| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៣. ឱវាទវគ្គោ
3. Ovādavaggo
១. ឱវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា
1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
១៤៤. កថានុសារេនាតិ យោ ភិក្ខុនោវាទកត្ថិកោ កិំសីលោ កិំសមាចារោ កតរកុលា បព្ពជិតោតិអាទិ កថានុសារេនាតិ អត្ថោ។ សគ្គមគ្គគមនេបីតិ អបិ-សទ្ទេន មោក្ខគមនេបិ។ ‘‘លក្ខណប្បដិវេធបដិសំយុត្តោ’’តិ អដ្ឋគរុធម្មានុសារេន វត្តព្ពំ ធម្មកថំ សន្ធាយ វុត្តំ។
144.Kathānusārenāti yo bhikkhunovādakatthiko kiṃsīlo kiṃsamācāro katarakulā pabbajitotiādi kathānusārenāti attho. Saggamaggagamanepīti api-saddena mokkhagamanepi. ‘‘Lakkhaṇappaṭivedhapaṭisaṃyutto’’ti aṭṭhagarudhammānusārena vattabbaṃ dhammakathaṃ sandhāya vuttaṃ.
១៤៥-១៤៧. និស្សីមន្តិ វិហារេ ពទ្ធសីមតោ អញ្ញំ អពទ្ធសីមំ, គាមសីមាទិន្តិ អត្ថោ។ ‘‘សុបិនន្តេនបី’’តិ ន សព្ពេសន្តិ ឥធ ពាហុល្លនយេន វុត្តំ។ ឆព្ពគ្គិយា ហិ កេចិ វីសតិវស្សាបិ អត្ថិ អតិរេកវីសតិវស្សាបីតិ ឥមិនា ឥមំ មជ្ឈិមពោធិកាលេ បញ្ញត្តន្តិ វិញ្ញាយតិ។ ‘‘សីលវា ហោតី’’តិ វត្វា តស្ស ចតុព្ពិធត្តា ឥធ អធិប្បេតសីលមេវ ទស្សេតុំ ‘‘បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ គណ្ឋានុគណ្ឋិបទេសុ ‘‘សតិសំវរាទយោ ឥធ នាធិប្បេតា, តេន វិភង្គបាឋំ ទស្សេតិ អដ្ឋកថាចរិយោ’’តិ វុត្តំ។ អត្ថតោតិ បាឡិអត្ថតោ។ ការណតោតិ ការណូបបត្តិតោ, អដ្ឋកថាតោតិ អធិប្បាយោ។ អថ វា ការណតោតិ ធម្មតោ, តេន អត្ថតោ ធម្មតោតិ វុត្តំ ហោតិ។ អថ វា អត្ថតោតិ ផលតោ។ ‘‘ការណតោតិ ហេតុតោ។ ធម្មបទម្បិ ជាតកេន សហា’’តិ លិខិតំ។ បញ្ហំ កថេតុន្តិ ‘‘បញ្ហំ បុដ្ឋោ កថេតី’’តិ ឯត្ថ ភិក្ខុនិយា បុដ្ឋេន ‘‘ន ជានាមី’’តិ ន សក្កា កថេតុំ។ ‘‘ន ខោ បន តំ ភគវន្ត’’ន្តិ បាឋោ។ ‘‘ន ខោ បនេត’’ន្តិ ច លិខន្តិ, តំ ន សុន្ទរំ។ ‘‘កាសាយវត្ថវសនាយា’’តិ វចនតោ បារាជិកាយបិ ន វដ្ដតិ។ ភិក្ខុនិយា កាយសំសគ្គមេវ វុត្តំ។ មេថុនេន ហិ ភិក្ខុនីទូសកោ ហោតិ។
145-147.Nissīmanti vihāre baddhasīmato aññaṃ abaddhasīmaṃ, gāmasīmādinti attho. ‘‘Supinantenapī’’ti na sabbesanti idha bāhullanayena vuttaṃ. Chabbaggiyā hi keci vīsativassāpi atthi atirekavīsativassāpīti iminā imaṃ majjhimabodhikāle paññattanti viññāyati. ‘‘Sīlavā hotī’’ti vatvā tassa catubbidhattā idha adhippetasīlameva dassetuṃ ‘‘pātimokkhasaṃvarasaṃvuto’’tiādi vuttaṃ. Gaṇṭhānugaṇṭhipadesu ‘‘satisaṃvarādayo idha nādhippetā, tena vibhaṅgapāṭhaṃ dasseti aṭṭhakathācariyo’’ti vuttaṃ. Atthatoti pāḷiatthato. Kāraṇatoti kāraṇūpapattito, aṭṭhakathātoti adhippāyo. Atha vā kāraṇatoti dhammato, tena atthato dhammatoti vuttaṃ hoti. Atha vā atthatoti phalato. ‘‘Kāraṇatoti hetuto. Dhammapadampi jātakena sahā’’ti likhitaṃ. Pañhaṃ kathetunti ‘‘pañhaṃ puṭṭho kathetī’’ti ettha bhikkhuniyā puṭṭhena ‘‘na jānāmī’’ti na sakkā kathetuṃ. ‘‘Na kho pana taṃ bhagavanta’’nti pāṭho. ‘‘Na kho paneta’’nti ca likhanti, taṃ na sundaraṃ. ‘‘Kāsāyavatthavasanāyā’’ti vacanato pārājikāyapi na vaṭṭati. Bhikkhuniyā kāyasaṃsaggameva vuttaṃ. Methunena hi bhikkhunīdūsako hoti.
១៤៨-៩. ភិក្ខូនំ សន្តិកេ ឧបសម្បន្នា នាម បរិវត្តលិង្គា, បញ្ចសតា សាកិយានិយោ វា។ ‘‘ធម្មទេសនាបត្តិមោចនត្ថំ បនា’’តិ វចនតោ មាតុគាមគ្គហណេន សព្ពត្ថ ភិក្ខុនីសង្គហំ គច្ឆតីតិ សិទ្ធំ។ ភិក្ខុនិគ្គហណេន បន មាតុគាមោ តិរិយំ តរណសិក្ខាបទេ (បាចិ. ១៨៧-១៩០) សង្គហិតោ, ន អញ្ញត្ថ។ ‘‘ឱសារេតព្ពា’’តិ បាឡិបាឋោ, បាឡិ ឱសារេតព្ពាតិ អត្ថោ ។ ‘‘ឱសារេតព្ព’’ន្តិ អដ្ឋកថាបាឡិ។ ឯកស្មិំ ឋានេ វន្ទិតេ ទោសាភាវតោ ពហូសុ ឯកាយ វន្ទិតេ វដ្ដតីតិ ចេ? ភិក្ខូហិ កត្តព្ពំ នត្ថិ, ភិក្ខុនិយាយេវ កត្តព្ពំ, តស្មា ន វដ្ដតិ ។ ‘‘យត្ថ កត្ថចិ និសិន្នាយាតិ អន្តោទ្វាទសហត្ថេ និសិន្នាយា’’តិ វទន្តិ។ ន និមន្តិតា ហុត្វា គន្តុកាមាតិ និមន្តិតា ហុត្វា គន្តុកាមា ភិក្ខូ ឥធ នាធិប្បេតា, វស្សំ ឧបគន្តុកាមាវ អធិប្បេតាតិ អត្ថោ។ យតោ បនាតិ ភិក្ខុនីវិហារតោ។ តត្ថាតិ ភិក្ខុនីវិហារេ។ កិញ្ចាបិ ‘‘ឱវាទទាយកា ភិក្ខូ’’តិ វចនតោ ឱវាទទាយកេហេវ សភិក្ខុកោ អាវាសោ ហោតិ, ន សព្ពេហីតិ អាបន្នោ, តថាបិ អសតិ ភិក្ខុនោវាទកេ ឱវាទសំវាសានំ អត្ថាយ យាចនត្ថាយ អវស្សំ គន្តព្ពត្តា អញ្ញេហិបិ ភិក្ខូហិ សភិក្ខុកោបិ សភិក្ខុកោ ឯវាតិ វេទិតព្ពោ។ សា រក្ខិតព្ពាតិ វស្សច្ឆេទាបត្តិ រក្ខិតព្ពា។ កស្មា? អាបទាសុ ហីតិអាទិ។ ‘‘អយំ ឧបោសថោ ចាតុទ្ទសិកោតិ បុច្ឆិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ, តម្បិ តេរសិយំយេវ, ឯតរហិ បន ភិក្ខុនិយោ ចាតុទ្ទសិយំយេវ គន្ត្វា ‘‘កទា អយ្យ ឧបោសថោ’’តិ បុច្ឆន្តិ។ ‘‘ជាយាយោ វា ជារិយោ វា’’តិ អធិប្បាយេន វុត្តំ កិរ។ ‘‘គច្ឆេយ្យ ចេ, អាបត្តី’’តិ បាឋោ។ ទ្វេ តិស្សោតិ ទ្វីហិ តីហិ។ ឯកតោ អាគតានំ វសេន ‘‘តាហី’’តិ ពហុវចនំ វុត្តន្តិ អធិប្បាយោ។ ‘‘ឯកា ភិក្ខុនី វា ពហូ ភិក្ខុនី វា ពហូហិ ភិក្ខុនុបស្សយេហិ ឱវាទត្ថាយ បេសិតា’’តិ វចនស្ស វិត្ថារោ ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ ច អយ្យ ភិក្ខុនិយោ ចា’’តិអាទិនា វុត្តោ។ ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ ច អយ្យ ភិក្ខុនិយោ ចា’តិអាទិ នានាឧបស្សយេហិ បេសិតាយ វចន’’ន្តិ ច ‘‘អបរិបុណ្ណសង្ឃបុគ្គលនានាវាសទុតិយវចនវសេន បញ្ចក្ខត្តុំ ឧបសង្កមនំ វុត្ត’’ន្តិ ច លិខិតំ។ យស្មិំ អាវាសេ បាតិមោក្ខុទ្ទេសោ ន បវត្តតិ, តត្ថាបិ យាចនំ សម្បដិច្ឆិត្វា បុនទិវសេ យេន បដិគ្គហិតំ, តេន ‘‘នត្ថិ កោចិ ភិក្ខុ ភិក្ខុនោវាទកោ សម្មតោ’’តិអាទិ វត្តព្ពំ។ អត្ថិ ចេ សម្មតោ, និទ្ទិសិតព្ពោ។ ‘‘សយមេវ ចេ សម្មតោ, អហ’ន្តិ វត្តព្ព’’ន្តិ វុត្តំ។ សចេ សម្មតោ វា ឱវាទបដិគ្គាហកោ វា បាតិមោក្ខំ ឧទ្ទិសតិ, អញ្ញេន អារោចាបេតព្ពន្តិ ឯកេ, ‘‘អត្តនាបិ អារោចេតុំ វដ្ដតី’’តិ ច វទន្តិ។ កេសុចិ បោត្ថកេសុ ‘‘អយ្យានំ បវារេតី’’តិ លិខិតំ, ឯវំ សតិ ‘‘អយ្យស្ស បវារេមី’’តិ វត្តព្ពំ, បោត្ថកេ នត្ថិ។
148-9. Bhikkhūnaṃ santike upasampannā nāma parivattaliṅgā, pañcasatā sākiyāniyo vā. ‘‘Dhammadesanāpattimocanatthaṃ panā’’ti vacanato mātugāmaggahaṇena sabbattha bhikkhunīsaṅgahaṃ gacchatīti siddhaṃ. Bhikkhuniggahaṇena pana mātugāmo tiriyaṃ taraṇasikkhāpade (pāci. 187-190) saṅgahito, na aññattha. ‘‘Osāretabbā’’ti pāḷipāṭho, pāḷi osāretabbāti attho . ‘‘Osāretabba’’nti aṭṭhakathāpāḷi. Ekasmiṃ ṭhāne vandite dosābhāvato bahūsu ekāya vandite vaṭṭatīti ce? Bhikkhūhi kattabbaṃ natthi, bhikkhuniyāyeva kattabbaṃ, tasmā na vaṭṭati . ‘‘Yattha katthaci nisinnāyāti antodvādasahatthe nisinnāyā’’ti vadanti. Na nimantitā hutvā gantukāmāti nimantitā hutvā gantukāmā bhikkhū idha nādhippetā, vassaṃ upagantukāmāva adhippetāti attho. Yato panāti bhikkhunīvihārato. Tatthāti bhikkhunīvihāre. Kiñcāpi ‘‘ovādadāyakā bhikkhū’’ti vacanato ovādadāyakeheva sabhikkhuko āvāso hoti, na sabbehīti āpanno, tathāpi asati bhikkhunovādake ovādasaṃvāsānaṃ atthāya yācanatthāya avassaṃ gantabbattā aññehipi bhikkhūhi sabhikkhukopi sabhikkhuko evāti veditabbo. Sā rakkhitabbāti vassacchedāpatti rakkhitabbā. Kasmā? Āpadāsu hītiādi. ‘‘Ayaṃ uposatho cātuddasikoti pucchitabba’’nti vuttaṃ, tampi terasiyaṃyeva, etarahi pana bhikkhuniyo cātuddasiyaṃyeva gantvā ‘‘kadā ayya uposatho’’ti pucchanti. ‘‘Jāyāyo vā jāriyo vā’’ti adhippāyena vuttaṃ kira. ‘‘Gaccheyya ce, āpattī’’ti pāṭho. Dve tissoti dvīhi tīhi. Ekato āgatānaṃ vasena ‘‘tāhī’’ti bahuvacanaṃ vuttanti adhippāyo. ‘‘Ekā bhikkhunī vā bahū bhikkhunī vā bahūhi bhikkhunupassayehi ovādatthāya pesitā’’ti vacanassa vitthāro ‘‘bhikkhunisaṅgho ca ayya bhikkhuniyo cā’’tiādinā vutto. ‘‘Bhikkhunisaṅgho ca ayya bhikkhuniyo cā’tiādi nānāupassayehi pesitāya vacana’’nti ca ‘‘aparipuṇṇasaṅghapuggalanānāvāsadutiyavacanavasena pañcakkhattuṃ upasaṅkamanaṃ vutta’’nti ca likhitaṃ. Yasmiṃ āvāse pātimokkhuddeso na pavattati, tatthāpi yācanaṃ sampaṭicchitvā punadivase yena paṭiggahitaṃ, tena ‘‘natthi koci bhikkhu bhikkhunovādako sammato’’tiādi vattabbaṃ. Atthi ce sammato, niddisitabbo. ‘‘Sayameva ce sammato, aha’nti vattabba’’nti vuttaṃ. Sace sammato vā ovādapaṭiggāhako vā pātimokkhaṃ uddisati, aññena ārocāpetabbanti eke, ‘‘attanāpi ārocetuṃ vaṭṭatī’’ti ca vadanti. Kesuci potthakesu ‘‘ayyānaṃ pavāretī’’ti likhitaṃ, evaṃ sati ‘‘ayyassa pavāremī’’ti vattabbaṃ, potthake natthi.
ឱវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ovādasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៣. ឱវាទវគ្គោ • 3. Ovādavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១. ឱវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ១. ឱវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១. ឱវាទសិក្ខាបទវណ្ណនា • 1. Ovādasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ១. ឱវាទសិក្ខាបទ-អត្ថយោជនា • 1. Ovādasikkhāpada-atthayojanā
