង្គសង្ឃាដិសង្ខាតំ តិចីវរញ្ច។ សំកច្ចីតិ ថនវេឋនសង្ខាតំ ចីវរញ្ច។ ទកសាដីតិ ឧតុនិកាលេ និវាសេតព្ពឧទកសាដិចីវរញ្ច។ ឥតិ ឥមេ បញ្ច។ បញ្ច តូតិ បញ្ច ចីវរានិ នាម។
2223.Ticīvaranti antaravāsakauttarāsaṅgasaṅghāṭisaṅkhātaṃ ticīvarañca. Saṃkaccīti thanaveṭhanasaṅkhātaṃ cīvarañca. Dakasāṭīti utunikāle nivāsetabbaudakasāṭicīvarañca. Iti ime pañca. Pañca tūti pañca cīvarāni nāma.
២២២៤-៥. តិកបាចិត្តីតិ បញ្ចាហាតិក្កន្តសញ្ញា, វេមតិកា, អនតិក្កន្តសញ្ញាតិ វិកប្បត្តយេ បាចិត្តិយត្តយំ ហោតិ។ បញ្ចាហានតិក្កន្តេ អតិក្កន្តសញ្ញាវេមតិកានំ វសេន ទ្វិកទុក្កដំ។
2224-5.Tikapācittīti pañcāhātikkantasaññā, vematikā, anatikkantasaññāti vikappattaye pācittiyattayaṃ hoti. Pañcāhānatikkante atikkantasaññāvematikānaṃ vasena dvikadukkaṭaṃ.
‘‘បញ្ចមេ ទិវសេ’’តិអាទិ អនាបត្តិវារសន្ទស្សនំ។ និសេវតីតិ និវាសេតិ វា បារុបតិ វា។ ឱតាបេតីតិ ឯត្ថ វា-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ, ឱតាបេតិ វាតិ អត្ថោ។ អាបទាសុបីតិ មហគ្ឃំ ចីវរំ, ន សក្កា ហោតិ ចោរភយាទីសុ បរិភុញ្ជិតុំ, ឯវរូបេ ឧបទ្ទវេ អនាបត្តិ។
‘‘Pañcame divase’’tiādi anāpattivārasandassanaṃ. Nisevatīti nivāseti vā pārupati vā. Otāpetīti ettha vā-saddo luttaniddiṭṭho, otāpeti vāti attho. Āpadāsupīti mahagghaṃ cīvaraṃ, na sakkā hoti corabhayādīsu paribhuñjituṃ, evarūpe upaddave anāpatti.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២២២៦. អញ្ញិស្សា សង្កមេតព្ពចីវរំ អនាបុច្ឆា គហេត្វា យា បរិភុញ្ជតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា, អញ្ញិស្សា ឧបសម្បន្នាយ សន្តកំ បញ្ចន្នំ ចីវរានំ អញ្ញតរំ តស្សា អវត្វា អាទាយ បុន តស្សា ទាតព្ពំ, អទត្វា យា ភិក្ខុនី បដិសេវតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ អត្ថោ។ ‘‘សង្កមេតព្ពចីវរំ សង្កមនីយ’’ន្តិ បរិយាយសទ្ទា ឯតេ។ យថាហ ‘‘ចីវរសង្កមនីយន្តិ សង្កមេតព្ពចីវរំ, អញ្ញិស្សា សន្តកំ អនាបុច្ឆា គហិតំ បុន បដិទាតព្ពចីវរន្តិ អត្ថោ’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩០៣)។
2226. Aññissā saṅkametabbacīvaraṃ anāpucchā gahetvā yā paribhuñjati, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā, aññissā upasampannāya santakaṃ pañcannaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ tassā avatvā ādāya puna tassā dātabbaṃ, adatvā yā bhikkhunī paṭisevati, tassā pācittiyaṃ hotīti attho. ‘‘Saṅkametabbacīvaraṃ saṅkamanīya’’nti pariyāyasaddā ete. Yathāha ‘‘cīvarasaṅkamanīyanti saṅkametabbacīvaraṃ, aññissā santakaṃ anāpucchā gahitaṃ puna paṭidātabbacīvaranti attho’’ti (pāci. aṭṭha. 903).
២២២៧. តិកបាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ ‘‘ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា…បេ.… វេមតិកា …បេ.… អនុបសម្បន្នសញ្ញា ចីវរសង្កមនីយំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ៩០៥) ឯវំ តិកបាចិត្តិយំ បាឡិយំ វុត្តំ។ សេសាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។ ‘‘តិកទុក្កដ’’ន្តិ ឥទញ្ច វុត្តនយមេវ។ អាបទាសូតិ សចេ អបារុតំ វា អនិវត្ថំ វា ចោរា ហរន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ វា។
2227.Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘upasampannāya upasampannasaññā…pe… vematikā …pe… anupasampannasaññā cīvarasaṅkamanīyaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 905) evaṃ tikapācittiyaṃ pāḷiyaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya. ‘‘Tikadukkaṭa’’nti idañca vuttanayameva. Āpadāsūti sace apārutaṃ vā anivatthaṃ vā corā haranti, evarūpāsu āpadāsu vā.
២២២៨. ឯតំ សមុដ្ឋានំ កថិនេន តុល្យន្តិ យោជនា។ គហណំ, បរិភោគោ ច ក្រិយំ។ អនាបុច្ឆនំ អក្រិយំ។
2228. Etaṃ samuṭṭhānaṃ kathinena tulyanti yojanā. Gahaṇaṃ, paribhogo ca kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២២២៩. លភិតព្ពំ តុ ចីវរន្តិ លភិតព្ពំ វិកប្បនុបគំ ចីវរំ។ និវារេតីតិ យថា តេ ទាតុកាមា ន ទេន្តិ, ឯវំ អន្តរាយំ បរក្កមតិ។ បាចិត្តិំ បរិទីបយេតិ សចេ តស្សា វចនេន តេ ន ទេន្តិ, ភិក្ខុនិយា បាចិត្តិយំ វទេយ្យាតិ អត្ថោ។
2229.Labhitabbaṃ tu cīvaranti labhitabbaṃ vikappanupagaṃ cīvaraṃ. Nivāretīti yathā te dātukāmā na denti, evaṃ antarāyaṃ parakkamati. Pācittiṃ paridīpayeti sace tassā vacanena te na denti, bhikkhuniyā pācittiyaṃ vadeyyāti attho.
២២៣០. ឯត្ថ បឋមំ ‘‘សង្ឃស្សា’’តិ វុត្តត្តា គណស្សាតិ ទ្វេ តយោវ គហេតព្ពា។ លាភេតិ ឯត្ថ ‘‘និវារិតេ’’តិ សេសោ។ សចេ អញ្ញំ បរិក្ខារំ និវារេតិ, តថេវ ទុក្កដន្តិ យោជនា។ អញ្ញន្តិ វិកប្បនុបគចីវរតោ អញ្ញំ។ បរិក្ខារន្តិ យំ កិញ្ចិ ថាលកាទីនំ វា សប្បិតេលាទីនំ វា អញ្ញតរំ។
2230. Ettha paṭhamaṃ ‘‘saṅghassā’’ti vuttattā gaṇassāti dve tayova gahetabbā. Lābheti ettha ‘‘nivārite’’ti seso. Sace aññaṃ parikkhāraṃ nivāreti, tatheva dukkaṭanti yojanā. Aññanti vikappanupagacīvarato aññaṃ. Parikkhāranti yaṃ kiñci thālakādīnaṃ vā sappitelādīnaṃ vā aññataraṃ.
២២៣១. អានិសំសំ និទស្សេត្វាតិ ‘‘កិត្តកំ អគ្ឃនកំ ទាតុកាមត្ថាតិ បុច្ឆតិ, ‘ឯត្តកំ នាមា’តិ វទន្តិ, ‘អាគមេថ តាវ, ឥទានិ វត្ថុ មហគ្ឃំ, កតិបាហេន កប្បាសេ អាគតេ សមគ្ឃំ ភវិស្សតី’’តិ ឯវំ អានិសំសំ ទស្សេត្វា។ ន ទោសតាតិ ន ទោសោ, អនាបត្តីតិ អត្ថោ។
2231.Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘kittakaṃ agghanakaṃ dātukāmatthāti pucchati, ‘ettakaṃ nāmā’ti vadanti, ‘āgametha tāva, idāni vatthu mahagghaṃ, katipāhena kappāse āgate samagghaṃ bhavissatī’’ti evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā. Na dosatāti na doso, anāpattīti attho.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២២៣២-៣. ធម្មិកំ សមគ្គេន សង្ឃេន សន្និបតិត្វា ករិយមានំ ចីវរានំ វិភង្គំ ភាជនំ យា ភិក្ខុនី បដិសេធេយ្យ បដិពាហេយ្យ, តស្សា ឯវំ បដិសេធេន្តិយា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។ អធម្មេ ធម្មសញ្ញាយ ទុក្កដំ បរិទីបិតន្តិ យោជនា។ ឧភោ វេមតិកាយ វាតិ ឧភោសុ វេមតិកាយ។ គាថាពន្ធវសេន សុ-សទ្ទលោបោ។ ធម្មិកេ អធម្មិកេ ចីវរវិភង្គេ វេមតិកាយ បដិពាហន្តិយា ទុក្កដំ បរិទីបិតន្តិ យោជនា។ យថាហ ‘‘ធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មិកេ វេមតិកា បដិពាហតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ។ អានិសំសំ និទស្សេត្វាតិ ‘‘ឯកិស្សា ឯកំ សាដកំ នប្បហោតិ, អាគមេថ តាវ, កតិបាហេនេវ ឧប្បជ្ជិស្សតិ, តតោ ភាជេស្សាមី’’តិ (បាចិ. ៩១៤) ឯវំ អានិសំសំ ទស្សេត្វា។
2232-3.Dhammikaṃ samaggena saṅghena sannipatitvā kariyamānaṃ cīvarānaṃ vibhaṅgaṃ bhājanaṃ yā bhikkhunī paṭisedheyya paṭibāheyya, tassā evaṃ paṭisedhentiyā pācittiyaṃ hotīti yojanā. Adhamme dhammasaññāya dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā. Ubho vematikāya vāti ubhosu vematikāya. Gāthābandhavasena su-saddalopo. Dhammike adhammike cīvaravibhaṅge vematikāya paṭibāhantiyā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā. Yathāha ‘‘dhammike vematikā paṭibāhati, āpatti dukkaṭassa. Adhammike vematikā paṭibāhati, āpatti dukkaṭassā’’ti. Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘ekissā ekaṃ sāṭakaṃ nappahoti, āgametha tāva, katipāheneva uppajjissati, tato bhājessāmī’’ti (pāci. 914) evaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២២៣៥-៦. និវាសនុបគំ វា តថា បារុបនុបគំ វា កប្បពិន្ទុកតំ វា យំ កិញ្ចិ ចីវរំ បញ្ច សហធម្មិកេ ច មាតាបិតរោបិ មុញ្ចិត្វា អញ្ញស្ស យស្ស កស្សចិ គហដ្ឋស្ស វា បរិព្ពាជកស្ស វា យទិ ទទេយ្យ, តស្សាបិ បាចិត្តិយំ បរិយាបុតន្តិ យោជនា។ ឯត្ថ ច ‘‘បិតរោ’’តិ មាតា ច បិតា ច មាតាបិតរោតិ វត្តព្ពេ វិរូបេកសេសវសេន និទ្ទេសោ ទដ្ឋព្ពោ។
2235-6. Nivāsanupagaṃ vā tathā pārupanupagaṃ vā kappabindukataṃ vā yaṃ kiñci cīvaraṃ pañca sahadhammike ca mātāpitaropi muñcitvā aññassa yassa kassaci gahaṭṭhassa vā paribbājakassa vā yadi dadeyya, tassāpi pācittiyaṃ pariyāputanti yojanā. Ettha ca ‘‘pitaro’’ti mātā ca pitā ca mātāpitaroti vattabbe virūpekasesavasena niddeso daṭṭhabbo.
២២៣៧. ឯត្ថ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ តា បន បាចិត្តិយោ ចីវរានំ គណនាយ វសេន គណេតព្ពាតិ យោជនា។
2237.Ettha imasmiṃ sikkhāpade tā pana pācittiyo cīvarānaṃ gaṇanāya vasena gaṇetabbāti yojanā.
២២៣៨. តាវ សម្បដិច្ឆិតោ កាលោ ឯតស្សាតិ តាវកាលិកំ, ចីវរំ។ ‘‘អញ្ញស្សា’’តិ បុព្ពេ វុត្តស្ស ទូរត្តា បុនបិ ‘‘អញ្ញេស’’ន្តិ អាហ, សោយេវត្ថោ។
2238. Tāva sampaṭicchito kālo etassāti tāvakālikaṃ, cīvaraṃ. ‘‘Aññassā’’ti pubbe vuttassa dūrattā punapi ‘‘aññesa’’nti āha, soyevattho.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២២៣៩. យា បន ភិក្ខុនី ‘‘សចេ មយំ សក្កោម, ទស្សាម ករិស្សាមាតិ ឯវំ វាចា ភិន្នា ហោតី’’តិ វុត្តាយ ទុព្ពលាយ ចីវរបច្ចាសាយ ចីវរស្ស វិភង្គំ និសេធេត្វា ចីវរេ កាលំ អតិក្កមេយ្យ, អស្សា ទោសតា បាចិត្តិយាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ ចីវរេ កាលន្តិ ‘‘ចីវរកាលសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ចមាសា’’តិ (បាចិ. ៩២២) បទភាជនេ វុត្តំ ចីវរកាលំ។ អតិក្កមេយ្យាតិ ‘‘អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមំ ទិវសំ, អត្ថតេ កថិនេ កថិនុទ្ធារទិវសំ អតិក្កាមេតី’’តិ វុត្តវិធិំ អតិក្កាមេយ្យ។
2239. Yā pana bhikkhunī ‘‘sace mayaṃ sakkoma, dassāma karissāmāti evaṃ vācā bhinnā hotī’’ti vuttāya dubbalāya cīvarapaccāsāya cīvarassa vibhaṅgaṃ nisedhetvā cīvare kālaṃ atikkameyya, assā dosatā pācittiyāpatti hotīti yojanā. Cīvare kālanti ‘‘cīvarakālasamayo nāma anatthate kathine vassānassa pacchimo māso, atthate kathine pañcamāsā’’ti (pāci. 922) padabhājane vuttaṃ cīvarakālaṃ. Atikkameyyāti ‘‘anatthate kathine vassānassa pacchimaṃ divasaṃ, atthate kathine kathinuddhāradivasaṃ atikkāmetī’’ti vuttavidhiṃ atikkāmeyya.
២២៤០. ‘‘អទុព្ពលចីវរេ ទុព្ពលចីវរសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វចនតោ សុទុព្ពលន្តិ ចេតសាតិ ឯត្ថ សុ-សទ្ទោ បទបូរណេ។ ឧភោសូតិ ទុព្ពលេ, អទុព្ពលេ ច។ កង្ខិតាយ វាតិ វេមតិកាយ វា។
2240. ‘‘Adubbalacīvare dubbalacīvarasaññā, āpatti dukkaṭassā’’ti vacanato sudubbalanti cetasāti ettha su-saddo padapūraṇe. Ubhosūti dubbale, adubbale ca. Kaṅkhitāya vāti vematikāya vā.
២២៤១. អានិសំសំ និទស្សេត្វាតិ ‘‘កិញ្ចាបិ ‘ន មយំ អយ្យេ សក្កោមា’តិ វទន្តិ, ឥទានិ បន តេសំ កប្បាសោ អាគមិស្សតិ, សទ្ធោ បសន្នោ បុរិសោ អាគមិស្សតិ , អទ្ធា ទស្សតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩២១) ឯវំ អដ្ឋកថាយ វុត្តនយេន អានិសំសំ ទស្សេត្វា។
2241.Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘kiñcāpi ‘na mayaṃ ayye sakkomā’ti vadanti, idāni pana tesaṃ kappāso āgamissati, saddho pasanno puriso āgamissati , addhā dassatī’’ti (pāci. aṭṭha. 921) evaṃ aṭṭhakathāya vuttanayena ānisaṃsaṃ dassetvā.
នវមំ។
Navamaṃ.
២២៤២. ធម្មិកំ កថិនុទ្ធារន្តិ ‘‘ធម្មិកោ នាម កថិនុទ្ធារោ សមគ្គោ ភិក្ខុនិសង្ឃោ សន្និបតិត្វា ឧទ្ធរតី’’តិ (បាចិ. ៩២៩) វុត្តំ កថិនុទ្ធារំ។
2242.Dhammikaṃ kathinuddhāranti ‘‘dhammiko nāma kathinuddhāro samaggo bhikkhunisaṅgho sannipatitvā uddharatī’’ti (pāci. 929) vuttaṃ kathinuddhāraṃ.
២២៤៣. យស្សាតិ យស្ស កថិនស្ស។ អត្ថារមូលកោ អានិសំសោ នាម ‘‘យោ ច តត្ថ ចីវរុប្បាទោ, សោ នេសំ ភវិស្សតី’’តិ (មហាវ. ៣០៦) អនុញ្ញាតោ តស្មិំ វិហារេ ឧប្បជ្ជនកចីវរវត្ថានិសំសោ។ ឧទ្ធារមូលកោ នាម អន្តរុព្ភារំ ការាបេន្តេហិ ឧបាសកេហិ ទិយ្យមានចីវរវត្ថានិសំសោ។
2243.Yassāti yassa kathinassa. Atthāramūlako ānisaṃso nāma ‘‘yo ca tattha cīvaruppādo, so nesaṃ bhavissatī’’ti (mahāva. 306) anuññāto tasmiṃ vihāre uppajjanakacīvaravatthānisaṃso. Uddhāramūlako nāma antarubbhāraṃ kārāpentehi upāsakehi diyyamānacīvaravatthānisaṃso.
២២៤៥. សមានិសំសោបីតិ អត្ថារអានិសំសេន សមានិសំសោបិ ឧព្ភារោ។ សទ្ធាបាលនកអារណាតិ បសាទានុរក្ខនត្ថាយ ទាតព្ពោតិ យោជនា។ អានិសំសំ និទស្សេត្វាតិ ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ ជិណ្ណចីវរោ, កថិនានិសំសមូលកោ មហាលាភោ’’តិ ឯវរូបំ អានិសំសំ ទស្សេត្វា។
2245.Samānisaṃsopīti atthāraānisaṃsena samānisaṃsopi ubbhāro. Saddhāpālanakaāraṇāti pasādānurakkhanatthāya dātabboti yojanā. Ānisaṃsaṃ nidassetvāti ‘‘bhikkhunisaṅgho jiṇṇacīvaro, kathinānisaṃsamūlako mahālābho’’ti evarūpaṃ ānisaṃsaṃ dassetvā.
២២៤៦. សមុដ្ឋានាទិនា សទ្ធិំ សេសំ បន វិនិច្ឆយជាតំ អសេសេន សព្ពាការេន សត្តមេន សិក្ខាបទេន សមំ មតំ ‘‘សទិស’’ន្តិ វិញ្ញាតំ។ កិញ្ចិបិ អប្បកម្បិ អបុព្ពំ តត្ថ វុត្តនយតោ អញ្ញំ នត្ថីតិ យោជនា។
2246. Samuṭṭhānādinā saddhiṃ sesaṃ pana vinicchayajātaṃ asesena sabbākārena sattamena sikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘sadisa’’nti viññātaṃ. Kiñcipi appakampi apubbaṃ tattha vuttanayato aññaṃ natthīti yojanā.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
នគ្គវគ្គោ តតិយោ។
Naggavaggo tatiyo.
២២៤៧. ‘‘យា បន ភិក្ខុនិយោ ទ្វេ ឯកមញ្ចេ តុវដ្ដេយ្យុំ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៩៣៣) បញ្ញត្តសិក្ខាបទេ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឯកាយា’’តិអាទិ។ ឯកាយាតិ ឯកាយ ភិក្ខុនិយា។ អបរាតិ អញ្ញា ឧបសម្បន្នា។ និបជ្ជេយ្យុន្តិ ឯត្ថ ‘‘ឯកមញ្ចេ’’តិ សេសោ។ ទ្វេតិ ទ្វេ ភិក្ខុនិយោ។
2247. ‘‘Yā pana bhikkhuniyo dve ekamañce tuvaṭṭeyyuṃ, pācittiya’’nti (pāci. 933) paññattasikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘ekāyā’’tiādi. Ekāyāti ekāya bhikkhuniyā. Aparāti aññā upasampannā. Nipajjeyyunti ettha ‘‘ekamañce’’ti seso. Dveti dve bhikkhuniyo.
២២៤៨-៩. ‘‘ឯកាយ ចា’’តិអាទិ អនាបត្តិវារនិទ្ទេសោ។ ឧភោ វាបិ សមំ និសីទន្តីតិ យោជនា។ ឯឡកេនាតិ ឯឡកលោមសិក្ខាបទេន។
2248-9.‘‘Ekāya cā’’tiādi anāpattivāraniddeso. Ubho vāpi samaṃ nisīdantīti yojanā. Eḷakenāti eḷakalomasikkhāpadena.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២២៥០-១. បាវារកដសារាទិន្តិ ឯត្ថ ភុម្មេកវចនំ។ ‘‘សំហារិមេសូ’’តិ ឥមិនា សមានាធិករណត្តា ពហុវចនប្បសង្គេ វចនវិបល្លាសេនេត្ថ ឯកវចននិទ្ទេសោតិ ទដ្ឋព្ពោ។ បាវារោ ច កដសារោ ច តេ អាទិ យស្សាតិ វិគ្គហោ, និទ្ធារណេ ចេតំ ភុម្មំ។ ឯកកន្តិ និទ្ធារិតព្ពនិទស្សនំ។ ឯកមេវ ឯកកំ។ សំហារិមេសុ បាវារាទីសុ អញ្ញតរន្តិ អត្ថោ។ ‘‘បាវារោតិ កោជវាទយោ’’តិ វទន្តិ។ កដសារោតិ កដោយេវ។ អាទិ-សទ្ទេន អត្ថរិត្វា សយនារហំ សព្ពំ សង្គណ្ហាតិ។ តេនេវាតិ យំ អត្ថតំ, តេនេវ។ បារុបិត្វា សចេ យា បន ទ្វេ សហេវ និបជ្ជន្តិ, តាសំ បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។ ឯត្ថ ច អត្ថរណបាវុរណកិច្ចេ ឯកស្សេវ និទ្ទិដ្ឋត្តា ឯកស្ស អន្តស្ស អត្ថរណញ្ច ឯកស្ស អន្តស្ស បារុបនញ្ច វិញ្ញាយតិ។ យថាហ ‘‘សំហារិមានំ បាវារត្ថរណកដសារកាទីនំ ឯកំ អន្តំ អត្ថរិត្វា ឯកំ បារុបិត្វា តុវដ្ដេន្តីនមេតំ អធិវចន’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៣៧)។
2250-1.Pāvārakaṭasārādinti ettha bhummekavacanaṃ. ‘‘Saṃhārimesū’’ti iminā samānādhikaraṇattā bahuvacanappasaṅge vacanavipallāsenettha ekavacananiddesoti daṭṭhabbo. Pāvāro ca kaṭasāro ca te ādi yassāti viggaho, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Ekakanti niddhāritabbanidassanaṃ. Ekameva ekakaṃ. Saṃhārimesu pāvārādīsu aññataranti attho. ‘‘Pāvāroti kojavādayo’’ti vadanti. Kaṭasāroti kaṭoyeva. Ādi-saddena attharitvā sayanārahaṃ sabbaṃ saṅgaṇhāti. Tenevāti yaṃ atthataṃ, teneva. Pārupitvā sace yā pana dve saheva nipajjanti, tāsaṃ pācittiyaṃ siyāti yojanā. Ettha ca attharaṇapāvuraṇakicce ekasseva niddiṭṭhattā ekassa antassa attharaṇañca ekassa antassa pārupanañca viññāyati. Yathāha ‘‘saṃhārimānaṃ pāvārattharaṇakaṭasārakādīnaṃ ekaṃ antaṃ attharitvā ekaṃ pārupitvā tuvaṭṭentīnametaṃ adhivacana’’nti (pāci. aṭṭha. 937).
ឯកស្មិំ ឯកត្ថរណេ វា ឯកបាវុរណេ វា និបជ្ជនេ សតិ តាសំ ទ្វិន្នំ ភិក្ខុនីនំ ទុក្កដន្តិ សម្ពន្ធោ។ ទ្វិកទុក្កដំ វុត្តន្តិ ‘‘នានត្ថរណបាវុរណេ ឯកត្ថរណបាវុរណសញ្ញា…បេ.… វេមតិកា, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (បាចិ. ៩៣៩) វុត្តំ ទុក្កដទ្វយំ។
Ekasmiṃ ekattharaṇe vā ekapāvuraṇe vā nipajjane sati tāsaṃ dvinnaṃ bhikkhunīnaṃ dukkaṭanti sambandho. Dvikadukkaṭaṃ vuttanti ‘‘nānattharaṇapāvuraṇe ekattharaṇapāvuraṇasaññā…pe… vematikā, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 939) vuttaṃ dukkaṭadvayaṃ.
២២៥២. វវត្ថានំ និទស្សេត្វាតិ មជ្ឈេ កាសាវំ វា កត្តរយដ្ឋិំ វា អន្តមសោ កាយពន្ធនម្បិ ឋបេត្វា និបជ្ជន្តិ, អនាបត្តីតិ អត្ថោ។ សេសំ សមុដ្ឋានាទិវិធានំ។ អាទិនាតិ ឥមស្មិំយេវ វគ្គេ បឋមសិក្ខាបទេន។ តុល្យន្តិ សមានំ។
2252.Vavatthānaṃ nidassetvāti majjhe kāsāvaṃ vā kattarayaṭṭhiṃ vā antamaso kāyabandhanampi ṭhapetvā nipajjanti, anāpattīti attho. Sesaṃ samuṭṭhānādividhānaṃ. Ādināti imasmiṃyeva vagge paṭhamasikkhāpadena. Tulyanti samānaṃ.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២២៥៣. អញ្ញិស្សា ភិក្ខុនិយា។ អផាសុការណាតិ អផាសុករណហេតុ។ អនាបុច្ឆាតិ អនាបុច្ឆិត្វា។ តស្សា បុរតោ ច ចង្កមនាទយោ យទិ ករេយ្យ, ឯវំ ករោន្តិយា បាចិត្តិយាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ ចង្កមនាទយោតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន ‘‘តិដ្ឋតិ វា និសីទតិ វា សេយ្យំ វា កប្បេតិ ឧទ្ទិសតិ វា ឧទ្ទិសាបេតិ វា សជ្ឈាយំ វា ករោតី’’តិ (បាចិ. ៩៤៣) បទភាជនេ វុត្តានំ សង្គហោ។
2253.Aññissā bhikkhuniyā. Aphāsukāraṇāti aphāsukaraṇahetu. Anāpucchāti anāpucchitvā. Tassā purato ca caṅkamanādayo yadi kareyya, evaṃ karontiyā pācittiyāpatti hotīti yojanā. Caṅkamanādayoti ettha ādi-saddena ‘‘tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti uddisati vā uddisāpeti vā sajjhāyaṃ vā karotī’’ti (pāci. 943) padabhājane vuttānaṃ saṅgaho.
២២៥៤. និវត្តនានំ គណនាយាតិ ចង្កមន្តិយា ចង្កមស្ស ឧភយកោដិំ បត្វា និវត្តន្តិយា និវត្តនគណនាយ។ បយោគតោយេវាតិ បយោគគណនាយេវ, ឥរិយាបថបរិវត្តនគណនាយេវាតិ វុត្តំ ហោតិ។ ទោសាតិ បាចិត្តិយាបត្តិយោ។
2254.Nivattanānaṃ gaṇanāyāti caṅkamantiyā caṅkamassa ubhayakoṭiṃ patvā nivattantiyā nivattanagaṇanāya. Payogatoyevāti payogagaṇanāyeva, iriyāpathaparivattanagaṇanāyevāti vuttaṃ hoti. Dosāti pācittiyāpattiyo.
២២៥៥. បទានំ គណនាវសាតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ។ យថាហ ‘‘បទាទិគណនាយា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៤៣)។ តិកបាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ ឧបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញា, វេមតិកា, អនុបសម្បន្នសញ្ញាតិ វិកប្បត្តយស្ស វសេន បាចិត្តិយត្តយំ វុត្តំ។ សេសាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។
2255.Padānaṃ gaṇanāvasāti ettha ādi-saddo luttaniddiṭṭho. Yathāha ‘‘padādigaṇanāyā’’ti (pāci. aṭṭha. 943). Tikapācittiyaṃ vuttanti upasampannāya upasampannasaññā, vematikā, anupasampannasaññāti vikappattayassa vasena pācittiyattayaṃ vuttaṃ. Sesāyāti anupasampannāya.
២២៥៦. ន ច អផាសុកាមាយាតិ អាបុច្ឆិត្វា តស្សា ភិក្ខុនិយា បុរតោ ចង្កមនាទីនិ ករោន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។
2256.Naca aphāsukāmāyāti āpucchitvā tassā bhikkhuniyā purato caṅkamanādīni karontiyā anāpattīti yojanā.
២២៥៧. ក្រិយាក្រិយន្តិ ចង្កមនាទិករណំ កិរិយំ។ អាបុច្ឆាយ អករណំ អកិរិយំ។ បាបមានសន្តិ អកុសលចិត្តំ។
2257.Kriyākriyanti caṅkamanādikaraṇaṃ kiriyaṃ. Āpucchāya akaraṇaṃ akiriyaṃ. Pāpamānasanti akusalacittaṃ.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២២៥៨-៩. អនន្តរាយាតិ វក្ខមានេសុ រាជន្តរាយាទីសុ ទសសុ អន្តរាយេសុ អញ្ញតររហិតា ភិក្ខុនី។ ទុក្ខិតន្តិ គិលានំ។ យថាហ ‘‘ទុក្ខិតា នាម គិលានា វុច្ចតី’’តិ (បាចិ. ៩៤៨)។ សហជីវិនិន្តិ សទ្ធិវិហារិនិំ។ យថាហ ‘‘សហជីវិនី នាម សទ្ធិវិហារិនី វុច្ចតី’’តិ។ អញ្ញាយ វា នុបដ្ឋាបេយ្យាតិ អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា, សិក្ខមានាយ, សាមណេរិយា វា គិហិនិយា វា ឧបដ្ឋានំ ន ការាបេយ្យ។ នុបដ្ឋេយ្យ សយម្បិ វាតិ យា ឧបដ្ឋានំ ន ករេយ្យ។ ធុរេ និក្ខិត្តមត្តេ វាតិ ‘‘នេវ ឧបដ្ឋេស្សាមិ, ន ឧបដ្ឋាបនាយ ឧស្សុក្កំ ករិស្សាមី’’តិ ធុរេ ឧស្សាហេ និក្ខិត្តមត្តេយេវ។ តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយាយ។
2258-9.Anantarāyāti vakkhamānesu rājantarāyādīsu dasasu antarāyesu aññatararahitā bhikkhunī. Dukkhitanti gilānaṃ. Yathāha ‘‘dukkhitā nāma gilānā vuccatī’’ti (pāci. 948). Sahajīvininti saddhivihāriniṃ. Yathāha ‘‘sahajīvinī nāma saddhivihārinī vuccatī’’ti. Aññāya vā nupaṭṭhāpeyyāti aññāya bhikkhuniyā, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā vā gihiniyā vā upaṭṭhānaṃ na kārāpeyya. Nupaṭṭheyya sayampi vāti yā upaṭṭhānaṃ na kareyya. Dhure nikkhittamatte vāti ‘‘neva upaṭṭhessāmi, na upaṭṭhāpanāya ussukkaṃ karissāmī’’ti dhure ussāhe nikkhittamatteyeva. Tassāti upajjhāyāya.
អន្តេវាសិនិយា វាបីតិ បព្ពជ្ជាឧបសម្បទាធម្មនិស្សយវសេន ចតុព្ពិធាសុ អន្តេវាសិនីសុ អញ្ញតរាយ។ ឥតរាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។
Antevāsiniyā vāpīti pabbajjāupasampadādhammanissayavasena catubbidhāsu antevāsinīsu aññatarāya. Itarāyāti anupasampannāya.
២២៦០. គិលានាយាតិ សយំ គិលានាយ។ ‘‘គវេសិត្វា អលភន្តិយា’’តិ បទច្ឆេទោ, អញ្ញំ ឧបដ្ឋាយិកំ បរិយេសិត្វា អលភមានាយាតិ អត្ថោ។ ‘‘អាបទាសុ ឧម្មត្តិកាទីន’’ន្តិ បទច្ឆេទោ។ គាថាពន្ធវសេន វណ្ណលោបោបិ ទដ្ឋព្ពោ។ អាបទាសូតិ តថារូបេ ឧបទ្ទវេ សតិ។ ធុរនិក្ខេបនោទយន្តិ ធុរនិក្ខេបសមុដ្ឋានំ។ យទេត្ថ វត្តព្ពំ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តមេវ។
2260.Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. ‘‘Gavesitvā alabhantiyā’’ti padacchedo, aññaṃ upaṭṭhāyikaṃ pariyesitvā alabhamānāyāti attho. ‘‘Āpadāsu ummattikādīna’’nti padacchedo. Gāthābandhavasena vaṇṇalopopi daṭṭhabbo. Āpadāsūti tathārūpe upaddave sati. Dhuranikkhepanodayanti dhuranikkhepasamuṭṭhānaṃ. Yadettha vattabbaṃ, taṃ heṭṭhā vuttameva.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២២៦១-២. បុគ្គលិកស្ស អត្តាយត្តបរាយត្តវសេន អនិយមិតត្តា ‘‘សក’’ន្តិ ឥមិនា និយមេតិ។ សកំ បុគ្គលិកន្តិ អត្តនោ បុគ្គលិកំ។ ទត្វាតិ ឯត្ថ ‘‘ភិក្ខុនិយា’’តិ សេសោ។ សកវាដន្តិ បរិវត្តកទ្វារកវាដសហិតំ។ ឧបស្សយន្តិ គេហំ។ ទ្វារាទីសូតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន គព្ភបមុខានំ សង្គហោ, និទ្ធារណេ ចេតំ ភុម្មំ។ ពហូនិបីតិ និទ្ធារេតព្ពនិទស្សនំ។ ពហូនិបិ ទ្វារានិ វា ពហូ គព្ភេ វា ពហូនិ បមុខានិ វា។ តន្តិ យស្សា ឧបស្សយោ ទិន្នោ, តំ ភិក្ខុនិំ។ និក្កឌ្ឍន្តិយាតិ អតិក្កាមេន្តិយា។ តស្សាតិ យា និក្កឌ្ឍតិ, តស្សា។
2261-2. Puggalikassa attāyattaparāyattavasena aniyamitattā ‘‘saka’’nti iminā niyameti. Sakaṃ puggalikanti attano puggalikaṃ. Datvāti ettha ‘‘bhikkhuniyā’’ti seso. Sakavāṭanti parivattakadvārakavāṭasahitaṃ. Upassayanti gehaṃ. Dvārādīsūti ettha ādi-saddena gabbhapamukhānaṃ saṅgaho, niddhāraṇe cetaṃ bhummaṃ. Bahūnipīti niddhāretabbanidassanaṃ. Bahūnipi dvārāni vā bahū gabbhe vā bahūni pamukhāni vā. Tanti yassā upassayo dinno, taṃ bhikkhuniṃ. Nikkaḍḍhantiyāti atikkāmentiyā. Tassāti yā nikkaḍḍhati, tassā.
២២៦៣. ឯត្ថាតិ និក្កឌ្ឍនេ។ ឯសេវ នយោតិ ‘‘បយោគគណនាយ អាបត្តី’’តិ ទស្សិតនយោ។ ឯត្ថ បយោគោ នាម អាណាបនំ, ឥមិនា ‘‘ឯកាយាណត្តិយា អនេកេសុ ទ្វារេសុ អតិក្កាមិតេសុបិ ឯកាវ អាបត្តិ ហោតី’’តិ ឯវមាទិកំ អដ្ឋកថាគតវិនិច្ឆយំ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៤៣, ៩៥២ អត្ថតោ សមានំ) សង្គណ្ហាតិ។
2263.Etthāti nikkaḍḍhane. Eseva nayoti ‘‘payogagaṇanāya āpattī’’ti dassitanayo. Ettha payogo nāma āṇāpanaṃ, iminā ‘‘ekāyāṇattiyā anekesu dvāresu atikkāmitesupi ekāva āpatti hotī’’ti evamādikaṃ aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ (pāci. aṭṭha. 943, 952 atthato samānaṃ) saṅgaṇhāti.
២២៦៤. តេសុ វិនិច្ឆយេសុ ឯកំ វិនិច្ឆយវិសេសំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឯត្តកាវ ឥមំ ទ្វារា’’តិអាទិ។ ទ្វារគណនាយ អាបត្តិយោ ទ្វារគណនាបត្តិយោ។
2264. Tesu vinicchayesu ekaṃ vinicchayavisesaṃ dassetumāha ‘‘ettakāva imaṃ dvārā’’tiādi. Dvāragaṇanāya āpattiyo dvāragaṇanāpattiyo.
២២៦៥. អកវាដម្ហាតិ អកវាដពន្ធតោ ឧបស្សយា និក្កឌ្ឍន្តិយា ទុក្កដន្តិ យោជនា។ សេសាយាតិ អនុបសម្បន្នាយ។ តិកទុក្កដន្តិ អនុបសម្បន្នាយ ឧបសម្បន្នសញ្ញាយ, វេមតិកាយ, អនុបសម្បន្នសញ្ញាយ ច វសេន តិកទុក្កដំ។ ឧភិន្នន្តិ ឧបសម្បន្នានុបសម្បន្នានំ។ បរិក្ខារេសូតិ បត្តចីវរាទីសុ បរិក្ខារេសុ ។ សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ បយោគេសុ, និក្កឌ្ឍិយមានេសុ, និក្កឌ្ឍាបិយមានេសុ ចាតិ វុត្តំ ហោតិ។
2265.Akavāṭamhāti akavāṭabandhato upassayā nikkaḍḍhantiyā dukkaṭanti yojanā. Sesāyāti anupasampannāya. Tikadukkaṭanti anupasampannāya upasampannasaññāya, vematikāya, anupasampannasaññāya ca vasena tikadukkaṭaṃ. Ubhinnanti upasampannānupasampannānaṃ. Parikkhāresūti pattacīvarādīsu parikkhāresu . Sabbatthāti sabbesu payogesu, nikkaḍḍhiyamānesu, nikkaḍḍhāpiyamānesu cāti vuttaṃ hoti.
២២៦៦. ឯត្ថ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ សមុដ្ឋានាទិវិនិច្ឆយេន សហ សេសំ វិនិច្ឆយជាតំ អសេសេន សព្ពប្បការេន សង្ឃិកា វិហារស្មា និក្កឌ្ឍនសិក្ខាបទេន សមំ មតំ ‘‘សទិស’’ន្តិ សល្លក្ខិតន្តិ យោជនា។
2266.Ettha imasmiṃ sikkhāpade samuṭṭhānādivinicchayena saha sesaṃ vinicchayajātaṃ asesena sabbappakārena saṅghikā vihārasmā nikkaḍḍhanasikkhāpadena samaṃ mataṃ ‘‘sadisa’’nti sallakkhitanti yojanā.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២២៦៧. ឆដ្ឋេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សំសដ្ឋា វិហរេយ្យ គហបតិនា វា គហបតិបុត្តេន វា’’តិអាទិមាតិកាយ (បាចិ. ៩៥៦) និទ្ទិដ្ឋេ ឆដ្ឋសិក្ខាបទេ។ ឥធ វត្តព្ពន្តិ ឥមស្មិំ វិនយវិនិច្ឆយេ កថេតព្ពំ។ អរិដ្ឋស្ស សិក្ខាបទេនាតិ អរិដ្ឋសិក្ខាបទេន។ វិនិច្ឆយោតិ សមុដ្ឋានាទិកោ។
2267.Chaṭṭheti ‘‘yā pana bhikkhunī saṃsaṭṭhā vihareyya gahapatinā vā gahapatiputtena vā’’tiādimātikāya (pāci. 956) niddiṭṭhe chaṭṭhasikkhāpade. Idha vattabbanti imasmiṃ vinayavinicchaye kathetabbaṃ. Ariṭṭhassa sikkhāpadenāti ariṭṭhasikkhāpadena. Vinicchayoti samuṭṭhānādiko.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២២៦៨. សាសង្កសម្មតេតិ ឯត្ថ ‘‘សប្បដិភយេ’’តិ សេសោ។ ឧភយម្បិ ហេដ្ឋា វុត្តត្ថមេវ។ អន្តោរដ្ឋេតិ យស្ស វិជិតេ វិហរតិ, តស្សេវ រដ្ឋេ។ សាសង្កសម្មតេ សប្បដិភយេ អន្តោរដ្ឋេ សត្ថេន វិនា ចារិកំ ចរន្តិយា ភិក្ខុនិយា អាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
2268.Sāsaṅkasammateti ettha ‘‘sappaṭibhaye’’ti seso. Ubhayampi heṭṭhā vuttatthameva. Antoraṭṭheti yassa vijite viharati, tasseva raṭṭhe. Sāsaṅkasammate sappaṭibhaye antoraṭṭhe satthena vinā cārikaṃ carantiyā bhikkhuniyā āpatti siyāti yojanā.
២២៦៩. ឯវំ ចរន្តិយា សគាមកដ្ឋានេ គាមន្តរប្បវេសេ ច អគាមកេ អរញ្ញេ អទ្ធយោជនេ ច វិនយញ្ញុនា ភិក្ខុនា បាចិត្តិយនយោ បាចិត្តិយាបត្តិវិធានក្កមោ ញេយ្យោ ញាតព្ពោតិ យោជនា។
2269. Evaṃ carantiyā sagāmakaṭṭhāne gāmantarappavese ca agāmake araññe addhayojane ca vinayaññunā bhikkhunā pācittiyanayo pācittiyāpattividhānakkamo ñeyyo ñātabboti yojanā.
២២៧០. សហ សត្ថេន ចរន្តិយា ន ទោសោតិ យោជនា។ ខេមដ្ឋានេ ចរន្តិយា, អាបទាសុ វា ចរន្តិយា ន ទោសោតិ យោជនា។
2270. Saha satthena carantiyā na dosoti yojanā. Khemaṭṭhāne carantiyā, āpadāsu vā carantiyā na dosoti yojanā.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២២៧១. អដ្ឋមេ នវមេ វាបីតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី តិរោរដ្ឋេ’’តិអាទិកេ (បាចិ. ៩៦៦) អដ្ឋមសិក្ខាបទេ ច ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អន្តោវស្សំ ចារិកំ ចរេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៩៧០) វុត្តនវមសិក្ខាបទេ ច។ អនុត្តានំ ន វិជ្ជតិ, សព្ពំ ឧត្តានមេវ, តស្មា ឯត្ថ មយា ន វិចារីយតីតិ អធិប្បាយោ។
2271.Aṭṭhamenavame vāpīti ‘‘yā pana bhikkhunī tiroraṭṭhe’’tiādike (pāci. 966) aṭṭhamasikkhāpade ca ‘‘yā pana bhikkhunī antovassaṃ cārikaṃ careyya, pācittiya’’nti (pāci. 970) vuttanavamasikkhāpade ca. Anuttānaṃ na vijjati, sabbaṃ uttānameva, tasmā ettha mayā na vicārīyatīti adhippāyo.
អដ្ឋមនវមានិ។
Aṭṭhamanavamāni.
២២៧២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វស្សំវុត្ថា ចារិកំ ន បក្កមេយ្យ អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបិ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៩៧៤) វុត្តសិក្ខាបទេ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘បាចិត្តី’’តិអាទិ។ អហំ ន គមិស្សាមិ ន បក្កមិស្សាមីតិ ធុរនិក្ខេបេ កតេ បាចិត្តីតិ យោជនា។ តថាតិ បាចិត្តិ។
2272. ‘‘Yā pana bhikkhunī vassaṃvutthā cārikaṃ na pakkameyya antamaso chappañcayojanānipi, pācittiya’’nti (pāci. 974) vuttasikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘pācittī’’tiādi. Ahaṃ na gamissāmi na pakkamissāmīti dhuranikkhepe kate pācittīti yojanā. Tathāti pācitti.
២២៧៣. វស្សំវុត្ថាយ បវារេត្វា អន្តមសោ បញ្ច យោជនានិ គន្តុំ វដ្ដតិ។ ឯត្ថ អបិ-សទ្ទស្ស សម្ភាវនត្ថតំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឆសូ’’តិអាទិ។ ឥធ ឥមស្មិំ អនាបត្តិវារេ ឆសុ យោជនេសុ យទត្ថិ វត្តព្ពំ, តំ កិន្នុ នាម សិយា, នត្ថិ កិញ្ចិ វត្តព្ពន្តិ អត្ថោ។ បវារេត្វា ឆ យោជនានិ គច្ឆន្តិយា អនាបត្តិភាវោ អវុត្តសិទ្ធោវាតិ ទីបេតិ។
2273. Vassaṃvutthāya pavāretvā antamaso pañca yojanāni gantuṃ vaṭṭati. Ettha api-saddassa sambhāvanatthataṃ dassetumāha ‘‘chasū’’tiādi. Idha imasmiṃ anāpattivāre chasu yojanesu yadatthi vattabbaṃ, taṃ kinnu nāma siyā, natthi kiñci vattabbanti attho. Pavāretvā cha yojanāni gacchantiyā anāpattibhāvo avuttasiddhovāti dīpeti.
២២៧៤. តីណិ យោជនានិ។ តេនេវាតិ យេន គតា, តេនេវ មគ្គេន។ អញ្ញេន មគ្គេនាតិ គតមគ្គតោ អញ្ញេន បថេន។
2274.Tīṇi yojanāni. Tenevāti yena gatā, teneva maggena. Aññena maggenāti gatamaggato aññena pathena.
២២៧៥. ទសវិធេ អន្តរាយស្មិំ សតីតិ វក្ខមានេសុ អន្តរាយេសុ អញ្ញតរស្មិំ សតិ។ តស្សា អនាបត្តីតិ យោជនា។ អាបទាសូតិ អដ្ដាទិការណេន កេនចិ បលិពុទ្ធាទិភាវសង្ខាតាសុ អាបទាសុ។ គិលានាយាតិ សយំ គិលានាយ។ ទុតិយាយ ភិក្ខុនិយា អលាភេ វា អបក្កមន្តិយា អនាបត្តិ។
2275.Dasavidhe antarāyasmiṃ satīti vakkhamānesu antarāyesu aññatarasmiṃ sati. Tassā anāpattīti yojanā. Āpadāsūti aṭṭādikāraṇena kenaci palibuddhādibhāvasaṅkhātāsu āpadāsu. Gilānāyāti sayaṃ gilānāya. Dutiyāya bhikkhuniyā alābhe vā apakkamantiyā anāpatti.
២២៧៦. រាជា ច ចោរា ច អមនុស្សា ច អគ្គិ ច តោយញ្ច វាឡា ច សរីសបា ចាតិ វិគ្គហោ។ មនុស្សោតិ ឯត្ថ គាថាពន្ធវសេន បុព្ពបទលោបោ ‘‘លាពូនិ សីទន្តី’’តិអាទីសុ (ជា. ១.១.៧៧) វិយ។ ជីវិតញ្ច ព្រហ្មចរិយា ច ជីវិតព្រហ្មចរិយន្តិ សមាហារទ្វន្ទេ សមាសោ, តស្ស ជីវិតព្រហ្មចរិយស្ស។ អន្តរាយា ឯវ អន្តរាយិកា។ ឯតេសំ ទសន្នំ អញ្ញតរស្មិំ អបក្កមន្តិយា អនាបត្តិ។ យថាហ ‘‘អន្តរាយេតិ ទសវិធេ អន្តរាយេ។ ‘បរំ គច្ឆិស្សាមី’តិ និក្ខន្តា, នទិបូរោ បន អាគតោ, ចោរា វា មគ្គេ ហោន្តិ, មេឃោ វា ឧដ្ឋាតិ, និវត្តិតុំ វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៧៦)។
2276. Rājā ca corā ca amanussā ca aggi ca toyañca vāḷā ca sarīsapā cāti viggaho. Manussoti ettha gāthābandhavasena pubbapadalopo ‘‘lābūni sīdantī’’tiādīsu (jā. 1.1.77) viya. Jīvitañca brahmacariyā ca jīvitabrahmacariyanti samāhāradvande samāso, tassa jīvitabrahmacariyassa. Antarāyā eva antarāyikā. Etesaṃ dasannaṃ aññatarasmiṃ apakkamantiyā anāpatti. Yathāha ‘‘antarāyeti dasavidhe antarāye. ‘Paraṃ gacchissāmī’ti nikkhantā, nadipūro pana āgato, corā vā magge honti, megho vā uṭṭhāti, nivattituṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 976).
២២៧៧. អបក្កមនំ អក្រិយំ។ អនាទរិយេន អាបជ្ជនតោ អាហ ‘‘ទុក្ខវេទន’’ន្តិ។
2277. Apakkamanaṃ akriyaṃ. Anādariyena āpajjanato āha ‘‘dukkhavedana’’nti.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
តុវដ្ដវគ្គោ ចតុត្ថោ។
Tuvaṭṭavaggo catuttho.
២២៧៨-៨០. រាជាគារន្តិ រញ្ញោ កីឡនឃរំ។ ចិត្តាគារន្តិ កីឡនចិត្តសាលំ។ អារាមន្តិ កីឡនឧបវនំ។ កីឡុយ្យានន្តិ កីឡនត្ថាយ កតំ ឧយ្យានំ។ កីឡាវាបិន្តិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ បាឡិយំ (បាចិ. ៩៧៩) បោក្ខរណី វុត្តា, សា បន សព្ពជលាសយានំ កីឡាយ កតានំ ឧបលក្ខណវសេន វុត្តាតិ អាហ ‘‘កីឡាវាបិ’’ន្តិ, កីឡនត្ថាយ កតវាបិន្តិ អត្ថោ។ ‘‘នានាការ’’ន្តិ ឥទំ យថាវុត្តបទេហិ បច្ចេកំ យោជេតព្ពំ។ សព្ពសង្គាហិកវសេន ‘‘តានី’’តិ វុត្តំ។ នានាការំ រាជាគារំ ចិត្តាគារំ អារាមំ កីឡុយ្យានំ វា កីឡាវាបិំ ទដ្ឋុំ គច្ឆន្តីនំ តានិ សព្ពានិ ឯកតោ ទដ្ឋុំ គច្ឆន្តីនំ តាសំ ភិក្ខុនីនំ បទេ បទេ ទុក្កដំ មុនិនា និទ្ទិដ្ឋន្តិ យោជនា។
2278-80.Rājāgāranti rañño kīḷanagharaṃ. Cittāgāranti kīḷanacittasālaṃ. Ārāmanti kīḷanaupavanaṃ. Kīḷuyyānanti kīḷanatthāya kataṃ uyyānaṃ. Kīḷāvāpinti ettha kiñcāpi pāḷiyaṃ (pāci. 979) pokkharaṇī vuttā, sā pana sabbajalāsayānaṃ kīḷāya katānaṃ upalakkhaṇavasena vuttāti āha ‘‘kīḷāvāpi’’nti, kīḷanatthāya katavāpinti attho. ‘‘Nānākāra’’nti idaṃ yathāvuttapadehi paccekaṃ yojetabbaṃ. Sabbasaṅgāhikavasena ‘‘tānī’’ti vuttaṃ. Nānākāraṃ rājāgāraṃ cittāgāraṃ ārāmaṃ kīḷuyyānaṃ vā kīḷāvāpiṃ daṭṭhuṃ gacchantīnaṃ tāni sabbāni ekato daṭṭhuṃ gacchantīnaṃ tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pade pade dukkaṭaṃ muninā niddiṭṭhanti yojanā.
បញ្ចបីតិ រាជាគារាទីនិ បញ្ចបិ។ ឯកាយេវ បាចិត្តិ អាបត្តិ បរិទីបិតាតិ យោជនា។ តំ តំ ទិសាភាគំ គន្ត្វា បស្សន្តិ ចេ, បាដេក្កាបត្តិយោ បយោគគណនាយ សិយុន្តិ យោជនា។
Pañcapīti rājāgārādīni pañcapi. Ekāyeva pācitti āpatti paridīpitāti yojanā. Taṃ taṃ disābhāgaṃ gantvā passanti ce, pāṭekkāpattiyo payogagaṇanāya siyunti yojanā.
២២៨១. គមនពាហុល្លេន អាបត្តិពាហុល្លំ បកាសេត្វា គីវាបរិវត្តនសង្ខាតេន បយោគពាហុល្លេនាបិ អាបត្តិពាហុល្លំ បកាសេតុមាហ ‘‘បយោគពហុតាយាបិ, បាចិត្តិពហុតា សិយា’’តិ។ សព្ពត្ថាតិ យត្ថ ភិក្ខុនិយា បាចិត្តិយំ វុត្តំ, តត្ថ សព្ពត្ថ។
2281. Gamanabāhullena āpattibāhullaṃ pakāsetvā gīvāparivattanasaṅkhātena payogabāhullenāpi āpattibāhullaṃ pakāsetumāha ‘‘payogabahutāyāpi, pācittibahutā siyā’’ti. Sabbatthāti yattha bhikkhuniyā pācittiyaṃ vuttaṃ, tattha sabbattha.
២២៨២. ‘‘អវសេសោបិ អនាបត្តី’’តិ បទច្ឆេទោ។ អនាបត្តិ ច កថាមគ្គោ ច អនាបត្តិកថាមគ្គោ, តេសំ វិនិច្ឆយោ អនាបត្តិកថាមគ្គវិនិច្ឆយោ, ‘‘អនាបត្តិ អារាមេ ឋិតា បស្សតី’’តិអាទិកោ (បាចិ. ៩៨១) អនាបត្តិវិនិច្ឆយោ ច អដ្ឋកថាគតោ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៨១) អវសេសវិនិច្ឆយោ ចាតិ អត្ថោ។ ‘‘អារាមេ ឋិតា’’តិ ឯតេន អជ្ឈារាមេ រាជាគារាទីនិ ករោន្តិ, តានិ បស្សន្តិយា អនាបត្តីតិ អយមនាបត្តិវារោ ទស្សិតោ។ ឯតេនេវ អន្តោអារាមេ តត្ថ តត្ថ គន្ត្វា នច្ចាទីនិ វិយ រាជាគារាទីនិបិ បស្សិតុំ លភតីតិបិ សិទ្ធំ។ អាទិ-សទ្ទេន ‘‘បិណ្ឌបាតាទីនំ អត្ថាយ គច្ឆន្តិយា មគ្គេ ហោន្តិ, តានិ បស្សតិ, អនាបត្តិ។ រញ្ញោ សន្តិកំ កេនចិ ករណីយេន គន្ត្វា បស្សតិ, អនាបត្តិ។ កេនចិ ឧបទ្ទុតា បវិសិត្វា បស្សតិ, អនាបត្តី’’តិ ឯតេ អនាបត្តិវារា សង្គហិតា។ នច្ចទស្សន…បេ.… សហាតិ សមុដ្ឋានាទិនា វិនិច្ឆយេន សហ នច្ចទស្សនសិក្ខាបទសទិសោវ។
2282. ‘‘Avasesopi anāpattī’’ti padacchedo. Anāpatti ca kathāmaggo ca anāpattikathāmaggo, tesaṃ vinicchayo anāpattikathāmaggavinicchayo, ‘‘anāpatti ārāme ṭhitā passatī’’tiādiko (pāci. 981) anāpattivinicchayo ca aṭṭhakathāgato (pāci. aṭṭha. 981) avasesavinicchayo cāti attho. ‘‘Ārāme ṭhitā’’ti etena ajjhārāme rājāgārādīni karonti, tāni passantiyā anāpattīti ayamanāpattivāro dassito. Eteneva antoārāme tattha tattha gantvā naccādīni viya rājāgārādīnipi passituṃ labhatītipi siddhaṃ. Ādi-saddena ‘‘piṇḍapātādīnaṃ atthāya gacchantiyā magge honti, tāni passati, anāpatti. Rañño santikaṃ kenaci karaṇīyena gantvā passati, anāpatti. Kenaci upaddutā pavisitvā passati, anāpattī’’ti ete anāpattivārā saṅgahitā. Naccadassana…pe… sahāti samuṭṭhānādinā vinicchayena saha naccadassanasikkhāpadasadisova.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២២៨៣. មានតោ បមាណតោ អតីតា អបេតា មានាតីតា, អាសន្ទី, តំ។ វាឡេហិ ឧបេតោ វាឡូបេតោ, បល្លង្កោ, តំ។ ‘‘អាសន្ទី នាម អតិក្កន្តប្បមាណា វុច្ចតី’’តិ វចនតោ ហេដ្ឋា អដ្ដនិយា វឌ្ឍកិហត្ថតោ ឧច្ចតរបាទោ អាយាមចតុរស្សោ មញ្ចបីឋវិសេសោ អាសន្ទី នាម សមចតុរស្សានំ អតិក្កន្តប្បមាណានម្បិ អនុញ្ញាតត្តា។ ‘‘បល្លង្កោ នាម អាហរិមេហិ វាឡេហិ កតោ’’តិ (បាចិ. ៩៨៤) វចនតោ បមាណយុត្តោបិ ឯវរូបោ ន វដ្ដតិ។ អាហរិត្វា យថានុរូបដ្ឋានេ ឋបេតព្ពវាឡរូបានិ អាហរិមវាឡា នាម, សំហរិមវាឡរូបយុត្តោតិ វុត្តំ ហោតិ។ មានាតីតំ អាសន្ទិំ វា វាឡូបេតំ បល្លង្កំ វា សេវន្តីនំ អភិនិសីទន្តីនំ, អភិនិបជ្ជន្តីនញ្ច យាសំ ភិក្ខុនីនំ សត្ថា បាចិត្តិយាបត្តិំ អាហ។
2283. Mānato pamāṇato atītā apetā mānātītā, āsandī, taṃ. Vāḷehi upeto vāḷūpeto, pallaṅko, taṃ. ‘‘Āsandī nāma atikkantappamāṇā vuccatī’’ti vacanato heṭṭhā aṭṭaniyā vaḍḍhakihatthato uccatarapādo āyāmacaturasso mañcapīṭhaviseso āsandī nāma samacaturassānaṃ atikkantappamāṇānampi anuññātattā. ‘‘Pallaṅko nāma āharimehi vāḷehi kato’’ti (pāci. 984) vacanato pamāṇayuttopi evarūpo na vaṭṭati. Āharitvā yathānurūpaṭṭhāne ṭhapetabbavāḷarūpāni āharimavāḷā nāma, saṃharimavāḷarūpayuttoti vuttaṃ hoti. Mānātītaṃ āsandiṃ vā vāḷūpetaṃ pallaṅkaṃ vā sevantīnaṃ abhinisīdantīnaṃ, abhinipajjantīnañca yāsaṃ bhikkhunīnaṃ satthā pācittiyāpattiṃ āha.
២២៨៤. តាសំ និសីទនស្សាបិ និបជ្ជនស្សាបិ បយោគពាហុល្លវសេន បាចិត្តិយានំ គណនា ហោតិ ឥតិ ឯវំ និទ្ទិដ្ឋា ឯវំ អយំ គណនា អច្ចន្តយសេន អនន្តបរិវារេន ភគវតា វុត្តាតិ យោជនា។ ឯត្ថ ច ឥច្ចេវន្តិ និបាតសមុទាយោ, ឥតិ-សទ្ទោ និទស្សនេ, ឯវំ-សទ្ទោ ឥទមត្ថេ ទដ្ឋព្ពោ។
2284. Tāsaṃ nisīdanassāpi nipajjanassāpi payogabāhullavasena pācittiyānaṃ gaṇanā hoti iti evaṃ niddiṭṭhā evaṃ ayaṃ gaṇanā accantayasena anantaparivārena bhagavatā vuttāti yojanā. Ettha ca iccevanti nipātasamudāyo, iti-saddo nidassane, evaṃ-saddo idamatthe daṭṭhabbo.
២២៨៥. បាទេ អាសន្ទិយា ឆេត្វាតិ អាសន្ទិយា បាទេ បមាណតោ អធិកដ្ឋានឆិន្ទនេន ឆេត្វា។ បល្លង្កស្ស បាទេ វាឡកា បល្លង្កវាឡកា, តេ ហិត្វា អបនេត្វា, អនាបត្តីតិ សេវន្តីនំ អនាបត្តិ។
2285.Pāde āsandiyā chetvāti āsandiyā pāde pamāṇato adhikaṭṭhānachindanena chetvā. Pallaṅkassa pāde vāḷakā pallaṅkavāḷakā, te hitvā apanetvā, anāpattīti sevantīnaṃ anāpatti.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២២៨៦-៧. ឆន្នន្តិ ខោមាទីនំ ឆន្នំ, និទ្ធារណេ សាមិវចនំ។ អញ្ញតរំ សុត្តន្តិ និទ្ធារិតព្ពនិទស្សនំ។ ហត្ថាតិ ហត្ថេន, ករណត្ថេ ចេតំ និស្សក្កវចនំ។ អញ្ចិតន្តិ ហត្ថាយាមេន អាកឌ្ឍិតំ ។ តស្មិន្តិ តស្មិំ អញ្ឆិតេ សុត្តប្បទេសេ។ តក្កម្ហីតិ កន្តនសូចិម្ហិ។ វេឋិតេតិ បលិវេឋិតេ។
2286-7.Channanti khomādīnaṃ channaṃ, niddhāraṇe sāmivacanaṃ. Aññataraṃ suttanti niddhāritabbanidassanaṃ. Hatthāti hatthena, karaṇatthe cetaṃ nissakkavacanaṃ. Añcitanti hatthāyāmena ākaḍḍhitaṃ . Tasminti tasmiṃ añchite suttappadese. Takkamhīti kantanasūcimhi. Veṭhiteti paliveṭhite.
សុត្តកន្តនតោ សព្ពបុព្ពបយោគេសូតិ សុត្តកន្តនតោ បុព្ពេសុ កប្បាសវិចិននាទិសព្ពបយោគេសុ។ ហត្ថវារតោតិ ហត្ថវារគណនាយ។ យថាហ ‘‘កប្បាសវិចិននំ អាទិំ កត្វា សព្ពបុព្ពបយោគេសុ ហត្ថវារគណនាយ ទុក្កដ’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៨៨)។
Suttakantanato sabbapubbapayogesūti suttakantanato pubbesu kappāsavicinanādisabbapayogesu. Hatthavāratoti hatthavāragaṇanāya. Yathāha ‘‘kappāsavicinanaṃ ādiṃ katvā sabbapubbapayogesu hatthavāragaṇanāya dukkaṭa’’nti (pāci. aṭṭha. 988).
២២៨៨. កន្តិតំ សុត្តន្តិ បឋមមេវ កន្តិតំ ទសិកសុត្តាទិំ។ បុន កន្តន្តិយាតិ កោដិយា កោដិំ សង្ឃាដេត្វា បុន កន្តន្តិយា។
2288.Kantitaṃ suttanti paṭhamameva kantitaṃ dasikasuttādiṃ. Puna kantantiyāti koṭiyā koṭiṃ saṅghāṭetvā puna kantantiyā.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២២៨៩. តណ្ឌុលានំ កោដ្ដនំ តុ អាទិំ កត្វា គិហីនំ វេយ្យាវច្ចំ ករោន្តិយា សព្ពបុព្ពបយោគេសុ ទុក្កដន្តិ យោជនា។
2289. Taṇḍulānaṃ koṭṭanaṃ tu ādiṃ katvā gihīnaṃ veyyāvaccaṃ karontiyā sabbapubbapayogesu dukkaṭanti yojanā.
២២៩០. យាគុអាទិសុ និប្ផាទេតព្ពេសុ តទាធារានិ ភាជនានិ គណេត្វាវ បាចិត្តិំ បរិទីបយេ, ខជ្ជកាទីសុ រូបានំ គណនាយ បាចិត្តិំ បរិទីបយេតិ យោជនា។ យាគុអាទិសូតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន ភត្តសូបាទីនំ សង្គហោ។ ខជ្ជកាទីសូតិ អាទិ-សទ្ទេន មច្ឆមំសាទិឧត្តរិភង្គានំ សង្គហោ។
2290.Yāguādisu nipphādetabbesu tadādhārāni bhājanāni gaṇetvāva pācittiṃ paridīpaye, khajjakādīsu rūpānaṃ gaṇanāya pācittiṃ paridīpayeti yojanā. Yāguādisūti ettha ādi-saddena bhattasūpādīnaṃ saṅgaho. Khajjakādīsūti ādi-saddena macchamaṃsādiuttaribhaṅgānaṃ saṅgaho.
២២៩១. ‘‘សចេបិ មាតាបិតរោ អាគច្ឆន្តិ, យំកិញ្ចិ ពីជនិំ វា សម្មជ្ជនិទណ្ឌំ វា ការាបេត្វា វេយ្យាវច្ចករដ្ឋានេ ឋបេត្វាវ យំ កិញ្ចិ បចិតុំ វដ្ដតី’’តិ អដ្ឋកថាគតំ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘សចេ’’តិអាទិ។ សចេតិ ឯត្ថ ‘‘មាតាបិតរោ អាគច្ឆន្តី’’តិ សេសោ។ អត្តនោ ឯវមាគតានំ មាតាបិតូនម្បិ កិញ្ចិ កម្មំ អការេត្វា កិញ្ចិ កម្មំ កាតុំ ន វដ្ដតីតិ យោជនា។ អបិ-សទ្ទោ សម្ភាវនេ, តេន អញ្ញេសំ កថាយេវ នត្ថីតិ ទីបេតិ។
2291. ‘‘Sacepi mātāpitaro āgacchanti, yaṃkiñci bījaniṃ vā sammajjanidaṇḍaṃ vā kārāpetvā veyyāvaccakaraṭṭhāne ṭhapetvāva yaṃ kiñci pacituṃ vaṭṭatī’’ti aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘sace’’tiādi. Saceti ettha ‘‘mātāpitaro āgacchantī’’ti seso. Attano evamāgatānaṃ mātāpitūnampi kiñci kammaṃ akāretvā kiñci kammaṃ kātuṃ na vaṭṭatīti yojanā. Api-saddo sambhāvane, tena aññesaṃ kathāyeva natthīti dīpeti.
២២៩២-៣. សង្ឃស្ស យាគុបានេ វេយ្យាវច្ចំ ករោន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។ ‘‘សង្ឃភត្តេបី’’តិអាទីសុបិ ឯសេវ នយោ។ អត្តនោ វេយ្យាវច្ចករស្ស វាតិ សម្ពន្ធោ។ យថាហ ‘‘យាគុបានេតិ មនុស្សេហិ សង្ឃស្សត្ថាយ ករិយមានេ យាគុបានេ វា សង្ឃភត្តេ វា តេសំ សហាយិកភាវេន យំ កិញ្ចិ បចន្តិយា អនាបត្តិ។ ចេតិយបូជាយ សហាយិកា ហុត្វា គន្ធមាលាទីនិ បូជេតិ, វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៩៩៣)។
2292-3. Saṅghassa yāgupāne veyyāvaccaṃ karontiyā anāpattīti yojanā. ‘‘Saṅghabhattepī’’tiādīsupi eseva nayo. Attano veyyāvaccakarassa vāti sambandho. Yathāha ‘‘yāgupāneti manussehi saṅghassatthāya kariyamāne yāgupāne vā saṅghabhatte vā tesaṃ sahāyikabhāvena yaṃ kiñci pacantiyā anāpatti. Cetiyapūjāya sahāyikā hutvā gandhamālādīni pūjeti, vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 993).
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២២៩៤. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ‘ឯហាយ្យេ ឥមំ អធិករណំ វូបសមេហី’តិ វុច្ចមានា ‘សាធូ’តិ បដិស្សុណិត្វា សា បច្ឆា អនន្តរាយិកិនី នេវ វូបសមេយ្យ ន វូបសមាយ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ៩៩៥) សិក្ខាបទស្ស វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘បាចិត្តិ ធុរនិក្ខេបេ’’តិអាទិ។ ធុរនិក្ខេបេតិ ន ទានិ តំ វូបសមេស្សាមិ, អញ្ញាហិ វា ន វូបសមាបេស្សាមី’’តិ ឯវំ ធុរស្ស ឧស្សាហស្ស និក្ខេបេ បាចិត្តីតិ យោជនា។ ចីវរសិព្ពនេ យថា បញ្ចាហបរិហារោ លព្ភតិ, ឥធ បន តថា ឯកាហម្បិ បរិហារោ ន លព្ភតីតិ យោជនា។
2294. ‘‘Yā pana bhikkhunī ‘ehāyye imaṃ adhikaraṇaṃ vūpasamehī’ti vuccamānā ‘sādhū’ti paṭissuṇitvā sā pacchā anantarāyikinī neva vūpasameyya na vūpasamāya ussukkaṃ kareyya, pācittiya’’nti (pāci. 995) sikkhāpadassa vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘pācitti dhuranikkhepe’’tiādi. Dhuranikkhepeti na dāni taṃ vūpasamessāmi, aññāhi vā na vūpasamāpessāmī’’ti evaṃ dhurassa ussāhassa nikkhepe pācittīti yojanā. Cīvarasibbane yathā pañcāhaparihāro labbhati, idha pana tathā ekāhampi parihāro na labbhatīti yojanā.
២២៩៥. សេសន្តិ ‘‘ធុរំ និក្ខិបិត្វា បច្ឆា វិនិច្ឆិនន្តី អាបត្តិំ អាបជ្ជិត្វាវ វិនិច្ឆិនាតី’’តិអាទិកំ វិនិច្ឆយជាតំ។ តត្ថ ចីវរសិព្ពនេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពន្តិ យោជនា។
2295.Sesanti ‘‘dhuraṃ nikkhipitvā pacchā vinicchinantī āpattiṃ āpajjitvāva vinicchinātī’’tiādikaṃ vinicchayajātaṃ. Tattha cīvarasibbane vuttanayeneva veditabbanti yojanā.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២២៩៦-៧. យា បន ភិក្ខុនី គិហីនំ វា សហធម្មិកេ ឋបេត្វា អញ្ញេសំ បរិព្ពាជកបរិព្ពាជិកានំ វា ទន្តបោនោទកំ វិនា អញ្ញំ យំ កិញ្ចិ អជ្ឈោហរណីយំ ខាទនីយំ, ភោជនីយំ វា កាយេន វា កាយបដិពទ្ធេន វា និស្សគ្គិយេន វា ទទាតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។
2296-7.Yāpana bhikkhunī gihīnaṃ vā sahadhammike ṭhapetvā aññesaṃ paribbājakaparibbājikānaṃ vā dantaponodakaṃ vinā aññaṃ yaṃ kiñci ajjhoharaṇīyaṃ khādanīyaṃ, bhojanīyaṃ vā kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā nissaggiyena vā dadāti, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
២២៩៨-៩. ឥធ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ មុនិនា ទន្តកដ្ឋោទកេ ទុក្កដំ វុត្តន្តិ យោជនា។ យា បន ភិក្ខុនី កាយាទីហិ សយំ ន ទេតិ អញ្ញេន ទាបេតិ, តស្សា ច កាយាទីហិ អទត្វា ភូមិយំ និក្ខិបិត្វា ទេន្តិយាបិ យា ពាហិរលេបំ វា ទេតិ, តស្សាបិ ឧម្មត្តិកាយ ច ន ទោសោ អនាបត្តីតិ យោជនា។
2298-9.Idha imasmiṃ sikkhāpade muninā dantakaṭṭhodake dukkaṭaṃ vuttanti yojanā. Yā pana bhikkhunī kāyādīhi sayaṃ na deti aññena dāpeti, tassā ca kāyādīhi adatvā bhūmiyaṃ nikkhipitvā dentiyāpi yā bāhiralepaṃ vā deti, tassāpi ummattikāya ca na doso anāpattīti yojanā.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២៣០០-១. អាវសថចីវរន្តិ ‘‘ឧតុនិយោ ភិក្ខុនិយោ បរិភុញ្ជន្តូ’’តិ ទិន្នំ ចីវរំ។ យា ភិក្ខុនី យំ ‘‘អាវសថចីវរ’’ន្តិ និយមិតំ ចីវរំ, តំ ចតុត្ថេ ទិវសេ ធោវិត្វា អន្តមសោ ឧតុនិយា សាមណេរាយ វា អទត្វា សចេ បរិភុញ្ជេយ្យ, តស្សា បាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ យោជនា។ តិកបាចិត្តិយំ សិយាតិ ‘‘អនិស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញា…បេ.… វេមតិកា…បេ.… និស្សជ្ជិតសញ្ញា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ១០០៦) វុត្តំ បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។
2300-1.Āvasathacīvaranti ‘‘utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantū’’ti dinnaṃ cīvaraṃ. Yā bhikkhunī yaṃ ‘‘āvasathacīvara’’nti niyamitaṃ cīvaraṃ, taṃ catutthe divase dhovitvā antamaso utuniyā sāmaṇerāya vā adatvā sace paribhuñjeyya, tassā pācittiyaṃ vuttanti yojanā. Tikapācittiyaṃ siyāti ‘‘anissajjite anissajjitasaññā…pe… vematikā…pe… nissajjitasaññā paribhuñjati, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1006) vuttaṃ pācittiyaṃ hotīti yojanā.
២៣០២-៣. តស្មិំ ចីវរេ និស្សជ្ជិតេ អនិស្សជ្ជិតសញ្ញាយ វា វេមតិកាយ វា តស្សា ភិក្ខុនិយា ទ្វិកទុក្កដំ វុត្តន្តិ យោជនា។ អញ្ញាសំ ឧតុនីនំ អភាវេ អទត្វាបិ បរិភុញ្ជន្តិយា អនាបត្តិ។ បុន បរិយយេតិ បុន ឧតុនិវារេ យថាកាលំ បរិភុញ្ជន្តិយា អនាបត្តិ។ អច្ឆិន្នចីវរាទីនញ្ច អនាបត្តីតិ យោជនា។ បរិយយេតិ គាថាពន្ធវសេន រស្សត្តំ ។ អច្ឆិន្នចីវរាទីនន្តិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន នដ្ឋចីវរាទីនំ សង្គហោ។ អាបទាសុបីតិ មហគ្ឃចីវរំ សរីរតោ មោចេត្វា សុប្បដិសាមិតម្បិ ចោរា ហរន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ បរិភុញ្ជន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។
2302-3.Tasmiṃ cīvare nissajjite anissajjitasaññāya vā vematikāya vā tassā bhikkhuniyā dvikadukkaṭaṃ vuttanti yojanā. Aññāsaṃ utunīnaṃ abhāve adatvāpi paribhuñjantiyā anāpatti. Puna pariyayeti puna utunivāre yathākālaṃ paribhuñjantiyā anāpatti. Acchinnacīvarādīnañca anāpattīti yojanā. Pariyayeti gāthābandhavasena rassattaṃ . Acchinnacīvarādīnanti ettha ādi-saddena naṭṭhacīvarādīnaṃ saṅgaho. Āpadāsupīti mahagghacīvaraṃ sarīrato mocetvā suppaṭisāmitampi corā haranti, evarūpāsu āpadāsu paribhuñjantiyā anāpattīti yojanā.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២៣០៤. សកវាដកំ វិហារន្តិ កវាដពន្ធវិហារំ, ទ្វារកវាដយុត្តំ សុគុត្តសេនាសនន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ រក្ខនត្ថាយ អទត្វាតិ ‘‘ឥមំ ជគ្គេយ្យាសី’’តិ ឯវំ អនាបុច្ឆិត្វា។
2304.Sakavāṭakaṃvihāranti kavāṭabandhavihāraṃ, dvārakavāṭayuttaṃ suguttasenāsananti vuttaṃ hoti. Rakkhanatthāya adatvāti ‘‘imaṃ jaggeyyāsī’’ti evaṃ anāpucchitvā.
២៣០៥-៦. ‘‘ហោតិ បាចិត្តិយំ តស្សា, ចារិកំ បក្កមន្តិយា’’តិ វុត្តមេវ បកាសេតុមាហ ‘‘អត្តនោ គាមតោ’’តិអាទិ។ អត្តនោ គាមតោតិ អត្តនោ វសនកគាមតោ។ តថា ឥតរស្សាតិ អបរិក្ខិត្តស្ស វិហារស្ស បរិក្ខេបំ ឧបចារំ។ តន្តិអាទិបទត្តយេ ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនំ វេទិតព្ពំ។ បរិក្ខិត្តស្ស វិហារស្ស បរិក្ខេបេ បឋមេន បទេន សមតិក្កន្តេ ទុក្កដំ, តថា ឥតរស្ស អបរិក្ខិត្តស្ស វិហារស្ស តស្មិំ ឧបចារេ អតិក្កន្តេ ទុក្កដំ។ ទុតិយេន បទេន បរិក្ខេបេ, ឧបចារេ សមតិក្កន្តមត្តេ បាចិត្តីតិ យោជនា។
2305-6. ‘‘Hoti pācittiyaṃ tassā, cārikaṃ pakkamantiyā’’ti vuttameva pakāsetumāha ‘‘attano gāmato’’tiādi. Attano gāmatoti attano vasanakagāmato. Tathā itarassāti aparikkhittassa vihārassa parikkhepaṃ upacāraṃ. Tantiādipadattaye bhummatthe upayogavacanaṃ veditabbaṃ. Parikkhittassa vihārassa parikkhepe paṭhamena padena samatikkante dukkaṭaṃ, tathā itarassa aparikkhittassa vihārassa tasmiṃ upacāre atikkante dukkaṭaṃ. Dutiyena padena parikkhepe, upacāre samatikkantamatte pācittīti yojanā.
២៣០៧. អកវាដពន្ធនស្មិំ កវាដពន្ធរហិតេ វិហារេ តថា អនិស្សជ្ជន្តិយា ទុក្កដំ បរិទីបិតំ។ ជគ្គិកំ អលភន្តិយាតិ ឯត្ថ ‘‘បរិយេសិត្វា’’តិ សេសោ។ ជគ្គិកន្តិ វិហារបដិជគ្គិកំ។
2307.Akavāṭabandhanasmiṃ kavāṭabandharahite vihāre tathā anissajjantiyā dukkaṭaṃ paridīpitaṃ. Jaggikaṃ alabhantiyāti ettha ‘‘pariyesitvā’’ti seso. Jaggikanti vihārapaṭijaggikaṃ.
២៣០៨. អាបទាសូតិ រដ្ឋេ ភិជ្ជន្តេ អាវាសេ ឆឌ្ឌេត្វា គច្ឆន្តិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ។ គិលានាយាតិ វចីភេទំ កាតុំ អសមត្ថាយាតិ។
2308.Āpadāsūti raṭṭhe bhijjante āvāse chaḍḍetvā gacchanti, evarūpāsu āpadāsu. Gilānāyāti vacībhedaṃ kātuṃ asamatthāyāti.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២៣០៩-១០. ហត្ថី ច អស្សោ ច រថោ ច ហត្ថិអស្សរថា, តេ អាទិ យេសំ តេ ហត្ថិអស្សរថាទយោ, តេហិ។ អាទិ-សទ្ទេន ធនុ ថរូតិ បទទ្វយំ គហិតំ។ សំយុត្តន្តិ យថាវុត្តេហិ ហត្ថិអស្សាទិបទេហិ សំយោជិតំ, ‘‘ហត្ថីនំ សិប្បំ ហត្ថិសិប្ប’’ន្តិអាទិនា កតសមាសន្តិ អត្ថោ, ‘‘ហត្ថិសិប្បំ អស្សសិប្បំ រថសិប្បំ ធនុសិប្បំ ថរុសិប្ប’’ន្តិ ឯវំ វុត្តំ យំ កិញ្ចិ សិប្បន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ ហត្ថិសិក្ខាទិសិប្បំ សន្ទីបកោ គន្ថោ វច្ចវាចកានំ អភេទោបចារេន ឯវំ វុត្តោតិ គហេតព្ពំ។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘បទាទីនំ វសេនិធា’’តិ។ បរូបឃាតកំ មន្តាគទយោគប្បភេទកំ កិញ្ចីតិ បរេសំ អន្តរាយករំ ខិលនវសីករណសោសាបនាទិភេទំ អាថព្ពណមន្តញ្ច វិសយោគាទិប្បភេទកញ្ច យំ កិញ្ចិ សិប្បន្តិ អត្ថោ។
2309-10. Hatthī ca asso ca ratho ca hatthiassarathā, te ādi yesaṃ te hatthiassarathādayo, tehi. Ādi-saddena dhanu tharūti padadvayaṃ gahitaṃ. Saṃyuttanti yathāvuttehi hatthiassādipadehi saṃyojitaṃ, ‘‘hatthīnaṃ sippaṃ hatthisippa’’ntiādinā katasamāsanti attho, ‘‘hatthisippaṃ assasippaṃ rathasippaṃ dhanusippaṃ tharusippa’’nti evaṃ vuttaṃ yaṃ kiñci sippanti vuttaṃ hoti. Hatthisikkhādisippaṃ sandīpako gantho vaccavācakānaṃ abhedopacārena evaṃ vuttoti gahetabbaṃ. Teneva vakkhati ‘‘padādīnaṃ vasenidhā’’ti. Parūpaghātakaṃ mantāgadayogappabhedakaṃ kiñcīti paresaṃ antarāyakaraṃ khilanavasīkaraṇasosāpanādibhedaṃ āthabbaṇamantañca visayogādippabhedakañca yaṃ kiñci sippanti attho.
ឯត្ថ ច ខិលនមន្តោ នាម ទារុសារខិលំ មន្តេត្វា បថវិយំ បវេសេត្វា មារណមន្តោ។ វសីករណមន្តោ នាម បរំ អត្តនោ វសេ វត្តាបនកមន្តោ។ សោសាបនកមន្តោ នាម បរសរីរំ រសាទិធាតុក្ខយេន សុក្ខភាវំ បាបនកមន្តោ។ អាទិ-សទ្ទេន វិទេស្សនាទិមន្តានំ សង្គហោ។ វិទេស្សនំ នាម មិត្តានំ អញ្ញមញ្ញស្ស វេរិភាវាបាទនំ។ ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ យា ភិក្ខុនី ហត្ថិ…បេ.… កិញ្ចិ យស្ស កស្សចិ សន្តិកេ បទាទីនំ វសេន បរិយាបុណេយ្យ អធីយេយ្យ ចេ, តស្សា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។
Ettha ca khilanamanto nāma dārusārakhilaṃ mantetvā pathaviyaṃ pavesetvā māraṇamanto. Vasīkaraṇamanto nāma paraṃ attano vase vattāpanakamanto. Sosāpanakamanto nāma parasarīraṃ rasādidhātukkhayena sukkhabhāvaṃ pāpanakamanto. Ādi-saddena videssanādimantānaṃ saṅgaho. Videssanaṃ nāma mittānaṃ aññamaññassa veribhāvāpādanaṃ. Idha imasmiṃ sāsane yā bhikkhunī hatthi…pe… kiñci yassa kassaci santike padādīnaṃ vasena pariyāpuṇeyya adhīyeyya ce, tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
២៣១១. លេខេតិ លិខិតសិប្បេ។ ធារណាយ ចាតិ ធារណសត្ថេ, យស្មិំ វុត្តនយេន បដិបជ្ជន្តា ពហូនិបិ គន្ថានិ ធារេន្តិ។ គុត្តិយាតិ អត្តនោ វា បរេសំ វា គុត្តត្ថាយ។ បរិត្តេសុ ច សព្ពេសូតិ យក្ខបរិត្តចោរវាឡាទិសព្ពេសុ បរិត្តេសុ ច។
2311.Lekheti likhitasippe. Dhāraṇāya cāti dhāraṇasatthe, yasmiṃ vuttanayena paṭipajjantā bahūnipi ganthāni dhārenti. Guttiyāti attano vā paresaṃ vā guttatthāya. Parittesu ca sabbesūti yakkhaparittacoravāḷādisabbesu parittesu ca.
នវមំ។
Navamaṃ.
២៣១២. ទសមេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី តិរច្ឆានវិជ្ជំ វាចេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១០១៨) សមុទ្ទិដ្ឋេ ទសមសិក្ខាបទេ។ ឥទំ ទសមសិក្ខាបទំ។
2312.Dasameti ‘‘yā pana bhikkhunī tiracchānavijjaṃ vāceyya, pācittiya’’nti (pāci. 1018) samuddiṭṭhe dasamasikkhāpade. Idaṃ dasamasikkhāpadaṃ.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
ចិត្តាគារវគ្គោ បញ្ចមោ។
Cittāgāravaggo pañcamo.
២៣១៣. សភិក្ខុកំ អារាមន្តិ យត្ថ ភិក្ខូ រុក្ខមូលេបិ វសន្តិ, តំ បទេសំ។ ជានិត្វាតិ ‘‘សភិក្ខុក’’ន្តិ ជានិត្វា។ យំ កិញ្ចីតិ ភិក្ខុំ វា សាមណេរំ វា អារាមិកំ វា យំ កិញ្ចិ។
2313.Sabhikkhukaṃ ārāmanti yattha bhikkhū rukkhamūlepi vasanti, taṃ padesaṃ. Jānitvāti ‘‘sabhikkhuka’’nti jānitvā. Yaṃ kiñcīti bhikkhuṃ vā sāmaṇeraṃ vā ārāmikaṃ vā yaṃ kiñci.
២៣១៤-៥. ‘‘សភិក្ខុកោ នាម អារាមោ យត្ថ ភិក្ខូ រុក្ខមូលេបិ វសន្តី’’តិ (បាចិ. ១០២៥) វចនតោ អាហ ‘‘សចេ អន្តមសោ’’តិអាទិ។ យា បន ភិក្ខុនី អន្តមសោ រុក្ខមូលស្សបិ អនាបុច្ឆា សចេ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, តស្សា បឋមេ បាទេ ទុក្កដំ, អបរិក្ខិត្តេ តស្ស វិហារស្ស ឧបចារោក្កមេ វាបិ ភិក្ខុនិយា ទុក្កដំ, ទុតិយេ បាទេ អតិក្កាមិតេ បាចិត្តិ សិយាតិ យោជនា។
2314-5. ‘‘Sabhikkhuko nāma ārāmo yattha bhikkhū rukkhamūlepi vasantī’’ti (pāci. 1025) vacanato āha ‘‘sace antamaso’’tiādi. Yā pana bhikkhunī antamaso rukkhamūlassapi anāpucchā sace parikkhepaṃ atikkāmeti, tassā paṭhame pāde dukkaṭaṃ, aparikkhitte tassa vihārassa upacārokkame vāpi bhikkhuniyā dukkaṭaṃ, dutiye pāde atikkāmite pācitti siyāti yojanā.
២៣១៦. អភិក្ខុកេ អារាមេ សភិក្ខូតិ សញ្ញាយ ឧភោសុបិ សភិក្ខុកាភិក្ខុកេសុ អារាមេសុ ជាតកង្ខាយ សញ្ជាតវិចិកិច្ឆាយ, វេមតិកាយាតិ អត្ថោ។ តស្សា អាបត្តិ ទុក្កដំ ហោតីតិ យោជនា។
2316.Abhikkhuke ārāme sabhikkhūti saññāya ubhosupi sabhikkhukābhikkhukesu ārāmesu jātakaṅkhāya sañjātavicikicchāya, vematikāyāti attho. Tassā āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā.
២៣១៧. សីសានុលោកិកា យា ភិក្ខុនី គច្ឆតិ, តស្សា ច អនាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។ ឯវមុបរិបិ។ តា ភិក្ខុនិយោ យត្ថ សន្និបតិតា ហោន្តិ, តាសំ សន្តិកំ ‘‘គច្ឆាមី’’តិ គច្ឆតិ។ យថាហ ‘‘យត្ថ ភិក្ខុនិយោ បឋមតរំ បវិសិត្វា សជ្ឈាយំ វា ចេតិយវន្ទនាទីនិ វា ករោន្តិ, តត្ថ តាសំ សន្តិកំ គច្ឆាមីតិ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ១០២៧)។
2317. Sīsānulokikā yā bhikkhunī gacchati, tassā ca anāpatti pakāsitāti yojanā. Evamuparipi. Tā bhikkhuniyo yattha sannipatitā honti, tāsaṃ santikaṃ ‘‘gacchāmī’’ti gacchati. Yathāha ‘‘yattha bhikkhuniyo paṭhamataraṃ pavisitvā sajjhāyaṃ vā cetiyavandanādīni vā karonti, tattha tāsaṃ santikaṃ gacchāmīti gantuṃ vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 1027).
២៣១៨. ‘‘សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា’’តិ វចនេនេវ អភិក្ខុកំ អារាមំ កិញ្ចិ អនាបុច្ឆា បវិសន្តិយា អនាបត្តីតិ ទីបិតំ ហោតិ។ អារាមមជ្ឈតោ វា មគ្គោ ហោតិ, តេន គច្ឆន្តិយាបិ។ អាបទាសូតិ យេន កេនចិ ឧបទ្ទុតា ហោតិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ បវិសន្តិយា។
2318.‘‘Santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā’’ti vacaneneva abhikkhukaṃ ārāmaṃ kiñci anāpucchā pavisantiyā anāpattīti dīpitaṃ hoti. Ārāmamajjhato vā maggo hoti, tena gacchantiyāpi. Āpadāsūti yena kenaci upaddutā hoti, evarūpāsu āpadāsu pavisantiyā.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២៣២០. អក្កោសេយ្យាតិ ទសន្នំ អក្កោសវត្ថូនំ អញ្ញតរេន សម្មុខា, បរម្មុខា វា អក្កោសេយ្យ វា។ បរិភាសេយ្យ វាតិ ភយ’មស្ស ឧបទំសេយ្យ វា។ តិកបាចិត្តិយន្តិ ‘‘ឧបសម្បន្នេ ឧបសម្បន្នសញ្ញា…បេ.… វេមតិកា…បេ.… អនុបសម្បន្នសញ្ញា អក្កោសតិ វា បរិភាសតិ វា, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ១០៣១) តិកបាចិត្តិយំ វុត្តំ។ សេសេតិ អនុបសម្បន្នេ។ តិកទុក្កដំ តស្សា ហោតីតិ យោជនា។
2320.Akkoseyyāti dasannaṃ akkosavatthūnaṃ aññatarena sammukhā, parammukhā vā akkoseyya vā. Paribhāseyya vāti bhaya’massa upadaṃseyya vā. Tikapācittiyanti ‘‘upasampanne upasampannasaññā…pe… vematikā…pe… anupasampannasaññā akkosati vā paribhāsati vā, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1031) tikapācittiyaṃ vuttaṃ. Seseti anupasampanne. Tikadukkaṭaṃ tassā hotīti yojanā.
២៣២១. ‘‘បុរក្ខត្វា’’តិអាទីសុ យំ វត្តព្ពំ, តំ ‘‘អភិសបេយ្យា’’តិ (បាចិ. ៨៧៥) វុត្តសិក្ខាបទេ វុត្តនយមេវ។
2321.‘‘Purakkhatvā’’tiādīsu yaṃ vattabbaṃ, taṃ ‘‘abhisapeyyā’’ti (pāci. 875) vuttasikkhāpade vuttanayameva.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២៣២២-៣. សង្ឃន្តិ ភិក្ខុនិសង្ឃំ។ បរិភាសេយ្យាតិ ‘‘ពាលា ឯតា, អព្យត្តា ឯតា, នេតា ជានន្តិ កម្មំ វា កម្មទោសំ វា កម្មវិបត្តិំ វា កម្មសម្បត្តិំ វា’’តិ (បាចិ. ១០៣៥) អាគតនយេន បរិភាសេយ្យាតិ អត្ថោ។ ឥតរាយាតិ ឯត្ថ ឧបយោគត្ថេ ករណវចនំ។ ឯកំ ភិក្ខុនិំ វា សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វា តថេវ ឥតរំ អនុបសម្បន្នំ វា បរិភាសន្តិយា តស្សា ទុក្កដំ បរិទីបិតន្តិ យោជនា។
2322-3.Saṅghanti bhikkhunisaṅghaṃ. Paribhāseyyāti ‘‘bālā etā, abyattā etā, netā jānanti kammaṃ vā kammadosaṃ vā kammavipattiṃ vā kammasampattiṃ vā’’ti (pāci. 1035) āgatanayena paribhāseyyāti attho. Itarāyāti ettha upayogatthe karaṇavacanaṃ. Ekaṃ bhikkhuniṃ vā sambahulā bhikkhuniyo vā tatheva itaraṃ anupasampannaṃ vā paribhāsantiyā tassā dukkaṭaṃ paridīpitanti yojanā.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២៣២៤-៦. យា និមន្តនបវារណា ឧភោបិ គណភោជនសិក្ខាបទេ (បាចិ. ២១៧-២១៩), បវារណសិក្ខាបទេ (បាចិ. ២៣៨-២៣៩) ច វុត្តលក្ខណា, តាហិ ឧភោហិ និមន្តនបវារណាហិ យា ច ភិក្ខុនី សចេ និមន្តិតាបិ វា បវារិតាបិ វា ភវេយ្យ, សា បុរេភត្តំ យាគុញ្ច យាមកាលិកាទិកាលិកត្តយញ្ច ឋបេត្វា យំ កិញ្ចិ អាមិសំ យាវកាលិកំ អជ្ឈោហរណត្ថាយ បដិគ្គណ្ហាតិ ចេ, តស្សា គហណេ ទុក្កដំ សិយា, អជ្ឈោហារវសេន ឯត្ថ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ បាចិត្តិ បរិទីបិតាតិ យោជនា។
2324-6. Yā nimantanapavāraṇā ubhopi gaṇabhojanasikkhāpade (pāci. 217-219), pavāraṇasikkhāpade (pāci. 238-239) ca vuttalakkhaṇā, tāhi ubhohi nimantanapavāraṇāhi yā ca bhikkhunī sace nimantitāpi vā pavāritāpi vā bhaveyya, sā purebhattaṃ yāguñca yāmakālikādikālikattayañca ṭhapetvā yaṃ kiñci āmisaṃ yāvakālikaṃ ajjhoharaṇatthāya paṭiggaṇhāti ce, tassā gahaṇe dukkaṭaṃ siyā, ajjhohāravasena ettha imasmiṃ sikkhāpade pācitti paridīpitāti yojanā.
ឯត្ថ ច និមន្តិតា នាម ‘‘បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន ភោជនេន និមន្តិតា’’តិ គណភោជនសិក្ខាបទេ វុត្តលក្ខណា។ បវារណា ច ‘‘បវារិតោ នាម អសនំ បញ្ញាយតិ, ភោជនំ បញ្ញាយតិ, ហត្ថបាសេ ឋិតោ អភិហរតិ, បដិក្ខេបោ បញ្ញាយតី’’តិ បវារណសិក្ខាបទេ វុត្តលក្ខណាតិ វេទិតព្ពា។
Ettha ca nimantitā nāma ‘‘pañcannaṃ bhojanānaṃ aññatarena bhojanena nimantitā’’ti gaṇabhojanasikkhāpade vuttalakkhaṇā. Pavāraṇā ca ‘‘pavārito nāma asanaṃ paññāyati, bhojanaṃ paññāyati, hatthapāse ṭhito abhiharati, paṭikkhepo paññāyatī’’ti pavāraṇasikkhāpade vuttalakkhaṇāti veditabbā.
២៣២៧. កាលិកានិ ច តីណេវាតិ យាមកាលិកាទីនិ តីណិ កាលិកានិ ឯវ។
2327.Kālikāni ca tīṇevāti yāmakālikādīni tīṇi kālikāni eva.
២៣២៨-៩. និមន្តិតបវារិតានំ ទ្វិន្នំ សាធារណាបត្តិំ ទស្សេត្វា អនាបត្តិំ ទស្សេតុមាហ ‘‘និមន្តិតា’’តិអាទិ។ ឥធ ឥមស្មិំ សាសនេ យា បន ភិក្ខុនី និមន្តិតា អប្បវារិតា សចេ យាគុំ បិវតិ, វដ្ដតិ អនាបត្តីតិ អត្ថោ។ សាមិកស្សាតិ យេន និមន្តិតា, តស្ស និមន្តនសាមិកស្សេវ។ អញ្ញភោជនន្តិ យេន និមន្តិតា, តតោ អញ្ញស្ស ភោជនំ។ សចេ សា ភុញ្ជតិ, តថា វដ្ដតីតិ យោជនា។
2328-9. Nimantitapavāritānaṃ dvinnaṃ sādhāraṇāpattiṃ dassetvā anāpattiṃ dassetumāha ‘‘nimantitā’’tiādi. Idha imasmiṃ sāsane yā pana bhikkhunī nimantitā appavāritā sace yāguṃ pivati, vaṭṭati anāpattīti attho. Sāmikassāti yena nimantitā, tassa nimantanasāmikasseva. Aññabhojananti yena nimantitā, tato aññassa bhojanaṃ. Sace sā bhuñjati, tathā vaṭṭatīti yojanā.
កាលិកានិ ច តីណេវាតិ យាមកាលិកាទីនិ តីណិ កាលិកានេវ។ បច្ចយេ សតីតិ បិបាសាទិបច្ចយេ សតិ។
Kālikāni ca tīṇevāti yāmakālikādīni tīṇi kālikāneva. Paccaye satīti pipāsādipaccaye sati.
២៣៣០. ឥមស្ស សិក្ខាបទស្ស ឥទំ សមុដ្ឋានំ អទ្ធានេន តុល្យន្តិ យោជនា។ បវារិតាយ, អប្បវារិតាយ វា និមន្តិតាយ វសេន កិរិយាកិរិយតំ ទស្សេតុមាហ ‘‘និមន្តិតា’’តិអាទិ។ និមន្តិតា បន សាមិកំ អនាបុច្ឆា ភុញ្ជតិ ចេ, តស្សា វសេន ឥទំ សិក្ខាបទំ កិរិយាកិរិយំ ហោតិ។ ឯត្ថ ភុញ្ជនំ ក្រិយំ។ សាមិកស្ស អនាបុច្ឆនំ អក្រិយំ។
2330. Imassa sikkhāpadassa idaṃ samuṭṭhānaṃ addhānena tulyanti yojanā. Pavāritāya, appavāritāya vā nimantitāya vasena kiriyākiriyataṃ dassetumāha ‘‘nimantitā’’tiādi. Nimantitā pana sāmikaṃ anāpucchā bhuñjati ce, tassā vasena idaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ hoti. Ettha bhuñjanaṃ kriyaṃ. Sāmikassa anāpucchanaṃ akriyaṃ.
២៣៣១. ‘‘កប្បិយំ ការាបេត្វា’’តិអាទិំ បវារិតមេវ សន្ធាយាហ។ យា យទិ បរិភុញ្ជតិ, តស្សា ច បាចិត្តិ សិយា កិរិយតោ ហោតីតិ យោជនា។ សិយាតិ អវស្សំ។ បវារណសិក្ខាបទេ វុត្តនយេន កប្បិយំ ការេត្វា វា អការាបេត្វា វា បរិភុញ្ជន្តិយា តស្សា បរិភោគេនេវ ឥមិនា សិក្ខាបទេន អវស្សំ អាបត្តិ ហោតីតិ អត្ថោ។
2331.‘‘Kappiyaṃ kārāpetvā’’tiādiṃ pavāritameva sandhāyāha. Yā yadi paribhuñjati, tassā ca pācitti siyā kiriyato hotīti yojanā. Siyāti avassaṃ. Pavāraṇasikkhāpade vuttanayena kappiyaṃ kāretvā vā akārāpetvā vā paribhuñjantiyā tassā paribhogeneva iminā sikkhāpadena avassaṃ āpatti hotīti attho.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២៣៣២. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី កុលមច្ឆរិនី អស្ស, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១០៤៣) ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ភិក្ខុនីន’’ន្តិអាទិ។ កុលសន្តិកេ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ វទន្តិយា បាចិត្តីតិ សម្ពន្ធោ, កុលស្ស សន្តិកេ ‘‘ភិក្ខុនិយោ ទុស្សីលា បាបធម្មា’’តិ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសន្តិយាតិ អត្ថោ។ កុលស្សាវណ្ណនំ វាបីតិ ‘‘តំ កុលំ អស្សទ្ធំ អប្បសន្ន’’ន្តិ ភិក្ខុនីនំ សន្តិកេ កុលស្ស អវណ្ណំ អគុណំ វទន្តិយា បាចិត្តីតិ សម្ពន្ធោ។
2332. ‘‘Yā pana bhikkhunī kulamaccharinī assa, pācittiya’’nti (pāci. 1043) imasmiṃ sikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘bhikkhunīna’’ntiādi. Kulasantike bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ vadantiyā pācittīti sambandho, kulassa santike ‘‘bhikkhuniyo dussīlā pāpadhammā’’ti bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsantiyāti attho. Kulassāvaṇṇanaṃ vāpīti ‘‘taṃ kulaṃ assaddhaṃ appasanna’’nti bhikkhunīnaṃ santike kulassa avaṇṇaṃ aguṇaṃ vadantiyā pācittīti sambandho.
២៣៣៣. សន្តំ ភាសន្តិយា ទោសន្តិ អមច្ឆរាយិត្វា កុលស្ស វា ភិក្ខុនីនំ វា សន្តំ ទោសំ អាទីនវំ កថេន្តិយា។
2333.Santaṃbhāsantiyā dosanti amaccharāyitvā kulassa vā bhikkhunīnaṃ vā santaṃ dosaṃ ādīnavaṃ kathentiyā.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២៣៣៤-៥. ឱវាទទាយកោតិ អដ្ឋហិ គរុធម្មេហិ ឱវាទំ ទេន្តោ។ វស្សំ ឧបគច្ឆន្តិយាតិ វស្សំ វសន្តិយា។
2334-5.Ovādadāyakoti aṭṭhahi garudhammehi ovādaṃ dento. Vassaṃ upagacchantiyāti vassaṃ vasantiyā.
២៣៣៦. ភិក្ខូតិ ឱវាទទាយកា ភិក្ខូ។
2336.Bhikkhūti ovādadāyakā bhikkhū.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២៣៣៨. យា សា ភិក្ខុនី វស្សំ វុត្ថា បុរិមំ វា បច្ឆិមំ វា តេមាសំ វុត្ថា តតោ អនន្តរំ ឧភតោសង្ឃេ ភិក្ខុនិសង្ឃេ ច ភិក្ខុសង្ឃេ ច ‘‘នាហំ បវារេស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិបតិ ចេតិ យោជនា។
2338. Yā sā bhikkhunī vassaṃ vutthā purimaṃ vā pacchimaṃ vā temāsaṃ vutthā tato anantaraṃ ubhatosaṅghe bhikkhunisaṅghe ca bhikkhusaṅghe ca ‘‘nāhaṃ pavāressāmī’’ti dhuraṃ nikkhipati ceti yojanā.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២៣៤១. ឱវាទាទីនមត្ថាយាតិ អដ្ឋគរុធម្មស្សវនាទីនមត្ថាយ។ អាទិ-សទ្ទេន ឧបោសថបុច្ឆនបវារណានំ គហណំ។
2341.Ovādādīnamatthāyāti aṭṭhagarudhammassavanādīnamatthāya. Ādi-saddena uposathapucchanapavāraṇānaṃ gahaṇaṃ.
២៣៤២. ឱវាទាទីនមត្ថាយ អគមនេន អក្រិយំ។ កាយិកន្តិ កាយកម្មំ។
2342. Ovādādīnamatthāya agamanena akriyaṃ. Kāyikanti kāyakammaṃ.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២៣៤៣. ‘‘អន្វទ្ធមាសំ ភិក្ខុនិយា ភិក្ខុសង្ឃតោ ទ្វេ ធម្មា បច្ចាសីសិតព្ពា ឧបោសថបុច្ឆនញ្ច ឱវាទូបសង្កមនញ្ច, តំ អតិក្កាមេន្តិយា បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១០៥៩) ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ វិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ន យាចិស្សាមី’’តិអាទិ។ តំ ឧត្តានត្ថមេវ។
2343. ‘‘Anvaddhamāsaṃ bhikkhuniyā bhikkhusaṅghato dve dhammā paccāsīsitabbā uposathapucchanañca ovādūpasaṅkamanañca, taṃ atikkāmentiyā pācittiya’’nti (pāci. 1059) imasmiṃ sikkhāpade vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘na yācissāmī’’tiādi. Taṃ uttānatthameva.
នវមំ។
Navamaṃ.
២៣៤៦-៧. បសាខោ នាម នាភិយា ហេដ្ឋា, ជាណុមណ្ឌលានំ ឧបរិ បទេសោ។ តថា ហិ យស្មា រុក្ខស្ស សាខា វិយ ឧភោ ឩរូ បភិជ្ជិត្វា គតា, តស្មា សោ បសាខោតិ វុច្ចតិ, តស្មិំ បសាខេ។ សញ្ជាតន្តិ ឧដ្ឋិតំ។ គណ្ឌន្តិ យំ កិញ្ចិ គណ្ឌំ។ រុធិតន្តិ យំ កិញ្ចិ វណំ។ សង្ឃំ វាតិ ភិក្ខុនិសង្ឃំ វា។ គណំ វាតិ សម្ពហុលា ភិក្ខុនិយោ វា។ ឯកេនាតិ ឯត្ថ ‘‘បុរិសេនា’’តិ សេសោ, សហត្ថេ ឥទំ ករណវចនំ។ យថាហ ‘‘បុរិសេន សទ្ធិំ ឯកេនេកា’’តិ។ បុរិសោតិ ច មនុស្សបុរិសោវ គហេតព្ពោ។
2346-7.Pasākho nāma nābhiyā heṭṭhā, jāṇumaṇḍalānaṃ upari padeso. Tathā hi yasmā rukkhassa sākhā viya ubho ūrū pabhijjitvā gatā, tasmā so pasākhoti vuccati, tasmiṃ pasākhe. Sañjātanti uṭṭhitaṃ. Gaṇḍanti yaṃ kiñci gaṇḍaṃ. Rudhitanti yaṃ kiñci vaṇaṃ. Saṅghaṃ vāti bhikkhunisaṅghaṃ vā. Gaṇaṃ vāti sambahulā bhikkhuniyo vā. Ekenāti ettha ‘‘purisenā’’ti seso, sahatthe idaṃ karaṇavacanaṃ. Yathāha ‘‘purisena saddhiṃ ekenekā’’ti. Purisoti ca manussapurisova gahetabbo.
ធោវាតិ ឯត្ថ អាទិ-អត្ថេ វត្តមានេន ឥតិ-សទ្ទេន ‘‘អាលិម្បាបេយ្យ វា ពន្ធាបេយ្យ វា មោចាបេយ្យ វា’’តិ (បាចិ. ១០៦៣) សិក្ខាបទាគតានំ ឥតរេសំ តិណ្ណំ សង្គណ្ហនតោ ‘‘អាលិម្ប ពន្ធ មោចេហី’’តិ អាណត្តិត្តយំ សង្គហិតំ។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘ទុក្កដានិច្ឆ បាចិត្តិយោ ឆ ចា’’តិ។
Dhovāti ettha ādi-atthe vattamānena iti-saddena ‘‘ālimpāpeyya vā bandhāpeyya vā mocāpeyya vā’’ti (pāci. 1063) sikkhāpadāgatānaṃ itaresaṃ tiṇṇaṃ saṅgaṇhanato ‘‘ālimpa bandha mocehī’’ti āṇattittayaṃ saṅgahitaṃ. Teneva vakkhati ‘‘dukkaṭāniccha pācittiyo cha cā’’ti.
យា បន ភិក្ខុនី បសាខេ ជាតំ គណ្ឌំ វា រុធិតំ វា សង្ឃំ វា គណំ វា អនាបុច្ឆិត្វា ឯកេន បុរិសេន ឯកិកា ‘‘ភិន្ទ ផាលេហិ ធោវ អាលិម្ប ពន្ធ មោចេហី’’តិ សព្ពានិ កាតព្ពានិ អាណាបេតិ, តស្សា ឆ ទុក្កដានិ, កតេសុ ភិន្ទនាទីសុ ឆសុ កិច្ចេសុ តស្សា ឆ បាចិត្តិយោ ហោន្តីតិ យោជនា។
Yā pana bhikkhunī pasākhe jātaṃ gaṇḍaṃ vā rudhitaṃ vā saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā anāpucchitvā ekena purisena ekikā ‘‘bhinda phālehi dhova ālimpa bandha mocehī’’ti sabbāni kātabbāni āṇāpeti, tassā cha dukkaṭāni, katesu bhindanādīsu chasu kiccesu tassā cha pācittiyo hontīti yojanā.
២៣៤៨-៩. ឯត្ថាតិ គណ្ឌេ វា វណេ វា។ ‘‘យំ កាតព្ពំ អត្ថិ, តំ សព្ពំ ត្វំ ករោហិ’’ឥតិ សចេ ឯវំ យា អាណាបេតីតិ យោជនា។ តស្សា ឯកាយ អាណាបនវាចាយ ឆ ទុក្កដានិ ច បាចិត្តិយច្ឆក្កញ្ចេតិ ទ្វាទសាបត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា។
2348-9.Etthāti gaṇḍe vā vaṇe vā. ‘‘Yaṃ kātabbaṃ atthi, taṃ sabbaṃ tvaṃ karohi’’iti sace evaṃ yā āṇāpetīti yojanā. Tassā ekāya āṇāpanavācāya cha dukkaṭāni ca pācittiyacchakkañceti dvādasāpattiyo siyunti yojanā.
២៣៥១. អាបុច្ឆិត្វា វាតិ សង្ឃំ វា គណំ វា អាបុច្ឆិត្វា។ ទុតិយន្តិ ទុតិយិកំ។ វិញ្ញុំ ទុតិយំ គហេត្វាបិ វាតិ យោជនា។
2351.Āpucchitvāvāti saṅghaṃ vā gaṇaṃ vā āpucchitvā. Dutiyanti dutiyikaṃ. Viññuṃ dutiyaṃ gahetvāpi vāti yojanā.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
អារាមវគ្គោ ឆដ្ឋោ។
Ārāmavaggo chaṭṭho.
២៣៥៣. ‘‘គណបរិយេសនាទិស្មិ’’ន្តិ វត្តព្ពេ ឆន្ទានុរក្ខនត្ថំ និគ្គហិតាគមោ។ គព្ភិនិន្តិ អាបន្នសត្តំ, កុច្ឆិបវិដ្ឋសត្តន្តិ អត្ថោ។ វុដ្ឋាបេន្តិយាតិ ឧបសម្បាទេន្តិយា។ កម្មវាចាហីតិ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ។
2353. ‘‘Gaṇapariyesanādismi’’nti vattabbe chandānurakkhanatthaṃ niggahitāgamo. Gabbhininti āpannasattaṃ, kucchipaviṭṭhasattanti attho. Vuṭṭhāpentiyāti upasampādentiyā. Kammavācāhīti dvīhi kammavācāhi.
២៣៥៤-៥. កម្មវាចាយ ឱសានេតិ តតិយកម្មវាចាយ បរិយោសានេ, យ្យការប្បត្តេតិ អត្ថោ។ គព្ភិនិសញ្ញាយ ន ច គព្ភិនិយាតិ អគព្ភិនិយា គព្ភិនិសញ្ញាយ ច។ ឧភោ សញ្ជាតកង្ខាយាតិ ឧភោសុ សមុប្បន្នសំសយាយ, គព្ភិនិយា, អគព្ភិនិយា ច វេមតិកាយាតិ អត្ថោ។ គាថាពន្ធវសេនេត្ថ សុ-សទ្ទលោបោ។ តថា វុដ្ឋាបេន្តិយា ឧបជ្ឈាយាយ អាបត្តិ ទុក្កដំ ហោតីតិ យោជនា។ អាចរិនិយា តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយា គព្ភិនិំ វុដ្ឋាបេតិ, តស្សា កម្មវាចំ សាវេន្តិយា អាចរិនិយា ច។ គណស្សាតិ ឧបជ្ឈាយាចរិនីហិ អញ្ញស្ស ភិក្ខុនិគណស្ស ច។ តថា ទុក្កដំ ទីបិតន្តិ យោជនា។
2354-5.Kammavācāya osāneti tatiyakammavācāya pariyosāne, yyakārappatteti attho. Gabbhinisaññāya na ca gabbhiniyāti agabbhiniyā gabbhinisaññāya ca. Ubho sañjātakaṅkhāyāti ubhosu samuppannasaṃsayāya, gabbhiniyā, agabbhiniyā ca vematikāyāti attho. Gāthābandhavasenettha su-saddalopo. Tathā vuṭṭhāpentiyā upajjhāyāya āpatti dukkaṭaṃ hotīti yojanā. Ācariniyā tassāti upajjhāyā gabbhiniṃ vuṭṭhāpeti, tassā kammavācaṃ sāventiyā ācariniyā ca. Gaṇassāti upajjhāyācarinīhi aññassa bhikkhunigaṇassa ca. Tathā dukkaṭaṃ dīpitanti yojanā.
២៣៥៦. ‘‘ទ្វីសុ អគព្ភិនិសញ្ញាយា’’តិ បទច្ឆេទោ។ ទ្វីសូតិ គព្ភិនិយា, អគព្ភិនិយា ច។
2356. ‘‘Dvīsu agabbhinisaññāyā’’ti padacchedo. Dvīsūti gabbhiniyā, agabbhiniyā ca.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២៣៥៧. ទុតិយេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បាយន្តិំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១០៧៣) សិក្ខាបទេ។ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ បាយន្តី នាម មាតា វា ហោតិ ធាតិ វាតិ អយំ វិសេសោ។
2357.Dutiyeti ‘‘yā pana bhikkhunī pāyantiṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1073) sikkhāpade. Imasmiṃ sikkhāpade pāyantī nāma mātā vā hoti dhāti vāti ayaṃ viseso.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២៣៥៨. យា បន ភិក្ខុនី ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ អសិក្ខិតសិក្ខំ សិក្ខមានំ សចេ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិ សិយាតិ យោជនា។ តត្ថ ទ្វេ វស្សានីតិ បវារណវសេន ទ្វេ សំវច្ឆរានិ។ ឆសុ ធម្មេសូតិ បាណាតិបាតាវេរមណិអាទីសុ វិកាលភោជនាវេរមណិបរិយោសានេសុ ឆសុ ធម្មេសុ។ អសិក្ខិតសិក្ខន្តិ ‘‘បាណាតិបាតាវេរមណិំ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កម្ម សមាទានំ សមាទិយាមី’’តិអាទិនា (បាចិ. ១០៧៩) នយេន អនាទិន្នសិក្ខាបទំ វា ឯវំ សមាទិយិត្វាបិ កុបិតសិក្ខំ វា។ សិក្ខមានំ តេសុ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខនតោ វា តេ វា សិក្ខាសង្ខាតេ ធម្មេ មាននតោ ឯវំ លទ្ធនាមំ អនុបសម្បន្នំ។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។ អាបត្តិ សិយាតិ បឋមសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ កម្មវាចាបរិយោសានេ បាចិត្តិ អាបត្តិ សិយា, បាចិត្តិ ហោតីតិ អត្ថោ។
2358. Yā pana bhikkhunī dve vassāni chasu dhammesu asikkhitasikkhaṃ sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeyya, pācitti siyāti yojanā. Tattha dve vassānīti pavāraṇavasena dve saṃvaccharāni. Chasu dhammesūti pāṇātipātāveramaṇiādīsu vikālabhojanāveramaṇipariyosānesu chasu dhammesu. Asikkhitasikkhanti ‘‘pāṇātipātāveramaṇiṃ dve vassāni avītikkamma samādānaṃ samādiyāmī’’tiādinā (pāci. 1079) nayena anādinnasikkhāpadaṃ vā evaṃ samādiyitvāpi kupitasikkhaṃ vā. Sikkhamānaṃ tesu chasu dhammesu sikkhanato vā te vā sikkhāsaṅkhāte dhamme mānanato evaṃ laddhanāmaṃ anupasampannaṃ. Vuṭṭhāpeyyāti upasampādeyya. Āpatti siyāti paṭhamasikkhāpade vuttanayeneva kammavācāpariyosāne pācitti āpatti siyā, pācitti hotīti attho.
២៣៥៩. ‘‘ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ ឯវំ ធម្មកម្មេ សត្ថុនា តិកបាចិត្តិយំ វុត្តំ។ ‘‘អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា វុដ្ឋាបេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (បាចិ. ១០៨២) ឯវំ អធម្មេ បន កម្មស្មិំ សត្ថុនា តិកទុក្កដំ ទីបិតំ។
2359. ‘‘Dhammakamme dhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme vematikā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassa. Dhammakamme adhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti pācittiyassā’’ti evaṃ dhammakamme satthunā tikapācittiyaṃ vuttaṃ. ‘‘Adhammakamme dhammakammasaññā, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematikā āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññā vuṭṭhāpeti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 1082) evaṃ adhamme pana kammasmiṃ satthunā tikadukkaṭaṃ dīpitaṃ.
២៣៦០. អខណ្ឌតោ ខណ្ឌំ អកត្វា។
2360.Akhaṇḍato khaṇḍaṃ akatvā.
២៣៦១. សចេ ឧបសម្បទាបេក្ខា បព្ពជ្ជាយ សដ្ឋិវស្សាបិ ហោតិ, តស្សា ឥមា ឆ សិក្ខាយោ ទ្វេ វស្សានិ អវីតិក្កមនីយា បទាតព្ពា, ឥមា អទត្វា ន ការយេ នេវ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ យោជនា។
2361. Sace upasampadāpekkhā pabbajjāya saṭṭhivassāpi hoti, tassā imā cha sikkhāyo dve vassāni avītikkamanīyā padātabbā, imā adatvā na kāraye neva vuṭṭhāpeyyāti yojanā.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២៣៦២. ចតុត្ថេ នត្ថិ វត្តព្ពន្តិ វក្ខមានវិសេសតោ អញ្ញំ វត្តព្ពំ នត្ថីតិ យថាវុត្តនយមេវាតិ អធិប្បាយោ។ ‘‘ឥធា’’តិអាទិនា ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ លព្ភមានវិសេសំ ទស្សេតិ។ ឥធ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ សង្ឃេន សម្មតំ តំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា ភិក្ខុនិយា អនាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។
2362.Catutthe natthi vattabbanti vakkhamānavisesato aññaṃ vattabbaṃ natthīti yathāvuttanayamevāti adhippāyo. ‘‘Idhā’’tiādinā imasmiṃ sikkhāpade labbhamānavisesaṃ dasseti. Idha imasmiṃ sikkhāpade saṅghena sammataṃ taṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā bhikkhuniyā anāpatti hotīti yojanā.
២៣៦៣. ទ្វេ វស្សានិ ឆសុ ធម្មេសុ សិក្ខិតសិក្ខាយ សិក្ខមានាយ ភិក្ខុនិសង្ឃេន ឧបសម្បទតោ បឋមំ ញត្តិទុតិយាយ កម្មវាចាយ យា វុដ្ឋានសម្មុតិ ទាតព្ពា ហោតិ, សា វុដ្ឋានសម្មុតិ សចេ បឋមំ អទិន្នា ហោតិ។ តត្ថ តស្មិំ ឧបសម្បទមាឡកេបិ បទាតព្ពាយេវាតិ យោជនា។
2363. Dve vassāni chasu dhammesu sikkhitasikkhāya sikkhamānāya bhikkhunisaṅghena upasampadato paṭhamaṃ ñattidutiyāya kammavācāya yā vuṭṭhānasammuti dātabbā hoti, sā vuṭṭhānasammuti sace paṭhamaṃ adinnā hoti. Tattha tasmiṃ upasampadamāḷakepi padātabbāyevāti yojanā.
២៣៦៤. តតិយញ្ចាតិ តតិយសិក្ខាបទញ្ច។ ចតុត្ថញ្ចាតិ ឥទំ ចតុត្ថសិក្ខាបទញ្ច។ បឋមេន សមំ ញេយ្យន្តិ បឋមេន សិក្ខាបទេន សមុដ្ឋានាទិនា វិនិច្ឆយេន សមានន្តិ ញាតព្ពំ។ ចតុត្ថំ បន សិក្ខាបទំ វុដ្ឋាបនសម្មុតិំ អទាបេត្វា វុដ្ឋាបនវសេន ក្រិយាក្រិយំ ហោតិ។
2364.Tatiyañcāti tatiyasikkhāpadañca. Catutthañcāti idaṃ catutthasikkhāpadañca. Paṭhamena samaṃ ñeyyanti paṭhamena sikkhāpadena samuṭṭhānādinā vinicchayena samānanti ñātabbaṃ. Catutthaṃ pana sikkhāpadaṃ vuṭṭhāpanasammutiṃ adāpetvā vuṭṭhāpanavasena kriyākriyaṃ hoti.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២៣៦៥. គិហិគតន្តិ បុរិសន្តរគតំ, បុរិសសមាគមប្បត្តន្តិ អត្ថោ។ បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា បរិបុណ្ណា ឧត្តរបទលោបេន។ កិញ្ចាបិ ន ទោសោតិ យោជនា។ វុដ្ឋាបេន្តិយាតិ ឧបជ្ឈាយា ហុត្វា ឧបសម្បាទេន្តិយា។
2365.Gihigatanti purisantaragataṃ, purisasamāgamappattanti attho. Paripuṇṇadvādasavassā paripuṇṇā uttarapadalopena. Kiñcāpi na dosoti yojanā. Vuṭṭhāpentiyāti upajjhāyā hutvā upasampādentiyā.
២៣៦៦. សេសន្តិ វុត្តំ។ អសេសេន សព្ពសោ។
2366.Sesanti vuttaṃ. Asesena sabbaso.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២៣៦៨. ទុក្ខិតំ សហជីវិនិន្តិ ឯត្ថ ‘‘សិក្ខាបទ’’ន្តិ សេសោ។ តុវដ្ដកវគ្គស្មិំ ‘‘ទុក្ខិតំ សហជីវិនិ’’ន្តិ ឥមេហិ បទេហិ យុត្តំ យំ សិក្ខាបទំ វុត្តំ, តេន សិក្ខាបទេន អដ្ឋមំ សមំ ញេយ្យំ, ន វិសេសតា វិសេសោ នត្ថីតិ យោជនា។ អដ្ឋមន្តិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ទ្វេ វស្សានិ នេវ អនុគ្គណ្ហេយ្យ ន អនុគ្គណ្ហាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១១០៨) វុត្តសិក្ខាបទំ។ តត្ថ សហជីវិនិន្តិ សទ្ធិវិហារិនិំ។ នេវ អនុគ្គណ្ហេយ្យាតិ សយំ ឧទ្ទេសាទីហិ នានុគ្គណ្ហេយ្យ។ ន អនុគ្គណ្ហាបេយ្យាតិ ‘‘ឥមិស្សា អយ្យេ ឧទ្ទេសាទីនិ ទេហី’’តិ ឯវំ ន អញ្ញាយ អនុគ្គណ្ហាបេយ្យ។ បាចិត្តិយន្តិ ធុរេ និក្ខិត្តមត្តេ បាចិត្តិយំ។
2368.Dukkhitaṃ sahajīvininti ettha ‘‘sikkhāpada’’nti seso. Tuvaṭṭakavaggasmiṃ ‘‘dukkhitaṃ sahajīvini’’nti imehi padehi yuttaṃ yaṃ sikkhāpadaṃ vuttaṃ, tena sikkhāpadena aṭṭhamaṃ samaṃ ñeyyaṃ, na visesatā viseso natthīti yojanā. Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī sahajīviniṃ vuṭṭhāpetvā dve vassāni neva anuggaṇheyya na anuggaṇhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1108) vuttasikkhāpadaṃ. Tattha sahajīvininti saddhivihāriniṃ. Neva anuggaṇheyyāti sayaṃ uddesādīhi nānuggaṇheyya. Na anuggaṇhāpeyyāti ‘‘imissā ayye uddesādīni dehī’’ti evaṃ na aññāya anuggaṇhāpeyya. Pācittiyanti dhure nikkhittamatte pācittiyaṃ.
អដ្ឋមំ។
Aṭṭhamaṃ.
២៣៦៩. យា កាចិ ភិក្ខុនី វុដ្ឋាបិតបវត្តិនិំ ទ្វេ វស្សានិ នានុពន្ធេយ្យ ចេ, តស្សា បាចិត្តិ បរិយាបុតា កថិតាតិ យោជនា។ វុដ្ឋាបេតីតិ វុដ្ឋាបិតា, បវត្តេតិ សុសិក្ខាបេតីតិ បវត្តិនី, វុដ្ឋាបិតា ច សា បវត្តិនី ចាតិ វុដ្ឋាបិតបវត្តិនី, ឧបជ្ឈាយាយេតំ អធិវចនំ, តំ, ឧបជ្ឈាយំ។ នានុពន្ធេយ្យាតិ ចុណ្ណេន, មត្តិកាយ, ទន្តកដ្ឋេន, មុខោទកេនាតិ ឯវំ តេន តេន ករណីយេន ឧបដ្ឋហេយ្យ។
2369.Yā kāci bhikkhunī vuṭṭhāpitapavattiniṃ dve vassāni nānubandheyya ce, tassā pācitti pariyāputā kathitāti yojanā. Vuṭṭhāpetīti vuṭṭhāpitā, pavatteti susikkhāpetīti pavattinī, vuṭṭhāpitā ca sā pavattinī cāti vuṭṭhāpitapavattinī, upajjhāyāyetaṃ adhivacanaṃ, taṃ, upajjhāyaṃ. Nānubandheyyāti cuṇṇena, mattikāya, dantakaṭṭhena, mukhodakenāti evaṃ tena tena karaṇīyena upaṭṭhaheyya.
២៣៧០. ‘‘ទ្វេ វស្សានិ អហំ នានុពន្ធិស្សាមី’’តិ ធុរំ និក្ខិបតិ ចេ, ឯវំ ធុរេ និក្ខិត្តមត្តស្មិំ បន តស្សា បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។
2370. ‘‘Dve vassāni ahaṃ nānubandhissāmī’’ti dhuraṃ nikkhipati ce, evaṃ dhure nikkhittamattasmiṃ pana tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
២៣៧១. យា បន ភិក្ខុនី ឧបជ្ឈាយំ ពាលំ វា អលជ្ជិំ វា នានុពន្ធតិ, តស្សា, គិលានាយ វា អាបទាសុ វា ឧម្មត្តិកាយ វា នានុពន្ធន្តិយា ន ទោសោតិ យោជនា។
2371. Yā pana bhikkhunī upajjhāyaṃ bālaṃ vā alajjiṃ vā nānubandhati, tassā, gilānāya vā āpadāsu vā ummattikāya vā nānubandhantiyā na dosoti yojanā.
២៣៧២. អនុបដ្ឋានេន ហោតីតិ អាហ ‘‘អក្រិយំ វុត្ត’’ន្តិ។
2372. Anupaṭṭhānena hotīti āha ‘‘akriyaṃ vutta’’nti.
នវមំ។
Navamaṃ.
២៣៧៣-៥. យា កាចិ ភិក្ខុនី សហជីវិនិំ សទ្ធិវិហារិនិំ វុដ្ឋាបេត្វា ឧបសម្បាទេត្វា តំ គហេត្វា អន្តមសោ ឆប្បញ្ចយោជនានិបិ ន គច្ឆេយ្យ ន ចញ្ញំ អាណាបេយ្យ ‘‘ឥមំ, អយ្យេ, គហេត្វា គច្ឆា’’តិ អញ្ញញ្ច ន និយោជេយ្យ ចេ, ធុរេ និក្ខិត្តមត្តស្មិំ ‘‘ន ទានិ គច្ឆិស្សាមិ, អញ្ញញ្ច គហេត្វា គន្តុំ ន និយោជេស្សាមី’’តិ ឧស្សាហេ វិស្សដ្ឋមត្តេ តស្សា បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។
2373-5. Yā kāci bhikkhunī sahajīviniṃ saddhivihāriniṃ vuṭṭhāpetvā upasampādetvā taṃ gahetvā antamaso chappañcayojanānipi na gaccheyya na caññaṃ āṇāpeyya ‘‘imaṃ, ayye, gahetvā gacchā’’ti aññañca na niyojeyya ce, dhure nikkhittamattasmiṃ ‘‘na dāni gacchissāmi, aññañca gahetvā gantuṃ na niyojessāmī’’ti ussāhe vissaṭṭhamatte tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā.
អន្តរាយស្មិំ សតិ វា ទុតិយំ អលភន្តិយា វា អាបទាសុ វា គិលានាយ វា ឧម្មត្តិកាយ វា ន ទោសោតិ យោជនា។
Antarāyasmiṃ sati vā dutiyaṃ alabhantiyā vā āpadāsu vā gilānāya vā ummattikāya vā na dosoti yojanā.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
គព្ភិនិវគ្គោ សត្តមោ។
Gabbhinivaggo sattamo.
២៣៧៦. គិហិគតេហិ តីហេវាតិ អនន្តរេ គព្ភិនិវគ្គេ គិហិគតបទយុត្តេហិ បញ្ចមឆដ្ឋសត្តមេហិ តីហេវ សិក្ខាបទេហិ។ សទិសានីតិ ឥធ វីសតិវស្សវចនញ្ច កុមារិភូតវចនញ្ច តត្ថ ទ្វាទសវស្សវចនញ្ច គិហិគតវចនញ្ច ឋបេត្វា អវសេសេហិ វិនិច្ឆយេហិ យថាក្កមំ សទិសានេវាតិ។
2376.Gihigatehi tīhevāti anantare gabbhinivagge gihigatapadayuttehi pañcamachaṭṭhasattamehi tīheva sikkhāpadehi. Sadisānīti idha vīsativassavacanañca kumāribhūtavacanañca tattha dvādasavassavacanañca gihigatavacanañca ṭhapetvā avasesehi vinicchayehi yathākkamaṃ sadisānevāti.
២៣៧៧. មហូបបទាតិ មហា ឧបបទោ យាសំ សិក្ខមានានំ តា មហូបបទា។ ឧបបទំ នាម បទានមេវ យុជ្ជតិ, ន អត្ថានន្តិ ‘‘យាស’’ន្តិ អញ្ញបទេន សិក្ខមានាទិបទានំ គហណំ, សទ្ទត្ថានមភេទោបចារស្ស បន ឥច្ឆិតត្តា សិក្ខមានបទគហិតានមេត្ថ គហណំ វេទិតព្ពំ, មហាសិក្ខមានាតិ វុត្តំ ហោតិ។ អាទិតោតិ ឯត្ថ ‘‘វុត្តា’’តិ សេសោ, គព្ភិនិវគ្គេ តិស្សន្នំ គិហិគតានំ បុរិមេសុ តតិយចតុត្ថសិក្ខាបទេសុ អាគតា ទ្វេ សិក្ខមានាតិ អត្ថោ។ គិហិគតាយ ‘‘បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា’’តិ ច កុមារិភូតាយ ‘‘បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា’’តិ ច វស្សវសេន នានាករណស្ស វុត្តត្តា តាហិ ទ្វីហិ មហាសិក្ខមានាយ វស្សវសេនេវ នានាករណំ ទស្សេតុមាហ ‘‘គតា វីសតិវស្សាតិ, វិញ្ញាតព្ពា វិភាវិនា’’តិ, អតិក្កន្តវីសតិវស្សា មហាសិក្ខមានា នាម ហោតីតិ អត្ថោ។
2377.Mahūpapadāti mahā upapado yāsaṃ sikkhamānānaṃ tā mahūpapadā. Upapadaṃ nāma padānameva yujjati, na atthānanti ‘‘yāsa’’nti aññapadena sikkhamānādipadānaṃ gahaṇaṃ, saddatthānamabhedopacārassa pana icchitattā sikkhamānapadagahitānamettha gahaṇaṃ veditabbaṃ, mahāsikkhamānāti vuttaṃ hoti. Āditoti ettha ‘‘vuttā’’ti seso, gabbhinivagge tissannaṃ gihigatānaṃ purimesu tatiyacatutthasikkhāpadesu āgatā dve sikkhamānāti attho. Gihigatāya ‘‘paripuṇṇadvādasavassā’’ti ca kumāribhūtāya ‘‘paripuṇṇavīsativassā’’ti ca vassavasena nānākaraṇassa vuttattā tāhi dvīhi mahāsikkhamānāya vassavaseneva nānākaraṇaṃ dassetumāha ‘‘gatā vīsativassāti, viññātabbā vibhāvinā’’ti, atikkantavīsativassā mahāsikkhamānā nāma hotīti attho.
២៣៧៨. តា ទ្វេ មហាសិក្ខមានា សចេ គិហិគតា វា ហោន្តុ, ន ច បុរិសគតា វា ហោន្តុ , សម្មុតិអាទិសុ កម្មវាចាយ ‘‘សិក្ខមានា’’តិ វត្តព្ពាតិ យោជនា។ ឯត្ថ ច សម្មុតិ នាម ញត្តិទុតិយាយ កម្មវាចាយ កាតព្ពាយ សិក្ខាយ សម្មុតិ ចេវ វុដ្ឋានសម្មុតិ ច។ អាទិ-សទ្ទេន ឧបសម្បទាកម្មំ គហិតំ។
2378.Tā dve mahāsikkhamānā sace gihigatā vā hontu, na ca purisagatā vā hontu , sammutiādisu kammavācāya ‘‘sikkhamānā’’ti vattabbāti yojanā. Ettha ca sammuti nāma ñattidutiyāya kammavācāya kātabbāya sikkhāya sammuti ceva vuṭṭhānasammuti ca. Ādi-saddena upasampadākammaṃ gahitaṃ.
២៣៧៩. ឥមាសំ ទ្វិន្នំ សម្មុតិទានាទីសុ ញត្តិយា ច កម្មវាចាយ ច វត្តព្ពំ ទស្សេត្វា ឥទានិ អវត្តព្ពំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ន តា’’តិអាទិ។ តា ឯតា ឧភោបិ មហាសិក្ខមានា ‘‘កុមារិភូតា’’តិ វា តថា ‘‘គិហិគតា’’តិ វា កម្មវាចាយ ន វត្តព្ពា យស្មា, តស្មា ឯវំ វត្តុំ ន វដ្ដតីតិ យោជនា។ ‘‘ន វត្តព្ពា’’តិ ឥមិនា តថា ចេ កម្មវាចា វុច្ចេយ្យ, តំ កម្មំ កុប្បតីតិ ទីបេតិ។ ឥធ បន-សទ្ទោ យស្មា-បទត្ថោតិ តទត្ថវសេន យោជនា ទស្សិតា។
2379. Imāsaṃ dvinnaṃ sammutidānādīsu ñattiyā ca kammavācāya ca vattabbaṃ dassetvā idāni avattabbaṃ dassetumāha ‘‘na tā’’tiādi. Tā etā ubhopi mahāsikkhamānā ‘‘kumāribhūtā’’ti vā tathā ‘‘gihigatā’’ti vā kammavācāya na vattabbā yasmā, tasmā evaṃ vattuṃ na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Na vattabbā’’ti iminā tathā ce kammavācā vucceyya, taṃ kammaṃ kuppatīti dīpeti. Idha pana-saddo yasmā-padatthoti tadatthavasena yojanā dassitā.
២៣៨០. សម្មុតិន្តិ សិក្ខមានសម្មុតិំ។ ទសវស្សាយាតិ ឯត្ថ ‘‘គិហិគតាយា’’តិ សេសោ។ យថាហ – ‘‘គិហិគតាយ ទសវស្សកាលេ សិក្ខាសម្មុតិំ ទត្វា ទ្វាទសវស្សកាលេ ឧបសម្បទា កាតព្ពា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ១១១៩)។ សេសាសុបីតិ ឯកាទសវស្សកាលេ ទត្វា តេរសវស្សកាលេ កាតព្ពា, ទ្វាទស, តេរស, ចុទ្ទស, បន្នរស, សោឡស, សត្តរស, អដ្ឋារសវស្សកាលេ សិក្ខាសម្មុតិំ ទត្វា វីសតិវស្សកាលេ កាតព្ពាតិ ឯវំ អដ្ឋារសវស្សបរិយន្តាសុ សេសាសុបិ សិក្ខមានាសុ។ អយំ នយោតិ ‘‘សម្មុតិយា ទិន្នសំវច្ឆរតោ អាគាមិនិ ទុតិយេ សំវច្ឆរេ ឧបសម្បាទេតព្ពា’’តិ អយំ នយោ។ តេនេវ វុត្តំ ‘‘ឯកាទសវស្សកាលេ ទត្វា តេរសវស្សកាលេ កាតព្ពា’’តិអាទិ។
2380.Sammutinti sikkhamānasammutiṃ. Dasavassāyāti ettha ‘‘gihigatāyā’’ti seso. Yathāha – ‘‘gihigatāya dasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā dvādasavassakāle upasampadā kātabbā’’ti (pāci. aṭṭha. 1119). Sesāsupīti ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā, dvādasa, terasa, cuddasa, pannarasa, soḷasa, sattarasa, aṭṭhārasavassakāle sikkhāsammutiṃ datvā vīsativassakāle kātabbāti evaṃ aṭṭhārasavassapariyantāsu sesāsupi sikkhamānāsu. Ayaṃ nayoti ‘‘sammutiyā dinnasaṃvaccharato āgāmini dutiye saṃvacchare upasampādetabbā’’ti ayaṃ nayo. Teneva vuttaṃ ‘‘ekādasavassakāle datvā terasavassakāle kātabbā’’tiādi.
២៣៨១. ‘‘កុមារិភូតា’’តិបិ ‘‘គិហិគតា’’តិបិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តាតិ យោជនា។
2381. ‘‘Kumāribhūtā’’tipi ‘‘gihigatā’’tipi vattuṃ vaṭṭatīti aṭṭhakathāyaṃ vuttāti yojanā.
២៣៨២. យា បន បរិបុណ្ណវីសតិវស្សា សាមណេរី ‘‘កុមារិភូតា’’តិ វុត្តា, សា កម្មវាចាយ ‘‘កុមារិភូតា’’ឥច្ចេវ វត្តព្ពា, អញ្ញថា បន ន វត្តព្ពា ‘‘គិហិគតា’’តិ វា ‘‘បុរិសន្តរគតា’’តិ វា ន វត្តព្ពាតិ យោជនា។ យថាហ ‘‘កុមារិភូតា បន ‘គិហិគតា’តិ ន វត្តព្ពា, ‘កុមារិភូតា’ឥច្ចេវ វត្តព្ពា’’តិ។
2382.Yā pana paripuṇṇavīsativassā sāmaṇerī ‘‘kumāribhūtā’’ti vuttā, sā kammavācāya ‘‘kumāribhūtā’’icceva vattabbā, aññathā pana na vattabbā ‘‘gihigatā’’ti vā ‘‘purisantaragatā’’ti vā na vattabbāti yojanā. Yathāha ‘‘kumāribhūtā pana ‘gihigatā’ti na vattabbā, ‘kumāribhūtā’icceva vattabbā’’ti.
២៣៨៣. ឯតា តុ បន តិស្សោបីតិ មហាសិក្ខមានា គិហិគតា, កុមារិភូតាតិ វុត្តា បន ឯតា តិស្សោបិ។ អបិ-សទ្ទេន គិហិគតា កុមារិភូតា ទ្វេ សកសកនាមេនាបិ វត្តុំ វដ្ដន្តីតិ ទីបេតិ។ ‘‘កុមារិភូតសិក្ខមានាយា’’តិ បាឡិយំ អវុត្តត្តា ន វដ្ដតីតិ កោចិ មញ្ញេយ្យាតិ អាហ ‘‘ន សំសយោ’’តិ។ តថា វត្តព្ពតាហេតុទស្សនត្ថមាហ ‘‘សិក្ខាសម្មុតិទានតោ’’តិ។
2383.Etā tu pana tissopīti mahāsikkhamānā gihigatā, kumāribhūtāti vuttā pana etā tissopi. Api-saddena gihigatā kumāribhūtā dve sakasakanāmenāpi vattuṃ vaṭṭantīti dīpeti. ‘‘Kumāribhūtasikkhamānāyā’’ti pāḷiyaṃ avuttattā na vaṭṭatīti koci maññeyyāti āha ‘‘na saṃsayo’’ti. Tathā vattabbatāhetudassanatthamāha ‘‘sikkhāsammutidānato’’ti.
បឋមទុតិយតតិយានិ។
Paṭhamadutiyatatiyāni.
២៣៨៤-៥. យា បន ភិក្ខុនី ឩនទ្វាទសវស្សាវ ឧបសម្បទាវសេន អបរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា ឯវ សយំ ឧបជ្ឈាយា ហុត្វា បរំ សិក្ខមានំ សចេ វុដ្ឋាបេតិ, បុព្ពេ វុត្តនយេនេវ គណបរិយេសនាទិទុតិយានុស្សាវនបរិយោសានេសុ អាបន្នានំ ទុក្កដានំ អនន្តរំ កម្មវាចានំ ឱសានេ តតិយានុស្សាវនាយ យ្យតារប្បត្តាយ តស្សា បាចិត្តិ បរិទីបិតាតិ យោជនា។
2384-5. Yā pana bhikkhunī ūnadvādasavassāva upasampadāvasena aparipuṇṇadvādasavassā eva sayaṃ upajjhāyā hutvā paraṃ sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeti, pubbe vuttanayeneva gaṇapariyesanādidutiyānussāvanapariyosānesu āpannānaṃ dukkaṭānaṃ anantaraṃ kammavācānaṃ osāne tatiyānussāvanāya yyatārappattāya tassā pācitti paridīpitāti yojanā.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២៣៨៦. បញ្ចមេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បរិបុណ្ណទ្វាទសវស្សា សង្ឃេន អសម្មតា វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១១៤២) សិក្ខាបទេ។ កាយចិត្តវាចាចិត្តកាយវាចាចិត្តវសេន តិសមុដ្ឋានំ។ ក្រិយាក្រិយន្តិ វុដ្ឋាបនំ កិរិយំ, សង្ឃសម្មុតិយា អគ្គហណំ អកិរិយំ។
2386.Pañcameti ‘‘yā pana bhikkhunī paripuṇṇadvādasavassā saṅghena asammatā vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1142) sikkhāpade. Kāyacittavācācittakāyavācācittavasena tisamuṭṭhānaṃ. Kriyākriyanti vuṭṭhāpanaṃ kiriyaṃ, saṅghasammutiyā aggahaṇaṃ akiriyaṃ.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២៣៨៧. សង្ឃេនាតិ ភិក្ខុនិសង្ឃេន។ ឧបបរិក្ខិត្វាតិ អលជ្ជិភាវាទិំ ឧបបរិក្ខិត្វា។ អលំ តាវាតិ ឯត្ថ ‘‘តេ អយ្យេ’’តិ សេសោ។ វារិតាតិ ឯត្ថ ‘‘សាធូតិ បដិស្សុណិត្វា’’តិ សេសោ។ ‘‘អលំ តាវ តេ, អយ្យេ, ឧបសម្បាទិតេនា’’តិ វារិតា ‘‘សាធូ’’តិ បដិស្សុណិត្វា ឯត្ថ ឯតស្មិំ បវារណេ បច្ឆា ខីយតិ ‘‘អហមេវ នូន ពាលា, អហមេវ នូន អលជ្ជិនី’’តិអាទិនា អវណ្ណំ បកាសេតិ, ទោសតា បាចិត្តិយាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។
2387.Saṅghenāti bhikkhunisaṅghena. Upaparikkhitvāti alajjibhāvādiṃ upaparikkhitvā. Alaṃ tāvāti ettha ‘‘te ayye’’ti seso. Vāritāti ettha ‘‘sādhūti paṭissuṇitvā’’ti seso. ‘‘Alaṃ tāva te, ayye, upasampāditenā’’ti vāritā ‘‘sādhū’’ti paṭissuṇitvā ettha etasmiṃ pavāraṇe pacchā khīyati ‘‘ahameva nūna bālā, ahameva nūna alajjinī’’tiādinā avaṇṇaṃ pakāseti, dosatā pācittiyāpatti hotīti yojanā.
២៣៨៨. ឆន្ទទោសាទីហិ ករោន្តិយាតិ ឯត្ថ ‘‘បកតិយា’’តិ សេសោ។ បកតិយា ឆន្ទទោសាទីហិ អគតិគមនេហិ និវារណំ ករោន្តិយា សចេ ឧជ្ឈាយតិ, ន ទោសោតិ យោជនា។
2388.Chandadosādīhikarontiyāti ettha ‘‘pakatiyā’’ti seso. Pakatiyā chandadosādīhi agatigamanehi nivāraṇaṃ karontiyā sace ujjhāyati, na dosoti yojanā.
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២៣៨៩-៩០. លទ្ធេ ចីវរេតិ សិក្ខាមានាយ ‘‘សចេ មេ ត្វំ, អយ្យេ, ចីវរំ ទស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិ វត្វា យាចិតេ តស្មិំ ចីវរេ លទ្ធេ។ បច្ឆាតិ ចីវរលាភតោ បច្ឆា។ អសន្តេ អន្តរាយិកេតិ ទសន្នំ អន្តរាយានំ អញ្ញតរស្មិំ អន្តរាយេ អវិជ្ជមានេ។ វុដ្ឋាបេស្សាមិនាហន្តិ អហំ តំ ន សមុដ្ឋាបេស្សាមីតិ ធុរនិក្ខេបនេ តស្សា បាចិត្តិយំ ហោតីតិ យោជនា។
2389-90.Laddhecīvareti sikkhāmānāya ‘‘sace me tvaṃ, ayye, cīvaraṃ dassasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’ti vatvā yācite tasmiṃ cīvare laddhe. Pacchāti cīvaralābhato pacchā. Asante antarāyiketi dasannaṃ antarāyānaṃ aññatarasmiṃ antarāye avijjamāne. Vuṭṭhāpessāmināhanti ahaṃ taṃ na samuṭṭhāpessāmīti dhuranikkhepane tassā pācittiyaṃ hotīti yojanā.
២៣៩១. ឥទន្តិ ឥទំ សិក្ខាបទំ។ អវុដ្ឋាបនេន អក្រិយំ។
2391.Idanti idaṃ sikkhāpadaṃ. Avuṭṭhāpanena akriyaṃ.
សត្តមំ។
Sattamaṃ.
២៣៩២. អដ្ឋមន្តិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី សិក្ខមានំ ‘សចេ មំ ត្វំ, អយ្យេ, ទ្វេ វស្សានិ អនុពន្ធិស្សសិ, ឯវាហំ តំ វុដ្ឋាបេស្សាមី’’តិអាទិ (បាចិ. ១១៥៥) សិក្ខាបទំ។ នវមេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី បុរិសសំសដ្ឋំ កុមារកសំសដ្ឋំ ចណ្ឌិំ សោកាវាសំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១១៥៩) វុត្តសិក្ខាបទេ។ ‘‘វត្តព្ពំ នត្ថី’’តិ ឥទំ សទ្ទត្ថវិសេសមន្តរេន វិនិច្ឆយស្ស សុវិញ្ញេយ្យត្តា វុត្តំ។ តេនេវាហ ‘‘ឧត្តានមេវិទ’’ន្តិ។
2392.Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī sikkhamānaṃ ‘sace maṃ tvaṃ, ayye, dve vassāni anubandhissasi, evāhaṃ taṃ vuṭṭhāpessāmī’’tiādi (pāci. 1155) sikkhāpadaṃ. Navameti ‘‘yā pana bhikkhunī purisasaṃsaṭṭhaṃ kumārakasaṃsaṭṭhaṃ caṇḍiṃ sokāvāsaṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1159) vuttasikkhāpade. ‘‘Vattabbaṃ natthī’’ti idaṃ saddatthavisesamantarena vinicchayassa suviññeyyattā vuttaṃ. Tenevāha ‘‘uttānamevida’’nti.
សទ្ទត្ថោ បន ឯវំ វេទិតព្ពោ – បុរិសសំសដ្ឋន្តិ បរិបុណ្ណវីសតិវស្សេន បុរិសេន អននុលោមិកេន កាយវចីកម្មេន សំសដ្ឋំ។ កុមារកសំសដ្ឋន្តិ ឩនវីសតិវស្សេន កុមារេន តថេវ សំសដ្ឋំ។ ចណ្ឌិន្តិ កោធនំ។ សោកាវាសន្តិ សង្កេតំ កត្វា អាគច្ឆមានា បុរិសានំ អន្តោ សោកំ បវេសេតីតិ សោកាវាសា, តំ សោកាវាសំ។ អថ វា ឃរំ វិយ ឃរសាមិកា, អយម្បិ បុរិសសមាគមំ អលភមានា សោកំ អាវិសតិ, ឥតិ យំ អាវិសតិ, ស្វាស្សា អាវាសោ ហោតីតិ សោកាវាសា។ តេនេវស្ស បទភាជនេ ‘‘សោកាវាសា នាម បរេសំ ទុក្ខំ ឧប្បាទេតិ, សោកំ អាវិសតី’’តិ (បាចិ. ១១៦០) ទ្វេធា អត្ថោ វុត្តោ។ បាចិត្តិយន្តិ ឯវរូបំ វុដ្ឋាបេន្តិយា វុត្តនយេនេវ កម្មវាចាបរិយោសានេ ឧបជ្ឈាយាយ បាចិត្តិយំ។
Saddattho pana evaṃ veditabbo – purisasaṃsaṭṭhanti paripuṇṇavīsativassena purisena ananulomikena kāyavacīkammena saṃsaṭṭhaṃ. Kumārakasaṃsaṭṭhanti ūnavīsativassena kumārena tatheva saṃsaṭṭhaṃ. Caṇḍinti kodhanaṃ. Sokāvāsanti saṅketaṃ katvā āgacchamānā purisānaṃ anto sokaṃ pavesetīti sokāvāsā, taṃ sokāvāsaṃ. Atha vā gharaṃ viya gharasāmikā, ayampi purisasamāgamaṃ alabhamānā sokaṃ āvisati, iti yaṃ āvisati, svāssā āvāso hotīti sokāvāsā. Tenevassa padabhājane ‘‘sokāvāsā nāma paresaṃ dukkhaṃ uppādeti, sokaṃ āvisatī’’ti (pāci. 1160) dvedhā attho vutto. Pācittiyanti evarūpaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne upajjhāyāya pācittiyaṃ.
២៣៩៣. ‘‘នត្ថិ អជានន្តិយា’’តិ បច្ឆេទោ, សិក្ខមានាយ បុរិសសំសដ្ឋាទិភាវំ អជានន្តិយាតិ អត្ថោ។
2393. ‘‘Natthi ajānantiyā’’ti pacchedo, sikkhamānāya purisasaṃsaṭṭhādibhāvaṃ ajānantiyāti attho.
អដ្ឋមនវមានិ។
Aṭṭhamanavamāni.
២៣៩៤. វិជាតមាតរា វា ជនកបិតរា វា សាមិនា បរិគ្គាហកសាមិនា វា នានុញ្ញាតំ ឧបសម្បទត្ថាយ អននុញ្ញាតំ តំ សិក្ខមានំ វុដ្ឋាបេន្តិយា តស្សា បាចិត្តិយាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
2394. Vijātamātarāvā janakapitarā vā sāminā pariggāhakasāminā vā nānuññātaṃ upasampadatthāya ananuññātaṃ taṃ sikkhamānaṃ vuṭṭhāpentiyā tassā pācittiyāpatti siyāti yojanā.
២៣៩៥. ន ភិក្ខុនាតិ ភិក្ខុនា ទ្វិក្ខត្តុំ ន បុច្ឆិតព្ពំ, សកិមេវ បុច្ឆិតព្ពន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ យថាហ ‘‘ភិក្ខុនីហិ ទ្វិក្ខត្តុំ អាបុច្ឆិតព្ពំ បព្ពជ្ជាកាលេ ច ឧបសម្បទាកាលេ ច, ភិក្ខូនំ បន សកិំ អាបុច្ឆិតេបិ វដ្ដតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ១១៦២)។
2395.Na bhikkhunāti bhikkhunā dvikkhattuṃ na pucchitabbaṃ, sakimeva pucchitabbanti vuttaṃ hoti. Yathāha ‘‘bhikkhunīhi dvikkhattuṃ āpucchitabbaṃ pabbajjākāle ca upasampadākāle ca, bhikkhūnaṃ pana sakiṃ āpucchitepi vaṭṭatī’’ti (pāci. aṭṭha. 1162).
២៣៩៦-៧. អត្ថិតន្តិ អត្ថិភាវំ។ ចតូហិ សមុដ្ឋាតិ, ចត្តារិ វា សមុដ្ឋានានិ ឯតស្សាតិ ចតុសមុដ្ឋានំ។ កតមេហិ ចតូហិ សមុដ្ឋាតីតិ អាហ ‘‘វាចតោ…បេ.… កាយវាចាទិតោបិ ចា’’តិ។ កថំ វាចាទីហិ ចតូហិ សមុដ្ឋាតិ? អព្ភានកម្មាទីសុ កេនចិទេវ ករណីយេន ខណ្ឌសីមាយំ និសិន្នា ‘‘បក្កោសថ សិក្ខមានំ, ឥធេវ នំ ឧបសម្បាទេស្សាមា’’តិ ឧបសម្បាទេតិ, ឯវំ វាចតោ សមុដ្ឋាតិ។ ‘‘ឧបស្សយតោ បដ្ឋាយ ឧបសម្បាទេស្សាមី’’តិ វត្វា ខណ្ឌសីមំ គច្ឆន្តិយា កាយវាចតោ សមុដ្ឋាតិ។ ទ្វីសុបិ ឋានេសុ បណ្ណត្តិំ ជានិត្វា វីតិក្កមំ ករោន្តិយា វាចាចិត្តតោ, កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ។ ឧបសម្បាទនំ ក្រិយំ, អនាបុច្ឆនំ អក្រិយំ។
2396-7.Atthitanti atthibhāvaṃ. Catūhi samuṭṭhāti, cattāri vā samuṭṭhānāni etassāti catusamuṭṭhānaṃ. Katamehi catūhi samuṭṭhātīti āha ‘‘vācato…pe… kāyavācāditopi cā’’ti. Kathaṃ vācādīhi catūhi samuṭṭhāti? Abbhānakammādīsu kenacideva karaṇīyena khaṇḍasīmāyaṃ nisinnā ‘‘pakkosatha sikkhamānaṃ, idheva naṃ upasampādessāmā’’ti upasampādeti, evaṃ vācato samuṭṭhāti. ‘‘Upassayato paṭṭhāya upasampādessāmī’’ti vatvā khaṇḍasīmaṃ gacchantiyā kāyavācato samuṭṭhāti. Dvīsupi ṭhānesu paṇṇattiṃ jānitvā vītikkamaṃ karontiyā vācācittato, kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Upasampādanaṃ kriyaṃ, anāpucchanaṃ akriyaṃ.
ទសមំ។
Dasamaṃ.
២៣៩៨. ឯត្ថ ឥមស្មិំ សាសនេ យា ភិក្ខុនី បារិវាសិកេន ឆន្ទទានេន សិក្ខមានំ សចេ វុដ្ឋាបេតិ, តស្សា បាចិត្តិយំ សិយាតិ យោជនា។ តត្ថ បារិវាសិកេន ឆន្ទទានេនាតិ ចតុព្ពិធំ បារិវាសិយំ បរិសបារិវាសិយំ, រត្តិបារិវាសិយំ, ឆន្ទបារិវាសិយំ, អជ្ឈាសយបារិវាសិយន្តិ។
2398.Ettha imasmiṃ sāsane yā bhikkhunī pārivāsikena chandadānena sikkhamānaṃ sace vuṭṭhāpeti, tassā pācittiyaṃ siyāti yojanā. Tattha pārivāsikena chandadānenāti catubbidhaṃ pārivāsiyaṃ parisapārivāsiyaṃ, rattipārivāsiyaṃ, chandapārivāsiyaṃ, ajjhāsayapārivāsiyanti.
តត្ថ បរិសបារិវាសិយំ នាម ភិក្ខូ កេនចិទេវ ករណីយេន សន្និបតិតា ហោន្តិ, អថ មេឃោ វា ឧដ្ឋហតិ, ឧស្សារណា វា ករីយតិ, មនុស្សា វា អជ្ឈោត្ថរន្តា អាគច្ឆន្តិ, ភិក្ខូ ‘‘អនោកាសោ អយំ, អញ្ញត្រ គច្ឆាមា’’តិ ឆន្ទំ អវិស្សជ្ជេត្វាវ ឧដ្ឋហន្តិ។ ឥទំ បរិសបារិវាសិយំ។ កិញ្ចាបិ បរិសបារិវាសិយំ, ឆន្ទស្ស បន អវិស្សដ្ឋត្តា កម្មំ កាតុំ វដ្ដតិ។
Tattha parisapārivāsiyaṃ nāma bhikkhū kenacideva karaṇīyena sannipatitā honti, atha megho vā uṭṭhahati, ussāraṇā vā karīyati, manussā vā ajjhottharantā āgacchanti, bhikkhū ‘‘anokāso ayaṃ, aññatra gacchāmā’’ti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti. Idaṃ parisapārivāsiyaṃ. Kiñcāpi parisapārivāsiyaṃ, chandassa pana avissaṭṭhattā kammaṃ kātuṃ vaṭṭati.
បុន ភិក្ខូ ‘‘ឧបោសថាទីនិ ករិស្សាមា’’តិ រត្តិំ សន្និបតិត្វា ‘‘យាវ សព្ពេ សន្និបតន្តិ, តាវ ធម្មំ សុណិស្សាមា’’តិ ឯកំ អជ្ឈេសន្តិ, តស្មិំ ធម្មកថំ កថេន្តេយេវ អរុណោ ឧគ្គច្ឆតិ។ សចេ ‘‘ចាតុទ្ទសិកំ ឧបោសថំ ករិស្សាមា’’តិ និសិន្នា, ‘‘បន្នរសោ’’តិ កាតុំ វដ្ដតិ។ សចេ បន្នរសិកំ កាតុំ និសិន្នា, បាដិបទេ អនុបោសថេ ឧបោសថំ កាតុំ ន វដ្ដតិ។ អញ្ញំ បន សង្ឃកិច្ចំ កាតុំ វដ្ដតិ។ ឥទំ បន រត្តិបារិវាសិយំ នាម។
Puna bhikkhū ‘‘uposathādīni karissāmā’’ti rattiṃ sannipatitvā ‘‘yāva sabbe sannipatanti, tāva dhammaṃ suṇissāmā’’ti ekaṃ ajjhesanti, tasmiṃ dhammakathaṃ kathenteyeva aruṇo uggacchati. Sace ‘‘cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā’’ti nisinnā, ‘‘pannaraso’’ti kātuṃ vaṭṭati. Sace pannarasikaṃ kātuṃ nisinnā, pāṭipade anuposathe uposathaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Aññaṃ pana saṅghakiccaṃ kātuṃ vaṭṭati. Idaṃ pana rattipārivāsiyaṃ nāma.
បុន ភិក្ខូ ‘‘កិញ្ចិទេវ អព្ភានាទិសង្ឃកម្មំ ករិស្សាមា’’តិ និសិន្នា ហោន្តិ, តត្រេកោ នក្ខត្តបាឋកោ ភិក្ខុ ឯវំ វទតិ ‘‘អជ្ជ នក្ខត្តំ ទារុណំ, មា ឥទំ កម្មំ ករោថា’’តិ, តេ តស្ស វចនេន ឆន្ទំ វិស្សជ្ជេត្វា តត្ថេវ និសិន្នា ហោន្តិ, អថញ្ញោ អាគន្ត្វា –
Puna bhikkhū ‘‘kiñcideva abbhānādisaṅghakammaṃ karissāmā’’ti nisinnā honti, tatreko nakkhattapāṭhako bhikkhu evaṃ vadati ‘‘ajja nakkhattaṃ dāruṇaṃ, mā idaṃ kammaṃ karothā’’ti, te tassa vacanena chandaṃ vissajjetvā tattheva nisinnā honti, athañño āgantvā –
‘‘នក្ខត្តំ បដិមានេន្តំ, អត្ថោ ពាលំ ឧបច្ចគា’’តិ។ (ជា. ១.១.៤៩) –
‘‘Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, attho bālaṃ upaccagā’’ti. (jā. 1.1.49) –
វត្វា ‘‘កិំ នក្ខត្តេន, ករោថា’’តិ វទតិ។ ឥទំ ឆន្ទបារិវាសិយញ្ចេវ អជ្ឈាសយបារិវាសិយញ្ច។ ឯតស្មិំ បារិវាសិយេ បុន ឆន្ទបារិសុទ្ធិំ អនាហរិត្វា កម្មំ កាតុំ ន វដ្ដតិ។ ឥទំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘បារិវាសិកេន ឆន្ទទានេនា’’តិ។
Vatvā ‘‘kiṃ nakkhattena, karothā’’ti vadati. Idaṃ chandapārivāsiyañceva ajjhāsayapārivāsiyañca. Etasmiṃ pārivāsiye puna chandapārisuddhiṃ anāharitvā kammaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘pārivāsikena chandadānenā’’ti.
បាចិត្តិយំ សិយាតិ ឯវំ វុដ្ឋាបេន្តិយា វុត្តនយេនេវ កម្មវាចាបរិយោសានេ បាចិត្តិយំ សិយាតិ អត្ថោ។
Pācittiyaṃ siyāti evaṃ vuṭṭhāpentiyā vuttanayeneva kammavācāpariyosāne pācittiyaṃ siyāti attho.
២៣៩៩. ឆន្ទំ អវិហាយ វា អវិស្សជ្ជេត្វាវ អវុដ្ឋិតាយ បរិសាយ តុ យថានិសិន្នាយ បរិសាយ វុដ្ឋាបេន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។ វា-សទ្ទោ ឯវការត្ថោ។
2399. Chandaṃ avihāya vā avissajjetvāva avuṭṭhitāya parisāya tu yathānisinnāya parisāya vuṭṭhāpentiyā anāpattīti yojanā. Vā-saddo evakārattho.
ឯកាទសមំ។
Ekādasamaṃ.
២៤០០. ទ្វាទសេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី អនុវស្សំ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១១៧១) សិក្ខាបទេ។ តេរសេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឯកំ វស្សំ ទ្វេ វុដ្ឋាបេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១១៧៥) សិក្ខាបទេ។
2400.Dvādaseti ‘‘yā pana bhikkhunī anuvassaṃ vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1171) sikkhāpade. Teraseti ‘‘yā pana bhikkhunī ekaṃ vassaṃ dve vuṭṭhāpeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1175) sikkhāpade.
ទ្វាទសមតេរសមានិ។
Dvādasamaterasamāni.
កុមារិភូតវគ្គោ អដ្ឋមោ។
Kumāribhūtavaggo aṭṭhamo.
២៤០១. អគិលានាតិ ឆត្តុបាហនេន វូបសមេតព្ពរោគរហិតា។ យថាហ ‘‘អគិលានា នាម យស្សា វិនា ឆត្តុបាហនា ផាសុ ហោតី’’តិ។ ឆត្តញ្ច ឧបាហនា ច ឆត្តុបាហនំ។ តត្ថ ឆត្តំ វុត្តលក្ខណំ, ឧបាហនា វក្ខមានលក្ខណា។ ធារេយ្យាតិ ឧភយំ ឯកតោ ធារេយ្យ។ វិសុំ ធារេន្តិយា ហិ ទុក្កដំ វក្ខតិ។
2401.Agilānāti chattupāhanena vūpasametabbarogarahitā. Yathāha ‘‘agilānā nāma yassā vinā chattupāhanā phāsu hotī’’ti. Chattañca upāhanā ca chattupāhanaṃ. Tattha chattaṃ vuttalakkhaṇaṃ, upāhanā vakkhamānalakkhaṇā. Dhāreyyāti ubhayaṃ ekato dhāreyya. Visuṃ dhārentiyā hi dukkaṭaṃ vakkhati.
២៤០២. ទិវសន្តិ អច្ចន្តសំយោគេ ឧបយោគវចនំ។ សចេ ធារេតីតិ យោជនា។
2402.Divasanti accantasaṃyoge upayogavacanaṃ. Sace dhāretīti yojanā.
២៤០៣. កទ្ទមាទីនីតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន មហាវាលុកាទីនំ គហណំ។
2403.Kaddamādīnīti ettha ādi-saddena mahāvālukādīnaṃ gahaṇaṃ.
២៤០៤. សចេ គច្ឆតីតិ សម្ពន្ធោ។ ទិស្វា គច្ឆាទិកន្តិ ឆត្តេ លគ្គនយោគ្គំ នីចតរំ គច្ឆាទិកំ ទិស្វា។ អាទិ-សទ្ទេន គុម្ពាទីនំ គហណំ។ ទុក្កដន្តិ ឧបាហនមត្តស្សេវ ធារណេ ទុក្កដំ។
2404. Sace gacchatīti sambandho. Disvā gacchādikanti chatte lagganayoggaṃ nīcataraṃ gacchādikaṃ disvā. Ādi-saddena gumbādīnaṃ gahaṇaṃ. Dukkaṭanti upāhanamattasseva dhāraṇe dukkaṭaṃ.
២៤០៥. អបនាមេត្វាតិ សីសតោ អបនាមេត្វា។ ឱមុញ្ចិត្វាតិ បាទតោ ឱមុញ្ចិត្វា។ ហោតិ បាចិត្តិយន្តិ បុន បាចិត្តិយំ ហោតិ។
2405.Apanāmetvāti sīsato apanāmetvā. Omuñcitvāti pādato omuñcitvā. Hoti pācittiyanti puna pācittiyaṃ hoti.
២៤០៦. បយោគគណនាយេវាតិ ឆត្តុបាហនស្ស អបនេត្វា អបនេត្វា ឯកតោ ធារណបយោគគណនាយ។ តិកបាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ ‘‘អគិលានា អគិលានសញ្ញា, វេមតិកា, គិលានសញ្ញា ឆត្តុបាហនំ ធារេតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ (បាចិ. ១១៨១) ឯវំ តិកបាចិត្តិយំ វុត្តំ។ ‘‘គិលានា អគិលានសញ្ញា, គិលានា វេមតិកា, ឆត្តុបាហនំ ធារេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (បាចិ. ១១៨២) ឯវំ ទ្វិកទុក្កដំ តថេវ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។
2406.Payogagaṇanāyevāti chattupāhanassa apanetvā apanetvā ekato dhāraṇapayogagaṇanāya. Tikapācittiyaṃ vuttanti ‘‘agilānā agilānasaññā, vematikā, gilānasaññā chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti pācittiyassā’’ti (pāci. 1181) evaṃ tikapācittiyaṃ vuttaṃ. ‘‘Gilānā agilānasaññā, gilānā vematikā, chattupāhanaṃ dhāreti, āpatti dukkaṭassā’’ti (pāci. 1182) evaṃ dvikadukkaṭaṃ tatheva vuttanti sambandho.
២៤០៧. យត្ថ ភិក្ខូ វា ភិក្ខុនិយោ វា និវសន្តិ, តស្មិំ អារាមេ វា ឧបចារេ វា អបរិក្ខិត្តស្ស អារាមស្ស ឧបចារេ វា។ អាបទាសូតិ រដ្ឋភេទាទិអាបទាសុ។
2407. Yattha bhikkhū vā bhikkhuniyo vā nivasanti, tasmiṃ ārāme vā upacāre vā aparikkhittassa ārāmassa upacāre vā. Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu.
បឋមំ។
Paṭhamaṃ.
២៤០៨. ភិក្ខុនិយាតិ ឯត្ថ ‘‘អគិលានាយា’’តិ សេសោ, បាទេន គន្តុំ សមត្ថាយ អគិលានាយ ភិក្ខុនិយាតិ អត្ថោ។ យថាហ ‘‘អគិលានា នាម សក្កោតិ បទសា គន្តុ’’ន្តិ (បាចិ. ១១៨៧)។ យានំ នាម រថាទិ, តំ ហេដ្ឋា វុត្តសរូបមេវ។
2408.Bhikkhuniyāti ettha ‘‘agilānāyā’’ti seso, pādena gantuṃ samatthāya agilānāya bhikkhuniyāti attho. Yathāha ‘‘agilānā nāma sakkoti padasā gantu’’nti (pāci. 1187). Yānaṃ nāma rathādi, taṃ heṭṭhā vuttasarūpameva.
២៤០៩. អាបទាសូតិ រដ្ឋភេទាទិអាបទាសុ។ ឆត្តុបាហនសិក្ខាបទេ អារាមេ, អារាមូបចារេ ច អនាបត្តិ វុត្តា, ឥធ តថា អវុត្តត្តា សព្ពត្ថាបិ អាបត្តិយេវ វេទិតព្ពា។
2409.Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu. Chattupāhanasikkhāpade ārāme, ārāmūpacāre ca anāpatti vuttā, idha tathā avuttattā sabbatthāpi āpattiyeva veditabbā.
ទុតិយំ។
Dutiyaṃ.
២៤១០. ‘‘យំ កិញ្ចិបិ កដូបិយ’’ន្តិ ឥទំ ‘‘សង្ឃាណិ’’ន្តិ ឯតស្ស អត្ថបទំ។ យថាហ – ‘‘សង្ឃាណិ នាម យា កាចិ កដូបគា’’តិ។ សង្ឃាណិ នាម មេខលាទិកដិបិឡន្ធនំ។ កដូបិយន្តិ កដិប្បទេសោបគំ។
2410.‘‘Yaṃ kiñcipi kaṭūpiya’’nti idaṃ ‘‘saṅghāṇi’’nti etassa atthapadaṃ. Yathāha – ‘‘saṅghāṇi nāma yā kāci kaṭūpagā’’ti. Saṅghāṇi nāma mekhalādikaṭipiḷandhanaṃ. Kaṭūpiyanti kaṭippadesopagaṃ.
២៤១២. កដិសុត្តំ នាម កដិយំ បិឡន្ធនរជ្ជុសុត្តកំ។
2412.Kaṭisuttaṃ nāma kaṭiyaṃ piḷandhanarajjusuttakaṃ.
២៤១៣. ឥធ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ ចិត្តំ អកុសលំ, ឥទំ បន សិក្ខាបទំ លោកវជ្ជំ, ឥតិ ឥទំ ឧភយមេវ វិសេសតា បុរិមសិក្ខាបទតោ ឥមស្ស នានាករណំ។
2413.Idha imasmiṃ sikkhāpade cittaṃ akusalaṃ, idaṃ pana sikkhāpadaṃ lokavajjaṃ, iti idaṃ ubhayameva visesatā purimasikkhāpadato imassa nānākaraṇaṃ.
តតិយំ។
Tatiyaṃ.
២៤១៤. សីសូបគាទិសុ យំ កិញ្ចិ សចេ យា ធារេតិ, តស្សា តស្ស វត្ថុស្ស គណនាយ អាបត្តិយោ សិយុន្តិ យោជនា។ សីសំ ឧបគច្ឆតីតិ សីសូបគំ, សីសេ បិឡន្ធនារហន្តិ អត្ថោ។ អាទិ-សទ្ទេន គីវូបគាទីនំ គហណំ។ យថាហ – ‘‘ឥត្ថាលង្ការោ នាម សីសូបគោ គីវូបគោ ហត្ថូបគោ បាទូបគោ កដូបគោ’’តិ។
2414. Sīsūpagādisu yaṃ kiñci sace yā dhāreti, tassā tassa vatthussa gaṇanāya āpattiyo siyunti yojanā. Sīsaṃ upagacchatīti sīsūpagaṃ, sīse piḷandhanārahanti attho. Ādi-saddena gīvūpagādīnaṃ gahaṇaṃ. Yathāha – ‘‘itthālaṅkāro nāma sīsūpago gīvūpago hatthūpago pādūpago kaṭūpago’’ti.
២៤១៥. ន ច ទោសោតិ យោជនា។ ‘‘សទិសន្តិ បរិទីបិត’’ន្តិ វត្តព្ពេ ឥតិ-សទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោ។
2415. Na ca dosoti yojanā. ‘‘Sadisanti paridīpita’’nti vattabbe iti-saddo luttaniddiṭṭho.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២៤១៦. យេន កេនចិ គន្ធេនាតិ ចន្ទនតគរាទិនា យេន កេនចិ គន្ធកក្កេន។ សវណ្ណាវណ្ណកេន ចាតិ វណ្ណេន សហ វត្តតីតិ សវណ្ណកំ, ហលិទ្ទិកក្កាទិ, នត្ថិ ឯតស្ស ឧព្ពដ្ដនបច្ចយា ទិស្សមានោ វណ្ណវិសេសោតិ អវណ្ណកំ, សាសបកក្កាទិ, សវណ្ណកញ្ច អវណ្ណកញ្ច សវណ្ណាវណ្ណកំ, តេន សវណ្ណាវណ្ណកេន ច។ ឧព្ពដ្ដេត្វា ន្ហាយន្តិយា ន្ហានោសានេ បាចិត្តិយាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។
2416.Yenakenaci gandhenāti candanatagarādinā yena kenaci gandhakakkena. Savaṇṇāvaṇṇakena cāti vaṇṇena saha vattatīti savaṇṇakaṃ, haliddikakkādi, natthi etassa ubbaṭṭanapaccayā dissamāno vaṇṇavisesoti avaṇṇakaṃ, sāsapakakkādi, savaṇṇakañca avaṇṇakañca savaṇṇāvaṇṇakaṃ, tena savaṇṇāvaṇṇakena ca. Ubbaṭṭetvā nhāyantiyā nhānosāne pācittiyāpatti pakāsitāti yojanā.
២៤១៧. សព្ពបយោគេតិ សព្ពស្មិំ បុព្ពបយោគេ។ អាពាធបច្ចយាតិ ទទ្ទុកុដ្ឋាទិរោគបច្ចយា។
2417.Sabbapayogeti sabbasmiṃ pubbapayoge. Ābādhapaccayāti daddukuṭṭhādirogapaccayā.
២៤១៨. ឆដ្ឋន្តិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី វាសិតកេន បិញ្ញាកេន នហាយេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ (បាចិ. ១២០៣) សិក្ខាបទំ។
2418.Chaṭṭhanti ‘‘yā pana bhikkhunī vāsitakena piññākena nahāyeyya, pācittiya’’nti (pāci. 1203) sikkhāpadaṃ.
បញ្ចមឆដ្ឋានិ។
Pañcamachaṭṭhāni.
២៤១៩. យា បន ភិក្ខុនី អញ្ញាយ ភិក្ខុនិយា សចេ ឧព្ពដ្ដាបេយ្យ វា សម្ពាហាបេយ្យ វា, តស្សា ភិក្ខុនិយា តថា បាចិត្តិយាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។
2419. Yā pana bhikkhunī aññāya bhikkhuniyā sace ubbaṭṭāpeyya vā sambāhāpeyya vā, tassā bhikkhuniyā tathā pācittiyāpatti hotīti yojanā.
២៤២០. ឯត្ថ ឥមស្មិំ ឧព្ពដ្ដនេ, សម្ពាហនេ ច ហត្ថំ អមោចេត្វា ឧព្ពដ្ដនេ ឯកា អាបត្តិ សិយា, ហត្ថំ មោចេត្វា មោចេត្វា ឧព្ពដ្ដនេ បយោគគណនាយ សិយាតិ យោជនា។
2420.Ettha imasmiṃ ubbaṭṭane, sambāhane ca hatthaṃ amocetvā ubbaṭṭane ekā āpatti siyā, hatthaṃ mocetvā mocetvā ubbaṭṭane payogagaṇanāya siyāti yojanā.
២៤២១. អាបទាសូតិ ចោរភយាទីហិ សរីរកម្បនាទីសុ។ គិលានាយាតិ អន្តមសោ មគ្គគមនបរិស្សមេនាបិ អាពាធិកាយ។
2421.Āpadāsūti corabhayādīhi sarīrakampanādīsu. Gilānāyāti antamaso maggagamanaparissamenāpi ābādhikāya.
២៤២២. អដ្ឋមសិក្ខាបទេ ‘‘សិក្ខមានាយា’’តិ ច នវមសិក្ខាបទេ ‘‘សាមណេរិយា’’តិ ច ទសមសិក្ខាបទេ ‘‘គិហិនិយា’’តិ ច វិសេសំ វជ្ជេត្វា អវសេសវិនិច្ឆយោ សត្តមេនេវ សមានោតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘អដ្ឋមាទីនិ តីណិបី’’តិ។
2422. Aṭṭhamasikkhāpade ‘‘sikkhamānāyā’’ti ca navamasikkhāpade ‘‘sāmaṇeriyā’’ti ca dasamasikkhāpade ‘‘gihiniyā’’ti ca visesaṃ vajjetvā avasesavinicchayo sattameneva samānoti dassetumāha ‘‘aṭṭhamādīni tīṇipī’’ti.
សត្តមដ្ឋមនវមទសមានិ។
Sattamaṭṭhamanavamadasamāni.
២៤២៣. អន្តោឧបចារស្មិន្តិ ទ្វាទសរតនព្ភន្តរេ។ ‘‘ភិក្ខុស្ស បុរតោ’’តិ ឥទំ ឧបលក្ខណំ។ តស្មា បុរតោ វា ហោតុ បច្ឆតោ វា បស្សតោ វា, សមន្តតោ ទ្វាទសរតនព្ភន្តរេតិ និទស្សនបទមេតំ។ ឆមាយបីតិ អនន្តរហិតាយ ភូមិយាបិ។ យា និសីទេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ។ ន វដ្ដតិ បាចិត្តិយាបត្តិ ហោតីតិ អត្ថោ។
2423.Antoupacārasminti dvādasaratanabbhantare. ‘‘Bhikkhussa purato’’ti idaṃ upalakkhaṇaṃ. Tasmā purato vā hotu pacchato vā passato vā, samantato dvādasaratanabbhantareti nidassanapadametaṃ. Chamāyapīti anantarahitāya bhūmiyāpi. Yā nisīdeyyāti sambandho. Na vaṭṭati pācittiyāpatti hotīti attho.
២៤២៤. តិកបាចិត្តិយំ វុត្តន្តិ អនាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, វេមតិកា, អាបុច្ឆិតសញ្ញាតិ តីសុ វិកប្បេសុ បាចិត្តិយត្តយំ វុត្តំ។ អាបុច្ឆិតេ អនាបុច្ឆិតសញ្ញា, វេមតិកា វា ភិក្ខុស្ស បុរតោ និសីទេយ្យាតិ វិកប្បទ្វយេ ទុក្កដទ្វយំ ហោតិ។ អាបទាសូតិ រដ្ឋភេទាទិអាបទាសុ។ អាបុច្ឆិតុញ្ច ឋាតុញ្ច អសក្កោន្តិយា គិលានាយ។
2424.Tikapācittiyaṃ vuttanti anāpucchite anāpucchitasaññā, vematikā, āpucchitasaññāti tīsu vikappesu pācittiyattayaṃ vuttaṃ. Āpucchite anāpucchitasaññā, vematikā vā bhikkhussa purato nisīdeyyāti vikappadvaye dukkaṭadvayaṃ hoti. Āpadāsūti raṭṭhabhedādiāpadāsu. Āpucchituñca ṭhātuñca asakkontiyā gilānāya.
២៤២៥. និបជ្ជនំ ក្រិយំ។ អនាបុច្ឆនំ អក្រិយំ។
2425. Nipajjanaṃ kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
ឯកាទសមំ។
Ekādasamaṃ.
២៤២៦. ឱកាសោ កតោ យេន សោ ឱកាសកតោ, ន ឱកាសកតោ អនោកាសកតោ, តំ, អកតោកាសន្តិ អត្ថោ, ‘‘អសុកស្មិំ នាម ឋានេ បុច្ឆាមី’’តិ អត្តនា បុច្ឆិតព្ពវិនយាទីនំ នាមំ គហេត្វា ឱកាសំ ការាបនកាលេ អធិវាសនវសេន អកតោកាសន្តិ វុត្តំ ហោតិ។ ទោសតាតិ បាចិត្តិយាបត្តិ។ ឯកស្មិំ បិដកេ ឱកាសំ ការាបេត្វា អញ្ញស្មិំ បិដកេ បញ្ហំ បុច្ឆន្តិយាបិ បាចិត្តិយំ ហោតីតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘វិនយេ ចា’’តិអាទិ។
2426. Okāso kato yena so okāsakato, na okāsakato anokāsakato, taṃ, akatokāsanti attho, ‘‘asukasmiṃ nāma ṭhāne pucchāmī’’ti attanā pucchitabbavinayādīnaṃ nāmaṃ gahetvā okāsaṃ kārāpanakāle adhivāsanavasena akatokāsanti vuttaṃ hoti. Dosatāti pācittiyāpatti. Ekasmiṃ piṭake okāsaṃ kārāpetvā aññasmiṃ piṭake pañhaṃ pucchantiyāpi pācittiyaṃ hotīti dassetumāha ‘‘vinaye cā’’tiādi.
បុច្ឆន្តិយាបិ ចាតិ ឯត្ថ បិ-សទ្ទេន ‘‘អភិធម្មំ បុច្ឆន្តិយាបី’’តិ ឥទញ្ច អនុត្តសមុច្ចយត្ថេន ច-សទ្ទេន ‘‘សុត្តន្តេ ឱកាសំ ការាបេត្វា វិនយំ វា អភិធម្មំ វា បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្ស។ អភិធម្មេ ឱកាសំ ការាបេត្វា សុត្តន្តំ វា វិនយំ វា បុច្ឆតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’’តិ ឥទញ្ច សង្គហិតំ។
Pucchantiyāpi cāti ettha pi-saddena ‘‘abhidhammaṃ pucchantiyāpī’’ti idañca anuttasamuccayatthena ca-saddena ‘‘suttante okāsaṃ kārāpetvā vinayaṃ vā abhidhammaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassa. Abhidhamme okāsaṃ kārāpetvā suttantaṃ vā vinayaṃ vā pucchati, āpatti pācittiyassā’’ti idañca saṅgahitaṃ.
២៤២៧. អនោទិស្សាតិ ‘‘អសុកស្មិំ នាម បុច្ឆាមី’’តិ ឯវំ អនិយមេត្វា កេវលំ ‘‘បុច្ឆិតព្ពំ អត្ថិ, បុច្ឆាមិ អយ្យា’’តិ ឯវំ វត្វា។
2427.Anodissāti ‘‘asukasmiṃ nāma pucchāmī’’ti evaṃ aniyametvā kevalaṃ ‘‘pucchitabbaṃ atthi, pucchāmi ayyā’’ti evaṃ vatvā.
ទ្វាទសមំ។
Dvādasamaṃ.
២៤២៨-៩. សំកច្ចិកន្តិ ថនវេឋនចីវរំ, តំ បន បារុបន្តិយា អធក្ខកំ ឧព្ភនាភិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេន្តិយា បារុបិតព្ពំ។ តេនាហ មាតិកដ្ឋកថាយំ ‘‘អសំកច្ចិកាតិ អធក្ខកឧព្ភនាភិមណ្ឌលសង្ខាតស្ស សរីរស្ស បដិច្ឆាទនត្ថំ អនុញ្ញាតសំកច្ចិកចីវររហិតា’’តិ (កង្ខា. អដ្ឋ. អសំកច្ចិកសិក្ខាបទវណ្ណនា)។ ‘‘សំកច្ចិកាយ បមាណំ តិរិយំ ទិយឌ្ឍហត្ថន្តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ វុត្ត’’ន្តិ (វជិរ. ដី. បាចិត្តិយ ១២២៤-១២២៦) វជិរពុទ្ធិត្ថេរោ។ បរិក្ខេបោក្កមេតិ បរិក្ខេបស្ស អន្តោបវេសនេ។ ឧបចារោក្កមេបីតិ អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ទុតិយលេឌ្ឌុបាតព្ភន្តរបវេសនេបិ។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ ឯសេវ នយោតិ ‘‘បឋមេ បាទេ ទុក្កដំ, ទុតិយេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ យថាវុត្តោយេវ នយោ មតោ វិញ្ញាតោតិ អត្ថោ។
2428-9.Saṃkaccikanti thanaveṭhanacīvaraṃ, taṃ pana pārupantiyā adhakkhakaṃ ubbhanābhimaṇḍalaṃ paṭicchādentiyā pārupitabbaṃ. Tenāha mātikaṭṭhakathāyaṃ ‘‘asaṃkaccikāti adhakkhakaubbhanābhimaṇḍalasaṅkhātassa sarīrassa paṭicchādanatthaṃ anuññātasaṃkaccikacīvararahitā’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. asaṃkaccikasikkhāpadavaṇṇanā). ‘‘Saṃkaccikāya pamāṇaṃ tiriyaṃ diyaḍḍhahatthanti porāṇagaṇṭhipade vutta’’nti (vajira. ṭī. pācittiya 1224-1226) vajirabuddhitthero. Parikkhepokkameti parikkhepassa antopavesane. Upacārokkamepīti aparikkhittassa gāmassa dutiyaleḍḍupātabbhantarapavesanepi. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Eseva nayoti ‘‘paṭhame pāde dukkaṭaṃ, dutiye pācittiya’’nti yathāvuttoyeva nayo mato viññātoti attho.
២៤៣០. អាបទាសុបីតិ មហគ្ឃំ ហោតិ សំកច្ចិកំ, បារុបិត្វា គច្ឆន្តិយា ច ឧបទ្ទវោ ឧប្បជ្ជតិ, ឯវរូបាសុ អាបទាសុ អនាបត្តិ។
2430.Āpadāsupīti mahagghaṃ hoti saṃkaccikaṃ, pārupitvā gacchantiyā ca upaddavo uppajjati, evarūpāsu āpadāsu anāpatti.
២៤៣១. សេសន្តិ ឥធ សរូបតោ អទស្សិតញ្ច។ វុត្តនយេនេវាតិ មាតិកាបទភាជនាទីសុ វុត្តនយេនេវ។ សុនិបុណស្មិំ ធម្មជាតំ, អត្ថជាតញ្ច វិភាវេតិ វិវិធេនាការេន បកាសេតីតិ វិភាវី, តេន វិភាវិនា។
2431.Sesanti idha sarūpato adassitañca. Vuttanayenevāti mātikāpadabhājanādīsu vuttanayeneva. Sunipuṇasmiṃ dhammajātaṃ, atthajātañca vibhāveti vividhenākārena pakāsetīti vibhāvī, tena vibhāvinā.
តេរសមំ។
Terasamaṃ.
ឆត្តុបាហនវគ្គោ នវមោ។
Chattupāhanavaggo navamo.
ឯវំ នវហិ វគ្គេហិ ភិក្ខុនីនំ ភិក្ខូហិ អសាធារណានិ ឆន្នវុតិ សិក្ខាបទានិ ទស្សេត្វា ឥតោ បរេសុ មុសាវាទវគ្គាទីសុ សត្តសុ វគ្គេសុ ភិក្ខូហិ សាធារណសិក្ខាបទានិ ភិក្ខុបាតិមោក្ខវិនិច្ឆយកថាយ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពានីតិ តានិ ឥធ ន ទស្សិតានិ។
Evaṃ navahi vaggehi bhikkhunīnaṃ bhikkhūhi asādhāraṇāni channavuti sikkhāpadāni dassetvā ito paresu musāvādavaggādīsu sattasu vaggesu bhikkhūhi sādhāraṇasikkhāpadāni bhikkhupātimokkhavinicchayakathāya vuttanayeneva veditabbānīti tāni idha na dassitāni.
សព្ពានេវ ភិក្ខុនីនំ ខុទ្ទកេសុ ឆន្នវុតិ, ភិក្ខូនំ ទ្វេនវុតីតិ អដ្ឋាសីតិសតំ សិក្ខាបទានិ។ តតោ បរំ សកលំ ភិក្ខុនិវគ្គំ, បរម្បរភោជនំ, អនតិរិត្តភោជនំ, អនតិរិត្តេន អភិហដ្ឋុំ បវារណំ, បណីតភោជនវិញ្ញត្តិ, អចេលកសិក្ខាបទំ, ទុដ្ឋុល្លបអច្ឆាទនំ, ឩនវីសតិវស្សឧបសម្បាទនំ, មាតុគាមេន សទ្ធិំ សំវិធាយ អទ្ធានគមនំ, រាជន្តេបុរប្បវេសនំ , សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា វិកាលេ គាមប្បវេសនំ, និសីទនំ, វស្សិកសាដិកន្តិ ឥមានិ ពាវីសតិ សិក្ខាបទានិ អបនេត្វា សេសានិ សតញ្ច ឆសដ្ឋិ ច សិក្ខាបទានិ ភិក្ខុនិបាតិមោក្ខុទ្ទេសមគ្គេន ឧទ្ទិដ្ឋានីតិ វេទិតព្ពានិ។
Sabbāneva bhikkhunīnaṃ khuddakesu channavuti, bhikkhūnaṃ dvenavutīti aṭṭhāsītisataṃ sikkhāpadāni. Tato paraṃ sakalaṃ bhikkhunivaggaṃ, paramparabhojanaṃ, anatirittabhojanaṃ, anatirittena abhihaṭṭhuṃ pavāraṇaṃ, paṇītabhojanaviññatti, acelakasikkhāpadaṃ, duṭṭhullapaacchādanaṃ, ūnavīsativassaupasampādanaṃ, mātugāmena saddhiṃ saṃvidhāya addhānagamanaṃ, rājantepurappavesanaṃ , santaṃ bhikkhuṃ anāpucchā vikāle gāmappavesanaṃ, nisīdanaṃ, vassikasāṭikanti imāni bāvīsati sikkhāpadāni apanetvā sesāni satañca chasaṭṭhi ca sikkhāpadāni bhikkhunipātimokkhuddesamaggena uddiṭṭhānīti veditabbāni.
តត្រាយំ សង្ខេបតោ អសាធារណសិក្ខាបទេសុ សមុដ្ឋានវិនិច្ឆយោ – គិរគ្គសមជ្ជា, ចិត្តាគារសិក្ខាបទំ, សង្ឃាណិ, ឥត្ថាលង្ការោ, គន្ធវណ្ណកោ, វាសិតកបិញ្ញាកោ, ភិក្ខុនិអាទីហិ ឧម្មទ្ទនបរិមទ្ទនានីតិ ឥមានិ ទស សិក្ខាបទានិ អចិត្តកានិ, លោកវជ្ជានិ, អកុសលចិត្តានិ។ អយំ បនេត្ថ អធិប្បាយោ – វិនាបិ ចិត្តេន អាបជ្ជិតព្ពត្តា អចិត្តកានិ, ចិត្តេ បន សតិ អកុសលេនេវ អាបជ្ជិតព្ពត្តា លោកវជ្ជានិ ចេវ អកុសលចិត្តានិ ច។ អវសេសានិ អចិត្តកានិ បណ្ណត្តិវជ្ជានេវ។ ចោរិវុដ្ឋាបនំ, គាមន្តរំ, អារាមសិក្ខាបទំ, គព្ភិនិវគ្គេ អាទិតោ បដ្ឋាយ សត្ត, កុមារិភូតវគ្គេ អាទិតោ បដ្ឋាយ បញ្ច, បុរិសសំសដ្ឋំ, បារិវាសិយឆន្ទទានំ, អនុវស្សវុដ្ឋាបនំ, ឯកន្តរិកវុដ្ឋាបនន្តិ ឥមានិ ឯកូនវីសតិ សិក្ខាបទានិ សចិត្តកានិ, បណ្ណត្តិវជ្ជានិ។ អវសេសានិ សចិត្តកានិ លោកវជ្ជានេវាតិ។
Tatrāyaṃ saṅkhepato asādhāraṇasikkhāpadesu samuṭṭhānavinicchayo – giraggasamajjā, cittāgārasikkhāpadaṃ, saṅghāṇi, itthālaṅkāro, gandhavaṇṇako, vāsitakapiññāko, bhikkhuniādīhi ummaddanaparimaddanānīti imāni dasa sikkhāpadāni acittakāni, lokavajjāni, akusalacittāni. Ayaṃ panettha adhippāyo – vināpi cittena āpajjitabbattā acittakāni, citte pana sati akusaleneva āpajjitabbattā lokavajjāni ceva akusalacittāni ca. Avasesāni acittakāni paṇṇattivajjāneva. Corivuṭṭhāpanaṃ, gāmantaraṃ, ārāmasikkhāpadaṃ, gabbhinivagge ādito paṭṭhāya satta, kumāribhūtavagge ādito paṭṭhāya pañca, purisasaṃsaṭṭhaṃ, pārivāsiyachandadānaṃ, anuvassavuṭṭhāpanaṃ, ekantarikavuṭṭhāpananti imāni ekūnavīsati sikkhāpadāni sacittakāni, paṇṇattivajjāni. Avasesāni sacittakāni lokavajjānevāti.
ឥតិ វិនយត្ថសារសន្ទីបនិយា វិនយវិនិច្ឆយវណ្ណនាយ
Iti vinayatthasārasandīpaniyā vinayavinicchayavaṇṇanāya
បាចិត្តិយកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Pācittiyakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
