| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / วินยวินิจฺฉย-อุตฺตรวินิจฺฉย • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya |
นิสฺสคฺคิยกถา
Nissaggiyakathā
๕๕๑.
551.
โขมํ กปฺปาสโกเสยฺยํ, สาณํ ภงฺคญฺจ กมฺพลํ;
Khomaṃ kappāsakoseyyaṃ, sāṇaṃ bhaṅgañca kambalaṃ;
จีวรํ ฉพฺพิธํ วุตฺตํ, ชาติโต ปน กปฺปิยํฯ
Cīvaraṃ chabbidhaṃ vuttaṃ, jātito pana kappiyaṃ.
๕๕๒.
552.
ทุกูลเญฺจว ปตฺตุณฺณํ, จินํ โสมารปฎฺฎกํ;
Dukūlañceva pattuṇṇaṃ, cinaṃ somārapaṭṭakaṃ;
อิทฺธิชํ เทวทินฺนญฺจ, ตเสฺสตํ อนุโลมิกํฯ
Iddhijaṃ devadinnañca, tassetaṃ anulomikaṃ.
๕๕๓.
553.
ติจีวรํ ปริกฺขาร-โจฬญฺจ มุขปุญฺฉนํ;
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷañca mukhapuñchanaṃ;
นิสีทนมธิเฎฺฐยฺย, ปจฺจตฺถรณเมว จฯ
Nisīdanamadhiṭṭheyya, paccattharaṇameva ca.
๕๕๔.
554.
เอกาหมฺปิ วินา ภิกฺขุ, น วเสยฺย ติจีวรํ;
Ekāhampi vinā bhikkhu, na vaseyya ticīvaraṃ;
น วเสยฺย ตถาธิฎฺฐา, จาตุมาสํ นิสีทนํฯ
Na vaseyya tathādhiṭṭhā, cātumāsaṃ nisīdanaṃ.
๕๕๕.
555.
รชิตฺวา กปฺปิยํ พินฺทุํ, ทตฺวา ตตฺถ ติจีวรํ;
Rajitvā kappiyaṃ binduṃ, datvā tattha ticīvaraṃ;
อุปปนฺนํ ปมาเณน, อธิฎฺฐาตพฺพเมว ตํฯ
Upapannaṃ pamāṇena, adhiṭṭhātabbameva taṃ.
๕๕๖.
556.
ปจฺฉิมเนฺตน สงฺฆาฎิ, ทีฆโส มุฎฺฐิปญฺจกา;
Pacchimantena saṅghāṭi, dīghaso muṭṭhipañcakā;
มุฎฺฐิตฺติกา จ ติริยํ, อุตฺตมเนฺตน สา ปนฯ
Muṭṭhittikā ca tiriyaṃ, uttamantena sā pana.
๕๕๗.
557.
สตฺถุโน จีวรูนาปิ, วฎฺฎตีติ ปกาสิตา;
Satthuno cīvarūnāpi, vaṭṭatīti pakāsitā;
อิทเมวุตฺตราสเงฺค, ปมาณํ ปริทีปิตํฯ
Idamevuttarāsaṅge, pamāṇaṃ paridīpitaṃ.
๕๕๘.
558.
มุฎฺฐิปญฺจกํ ทีฆนฺตํ, ปมาณํ ติริยนฺตโต;
Muṭṭhipañcakaṃ dīghantaṃ, pamāṇaṃ tiriyantato;
อฑฺฒเตยฺยํ ทฺวิหตฺถํ วา, เสเส อนฺตรวาสเกฯ
Aḍḍhateyyaṃ dvihatthaṃ vā, sese antaravāsake.
๕๕๙.
559.
อหตาหตกปฺปานํ, สงฺฆาฎิ ทิคุณา มตา;
Ahatāhatakappānaṃ, saṅghāṭi diguṇā matā;
เอกปฎฺฎุตฺตราสโงฺค, เอวมนฺตรวาสโกฯ
Ekapaṭṭuttarāsaṅgo, evamantaravāsako.
๕๖๐.
560.
อุตุทฺธฎานํ ปน จีวรานํ;
Utuddhaṭānaṃ pana cīvarānaṃ;
สงฺฆาฎิ ภิกฺขุสฺส จตุคฺคุณา วา;
Saṅghāṭi bhikkhussa catugguṇā vā;
ทุเวปิ เสสา ทิคุณาว วุตฺตา;
Duvepi sesā diguṇāva vuttā;
ยถาสุขํ วฎฺฎติ ปํสุกูลํฯ
Yathāsukhaṃ vaṭṭati paṃsukūlaṃ.
๕๖๑.
561.
ตีณิปิ เทฺวปิ เจกํ วา, ฉินฺทิตพฺพํ ปโหติ เจ;
Tīṇipi dvepi cekaṃ vā, chinditabbaṃ pahoti ce;
สเพฺพสุ อปฺปโหเนฺตสุ, เทยฺยมนฺวาธิกมฺปิ วาฯ
Sabbesu appahontesu, deyyamanvādhikampi vā.
๕๖๒.
562.
อจฺฉินฺนํ วา อนาทินฺนํ, ธาเรนฺตสฺส ติจีวรํ;
Acchinnaṃ vā anādinnaṃ, dhārentassa ticīvaraṃ;
ภิกฺขุโน ทุกฺกฎํ วุตฺตํ, ทุโพฺภเคน จ เสวโตฯ
Bhikkhuno dukkaṭaṃ vuttaṃ, dubbhogena ca sevato.
๕๖๓.
563.
กุสิํ อฑฺฒกุสิญฺจาปิ, มณฺฑลํ อฑฺฒมณฺฑลํ;
Kusiṃ aḍḍhakusiñcāpi, maṇḍalaṃ aḍḍhamaṇḍalaṃ;
วิวฎฺฎํ อนุวิวฎฺฎํ, พาหนฺตมฺปิ จ ภิกฺขุโนฯ
Vivaṭṭaṃ anuvivaṭṭaṃ, bāhantampi ca bhikkhuno.
๕๖๔.
564.
ทเสฺสตฺวาว วิธิํ สพฺพํ, ปญฺจกาทิปฺปเภทกํ;
Dassetvāva vidhiṃ sabbaṃ, pañcakādippabhedakaṃ;
ฉินฺนํ สมณสารุปฺปํ, กาตพฺพํ ตุ ติจีวรํฯ
Chinnaṃ samaṇasāruppaṃ, kātabbaṃ tu ticīvaraṃ.
๕๖๕.
565.
ทาเนนจฺฉิชฺชคาเหน, วิสฺสาสคฺคหเณน จ;
Dānenacchijjagāhena, vissāsaggahaṇena ca;
หีนายาวตฺตเนนาปิ, สิกฺขาย จ ปหานโตฯ
Hīnāyāvattanenāpi, sikkhāya ca pahānato.
๕๖๖.
566.
ปจฺจุทฺธารวินาเสหิ, ลิงฺคสฺส ปริวตฺตนา;
Paccuddhāravināsehi, liṅgassa parivattanā;
สพฺพํ ภิชฺชติธิฎฺฐานํ, ฉิทฺทภาเว ติจีวรํฯ
Sabbaṃ bhijjatidhiṭṭhānaṃ, chiddabhāve ticīvaraṃ.
๕๖๗.
567.
กนิฎฺฐสฺสงฺคุลเสฺสว , นขปิฎฺฐิปฺปมาณกํ;
Kaniṭṭhassaṅgulasseva , nakhapiṭṭhippamāṇakaṃ;
วินิวิทฺธํ ปนจฺฉิทฺท-มธิฎฺฐานวินาสนํฯ
Vinividdhaṃ panacchidda-madhiṭṭhānavināsanaṃ.
๕๖๘.
568.
เอโก ตนฺตุปิ อจฺฉิโนฺน, อธิฎฺฐานํ น ภินฺทติ;
Eko tantupi acchinno, adhiṭṭhānaṃ na bhindati;
เสตภาวํ กโรเนฺตน, โธตมฺปิ รชเกน วาฯ
Setabhāvaṃ karontena, dhotampi rajakena vā.
๕๖๙.
569.
ปฐมํ อคฺคฬํ ทตฺวา, ปจฺฉา ฉินฺทติ รกฺขติ;
Paṭhamaṃ aggaḷaṃ datvā, pacchā chindati rakkhati;
ฆเฎตฺวา โกฎิโย เทฺว วา, ปจฺฉา ฉินฺทติ รกฺขติฯ
Ghaṭetvā koṭiyo dve vā, pacchā chindati rakkhati.
๕๗๐.
570.
จตุรฎฺฐงฺคุลา โอรํ, เอกทฺวินฺนํ ติรียโต;
Caturaṭṭhaṅgulā oraṃ, ekadvinnaṃ tirīyato;
ติณฺณมฺปิ ทีฆโต ฉิทฺทํ, ภินฺทเตว วิทตฺถิยาฯ
Tiṇṇampi dīghato chiddaṃ, bhindateva vidatthiyā.
๕๗๑.
571.
นิสีทนสฺส ทีเฆน, ภวนฺติ เทฺว วิทตฺถิโย;
Nisīdanassa dīghena, bhavanti dve vidatthiyo;
วิตฺถาเรน ทิยฑฺฒา จ, สุคตสฺส วิทตฺถิยาฯ
Vitthārena diyaḍḍhā ca, sugatassa vidatthiyā.
๕๗๒.
572.
โหนฺติ กณฺฑุปฺปฎิจฺฉาทิ, ติริยํ เทฺว วิทตฺถิโย;
Honti kaṇḍuppaṭicchādi, tiriyaṃ dve vidatthiyo;
ทีฆโตปิ จตโสฺสว, สุคตสฺส วิทตฺถิยาฯ
Dīghatopi catassova, sugatassa vidatthiyā.
๕๗๓.
573.
ทีฆโต สุคตเสฺสว, ภวนฺติ ฉ วิทตฺถิโย;
Dīghato sugatasseva, bhavanti cha vidatthiyo;
วิตฺถาเรนฑฺฒเตยฺยาว, สิยา วสฺสิกสาฎิกาฯ
Vitthārenaḍḍhateyyāva, siyā vassikasāṭikā.
๕๗๔.
574.
มุนินา ตีสุ เอเตสุ, กโรนฺตสฺส ตทุตฺตริํ;
Muninā tīsu etesu, karontassa taduttariṃ;
อธิกเจฺฉทนํ ตสฺส, ปาจิตฺติยมุทีริตํฯ
Adhikacchedanaṃ tassa, pācittiyamudīritaṃ.
๕๗๕.
575.
มุขปุญฺฉนโจฬสฺส, ปจฺจตฺถรณกสฺส วา;
Mukhapuñchanacoḷassa, paccattharaṇakassa vā;
ปมาณํ อปฺปมาเณน, น เจว ปริทีปิตํฯ
Pamāṇaṃ appamāṇena, na ceva paridīpitaṃ.
๕๗๖.
576.
สทสํ อทสํ สพฺพํ, ปจฺจตฺถรณจีวรํ;
Sadasaṃ adasaṃ sabbaṃ, paccattharaṇacīvaraṃ;
มหนฺตํ ขุทฺทกํ เอก-มเนกมฺปิ จ วฎฺฎติฯ
Mahantaṃ khuddakaṃ eka-manekampi ca vaṭṭati.
๕๗๗.
577.
มุขปุญฺฉนโจเฬกํ, เทฺวปิ วฎฺฎนฺติ สพฺพถา;
Mukhapuñchanacoḷekaṃ, dvepi vaṭṭanti sabbathā;
สทสํ อทสํ วาปิ, สทสํว นิสีทนํฯ
Sadasaṃ adasaṃ vāpi, sadasaṃva nisīdanaṃ.
๕๗๘.
578.
อทสา รชิตาเยว, วฎฺฎตาทินฺนกปฺปกา;
Adasā rajitāyeva, vaṭṭatādinnakappakā;
วุตฺตา กณฺฑุปฺปฎิจฺฉาทิ, ตถา วสฺสิกสาฎิกาฯ
Vuttā kaṇḍuppaṭicchādi, tathā vassikasāṭikā.
๕๗๙.
579.
คณนํ วา ปมาณํ วา, น ปริกฺขารโจฬเก;
Gaṇanaṃ vā pamāṇaṃ vā, na parikkhāracoḷake;
ปมาณคณนาตีติ, ภณนฺติ ปกตญฺญุโนฯ
Pamāṇagaṇanātīti, bhaṇanti pakataññuno.
๕๘๐.
580.
สุคตฎฺฐงฺคุลายามํ, จตุรงฺคุลวิตฺถตํ;
Sugataṭṭhaṅgulāyāmaṃ, caturaṅgulavitthataṃ;
วิกปฺปนุปคํ โหติ, ปจฺฉิมํ นาม จีวรํฯ
Vikappanupagaṃ hoti, pacchimaṃ nāma cīvaraṃ.
๕๘๑.
581.
ปริสฺสาวปฎํ ปตฺต-โปตฺถกตฺถวิกาทิกํ;
Parissāvapaṭaṃ patta-potthakatthavikādikaṃ;
อธิเฎฺฐยฺย ปริกฺขาร-โจฬํ ปจฺฉิมจีวรํฯ
Adhiṭṭheyya parikkhāra-coḷaṃ pacchimacīvaraṃ.
๕๘๒.
582.
พหูนิ เอกโต กตฺวา, อธิฎฺฐาตุมฺปิ วฎฺฎติ;
Bahūni ekato katvā, adhiṭṭhātumpi vaṭṭati;
มาตุอาทีนมตฺถาย, ฐปิเต นตฺถิ โทสตาฯ
Mātuādīnamatthāya, ṭhapite natthi dosatā.
๕๘๓.
583.
วสฺสมาเส อธิเฎฺฐยฺย, จตุโร วสฺสสาฎิกํ;
Vassamāse adhiṭṭheyya, caturo vassasāṭikaṃ;
ปุน ปจฺจุทฺธริตฺวา ตํ, วิกเปฺปยฺย ตโต ปรํฯ
Puna paccuddharitvā taṃ, vikappeyya tato paraṃ.
๕๘๔.
584.
ตาว กณฺฑุปฺปฎิจฺฉาทิํ, ยาว โรโค น สมฺมติ;
Tāva kaṇḍuppaṭicchādiṃ, yāva rogo na sammati;
อธิฎฺฐหิตฺวา ตโต อุทฺธํ, อุทฺธริตฺวา วิกปฺปเยฯ
Adhiṭṭhahitvā tato uddhaṃ, uddharitvā vikappaye.
๕๘๕.
585.
‘‘อิมํ กณฺฑุปฺปฎิจฺฉาทิํ, อิมมนฺตรวาสกํ;
‘‘Imaṃ kaṇḍuppaṭicchādiṃ, imamantaravāsakaṃ;
อธิฎฺฐามี’’ติธิเฎฺฐยฺย, เสเสสุปิ อยํ นโยฯ
Adhiṭṭhāmī’’tidhiṭṭheyya, sesesupi ayaṃ nayo.
๕๘๖.
586.
‘‘อิมํ กณฺฑุปฺปฎิจฺฉาทิํ, เอต’’นฺติ จ อสมฺมุเข;
‘‘Imaṃ kaṇḍuppaṭicchādiṃ, eta’’nti ca asammukhe;
วตฺวา ปจฺจุทฺธเรเยฺยวํ, เสเสสุปิ วิจกฺขโณฯ
Vatvā paccuddhareyyevaṃ, sesesupi vicakkhaṇo.
๕๘๗.
587.
อาโภคํ มนสา กตฺวา, กาเยน ผุสนากตํ;
Ābhogaṃ manasā katvā, kāyena phusanākataṃ;
วจสาธิฎฺฐิตญฺจาติ, อธิฎฺฐานํ ทฺวิธา มตํฯ
Vacasādhiṭṭhitañcāti, adhiṭṭhānaṃ dvidhā mataṃ.
๕๘๘.
588.
อิติ สพฺพมิทํ วุตฺตํ, เตจีวริกภิกฺขุโน;
Iti sabbamidaṃ vuttaṃ, tecīvarikabhikkhuno;
ตถา วตฺวาวธิเฎฺฐยฺย, ตํ ปริกฺขารโจฬิโกฯ
Tathā vatvāvadhiṭṭheyya, taṃ parikkhāracoḷiko.
๕๘๙.
589.
ติจีวรํ ปริกฺขาร-โจฬํ กาตุมฺปิ วฎฺฎติ;
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷaṃ kātumpi vaṭṭati;
เอวํ จุโทสิเต วุโตฺต, ปริหาโร นิรตฺถโกฯ
Evaṃ cudosite vutto, parihāro niratthako.
๕๙๐.
590.
น, เตจีวริกเสฺสว, วุตฺตตฺตา ตตฺถ สตฺถุนา;
Na, tecīvarikasseva, vuttattā tattha satthunā;
ตํ ปริกฺขารโจฬสฺส, ตสฺมา สพฺพมฺปิ วฎฺฎติฯ
Taṃ parikkhāracoḷassa, tasmā sabbampi vaṭṭati.
๕๙๑.
591.
‘‘อธิเฎฺฐติ วิกเปฺปติ, อนาปตฺตี’’ติ เอตฺถ จ;
‘‘Adhiṭṭheti vikappeti, anāpattī’’ti ettha ca;
อธิฎฺฐาตพฺพกเสฺสว, วิกปฺปนวิธานโตฯ
Adhiṭṭhātabbakasseva, vikappanavidhānato.
๕๙๒.
592.
ภิกฺขุเสฺสวํ กโรนฺตสฺส, น โทโส อุปลพฺภติ;
Bhikkhussevaṃ karontassa, na doso upalabbhati;
เอวญฺจ น สิยา กสฺมา, มุขปุญฺฉนกาทิกํฯ
Evañca na siyā kasmā, mukhapuñchanakādikaṃ.
๕๙๓.
593.
มุขปุญฺฉนกาทีนํ, เตสํ กิจฺจวิธานโต;
Mukhapuñchanakādīnaṃ, tesaṃ kiccavidhānato;
อกิจฺจสฺสามิกสฺสสฺส, อธิฎฺฐานํ ตุ ยุชฺชติฯ
Akiccassāmikassassa, adhiṭṭhānaṃ tu yujjati.
๕๙๔.
594.
นิธานมุขเมตนฺติ, มหาปจฺจริยํ ปน;
Nidhānamukhametanti, mahāpaccariyaṃ pana;
วุตฺตตฺตา จ นิเสเธตุํ, น สกฺกา วินยญฺญุนาฯ
Vuttattā ca nisedhetuṃ, na sakkā vinayaññunā.
๕๙๕.
595.
จีวรํ ปริปุณฺณนฺติ, นิทานุปฺปตฺติโตปิ จ;
Cīvaraṃ paripuṇṇanti, nidānuppattitopi ca;
นิธานมุขเมตนฺติ, เวทิตพฺพํ วิภาวินาฯ
Nidhānamukhametanti, veditabbaṃ vibhāvinā.
๕๙๖.
596.
กุสวากาทิจีรานิ, กมฺพลํ เกสวาลชํ;
Kusavākādicīrāni, kambalaṃ kesavālajaṃ;
ถุลฺลจฺจยํ ธารยโต-ลูกปกฺขาชินกฺขิเปฯ
Thullaccayaṃ dhārayato-lūkapakkhājinakkhipe.
๕๙๗.
597.
กทเลรกทุเสฺสสุ, อกฺกทุเสฺส จ โปตฺถเก;
Kadalerakadussesu, akkadusse ca potthake;
ทุกฺกฎํ ติริเฎ วาปิ, เวฐเน กญฺจุเกปิ จฯ
Dukkaṭaṃ tiriṭe vāpi, veṭhane kañcukepi ca.
๕๙๘.
598.
สพฺพนีลกมเญฺชฎฺฐ-กณฺหโลหิตปีตเก ;
Sabbanīlakamañjeṭṭha-kaṇhalohitapītake ;
มหานามมหารงฺค-รเตฺตสุปิ จ ทุกฺกฎํฯ
Mahānāmamahāraṅga-rattesupi ca dukkaṭaṃ.
๕๙๙.
599.
อจฺฉินฺนทสเก ทีฆ-ผลปุปฺผทเสสุ จ;
Acchinnadasake dīgha-phalapupphadasesu ca;
อจฺฉินฺนจีวรเสฺสตฺถ, นตฺถิ กิญฺจิ อกปฺปิยํฯ
Acchinnacīvarassettha, natthi kiñci akappiyaṃ.
๖๐๐.
600.
อธิเฎฺฐติ วิกเปฺปติ, วิสฺสเชฺชติ วินสฺสติ;
Adhiṭṭheti vikappeti, vissajjeti vinassati;
อโนฺตทสาหํ วิสฺสาเส, อนาปตฺติ ปกาสิตาฯ
Antodasāhaṃ vissāse, anāpatti pakāsitā.
๖๐๑.
601.
กถินํ นาม นาเมน, สมุฎฺฐานมิทํ ปน;
Kathinaṃ nāma nāmena, samuṭṭhānamidaṃ pana;
อจิตฺตมกฺริยํ วุตฺตํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Acittamakriyaṃ vuttaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
ปฐมกถินกถาฯ
Paṭhamakathinakathā.
๖๐๒.
602.
คามาทีสุ ปเทเสสุ, ติปญฺจสุ ติจีวรํ;
Gāmādīsu padesesu, tipañcasu ticīvaraṃ;
ฐเปตฺวา เอกรตฺตมฺปิ, สงฺฆสมฺมุติยา วินาฯ
Ṭhapetvā ekarattampi, saṅghasammutiyā vinā.
๖๐๓.
603.
ภิกฺขุโน ปน เตนสฺส, วิปฺปวตฺถุํ น วฎฺฎติ;
Bhikkhuno pana tenassa, vippavatthuṃ na vaṭṭati;
โหติ นิสฺสคฺคิยํ วิปฺป-วสโต อรุณุคฺคเมฯ
Hoti nissaggiyaṃ vippa-vasato aruṇuggame.
๖๐๔.
604.
จีวรํ นิกฺขิปิตฺวาน, นฺหายนฺตเสฺสว รตฺติยํ;
Cīvaraṃ nikkhipitvāna, nhāyantasseva rattiyaṃ;
อรุเณ อุฎฺฐิเต กิํ นุ, กาตพฺพํ เตน ภิกฺขุนาฯ
Aruṇe uṭṭhite kiṃ nu, kātabbaṃ tena bhikkhunā.
๖๐๕.
605.
ทุกฺกฎํ มุนินา วุตฺตํ, นิสฺสคฺคิยนิวาสเน;
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, nissaggiyanivāsane;
ตพฺภยา ปน โส ภิกฺขุ, นโคฺค คจฺฉติ ทุกฺกฎํฯ
Tabbhayā pana so bhikkhu, naggo gacchati dukkaṭaṃ.
๖๐๖.
606.
อจฺฉินฺนจีวรฎฺฐาเน, ฐิตตฺตา ปน ภิกฺขุโน;
Acchinnacīvaraṭṭhāne, ṭhitattā pana bhikkhuno;
น ตสฺสากปฺปิยํ นาม, จีวรํ อตฺถิ กิญฺจิปิฯ
Na tassākappiyaṃ nāma, cīvaraṃ atthi kiñcipi.
๖๐๗.
607.
นิคาเสตฺวา คเหตฺวา จ, คนฺตฺวา ภิกฺขุสฺส สนฺติกํ;
Nigāsetvā gahetvā ca, gantvā bhikkhussa santikaṃ;
นิสฺสชฺชิตฺวา ปนาปตฺติ, เทเสตพฺพาว วิญฺญุนาฯ
Nissajjitvā panāpatti, desetabbāva viññunā.
๖๐๘.
608.
ปรสฺส นิสฺสชฺชิตฺวา ตํ, ทุกฺกฎํ ปริภุญฺชโต;
Parassa nissajjitvā taṃ, dukkaṭaṃ paribhuñjato;
ปโยเค จ ปโยเค จ, โหติ ปารุปนาทิสุฯ
Payoge ca payoge ca, hoti pārupanādisu.
๖๐๙.
609.
อนาปตฺติ ตมญฺญสฺส, ภิกฺขุโน ปริภุญฺชโต;
Anāpatti tamaññassa, bhikkhuno paribhuñjato;
อเทนฺตสฺส จ นิสฺสฎฺฐํ, ทุกฺกฎํ ปริยาปุตํฯ
Adentassa ca nissaṭṭhaṃ, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ.
๖๑๐.
610.
เถเร จ ทหเร มคฺคํ, คจฺฉเนฺตสุ อุโภสุปิ;
There ca dahare maggaṃ, gacchantesu ubhosupi;
ปตฺตจีวรมาทาย, โอหีเน ทหเร ปนฯ
Pattacīvaramādāya, ohīne dahare pana.
๖๑๑.
611.
อสมฺปเตฺต ครุํ ตสฺมิํ, อุคฺคจฺฉตฺยรุโณ ยทิ;
Asampatte garuṃ tasmiṃ, uggacchatyaruṇo yadi;
โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, น ปสฺสมฺภติ นิสฺสโยฯ
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, na passambhati nissayo.
๖๑๒.
612.
มุหุตฺตํ วิสฺสมิตฺวาน, คจฺฉเนฺต ทหเร ปน;
Muhuttaṃ vissamitvāna, gacchante dahare pana;
โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, ปสฺสมฺภติ จ นิสฺสโยฯ
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, passambhati ca nissayo.
๖๑๓.
613.
สุตา ธมฺมกถา ยสฺมิํ, อุคฺคจฺฉตฺยรุโณ ยทิ;
Sutā dhammakathā yasmiṃ, uggacchatyaruṇo yadi;
โหติ นิสฺสคฺคิยํ วตฺถํ, ปสฺสมฺภติ จ นิสฺสโยฯ
Hoti nissaggiyaṃ vatthaṃ, passambhati ca nissayo.
๖๑๔.
614.
ปจฺจุทฺธาเร อนาปตฺติ, ลทฺธสมฺมุติกสฺสปิ;
Paccuddhāre anāpatti, laddhasammutikassapi;
อโนฺตเยวารุเณ ตํ วา, วิสฺสเชฺชติ วินสฺสติฯ
Antoyevāruṇe taṃ vā, vissajjeti vinassati.
๖๑๕.
615.
ปฐเมน สมานาว, สมุฎฺฐานาทโย นยา;
Paṭhamena samānāva, samuṭṭhānādayo nayā;
อปจฺจุทฺธรณํ เอตฺถ, อกฺริยาติ วิเสสิตํฯ
Apaccuddharaṇaṃ ettha, akriyāti visesitaṃ.
ทุติยกถินกถาฯ
Dutiyakathinakathā.
๖๑๖.
616.
อกาลจีวรํ มาส-ปรมํ นิกฺขิเป สติ;
Akālacīvaraṃ māsa-paramaṃ nikkhipe sati;
ปจฺจาสาย ตโต อุทฺธํ, ฐเปตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Paccāsāya tato uddhaṃ, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
๖๑๗.
617.
ทสาหาติกฺกโมเยว;
Dasāhātikkamoyeva;
ปฐเม กถิเน อิธ;
Paṭhame kathine idha;
มาสสฺสาติกฺกโม วุโตฺต;
Māsassātikkamo vutto;
เสโส เตน สโม มโตฯ
Seso tena samo mato.
ตติยกถินกถาฯ
Tatiyakathinakathā.
๖๑๘.
618.
ภิกฺขุ ภิกฺขุนิยา ภุตฺตํ, วตฺถํ อญฺญาติกาย โย;
Bhikkhu bhikkhuniyā bhuttaṃ, vatthaṃ aññātikāya yo;
โธวาเปติ รชาเปติ, อาโกฎาเปติ เจ ตโตฯ
Dhovāpeti rajāpeti, ākoṭāpeti ce tato.
๖๑๙.
619.
ตสฺส นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ปฐเมน ปกาสิตา;
Tassa nissaggiyāpatti, paṭhamena pakāsitā;
ตถา เสเสหิ จ ทฺวีหิ, ทีปิตํ ทุกฺกฎทฺวยํฯ
Tathā sesehi ca dvīhi, dīpitaṃ dukkaṭadvayaṃ.
๖๒๐.
620.
สิกฺขมานาย วา หเตฺถ, โธวนตฺถาย เทติ เจ;
Sikkhamānāya vā hatthe, dhovanatthāya deti ce;
สา หุตฺวา อุปสมฺปนฺนา, ปจฺฉา โธวติ โส นโยฯ
Sā hutvā upasampannā, pacchā dhovati so nayo.
๖๒๑.
621.
สามเณรนิเทฺทเสปิ, ลิงฺคํ เจ ปริวตฺตติ;
Sāmaṇeraniddesepi, liṅgaṃ ce parivattati;
ภิกฺขุนีสุปสมฺปชฺช, โธเต นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Bhikkhunīsupasampajja, dhote nissaggiyaṃ siyā.
๖๒๒.
622.
ทหรานญฺจ ภิกฺขูนํ, หเตฺถ วเตฺถ นิยฺยาทิเต;
Daharānañca bhikkhūnaṃ, hatthe vatthe niyyādite;
ปริวตฺติตลิเงฺคสุ, เตสุเปส นโย มโตฯ
Parivattitaliṅgesu, tesupesa nayo mato.
๖๒๓.
623.
ตถา ภิกฺขุนิยา หเตฺถ, ทิเนฺน ‘‘โธวา’’ติ จีวเร;
Tathā bhikkhuniyā hatthe, dinne ‘‘dhovā’’ti cīvare;
ปริวเตฺต ตุ ลิงฺคสฺมิํ, สเจ โธวติ วฎฺฎติฯ
Parivatte tu liṅgasmiṃ, sace dhovati vaṭṭati.
๖๒๔.
624.
‘‘โธวา’’ติ ภิกฺขุนี วุตฺตา, สเจ สพฺพํ กโรติ สา;
‘‘Dhovā’’ti bhikkhunī vuttā, sace sabbaṃ karoti sā;
โธวนปฺปจฺจยาเยว, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Dhovanappaccayāyeva, tassa nissaggiyaṃ siyā.
๖๒๕.
625.
‘‘อิมสฺมิํ จีวเร สพฺพํ, กตฺตพฺพํ ตฺวํ กโรหิ’’ติ;
‘‘Imasmiṃ cīvare sabbaṃ, kattabbaṃ tvaṃ karohi’’ti;
โหติ นิสฺสคฺคิยเญฺจว, วทโต ทุกฺกฎทฺวยํฯ
Hoti nissaggiyañceva, vadato dukkaṭadvayaṃ.
๖๒๖.
626.
ญาติกาญาติสญฺญิสฺส, ปจฺจตฺถรนิสีทนํ;
Ñātikāñātisaññissa, paccattharanisīdanaṃ;
อญฺญสฺส สนฺตกํ วาปิ, โธวาเปนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Aññassa santakaṃ vāpi, dhovāpentassa dukkaṭaṃ.
๖๒๗.
627.
เอกโตอุปสมฺปนฺนา, ภิกฺขุนีนํ วเสน ยา;
Ekatoupasampannā, bhikkhunīnaṃ vasena yā;
ตาย โธวาปเน วาปิ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Tāya dhovāpane vāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๖๒๘.
628.
อวุตฺตา ปริภุตฺตํ วา, อญฺญํ วา ยทิ โธวติ;
Avuttā paribhuttaṃ vā, aññaṃ vā yadi dhovati;
น โทโส, สญฺจริเตฺตน, สมุฎฺฐานาทโย สมาฯ
Na doso, sañcarittena, samuṭṭhānādayo samā.
ปุราณจีวรโธวาปนกถาฯ
Purāṇacīvaradhovāpanakathā.
๖๒๙.
629.
วิกปฺปนุปคํ กิญฺจิ, ปจฺฉิมํ ปน จีวรํ;
Vikappanupagaṃ kiñci, pacchimaṃ pana cīvaraṃ;
คณฺหโต โหติ อาปตฺติ, ฐเปตฺวา ปาริวตฺตกํฯ
Gaṇhato hoti āpatti, ṭhapetvā pārivattakaṃ.
๖๓๐.
630.
ปโยเค คหณตฺถาย, ทุกฺกฎํ ปริยาปุตํ;
Payoge gahaṇatthāya, dukkaṭaṃ pariyāputaṃ;
ตสฺส นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, คหเณน ปกาสิตาฯ
Tassa nissaggiyāpatti, gahaṇena pakāsitā.
๖๓๑.
631.
สเจ อนุปสมฺปนฺน-หเตฺถ เปเสติ จีวรํ;
Sace anupasampanna-hatthe peseti cīvaraṃ;
อญฺญตฺร ปาริวตฺตาปิ, คเหตุํ ปน วฎฺฎติฯ
Aññatra pārivattāpi, gahetuṃ pana vaṭṭati.
๖๓๒.
632.
ญาติกายปิ อญฺญาติ-สญฺญิสฺส วิมติสฺส วา;
Ñātikāyapi aññāti-saññissa vimatissa vā;
เอกโตอุปสมฺปนฺน-หตฺถา คณฺหาติ ทุกฺกฎํฯ
Ekatoupasampanna-hatthā gaṇhāti dukkaṭaṃ.
๖๓๓.
633.
‘‘ทสฺสามี’’ติ จ อาโภคํ, กตฺวา วา ปาริวตฺตกํ;
‘‘Dassāmī’’ti ca ābhogaṃ, katvā vā pārivattakaṃ;
ตาวกาลิกวิสฺสาส-คฺคาเห โทโส น วิชฺชติฯ
Tāvakālikavissāsa-ggāhe doso na vijjati.
๖๓๔.
634.
อญฺญํ ปน ปริกฺขารํ, น โทโส โหติ คณฺหโต;
Aññaṃ pana parikkhāraṃ, na doso hoti gaṇhato;
สญฺจริตฺตสมุฎฺฐานํ, อิทํ วุตฺตํ กฺริยากฺริยํฯ
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ, idaṃ vuttaṃ kriyākriyaṃ.
จีวรปฎิคฺคหณกถาฯ
Cīvarapaṭiggahaṇakathā.
๖๓๕.
635.
จีวรํ วิญฺญาเปนฺตสฺส, อญฺญาตกาปฺปวาริตํ;
Cīvaraṃ viññāpentassa, aññātakāppavāritaṃ;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, อญฺญตฺร สมยา ปนฯ
Hoti nissaggiyāpatti, aññatra samayā pana.
๖๓๖.
636.
ติกปาจิตฺติยํ วุตฺตํ, ตเถว ทฺวิกทุกฺกฎํ;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, tatheva dvikadukkaṭaṃ;
ญาตเกญาติสญฺญิสฺส, ตตฺถ เวมติกสฺส จฯ
Ñātakeñātisaññissa, tattha vematikassa ca.
๖๓๗.
637.
สมเย วิญฺญาเปนฺตสฺส, ญาตเก วา ปวาริเต;
Samaye viññāpentassa, ñātake vā pavārite;
อญฺญสฺสตฺถาย วา ตสฺส, ญาตเก วา ปวาริเตฯ
Aññassatthāya vā tassa, ñātake vā pavārite.
๖๓๘.
638.
อนาปตฺตีติ ญาตพฺพํ, ตถา อุมฺมตฺตกาทิโน;
Anāpattīti ñātabbaṃ, tathā ummattakādino;
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตาฯ
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
อญฺญาตกวิญฺญตฺติกถาฯ
Aññātakaviññattikathā.
๖๓๙.
639.
อปฺปวาริตมญฺญาติํ , จีวรํ ตุ ตทุตฺตริํ;
Appavāritamaññātiṃ , cīvaraṃ tu taduttariṃ;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, วิญฺญาเปนฺตสฺส ภิกฺขุโนฯ
Hoti nissaggiyāpatti, viññāpentassa bhikkhuno.
๖๔๐.
640.
ยสฺส ตีณิปิ นฎฺฐานิ, เทฺว วา เอกมฺปิ วา ปน;
Yassa tīṇipi naṭṭhāni, dve vā ekampi vā pana;
เทฺว วา เอกมฺปิ วา เตน, สาทิตพฺพํ น กิญฺจิปิฯ
Dve vā ekampi vā tena, sāditabbaṃ na kiñcipi.
๖๔๑.
641.
เสสกํ อาหรนฺตสฺส, ทิเนฺน นจฺฉินฺนการณา;
Sesakaṃ āharantassa, dinne nacchinnakāraṇā;
สนฺตเก ญาตกาทีนํ, อตฺตโนปิ ธเนน วาฯ
Santake ñātakādīnaṃ, attanopi dhanena vā.
๖๔๒.
642.
อนาปตฺตีติ ญาตพฺพํ, ตถา อุมฺมตฺตกาทิโน;
Anāpattīti ñātabbaṃ, tathā ummattakādino;
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตาฯ
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
ตตุตฺตริกถาฯ
Tatuttarikathā.
๖๔๓.
643.
กลฺยาณกมฺยตาเหตุ , อาปชฺชติ วิกปฺปนํ;
Kalyāṇakamyatāhetu , āpajjati vikappanaṃ;
จีวเร ปน โย ตสฺส, ลาภา นิสฺสคฺคิยํ ภเวฯ
Cīvare pana yo tassa, lābhā nissaggiyaṃ bhave.
๖๔๔.
644.
มหคฺฆํ ทาตุกามมฺหิ, อปฺปคฺฆํ วิญฺญาเปติ โย;
Mahagghaṃ dātukāmamhi, appagghaṃ viññāpeti yo;
สนฺตเก ญาตกาทีนํ, อนาปตฺติ ปกาสิตาฯ
Santake ñātakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā.
๖๔๕.
645.
ญาตเกญฺญาติสญฺญิสฺส, ทุกฺกฎํ วิมติสฺส จ;
Ñātakeññātisaññissa, dukkaṭaṃ vimatissa ca;
สญฺจริตฺตสมา วุตฺตา, สมุฎฺฐานาทโย นยาฯ
Sañcarittasamā vuttā, samuṭṭhānādayo nayā.
ปฐโมปกฺขฎกถาฯ
Paṭhamopakkhaṭakathā.
๖๔๖.
646.
ทุติโยปกฺขเฎ ยสฺมา, วตฺตพฺพํ นตฺถิ กิญฺจิปิ;
Dutiyopakkhaṭe yasmā, vattabbaṃ natthi kiñcipi;
ตสฺมา อนนฺตเรนสฺส, สทิโสว วินิจฺฉโยฯ
Tasmā anantarenassa, sadisova vinicchayo.
ทุติโยปกฺขฎกถาฯ
Dutiyopakkhaṭakathā.
๖๔๗.
647.
รญฺญา วา ราชโภเคฺคน, ภิกฺขุมุทฺทิสฺสมาภตํ;
Raññā vā rājabhoggena, bhikkhumuddissamābhataṃ;
อกปฺปิยํ สุวณฺณาทิํ, คเหตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Akappiyaṃ suvaṇṇādiṃ, gahetuṃ na ca vaṭṭati.
๖๔๘.
648.
รชตํ ชาตรูปํ วา, อตฺตโน วา ปรสฺส วา;
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, attano vā parassa vā;
อตฺถาย คณฺหิตุํ กิญฺจิ, ทียมานํ น วฎฺฎติฯ
Atthāya gaṇhituṃ kiñci, dīyamānaṃ na vaṭṭati.
๖๔๙.
649.
อญฺญสฺสตฺถาย นิทฺทิฎฺฐํ, ภิกฺขุโน ปฎิคฺคณฺหโต;
Aññassatthāya niddiṭṭhaṃ, bhikkhuno paṭiggaṇhato;
ทุกฺกฎํ ตสฺส โหตีติ, มหาปจฺจริยํ ปนฯ
Dukkaṭaṃ tassa hotīti, mahāpaccariyaṃ pana.
๖๕๐.
650.
เนตฺวา อกปฺปิยํ ภณฺฑํ, อิตฺถํ โกจิ สเจ วเท;
Netvā akappiyaṃ bhaṇḍaṃ, itthaṃ koci sace vade;
‘‘อิทํ สงฺฆสฺส ทมฺมีติ, ปุคฺคลสฺส คณสฺส วาฯ
‘‘Idaṃ saṅghassa dammīti, puggalassa gaṇassa vā.
๖๕๑.
651.
อารามํ วา วิหารํ วา, เจติยํ วา กโรหิ’’ติ;
Ārāmaṃ vā vihāraṃ vā, cetiyaṃ vā karohi’’ti;
น จ วฎฺฎติ ตํ วตฺถุํ, สเพฺพสํ สมฺปฎิจฺฉิตุํฯ
Na ca vaṭṭati taṃ vatthuṃ, sabbesaṃ sampaṭicchituṃ.
๖๕๒.
652.
อนามสิตฺวา สงฺฆํ วา, คณํ วา ปุคฺคลมฺปิ วา;
Anāmasitvā saṅghaṃ vā, gaṇaṃ vā puggalampi vā;
‘‘เจติยสฺส วิหารสฺส, เทมา’’ติปิ วทนฺติ เจฯ
‘‘Cetiyassa vihārassa, demā’’tipi vadanti ce.
๖๕๓.
653.
ตํ หิรญฺญํ สุวณฺณํ วา, นิเสเธตุํ น วฎฺฎติ;
Taṃ hiraññaṃ suvaṇṇaṃ vā, nisedhetuṃ na vaṭṭati;
อารามิกานํ วตฺตพฺพํ, ‘‘วทเนฺตวมิเม’’ติ จฯ
Ārāmikānaṃ vattabbaṃ, ‘‘vadantevamime’’ti ca.
๖๕๔.
654.
รชตํ ชาตรูปํ วา, สงฺฆสฺส ปฎิคฺคณฺหโต;
Rajataṃ jātarūpaṃ vā, saṅghassa paṭiggaṇhato;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ปริโภเค จ ทุกฺกฎํฯ
Hoti nissaggiyāpatti, paribhoge ca dukkaṭaṃ.
๖๕๕.
655.
ตฬากสฺส จ เขตฺตตฺตา, สสฺสุปฺปตฺตินิทานโต;
Taḷākassa ca khettattā, sassuppattinidānato;
คหณํ ปริโภโค วา, น จ วฎฺฎติ ภิกฺขุโนฯ
Gahaṇaṃ paribhogo vā, na ca vaṭṭati bhikkhuno.
๖๕๖.
656.
‘‘จตฺตาโร ปจฺจเย สโงฺฆ, คโณ วา ปริภุญฺชตุ’’;
‘‘Cattāro paccaye saṅgho, gaṇo vā paribhuñjatu’’;
อิเจฺจวํ ปน วตฺวา เจ, เทติ สพฺพมฺปิ วฎฺฎติฯ
Iccevaṃ pana vatvā ce, deti sabbampi vaṭṭati.
๖๕๗.
657.
การาเปติ จ เกทาเร, ฉินฺทาเปตฺวา วนํ ปน;
Kārāpeti ca kedāre, chindāpetvā vanaṃ pana;
เกทาเรสุ ปุราเณสุ, อติเรกมฺปิ คณฺหติฯ
Kedāresu purāṇesu, atirekampi gaṇhati.
๖๕๘.
658.
อปริจฺฉินฺนภาคสฺมิํ, นวสเสฺสปิ ‘‘เอตฺตกํ;
Aparicchinnabhāgasmiṃ, navasassepi ‘‘ettakaṃ;
ภาคํ เทถา’’ติ วตฺวา เจ, อุฎฺฐาเปติ กหาปเณฯ
Bhāgaṃ dethā’’ti vatvā ce, uṭṭhāpeti kahāpaṇe.
๖๕๙.
659.
วตฺวา อกปฺปิยํ วาจํ, ‘‘กสถ วปถา’’ติ จ;
Vatvā akappiyaṃ vācaṃ, ‘‘kasatha vapathā’’ti ca;
อุปฺปาทิตญฺจ สเพฺพสํ, โหติ สพฺพมกปฺปิยํฯ
Uppāditañca sabbesaṃ, hoti sabbamakappiyaṃ.
๖๖๐.
660.
‘‘เอตฺตโก นาม ภาโคติ, เอตฺติกาย จ ภูมิยา’’;
‘‘Ettako nāma bhāgoti, ettikāya ca bhūmiyā’’;
ปติฎฺฐาเปติ โย ภูมิํ, อวตฺวา กสถาทิกํฯ
Patiṭṭhāpeti yo bhūmiṃ, avatvā kasathādikaṃ.
๖๖๑.
661.
สยเมว ปมาณสฺส, ชานนตฺถํ ตุ ภูมิยา;
Sayameva pamāṇassa, jānanatthaṃ tu bhūmiyā;
รชฺชุยา วาปิ ทเณฺฑน, เขตฺตํ มินาติ โย ปนฯ
Rajjuyā vāpi daṇḍena, khettaṃ mināti yo pana.
๖๖๒.
662.
ขเล วา รกฺขติ ฐตฺวา, ขลโตปิ ตโต ปุน;
Khale vā rakkhati ṭhatvā, khalatopi tato puna;
นีหราเปติ วา วีหี, ตเสฺสเวตมกปฺปิยํฯ
Nīharāpeti vā vīhī, tassevetamakappiyaṃ.
๖๖๓.
663.
‘‘เอตฺตเกหิ จ วีหีหิ, อิทํ อาหรถา’’ติ จ;
‘‘Ettakehi ca vīhīhi, idaṃ āharathā’’ti ca;
อาหรนฺติ สเจ วุตฺตา, ตเสฺสเวตมกปฺปิยํฯ
Āharanti sace vuttā, tassevetamakappiyaṃ.
๖๖๔.
664.
‘‘เอตฺตเกน หิรเญฺญน, อิทมาหรถา’’ติ จ;
‘‘Ettakena hiraññena, idamāharathā’’ti ca;
อาหรนฺติ จ ยํ วุตฺตา, สเพฺพสํ ตมกปฺปิยํฯ
Āharanti ca yaṃ vuttā, sabbesaṃ tamakappiyaṃ.
๖๖๕.
665.
เปสการกทาสํ วา, อญฺญํ วา รชกาทิสุ;
Pesakārakadāsaṃ vā, aññaṃ vā rajakādisu;
อารามิกานํ นาเมน, เทเนฺต วฎฺฎติ คณฺหิตุํฯ
Ārāmikānaṃ nāmena, dente vaṭṭati gaṇhituṃ.
๖๖๖.
666.
‘‘คาโว เทมา’’ติ วุเตฺตปิ, คเหตุํ น จ วฎฺฎติ;
‘‘Gāvo demā’’ti vuttepi, gahetuṃ na ca vaṭṭati;
ปญฺจโครสโภคตฺถํ, วุเตฺต เทมาติ วฎฺฎติฯ
Pañcagorasabhogatthaṃ, vutte demāti vaṭṭati.
๖๖๗.
667.
อชิกาทีสุ เอเสว, นโย เญโยฺย วิภาวินา;
Ajikādīsu eseva, nayo ñeyyo vibhāvinā;
กปฺปิเยน จ วาเกฺยน, สพฺพํ วฎฺฎติ คณฺหิตุํฯ
Kappiyena ca vākyena, sabbaṃ vaṭṭati gaṇhituṃ.
๖๖๘.
668.
หตฺถิํ วา มหิสํ อสฺสํ, โคณํ กุกฺกุฎสูกรํ;
Hatthiṃ vā mahisaṃ assaṃ, goṇaṃ kukkuṭasūkaraṃ;
เทเนฺตสุ จ มนุเสฺสสุ, น จ วฎฺฎติ คณฺหิตุํฯ
Dentesu ca manussesu, na ca vaṭṭati gaṇhituṃ.
๖๖๙.
669.
ปฎิสิเทฺธปิ สงฺฆสฺส, ทตฺวา คจฺฉติ เจ ปน;
Paṭisiddhepi saṅghassa, datvā gacchati ce pana;
มูลํ ทตฺวา จ สงฺฆสฺส, เกจิ คณฺหนฺติ วฎฺฎติฯ
Mūlaṃ datvā ca saṅghassa, keci gaṇhanti vaṭṭati.
๖๗๐.
670.
‘‘เขตฺตํ วตฺถุํ ตฬากํ วา, เทม โคอชิกาทิกํ;
‘‘Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃ vā, dema goajikādikaṃ;
วิหารสฺสา’’ติ วุเตฺตปิ, นิเสเธตุํ น วฎฺฎติฯ
Vihārassā’’ti vuttepi, nisedhetuṃ na vaṭṭati.
๖๗๑.
671.
ติกฺขตฺตุํ โจทนา วุตฺตา, ฉกฺขตฺตุํ ฐานมพฺรวิ;
Tikkhattuṃ codanā vuttā, chakkhattuṃ ṭhānamabravi;
ยทิ โจเทติเยว ฉ, โจทนา ทิคุณา ฐิติฯ
Yadi codetiyeva cha, codanā diguṇā ṭhiti.
๖๗๒.
672.
อนาปตฺติ อโจเทตฺวา, ลเทฺธ อุมฺมตฺตกาทิโน;
Anāpatti acodetvā, laddhe ummattakādino;
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตาฯ
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
ราชสิกฺขาปทกถาฯ
Rājasikkhāpadakathā.
จีวรวโคฺค ปฐโมฯ
Cīvaravaggo paṭhamo.
๖๗๓.
673.
เอเกนาปิ จ มิเสฺสตฺวา, สนฺถตํ โกสิยํสุนา;
Ekenāpi ca missetvā, santhataṃ kosiyaṃsunā;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, การาเปนฺตสฺส ภิกฺขุโนฯ
Hoti nissaggiyāpatti, kārāpentassa bhikkhuno.
๖๗๔.
674.
ปรตฺถาย กโรนฺตสฺส, การาเปนฺตสฺส สนฺถตํ;
Paratthāya karontassa, kārāpentassa santhataṃ;
อเญฺญน จ กตํ ลทฺธา, เสวมานสฺส ทุกฺกฎํฯ
Aññena ca kataṃ laddhā, sevamānassa dukkaṭaṃ.
๖๗๕.
675.
อนาปตฺติ วิตานํ วา, ภูมตฺถรณเมว วา;
Anāpatti vitānaṃ vā, bhūmattharaṇameva vā;
ภิสิ พิโพฺพหนํ วาปิ, กโรนฺตสฺสาทิกมฺมิโนฯ
Bhisi bibbohanaṃ vāpi, karontassādikammino.
โกสิยกถาฯ
Kosiyakathā.
๖๗๖.
676.
กาฬเกฬกโลมานํ, สุทฺธานํ สนฺถตํ สเจ;
Kāḷakeḷakalomānaṃ, suddhānaṃ santhataṃ sace;
กเรยฺยาปตฺติ โหติสฺส, เสสํ ตุ ปฐมูปมํฯ
Kareyyāpatti hotissa, sesaṃ tu paṭhamūpamaṃ.
สุทฺธกาฬกกถาฯ
Suddhakāḷakakathā.
๖๗๗.
677.
อนาปตฺติ ตุลํ วาปิ, พหุํ วา สพฺพเมว วา;
Anāpatti tulaṃ vāpi, bahuṃ vā sabbameva vā;
กโรนฺตสฺส คเหตฺวาน, โอทาตํ กปิลมฺปิ วาฯ
Karontassa gahetvāna, odātaṃ kapilampi vā.
๖๗๘.
678.
อนุกฺกเมน เอตานิ, สนฺถตานิ จ ตีณิปิ;
Anukkamena etāni, santhatāni ca tīṇipi;
นิสฺสชฺชิตฺวาปิ ลทฺธานิ, เสวมานสฺส ทุกฺกฎํฯ
Nissajjitvāpi laddhāni, sevamānassa dukkaṭaṃ.
๖๗๙.
679.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
อิเมสํ ปน ติณฺณมฺปิ, ตติยํ ตุ กฺริยากฺริยํฯ
Imesaṃ pana tiṇṇampi, tatiyaṃ tu kriyākriyaṃ.
เทฺวภาคกถาฯ
Dvebhāgakathā.
๖๘๐.
680.
ฉนฺนํ โอเรน วสฺสานํ, กโรนฺตสฺส จ สนฺถตํ;
Channaṃ orena vassānaṃ, karontassa ca santhataṃ;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ฐเปตฺวา ภิกฺขุสมฺมุติํฯ
Hoti nissaggiyāpatti, ṭhapetvā bhikkhusammutiṃ.
๖๘๑.
681.
อนาปตฺติ ปรตฺถาย, การาเปติ กโรติ วา;
Anāpatti paratthāya, kārāpeti karoti vā;
กตํ วา ปน อเญฺญน, ลภิตฺวา ปริภุญฺชโตฯ
Kataṃ vā pana aññena, labhitvā paribhuñjato.
๖๘๒.
682.
ฉพฺพสฺสานิ กโรนฺตสฺส, ตทุทฺธมฺปิ จ สนฺถตํ;
Chabbassāni karontassa, taduddhampi ca santhataṃ;
วิตาเน สาณิปากาเร, นิสฺสชฺชิตฺวา กเตปิ จฯ
Vitāne sāṇipākāre, nissajjitvā katepi ca.
ฉพฺพสฺสกถาฯ
Chabbassakathā.
๖๘๓.
683.
อนาปตฺติ อนาทาย, อสเนฺต สนฺถเต ปน;
Anāpatti anādāya, asante santhate pana;
อญฺญสฺสตฺถาย กาเรตุํ, กตญฺจ ปริภุญฺชิตุํฯ
Aññassatthāya kāretuṃ, katañca paribhuñjituṃ.
๖๘๔.
684.
อนาทานวเสนสฺส, สุคตสฺส วิทตฺถิยา;
Anādānavasenassa, sugatassa vidatthiyā;
กรเณน จ สตฺถารา, วุตฺตเมตํ กฺริยากฺริยํฯ
Karaṇena ca satthārā, vuttametaṃ kriyākriyaṃ.
๖๘๕.
685.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
อนนฺตรสฺสิมสฺสาปิ, วิเสโส นุปลพฺภติฯ
Anantarassimassāpi, viseso nupalabbhati.
นิสีทนสนฺถตกถาฯ
Nisīdanasanthatakathā.
๖๘๖.
686.
คจฺฉเนฺต ปน ยาเน วา, หตฺถิอสฺสาทิเกสุ วา;
Gacchante pana yāne vā, hatthiassādikesu vā;
ฐเปติ ยทิ โลมานิ, สามิกสฺส อชานโตฯ
Ṭhapeti yadi lomāni, sāmikassa ajānato.
๖๘๗.
687.
ติโยชนมตีเตสุ, เตสุ อาปตฺติ ภิกฺขุโน;
Tiyojanamatītesu, tesu āpatti bhikkhuno;
อคจฺฉเนฺตสุ เตเสฺวว, ฐปิเตสุปฺยยํ นโยฯ
Agacchantesu tesveva, ṭhapitesupyayaṃ nayo.
๖๘๘.
688.
ยาเน ปน อคจฺฉเนฺต, อเสฺส วา หตฺถิปิฎฺฐิยํ;
Yāne pana agacchante, asse vā hatthipiṭṭhiyaṃ;
ฐเปตฺวา อภิรูหิตฺวา, สเจ สาเรติ วฎฺฎติฯ
Ṭhapetvā abhirūhitvā, sace sāreti vaṭṭati.
๖๘๙.
689.
น วฎฺฎตีติ นิทฺทิฎฺฐํ, กุรุนฺทฎฺฐกถาย หิ;
Na vaṭṭatīti niddiṭṭhaṃ, kurundaṭṭhakathāya hi;
ตํ ปนญฺญํ หราเปติ, วจเนน วิรุชฺฌติฯ
Taṃ panaññaṃ harāpeti, vacanena virujjhati.
๖๙๐.
690.
กณฺณจฺฉิเทฺทสุ โลมานิ, ปกฺขิปิตฺวาปิ คจฺฉโต;
Kaṇṇacchiddesu lomāni, pakkhipitvāpi gacchato;
โหติเยว กิราปตฺติ, โลมานํ คณนาวสาฯ
Hotiyeva kirāpatti, lomānaṃ gaṇanāvasā.
๖๙๑.
691.
สุตฺตเกน จ พนฺธิตฺวา, ฐปิตํ ปน วฎฺฎติ;
Suttakena ca bandhitvā, ṭhapitaṃ pana vaṭṭati;
เวณิํ กตฺวา หรนฺตสฺส, อาปตฺติ ปริทีปิตาฯ
Veṇiṃ katvā harantassa, āpatti paridīpitā.
๖๙๒.
692.
สุงฺกฆาตํ อนุปฺปตฺวา, โจราทีหิ อุปทฺทุโต;
Suṅkaghātaṃ anuppatvā, corādīhi upadduto;
โย จญฺญวิหิโต วาปิ, อาปตฺติ ยทิ คจฺฉติฯ
Yo caññavihito vāpi, āpatti yadi gacchati.
๖๙๓.
693.
ติโยชนํ หรนฺตสฺส, อูนกํ วา ติโยชนํ;
Tiyojanaṃ harantassa, ūnakaṃ vā tiyojanaṃ;
ตถา ปจฺจาหรนฺตสฺส, ตานิเยว ติโยชนํฯ
Tathā paccāharantassa, tāniyeva tiyojanaṃ.
๖๙๔.
694.
นิวาสตฺถาย วา คนฺตฺวา, หรนฺตสฺส ตโต ปรํ;
Nivāsatthāya vā gantvā, harantassa tato paraṃ;
อจฺฉินฺนํ วาปิ นิสฺสฎฺฐํ, ลภิตฺวา หรโตปิ จฯ
Acchinnaṃ vāpi nissaṭṭhaṃ, labhitvā haratopi ca.
๖๙๕.
695.
หราเปนฺตสฺส อเญฺญน, หรโต กตภณฺฑกํ;
Harāpentassa aññena, harato katabhaṇḍakaṃ;
ตถา อุมฺมตฺตกาทีนํ, อนาปตฺติ ปกาสิตาฯ
Tathā ummattakādīnaṃ, anāpatti pakāsitā.
๖๙๖.
696.
อิทํ ปน สมุฎฺฐานํ, กายโต กายจิตฺตโต;
Idaṃ pana samuṭṭhānaṃ, kāyato kāyacittato;
อจิตฺตํ กายกมฺมญฺจ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Acittaṃ kāyakammañca, ticittañca tivedanaṃ.
เอฬกโลมกถาฯ
Eḷakalomakathā.
๖๙๗.
697.
สมุฎฺฐานาทินา สทฺธิํ, โลมโธวาปนมฺปิ จ;
Samuṭṭhānādinā saddhiṃ, lomadhovāpanampi ca;
จีวรสฺส ปุราณสฺส, โธวาปนสมํ มตํฯ
Cīvarassa purāṇassa, dhovāpanasamaṃ mataṃ.
เอฬกโลมโธวาปนกถาฯ
Eḷakalomadhovāpanakathā.
๖๙๘.
698.
คเณฺหยฺย วา คณฺหาเปยฺย, รชตํ ชาตรูปกํ;
Gaṇheyya vā gaṇhāpeyya, rajataṃ jātarūpakaṃ;
นิสฺสชฺชิตฺวา ปนาปตฺติ, เทเสตพฺพาว ภิกฺขุนาฯ
Nissajjitvā panāpatti, desetabbāva bhikkhunā.
๖๙๙.
699.
รชตํ ชาตรูปญฺจ, อุภินฺนํ มาสโกปิ จ;
Rajataṃ jātarūpañca, ubhinnaṃ māsakopi ca;
เอตํ จตุพฺพิธํ วตฺถุ, โหติ นิสฺสคฺคิยาวหํฯ
Etaṃ catubbidhaṃ vatthu, hoti nissaggiyāvahaṃ.
๗๐๐.
700.
มุตฺตา มณิ สิลา สโงฺข, ปวาฬํ โลหิตงฺกโก;
Muttā maṇi silā saṅkho, pavāḷaṃ lohitaṅkako;
มสารคลฺลํ ธญฺญานิ, สตฺต โคมหิสาทิกํฯ
Masāragallaṃ dhaññāni, satta gomahisādikaṃ.
๗๐๑.
701.
เขตฺตํ วตฺถุํ ตฬากญฺจ, ทาสิทาสาทิกํ ปน;
Khettaṃ vatthuṃ taḷākañca, dāsidāsādikaṃ pana;
ทุกฺกฎเสฺสว วตฺถูนิ, ทีปิตานิ มเหสินาฯ
Dukkaṭasseva vatthūni, dīpitāni mahesinā.
๗๐๒.
702.
มุคฺคมาสาทิกํ สพฺพํ, สปฺปิอาทีนิ ตณฺฑุลา;
Muggamāsādikaṃ sabbaṃ, sappiādīni taṇḍulā;
สุตฺตํ วตฺถํ หลํ ผาลํ, กปฺปิยํ เอวมาทิกํฯ
Suttaṃ vatthaṃ halaṃ phālaṃ, kappiyaṃ evamādikaṃ.
๗๐๓.
703.
ตตฺถตฺตโน ปนตฺถาย, วตฺถุํ นิสฺสคฺคิยสฺส หิ;
Tatthattano panatthāya, vatthuṃ nissaggiyassa hi;
สมฺปฎิจฺฉติ โย ภิกฺขุ, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Sampaṭicchati yo bhikkhu, tassa nissaggiyaṃ siyā.
๗๐๔.
704.
สงฺฆาทีนํ ตมตฺถาย, คณฺหโต ทุกฺกฎํ ตถา;
Saṅghādīnaṃ tamatthāya, gaṇhato dukkaṭaṃ tathā;
ทุกฺกฎสฺส จ วตฺถุมฺปิ, สพฺพตฺถาย จ ทุกฺกฎํฯ
Dukkaṭassa ca vatthumpi, sabbatthāya ca dukkaṭaṃ.
๗๐๕.
705.
สเจ กหาปณาทีนํ, สหสฺสํ ปฎิคณฺหติ;
Sace kahāpaṇādīnaṃ, sahassaṃ paṭigaṇhati;
วตฺถูนํ คณนายสฺส, อาปตฺติคณนา สิยาฯ
Vatthūnaṃ gaṇanāyassa, āpattigaṇanā siyā.
๗๐๖.
706.
ตถา สิถิลพเทฺธสุ, ถวิกาทีสุ รูปโต;
Tathā sithilabaddhesu, thavikādīsu rūpato;
อาปตฺติคณนา วุตฺตา, มหาปจฺจริยํ ปนฯ
Āpattigaṇanā vuttā, mahāpaccariyaṃ pana.
๗๐๗.
707.
‘‘อิทํ อยฺยสฺส โหตู’’ติ, วุเตฺต วา ปน เกนจิ;
‘‘Idaṃ ayyassa hotū’’ti, vutte vā pana kenaci;
สเจ คณฺหิตุกาโมปิ, นิเสเธตพฺพเมว จฯ
Sace gaṇhitukāmopi, nisedhetabbameva ca.
๗๐๘.
708.
ปฎิกฺขิเตฺตปิ ตํ วตฺถุํ, ฐเปตฺวา ยทิ คจฺฉติ;
Paṭikkhittepi taṃ vatthuṃ, ṭhapetvā yadi gacchati;
ตถา โคปายิตพฺพํ ตํ, ยถา ตํ น วินสฺสติฯ
Tathā gopāyitabbaṃ taṃ, yathā taṃ na vinassati.
๗๐๙.
709.
‘‘อาหเรทมิทํ คณฺห, อิทํ เทหีธ นิกฺขิป’’;
‘‘Āharedamidaṃ gaṇha, idaṃ dehīdha nikkhipa’’;
อิเจฺจวํ ภิกฺขุโน วตฺตุํ, น วฎฺฎติ อกปฺปิยํฯ
Iccevaṃ bhikkhuno vattuṃ, na vaṭṭati akappiyaṃ.
๗๑๐.
710.
ฐเปตฺวา รูปิยคฺคาหํ, นิสฺสฎฺฐปริวตฺติตํ;
Ṭhapetvā rūpiyaggāhaṃ, nissaṭṭhaparivattitaṃ;
สเพฺพหิ ปริโภตฺตพฺพํ, ภาเชตฺวา สปฺปิอาทิกํฯ
Sabbehi paribhottabbaṃ, bhājetvā sappiādikaṃ.
๗๑๑.
711.
อตฺตโน ปตฺตภาคมฺปิ, ปฎิคฺคาหกภิกฺขุโน;
Attano pattabhāgampi, paṭiggāhakabhikkhuno;
คเหตุํ อญฺญโต ลทฺธํ, ภุญฺชิตุํ วา น วฎฺฎติฯ
Gahetuṃ aññato laddhaṃ, bhuñjituṃ vā na vaṭṭati.
๗๑๒.
712.
ยํ กิญฺจิ ปน สมฺภูตํ, ปจฺจยํ วตฺถุโต ตโต;
Yaṃ kiñci pana sambhūtaṃ, paccayaṃ vatthuto tato;
ภิกฺขุโน เสวมานสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Bhikkhuno sevamānassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๗๑๓.
713.
อชฺฌาราเม อนาปตฺติ, ตมชฺฌาวสเถปิ วา;
Ajjhārāme anāpatti, tamajjhāvasathepi vā;
คเหตฺวา วา คหาเปตฺวา, นิกฺขิปนฺตสฺส ภิกฺขุโนฯ
Gahetvā vā gahāpetvā, nikkhipantassa bhikkhuno.
๗๑๔.
714.
ติกปาจิตฺติยํ วุตฺตํ, รูปิยนฺติ อรูปิเย;
Tikapācittiyaṃ vuttaṃ, rūpiyanti arūpiye;
สญฺญิโน วิมติสฺสาปิ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Saññino vimatissāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๗๑๕.
715.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā;
กฺริยากฺริยมิทํ วุตฺตํ, อยเมว วิเสสตาฯ
Kriyākriyamidaṃ vuttaṃ, ayameva visesatā.
รูปิยปฎิคฺคหณกถาฯ
Rūpiyapaṭiggahaṇakathā.
๗๑๖.
716.
วตฺถุํ นิสฺสคฺคิยสฺสาปิ, วตฺถุํ วา ทุกฺกฎสฺส จ;
Vatthuṃ nissaggiyassāpi, vatthuṃ vā dukkaṭassa ca;
กปฺปิยสฺส จ วตฺถุํ วา, โย นิสฺสคฺคิยวตฺถุนาฯ
Kappiyassa ca vatthuṃ vā, yo nissaggiyavatthunā.
๗๑๗.
717.
วตฺถุนา ทุกฺกฎสฺสาปิ, วตฺถุํ นิสฺสคฺคิยสฺส วา;
Vatthunā dukkaṭassāpi, vatthuṃ nissaggiyassa vā;
ปริวเตฺตติ อาปตฺติ, กปฺปิเยน จ วตฺถุนาฯ
Parivatteti āpatti, kappiyena ca vatthunā.
๗๑๘.
718.
ทุกฺกฎสฺส จ วตฺถุํ วา, วตฺถุํ วา กปฺปิยสฺส จ;
Dukkaṭassa ca vatthuṃ vā, vatthuṃ vā kappiyassa ca;
วตฺถุนา ทุกฺกฎเสฺสว, ปริวเตฺตติ ทุกฺกฎํฯ
Vatthunā dukkaṭasseva, parivatteti dukkaṭaṃ.
๗๑๙.
719.
วตฺถุนา กปฺปิยสฺสาปิ, ตถา ทุกฺกฎวตฺถุกํ;
Vatthunā kappiyassāpi, tathā dukkaṭavatthukaṃ;
ปริวเตฺตติ โย ตสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Parivatteti yo tassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๗๒๐.
720.
วตฺถุโน ทุกฺกฎสฺสาปิ, ตถา นิสฺสคฺคิยสฺส จ;
Vatthuno dukkaṭassāpi, tathā nissaggiyassa ca;
คหณํ วาริตํ ปุเพฺพ, อิมินา ปริวตฺตนํฯ
Gahaṇaṃ vāritaṃ pubbe, iminā parivattanaṃ.
๗๒๑.
721.
รูปิยนฺติ จ สญฺญิสฺส, วิมติสฺส อรูปิเย;
Rūpiyanti ca saññissa, vimatissa arūpiye;
เตน เทฺว ทุกฺกฎา โหนฺติ, เจตาเปนฺตสฺส รูปิยํฯ
Tena dve dukkaṭā honti, cetāpentassa rūpiyaṃ.
๗๒๒.
722.
อรูปิยนฺติ สญฺญิสฺส, อนาปตฺติ อรูปิเย;
Arūpiyanti saññissa, anāpatti arūpiye;
‘‘อิทํ คเหตฺวา เทหี’’ติ, วทโตปิ จ ปญฺจหิฯ
‘‘Idaṃ gahetvā dehī’’ti, vadatopi ca pañcahi.
๗๒๓.
723.
เสสํ อนนฺตเรเนว, สมุฎฺฐานาทิกํ สมํ;
Sesaṃ anantareneva, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ;
อิทํ กฺริยสมุฎฺฐานํ, อยเมว วิเสสตาฯ
Idaṃ kriyasamuṭṭhānaṃ, ayameva visesatā.
รูปิยสํโวหารกถาฯ
Rūpiyasaṃvohārakathā.
๗๒๔.
724.
กปฺปิยํ กปฺปิเยเนว, ปริวตฺตยโต ปน;
Kappiyaṃ kappiyeneva, parivattayato pana;
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ฐเปตฺวา สหธมฺมิเกฯ
Hoti nissaggiyāpatti, ṭhapetvā sahadhammike.
๗๒๕.
725.
อกปฺปิยสฺส วตฺถุสฺส, เตเนว ปริวตฺตนํ;
Akappiyassa vatthussa, teneva parivattanaṃ;
น คจฺฉตีติ นิทฺทิฎฺฐํ, กยวิกฺกยสงฺคหํฯ
Na gacchatīti niddiṭṭhaṃ, kayavikkayasaṅgahaṃ.
๗๒๖.
726.
ตสฺมา มาตาปิตูนมฺปิ, วตฺถุํ ยํ กิญฺจิ กปฺปิยํ;
Tasmā mātāpitūnampi, vatthuṃ yaṃ kiñci kappiyaṃ;
‘‘อิมํ เทหิมินา หี’’ติ, วทโต ปน ทุกฺกฎํฯ
‘‘Imaṃ dehiminā hī’’ti, vadato pana dukkaṭaṃ.
๗๒๗.
727.
สกํ วา เทติ เจ ภณฺฑํ, เอวํ วตฺวาน มาตุยา;
Sakaṃ vā deti ce bhaṇḍaṃ, evaṃ vatvāna mātuyā;
มาตุยา วา ตถา ภณฺฑํ, สยํ คณฺหาติ ทุกฺกฎํฯ
Mātuyā vā tathā bhaṇḍaṃ, sayaṃ gaṇhāti dukkaṭaṃ.
๗๒๘.
728.
สหตฺถํ ปรภณฺฑสฺมิํ, ปรหตฺถญฺจ อตฺตโน;
Sahatthaṃ parabhaṇḍasmiṃ, parahatthañca attano;
ภณฺฑเก ปน สมฺปเตฺต, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํฯ
Bhaṇḍake pana sampatte, nissaggiyamudīritaṃ.
๗๒๙.
729.
‘‘คเหตฺวา วา อิทํ นาม, ภุญฺชิตฺวา โอทนํ อิมํ;
‘‘Gahetvā vā idaṃ nāma, bhuñjitvā odanaṃ imaṃ;
อิทํ นาม กโรหี’’ติ, วตฺตุํ ปน น วฎฺฎติฯ
Idaṃ nāma karohī’’ti, vattuṃ pana na vaṭṭati.
๗๓๐.
730.
วิฆาสาทมถญฺญํ วา, ‘‘ภุญฺชิตฺวา โอทนํ อิมํ;
Vighāsādamathaññaṃ vā, ‘‘bhuñjitvā odanaṃ imaṃ;
ฉลฺลิํ วา ปน วลฺลิํ วา, กฎฺฐํ วา ทารุเมว วาฯ
Challiṃ vā pana valliṃ vā, kaṭṭhaṃ vā dārumeva vā.
๗๓๑.
731.
อาหรา’’ติ วทนฺตสฺส, วตฺถูนํ คณนาวสา;
Āharā’’ti vadantassa, vatthūnaṃ gaṇanāvasā;
โหนฺติ อาปตฺติโย ตสฺส, ภิกฺขุโน กยวิกฺกเยฯ
Honti āpattiyo tassa, bhikkhuno kayavikkaye.
๗๓๒.
732.
‘‘อิมญฺจ ยาคุํ ปิว ภุญฺช ภตฺตํ;
‘‘Imañca yāguṃ piva bhuñja bhattaṃ;
ภุโตฺตสิ ภุญฺชิสฺสสิ ภุญฺชสีทํ;
Bhuttosi bhuñjissasi bhuñjasīdaṃ;
ภตฺตํ, อิมํ นาม กโรหิ กมฺมํ’’;
Bhattaṃ, imaṃ nāma karohi kammaṃ’’;
อิเจฺจว วตฺตุํ ปน วฎฺฎเตวฯ
Icceva vattuṃ pana vaṭṭateva.
๗๓๓.
733.
ภูมิยา โสธเน วาปิ, ลิมฺปเน วตฺถโธวเน;
Bhūmiyā sodhane vāpi, limpane vatthadhovane;
เอตฺถ กิญฺจาปิ นตฺถญฺญํ, ภณฺฑํ นิสฺสชฺชิตพฺพกํฯ
Ettha kiñcāpi natthaññaṃ, bhaṇḍaṃ nissajjitabbakaṃ.
๗๓๔.
734.
นิสฺสคฺคิเย จ วตฺถุมฺหิ, นเฎฺฐ ภุเตฺตปิ วา ยถา;
Nissaggiye ca vatthumhi, naṭṭhe bhuttepi vā yathā;
เทเสตพฺพาว อาปตฺติ, เทเสตพฺพา ตถา อยํฯ
Desetabbāva āpatti, desetabbā tathā ayaṃ.
๗๓๕.
735.
‘‘อิมินาว อิมํ นาม, คเหตฺวา เทหิ เม’’อิติ;
‘‘Imināva imaṃ nāma, gahetvā dehi me’’iti;
อาจิกฺขติ อนาปตฺติ, ฐเปตฺวา ภณฺฑสามิกํฯ
Ācikkhati anāpatti, ṭhapetvā bhaṇḍasāmikaṃ.
๗๓๖.
736.
‘‘อิทํ มมตฺถิ อโตฺถ เม, อิมินา’’ติ จ ภาสโต;
‘‘Idaṃ mamatthi attho me, iminā’’ti ca bhāsato;
เสสํ อนนฺตเรเนว, สมุฎฺฐานาทิกํ สมํฯ
Sesaṃ anantareneva, samuṭṭhānādikaṃ samaṃ.
กยวิกฺกยกถาฯ
Kayavikkayakathā.
โกสิยวโคฺค ทุติโยฯ
Kosiyavaggo dutiyo.
๗๓๗.
737.
มตฺติกาโยมยา ปตฺตา, กปฺปิยา ชาติโต ทุเว;
Mattikāyomayā pattā, kappiyā jātito duve;
ตโย ปตฺตสฺส วณฺณา ตุ, อุกฺกโฎฺฐ มชฺฌิโมมโกฯ
Tayo pattassa vaṇṇā tu, ukkaṭṭho majjhimomako.
๗๓๘.
738.
ทฺวินฺนํ ตณฺฑุลนาฬีนํ, ภตฺตํ มคธนาฬิยา;
Dvinnaṃ taṇḍulanāḷīnaṃ, bhattaṃ magadhanāḷiyā;
ขาทนญฺจ จตุพฺภาคํ, พฺยญฺชนญฺจ ตทูปิยํฯ
Khādanañca catubbhāgaṃ, byañjanañca tadūpiyaṃ.
๗๓๙.
739.
อุกฺกโฎฺฐ นาม โส ปโตฺต, โย ตํ สพฺพํ ตุ คณฺหติ;
Ukkaṭṭho nāma so patto, yo taṃ sabbaṃ tu gaṇhati;
มชฺฌิโม ตสฺสุปโฑฺฒ จ, ตทุปโฑฺฒ จ โอมโกฯ
Majjhimo tassupaḍḍho ca, tadupaḍḍho ca omako.
๗๔๐.
740.
อุกฺกฎฺฐสฺส จ อุกฺกโฎฺฐ, ตเสฺสโวมกมชฺฌิมา;
Ukkaṭṭhassa ca ukkaṭṭho, tassevomakamajjhimā;
เอวํ มชฺฌิมโอเมสุ, นว ปตฺตา ภวนฺติ หิฯ
Evaṃ majjhimaomesu, nava pattā bhavanti hi.
๗๔๑.
741.
อุกฺกฎฺฐุกฺกฎฺฐโก เตสุ, อปโตฺต โอมโกมโก;
Ukkaṭṭhukkaṭṭhako tesu, apatto omakomako;
ตสฺมา นาปิ อธิฎฺฐานํ, น คจฺฉนฺติ วิกปฺปนํฯ
Tasmā nāpi adhiṭṭhānaṃ, na gacchanti vikappanaṃ.
๗๔๒.
742.
เสสํ สตฺตวิธํ ปตฺตํ, ปตฺตลกฺขณสํยุตํ;
Sesaṃ sattavidhaṃ pattaṃ, pattalakkhaṇasaṃyutaṃ;
อธิฎฺฐาย วิกเปฺปตฺวา, ปริภุเญฺชยฺย ปณฺฑิโตฯ
Adhiṭṭhāya vikappetvā, paribhuñjeyya paṇḍito.
๗๔๓.
743.
ทสาหปรมํ กาลํ, ธาเรยฺย อติเรกโต;
Dasāhaparamaṃ kālaṃ, dhāreyya atirekato;
อติกฺกมยโต ปตฺตํ, ตญฺหิ นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Atikkamayato pattaṃ, tañhi nissaggiyaṃ siyā.
๗๔๔.
744.
ยํ ปตฺตํ น วิกเปฺปติ, ยํ นาธิเฎฺฐติ วา ปน;
Yaṃ pattaṃ na vikappeti, yaṃ nādhiṭṭheti vā pana;
วินยญฺญูหิ โส ปโตฺต, อติเรโกติ วณฺณิโตฯ
Vinayaññūhi so patto, atirekoti vaṇṇito.
๗๔๕.
745.
วตฺตพฺพํ ตุ ‘‘อิมํ ปตฺตํ, อธิฎฺฐามี’’ติ สมฺมุเข;
Vattabbaṃ tu ‘‘imaṃ pattaṃ, adhiṭṭhāmī’’ti sammukhe;
‘‘เอตํ ปตฺต’’นฺติ ทูรสฺมิํ, ปจฺจุทฺธาเรปฺยยํ นโยฯ
‘‘Etaṃ patta’’nti dūrasmiṃ, paccuddhārepyayaṃ nayo.
๗๔๖.
746.
อาโภคํ มนสา กตฺวา, กตฺวา กายวิการกํ;
Ābhogaṃ manasā katvā, katvā kāyavikārakaṃ;
กาเยนปิ จ ปตฺตสฺส, อธิฎฺฐานํ ปกาสิตํฯ
Kāyenapi ca pattassa, adhiṭṭhānaṃ pakāsitaṃ.
๗๔๗.
747.
ปโตฺต ชหติธิฎฺฐานํ, ทานเภทกนาสโต;
Patto jahatidhiṭṭhānaṃ, dānabhedakanāsato;
วิพฺภมุทฺธารปจฺจกฺข-ปริวตฺตนคาหโตฯ
Vibbhamuddhārapaccakkha-parivattanagāhato.
๗๔๘.
748.
กงฺคุสิตฺถปฺปมาเณน, เขนาธิฎฺฐานมุชฺฌติ;
Kaṅgusitthappamāṇena, khenādhiṭṭhānamujjhati;
ปิทหิตฺวา อธิเฎฺฐยฺย, อโยจุเณฺณน วาณิยาฯ
Pidahitvā adhiṭṭheyya, ayocuṇṇena vāṇiyā.
๗๔๙.
749.
โย หิ นิสฺสคฺคิยํ ปตฺตํ, อนิสฺสเชฺชว ภุญฺชติ;
Yo hi nissaggiyaṃ pattaṃ, anissajjeva bhuñjati;
ทุกฺกฎํ ตสฺส นิทฺทิฎฺฐํ, ภุตฺวา โธวนโธวเนฯ
Dukkaṭaṃ tassa niddiṭṭhaṃ, bhutvā dhovanadhovane.
๗๕๐.
750.
สุวณฺณมณิปโตฺต จ, เวฬุริยผลิกุพฺภโว;
Suvaṇṇamaṇipatto ca, veḷuriyaphalikubbhavo;
กํสกาจมโย ปโตฺต, ติปุสีสมโยปิ จฯ
Kaṃsakācamayo patto, tipusīsamayopi ca.
๗๕๑.
751.
ตถา ทารุมโย ปโตฺต, ตมฺพสชฺฌุมโยปิ จ;
Tathā dārumayo patto, tambasajjhumayopi ca;
เอกาทสวิโธ ปโตฺต, วุโตฺต ทุกฺกฎวตฺถุโกฯ
Ekādasavidho patto, vutto dukkaṭavatthuko.
๗๕๒.
752.
ฆฎสีสกฎาโห จ, ตุมฺพํ จสฺสานุโลมิกํ;
Ghaṭasīsakaṭāho ca, tumbaṃ cassānulomikaṃ;
ตมฺพโลหมยํ ตตฺถ, ถาลกํ ปน วฎฺฎติฯ
Tambalohamayaṃ tattha, thālakaṃ pana vaṭṭati.
๗๕๓.
753.
ผลิกกาจกํสานํ, ตฎฺฎิกาทีนิ กานิจิ;
Phalikakācakaṃsānaṃ, taṭṭikādīni kānici;
ปุคฺคลสฺส น วฎฺฎนฺติ, วฎฺฎนฺติ คิหิสงฺฆิกาฯ
Puggalassa na vaṭṭanti, vaṭṭanti gihisaṅghikā.
๗๕๔.
754.
ยํ กิญฺจิ โสทกํ ปตฺตํ, ปฎิสาเมยฺย ทุกฺกฎํ;
Yaṃ kiñci sodakaṃ pattaṃ, paṭisāmeyya dukkaṭaṃ;
สาธุกํ โวทกํ กตฺวา, ปฎิสาเมยฺย ปณฺฑิโตฯ
Sādhukaṃ vodakaṃ katvā, paṭisāmeyya paṇḍito.
๗๕๕.
755.
ภิกฺขุโน โสทกํ ปตฺตํ, โอตาเปตุํ น วฎฺฎติ;
Bhikkhuno sodakaṃ pattaṃ, otāpetuṃ na vaṭṭati;
อุเณฺห น นิทเหตโพฺพ, นิทหนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Uṇhe na nidahetabbo, nidahantassa dukkaṭaṃ.
๗๕๖.
756.
มิฑฺฒเนฺต ปริภณฺฑเนฺต, ฐเปตุํ น จ วฎฺฎติ;
Miḍḍhante paribhaṇḍante, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati;
มิฑฺฒิยา ปริภเณฺฑ วา, วิตฺถิเณฺณ ปน วฎฺฎติฯ
Miḍḍhiyā paribhaṇḍe vā, vitthiṇṇe pana vaṭṭati.
๗๕๗.
757.
ทารุอาธารเก ปเตฺต, เทฺว ฐเปตุมฺปิ วฎฺฎติ;
Dāruādhārake patte, dve ṭhapetumpi vaṭṭati;
อยเมว นโย ทณฺฑ-ภูมิอาธารเกสุปิฯ
Ayameva nayo daṇḍa-bhūmiādhārakesupi.
๗๕๘.
758.
ตฎฺฎิกายปิ โจเฬ วา, โปตฺถเก กฎสารเก;
Taṭṭikāyapi coḷe vā, potthake kaṭasārake;
ปริภณฺฑกตายาปิ, ภูมิยํ วาลุกาสุ วาฯ
Paribhaṇḍakatāyāpi, bhūmiyaṃ vālukāsu vā.
๗๕๙.
759.
ตถารูปาสุ สุทฺธาสุ, ฐเปตุํ ปน วฎฺฎติ;
Tathārūpāsu suddhāsu, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati;
สรชาย ฐเปนฺตสฺส, ทุกฺกฎํ ขรภูมิยาฯ
Sarajāya ṭhapentassa, dukkaṭaṃ kharabhūmiyā.
๗๖๐.
760.
ทเณฺฑ วา นาคทเนฺต วา, ลเคฺคตุมฺปิ น วฎฺฎติ;
Daṇḍe vā nāgadante vā, laggetumpi na vaṭṭati;
ฉตฺตงฺคมญฺจปีเฐสุ, ฐเปนฺตสฺส จ ทุกฺกฎํฯ
Chattaṅgamañcapīṭhesu, ṭhapentassa ca dukkaṭaṃ.
๗๖๑.
761.
อฎนีสุ หิ พนฺธิตฺวา, โอลเมฺพตุมฺปิ วฎฺฎติ;
Aṭanīsu hi bandhitvā, olambetumpi vaṭṭati;
พนฺธิตฺวา ปน มญฺจสฺส, ฐเปตุํปริ วฎฺฎติฯ
Bandhitvā pana mañcassa, ṭhapetuṃpari vaṭṭati.
๗๖๒.
762.
มญฺจปีฐฎฺฎเก ปตฺตํ, ฐเปตุํ ปน วฎฺฎติ;
Mañcapīṭhaṭṭake pattaṃ, ṭhapetuṃ pana vaṭṭati;
ภตฺตปูโรปิ วา ฉเตฺต, ฐเปตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Bhattapūropi vā chatte, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
ตโย ภาณวารา นิฎฺฐิตาฯ
Tayo bhāṇavārā niṭṭhitā.
๗๖๓.
763.
กวาฎํ น ปณาเมยฺย, ปตฺตหโตฺถ สเจ ปน;
Kavāṭaṃ na paṇāmeyya, pattahattho sace pana;
เยน เกนจิ อเงฺคน, ปณาเมยฺยสฺส ทุกฺกฎํฯ
Yena kenaci aṅgena, paṇāmeyyassa dukkaṭaṃ.
๗๖๔.
764.
น นีหเรยฺย ปเตฺตน, จลกานฎฺฐิกานิ วา;
Na nīhareyya pattena, calakānaṭṭhikāni vā;
อุจฺฉิฎฺฐมุทกํ วาปิ, นีหรนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Ucchiṭṭhamudakaṃ vāpi, nīharantassa dukkaṭaṃ.
๗๖๕.
765.
ปตฺตํ ปฎิคฺคหํ กตฺวา, โธวิตุํ หตฺถเมว วา;
Pattaṃ paṭiggahaṃ katvā, dhovituṃ hatthameva vā;
มุขโต นีหฎํ ปเตฺต, ฐเปตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Mukhato nīhaṭaṃ patte, ṭhapetuṃ na ca vaṭṭati.
๗๖๖.
766.
อนาปตฺติ ทสาหสฺส, อโนฺตเยว จ โย ปน;
Anāpatti dasāhassa, antoyeva ca yo pana;
อธิเฎฺฐติ วิกเปฺปติ, วิสฺสเชฺชติ วินสฺสติฯ
Adhiṭṭheti vikappeti, vissajjeti vinassati.
๗๖๗.
767.
ปฐมสฺส หิ ปตฺตสฺส, ปฐเมน มเหสินา;
Paṭhamassa hi pattassa, paṭhamena mahesinā;
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, กถิเนน สมา มตาฯ
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā.
ปฐมปตฺตกถาฯ
Paṭhamapattakathā.
๗๖๘.
768.
ปญฺจพนฺธนอูนสฺมิํ, ปเตฺต สติ จ โย ปน;
Pañcabandhanaūnasmiṃ, patte sati ca yo pana;
วิญฺญาเปยฺย นวํ ปตฺตํ, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Viññāpeyya navaṃ pattaṃ, tassa nissaggiyaṃ siyā.
๗๖๙.
769.
พนฺธนํ เอกมุทฺทิฎฺฐํ, ทฺวงฺคุลาย จ ราชิยา;
Bandhanaṃ ekamuddiṭṭhaṃ, dvaṅgulāya ca rājiyā;
พนฺธนานิ จ จตฺตาริ, ตถาฎฺฐงฺคุลราชิยาฯ
Bandhanāni ca cattāri, tathāṭṭhaṅgularājiyā.
๗๗๐.
770.
ปญฺจ วา ราชิโย ยสฺส, เอกา วาปิ ทสงฺคุลา;
Pañca vā rājiyo yassa, ekā vāpi dasaṅgulā;
อปโตฺต นามยํ ปโตฺต, วิญฺญาเปยฺย ตโต ปรํฯ
Apatto nāmayaṃ patto, viññāpeyya tato paraṃ.
๗๗๑.
771.
อโยปโตฺต อเนเกหิ, โลหมณฺฑลเกหิ วา;
Ayopatto anekehi, lohamaṇḍalakehi vā;
พโทฺธ วฎฺฎติ มโฎฺฐ เจ, อโยจุเณฺณน วาณิยาฯ
Baddho vaṭṭati maṭṭho ce, ayocuṇṇena vāṇiyā.
๗๗๒.
772.
ปตฺตํ สงฺฆสฺส นิสฺสฎฺฐํ, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ ปน;
Pattaṃ saṅghassa nissaṭṭhaṃ, tassa nissaggiyaṃ pana;
อนุกมฺปาย ตํ ตสฺมิํ, อคณฺหนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Anukampāya taṃ tasmiṃ, agaṇhantassa dukkaṭaṃ.
๗๗๓.
773.
ทียมาเน ตุ ปตฺตสฺมิํ, ยสฺส โส น จ รุจฺจติ;
Dīyamāne tu pattasmiṃ, yassa so na ca ruccati;
อปฺปิจฺฉตาย วา ปตฺตํ, ตํ น คณฺหาติ วฎฺฎติฯ
Appicchatāya vā pattaṃ, taṃ na gaṇhāti vaṭṭati.
๗๗๔.
774.
อปตฺตสฺส ตุ ภิกฺขุสฺส;
Apattassa tu bhikkhussa;
น ทาตโพฺพติ ทีปิโต;
Na dātabboti dīpito;
ตตฺถ โย ปตฺตปริยโนฺต;
Tattha yo pattapariyanto;
โส เทโยฺย ตสฺส ภิกฺขุโนฯ
So deyyo tassa bhikkhuno.
๗๗๕.
775.
สเจ โส ตํ ชิคุจฺฉโนฺต, อปฺปเทเส ฐเปติ วา;
Sace so taṃ jigucchanto, appadese ṭhapeti vā;
วิสฺสเชฺชติ อโภเคน, ปริภุญฺชติ ทุกฺกฎํฯ
Vissajjeti abhogena, paribhuñjati dukkaṭaṃ.
๗๗๖.
776.
นเฎฺฐ ภิเนฺนปิ วา ปเตฺต, อนาปตฺติ ปกาสิตา;
Naṭṭhe bhinnepi vā patte, anāpatti pakāsitā;
อตฺตโน ญาตกาทีนํ, คณฺหโต วา ธเนน วาฯ
Attano ñātakādīnaṃ, gaṇhato vā dhanena vā.
๗๗๗.
777.
สญฺจริตฺตสมุฎฺฐานํ , กฺริยํ ปณฺณตฺติวชฺชกํ;
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ , kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
กายกมฺมํ วจีกมฺมํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
ทุติยปตฺตกถาฯ
Dutiyapattakathā.
๗๗๘.
778.
สปฺปิอาทิํ ปุเรภตฺตํ, เภสชฺชํ ปฎิคยฺห หิ;
Sappiādiṃ purebhattaṃ, bhesajjaṃ paṭigayha hi;
สามิสมฺปิ ปุเรภตฺตํ, ปริภุญฺชติ วฎฺฎติฯ
Sāmisampi purebhattaṃ, paribhuñjati vaṭṭati.
๗๗๙.
779.
ตโต ปฎฺฐาย สตฺตาหํ, ตํ วฎฺฎติ นิรามิสํ;
Tato paṭṭhāya sattāhaṃ, taṃ vaṭṭati nirāmisaṃ;
สตฺตาหาติกฺกเม ตสฺส, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํฯ
Sattāhātikkame tassa, nissaggiyamudīritaṃ.
๗๘๐.
780.
ปจฺฉาภตฺตมฺปิ คณฺหิตฺวา, กตฺวา สนฺนิธิการกํ;
Pacchābhattampi gaṇhitvā, katvā sannidhikārakaṃ;
สายโต ปน สตฺตาหํ, วฎฺฎเตว นิรามิสํฯ
Sāyato pana sattāhaṃ, vaṭṭateva nirāmisaṃ.
๗๘๑.
781.
ปุเรภตฺตมฺปิ ปจฺฉา วา, สยมุคฺคหิตํ ปน;
Purebhattampi pacchā vā, sayamuggahitaṃ pana;
สรีรโภเค เนตพฺพํ, สายิตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Sarīrabhoge netabbaṃ, sāyituṃ na ca vaṭṭati.
๗๘๒.
782.
นวนีตํ ปุเรภตฺตํ, ภิกฺขุนา คหิตํ สเจ;
Navanītaṃ purebhattaṃ, bhikkhunā gahitaṃ sace;
ตาเปตฺวานุปสมฺปโนฺน, เทติ วฎฺฎติ สามิสํฯ
Tāpetvānupasampanno, deti vaṭṭati sāmisaṃ.
๗๘๓.
783.
สยํ ตาเปติ เจ ภิกฺขุ, สตฺตาหมฺปิ นิรามิสํ;
Sayaṃ tāpeti ce bhikkhu, sattāhampi nirāmisaṃ;
ตาปนํ นวนีตสฺส, สามปาโก น โหติ โสฯ
Tāpanaṃ navanītassa, sāmapāko na hoti so.
๗๘๔.
784.
ปจฺฉาภตฺตํ คเหตฺวา เจ, เยน เกนจิ ตาปิตํ;
Pacchābhattaṃ gahetvā ce, yena kenaci tāpitaṃ;
วฎฺฎเตว จ ตํ สปฺปิ, สตฺตาหมฺปิ นิรามิสํฯ
Vaṭṭateva ca taṃ sappi, sattāhampi nirāmisaṃ.
๗๘๕.
785.
ขีรํ ทธิํ จาปิ ปฎิคฺคเหตฺวา;
Khīraṃ dadhiṃ cāpi paṭiggahetvā;
สยํ ปุเรภตฺตมโถ กโรติ;
Sayaṃ purebhattamatho karoti;
สปฺปิํ ปุเรภตฺตกเมว ตสฺส;
Sappiṃ purebhattakameva tassa;
นิรามิสํ วฎฺฎติ ภิกฺขุโน ตํฯ
Nirāmisaṃ vaṭṭati bhikkhuno taṃ.
๗๘๖.
786.
ปจฺฉาภตฺตกโต อุทฺธํ, ตํ น วฎฺฎติ สายิตุํ;
Pacchābhattakato uddhaṃ, taṃ na vaṭṭati sāyituṃ;
สวตฺถุกสฺส สปฺปิสฺส, คหิตตฺตาว ภิกฺขุโนฯ
Savatthukassa sappissa, gahitattāva bhikkhuno.
๗๘๗.
787.
สตฺตาหาติกฺกเมปิสฺส , น โทโส โกจิ วิชฺชติ;
Sattāhātikkamepissa , na doso koci vijjati;
‘‘ปฎิคฺคเหตฺวา ตานี’’ติ, วุตฺตตฺตา หิ มเหสินาฯ
‘‘Paṭiggahetvā tānī’’ti, vuttattā hi mahesinā.
๗๘๘.
788.
ยถา กปฺปิยสปฺปิมฺหิ, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํ;
Yathā kappiyasappimhi, nissaggiyamudīritaṃ;
ตถากปฺปิยสปฺปิมฺหิ, ทุกฺกฎํ ปริทีปิตํฯ
Tathākappiyasappimhi, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
๗๘๙.
789.
สพฺพากปฺปิยมํสานํ , วเชฺชตฺวา มํสเมว จ;
Sabbākappiyamaṃsānaṃ , vajjetvā maṃsameva ca;
ขีรํ ทธิ จ สปฺปิ จ, นวนีตญฺจ วฎฺฎติฯ
Khīraṃ dadhi ca sappi ca, navanītañca vaṭṭati.
๗๙๐.
790.
‘‘เยสํ กปฺปติ มํสญฺหิ, เตสํ สปฺปี’’ติ กิํ อิทํ?
‘‘Yesaṃ kappati maṃsañhi, tesaṃ sappī’’ti kiṃ idaṃ?
ปณีตโภชนสฺสาปิ, ตถา สตฺตาหกาลิเกฯ
Paṇītabhojanassāpi, tathā sattāhakālike.
๗๙๑.
791.
นิสฺสคฺคิยสฺส วตฺถูนํ, ปริเจฺฉทนิยามนํ;
Nissaggiyassa vatthūnaṃ, paricchedaniyāmanaṃ;
น จากปฺปิยมํสานํ, สปฺปิอาทิ นิวาริตํฯ
Na cākappiyamaṃsānaṃ, sappiādi nivāritaṃ.
๗๙๒.
792.
นวนีเตปิ สปฺปิมฺหิ, คหิตุคฺคหิตาทิเก;
Navanītepi sappimhi, gahituggahitādike;
สโพฺพ วุตฺตนเยเนว, เวทิตโพฺพ วินิจฺฉโยฯ
Sabbo vuttanayeneva, veditabbo vinicchayo.
๗๙๓.
793.
เตลภิกฺขาย ภิกฺขูนํ, ปวิฎฺฐานํ อุปาสกา;
Telabhikkhāya bhikkhūnaṃ, paviṭṭhānaṃ upāsakā;
เตลํ วา นวนีตํ วา, สปฺปิํ วา อากิรนฺติ หิฯ
Telaṃ vā navanītaṃ vā, sappiṃ vā ākiranti hi.
๗๙๔.
794.
ภตฺตสิตฺถานิ วา ตตฺถ, ตณฺฑุลา วา ภวนฺติ เจ;
Bhattasitthāni vā tattha, taṇḍulā vā bhavanti ce;
อาทิจฺจปกฺกสํสฎฺฐํ, โหติ สตฺตาหกาลิกํฯ
Ādiccapakkasaṃsaṭṭhaṃ, hoti sattāhakālikaṃ.
๗๙๕.
795.
ติลสาสปเตลํ วา, มธุเกรณฺฑเตลกํ;
Tilasāsapatelaṃ vā, madhukeraṇḍatelakaṃ;
คหิตํ ตุ ปุเรภตฺตํ, สามิสมฺปิ นิรามิสํฯ
Gahitaṃ tu purebhattaṃ, sāmisampi nirāmisaṃ.
๗๙๖.
796.
ปจฺฉาภตฺตกโต อุทฺธํ, สายิตพฺพํ นิรามิสํ;
Pacchābhattakato uddhaṃ, sāyitabbaṃ nirāmisaṃ;
สตฺตาหาติกฺกเม เตสํ, วสา นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Sattāhātikkame tesaṃ, vasā nissaggiyaṃ siyā.
๗๙๗.
797.
เอรณฺฑมธุกฎฺฐีนิ, สาสปาทีนิ จตฺตนา;
Eraṇḍamadhukaṭṭhīni, sāsapādīni cattanā;
คเหตฺวา กตเตลมฺปิ, โหติ สตฺตาหกาลิกํฯ
Gahetvā katatelampi, hoti sattāhakālikaṃ.
๗๙๘.
798.
ยาวชีวิกวตฺถุตฺตา, เตสํ ติณฺณมฺปิ ภิกฺขุโน;
Yāvajīvikavatthuttā, tesaṃ tiṇṇampi bhikkhuno;
สวตฺถุคหเณ ตสฺส, กาจาปตฺติ น วิชฺชติฯ
Savatthugahaṇe tassa, kācāpatti na vijjati.
๗๙๙.
799.
อตฺตนา ยํ กตํ เตลํ, ตํ วฎฺฎติ นิรามิสํ;
Attanā yaṃ kataṃ telaṃ, taṃ vaṭṭati nirāmisaṃ;
สตฺตาหาติกฺกเมนสฺส, โหติ นิสฺสคฺคิยํ ปนฯ
Sattāhātikkamenassa, hoti nissaggiyaṃ pana.
๘๐๐.
800.
ทุกฺกฎํ สาสปาทีนํ, เตลตฺถาเยว ภิกฺขุนา;
Dukkaṭaṃ sāsapādīnaṃ, telatthāyeva bhikkhunā;
คเหตฺวา ฐปิตานํ ตุ, สตฺตาหาติกฺกเม สิยาฯ
Gahetvā ṭhapitānaṃ tu, sattāhātikkame siyā.
๘๐๑.
801.
นาฬิเกรกรญฺชานํ, เตลํ กุรุวกสฺส จ;
Nāḷikerakarañjānaṃ, telaṃ kuruvakassa ca;
นิมฺพโกสมฺพกานญฺจ, เตลํ ภลฺลาตกสฺส จฯ
Nimbakosambakānañca, telaṃ bhallātakassa ca.
๘๐๒.
802.
อิเจฺจวมาทิกํ สพฺพํ, อวุตฺตํ ปาฬิยํ ปน;
Iccevamādikaṃ sabbaṃ, avuttaṃ pāḷiyaṃ pana;
คเหตฺวา นิกฺขิปนฺตสฺส, ทุกฺกฎํ สมยจฺจเยฯ
Gahetvā nikkhipantassa, dukkaṭaṃ samayaccaye.
๘๐๓.
803.
ยาวกาลิกเภทญฺจ , ยาวชีวกเมว จ;
Yāvakālikabhedañca , yāvajīvakameva ca;
วิทิตฺวา เสสเมตฺถาปิ, สปฺปินา สทิโส นโยฯ
Viditvā sesametthāpi, sappinā sadiso nayo.
๘๐๔.
804.
อจฺฉมจฺฉวราหานํ, สุสุกาคทฺรภสฺส จ;
Acchamacchavarāhānaṃ, susukāgadrabhassa ca;
วสานํ ปน ปญฺจนฺนํ, เตลํ ปญฺจวิธํ ภเวฯ
Vasānaṃ pana pañcannaṃ, telaṃ pañcavidhaṃ bhave.
๘๐๕.
805.
สพฺพเมว วสาเตลํ, กปฺปิยากปฺปิยสฺส จ;
Sabbameva vasātelaṃ, kappiyākappiyassa ca;
มนุสฺสานํ วสาเตลํ, ฐเปตฺวา ปน วฎฺฎติฯ
Manussānaṃ vasātelaṃ, ṭhapetvā pana vaṭṭati.
๘๐๖.
806.
วสํ ปฎิคฺคเหตฺวาน, ปุเรภตฺตํ ปนตฺตนา;
Vasaṃ paṭiggahetvāna, purebhattaṃ panattanā;
ปกฺกํ วฎฺฎติ สํสฎฺฐํ, สตฺตาหมฺปิ นิรามิสํฯ
Pakkaṃ vaṭṭati saṃsaṭṭhaṃ, sattāhampi nirāmisaṃ.
๘๐๗.
807.
สเจ อนุปสมฺปโนฺน, กตฺวา ตํ เทติ วฎฺฎติ;
Sace anupasampanno, katvā taṃ deti vaṭṭati;
สามิสมฺปิ ปุเรภตฺตํ, ตโต อุทฺธํ นิรามิสํฯ
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
๘๐๘.
808.
ปฎิคฺคเหตุํ กาตุํ วา, ปจฺฉาภตฺตํ น วฎฺฎติ;
Paṭiggahetuṃ kātuṃ vā, pacchābhattaṃ na vaṭṭati;
เสโส วุตฺตนเยเนว, เวทิตโพฺพ วิภาวินาฯ
Seso vuttanayeneva, veditabbo vibhāvinā.
๘๐๙.
809.
คหิตญฺหิ ปุเรภตฺตํ, มธุํ มธุกรีกตํ;
Gahitañhi purebhattaṃ, madhuṃ madhukarīkataṃ;
วฎฺฎเตว ปุเรภตฺตํ, สามิสมฺปิ นิรามิสํฯ
Vaṭṭateva purebhattaṃ, sāmisampi nirāmisaṃ.
๘๑๐.
810.
ปจฺฉาภตฺตกโต อุทฺธํ, สตฺตาหมฺปิ นิรามิสํ;
Pacchābhattakato uddhaṃ, sattāhampi nirāmisaṃ;
สตฺตาหาติกฺกเม โทโส, วตฺถูนํ คณนาวสาฯ
Sattāhātikkame doso, vatthūnaṃ gaṇanāvasā.
๘๑๑.
811.
อุจฺฉุมฺหา ปน นิพฺพตฺตํ, ปกฺกาปกฺกํ ฆนาฆนํ;
Ucchumhā pana nibbattaṃ, pakkāpakkaṃ ghanāghanaṃ;
รสาทิ ปน ตํ สพฺพํ, ‘‘ผาณิต’’นฺติ ปวุจฺจติฯ
Rasādi pana taṃ sabbaṃ, ‘‘phāṇita’’nti pavuccati.
๘๑๒.
812.
ผาณิตํ ตุ ปุเรภตฺตํ, คหิตํ ปน วฎฺฎติ;
Phāṇitaṃ tu purebhattaṃ, gahitaṃ pana vaṭṭati;
สามิสมฺปิ ปุเรภตฺตํ, ตโต อุทฺธํ นิรามิสํฯ
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
๘๑๓.
813.
อสํสเฎฺฐน อุจฺฉุสฺส, รเสน กตผาณิตํ;
Asaṃsaṭṭhena ucchussa, rasena kataphāṇitaṃ;
คหิเตน ปุเรภตฺตํ, ตทเหว นิรามิสํฯ
Gahitena purebhattaṃ, tadaheva nirāmisaṃ.
๘๑๔.
814.
อุจฺฉุํ ปฎิคฺคเหตฺวาน, กเตเปส นโย มโต;
Ucchuṃ paṭiggahetvāna, katepesa nayo mato;
ปจฺฉาภตฺตกโต อุทฺธํ, ตํ น วฎฺฎติ สายิตุํฯ
Pacchābhattakato uddhaṃ, taṃ na vaṭṭati sāyituṃ.
๘๑๕.
815.
คหิตตฺตา สวตฺถุสฺส, สตฺตาหาติกฺกเมปิ จ;
Gahitattā savatthussa, sattāhātikkamepi ca;
โหติ ตสฺส อนาปตฺติ, ปจฺฉาภตฺตํ กเตปิ จฯ
Hoti tassa anāpatti, pacchābhattaṃ katepi ca.
๘๑๖.
816.
สํสฎฺฐญฺจ ปุเรภตฺตํ, คหิตํ ตมุปาสโก;
Saṃsaṭṭhañca purebhattaṃ, gahitaṃ tamupāsako;
ตทเห เทติ เจ กตฺวา, สามิสมฺปิ จ วฎฺฎติฯ
Tadahe deti ce katvā, sāmisampi ca vaṭṭati.
๘๑๗.
817.
สํสเฎฺฐน ปุเรภตฺตํ, คหิเตน สยํกตํ;
Saṃsaṭṭhena purebhattaṃ, gahitena sayaṃkataṃ;
ปจฺฉาภตฺตํ กตญฺจาปิ, สตฺตาหมฺปิ นิรามิสํฯ
Pacchābhattaṃ katañcāpi, sattāhampi nirāmisaṃ.
๘๑๘.
818.
กตํ มธุกปุปฺผานํ, ผาณิตํ สีตวารินา;
Kataṃ madhukapupphānaṃ, phāṇitaṃ sītavārinā;
สามิสมฺปิ ปุเรภตฺตํ, ตโต อุทฺธํ นิรามิสํฯ
Sāmisampi purebhattaṃ, tato uddhaṃ nirāmisaṃ.
๘๑๙.
819.
สตฺตาหาติกฺกเมปิสฺส, ทุกฺกฎํ ปริทีปิตํ;
Sattāhātikkamepissa, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ;
ปกฺขิปิตฺวา กตํ ขีรํ, โหติ ตํ ยาวกาลิกํฯ
Pakkhipitvā kataṃ khīraṃ, hoti taṃ yāvakālikaṃ.
๘๒๐.
820.
ผลานํ ปน สเพฺพสํ, ยาวกาลิกสญฺญินํ;
Phalānaṃ pana sabbesaṃ, yāvakālikasaññinaṃ;
ยาวกาลิกมิเจฺจว, ผาณิตํ ปริทีปิตํฯ
Yāvakālikamicceva, phāṇitaṃ paridīpitaṃ.
๘๒๑.
821.
ปจฺฉาภตฺตมฺปิ ภิกฺขุสฺส, ปจฺจเย สติ เกวลํ;
Pacchābhattampi bhikkhussa, paccaye sati kevalaṃ;
กาลิกา ปน วฎฺฎนฺติ, ปุเรภตฺตํ ยถาสุขํฯ
Kālikā pana vaṭṭanti, purebhattaṃ yathāsukhaṃ.
๘๒๒.
822.
ลภิตฺวา ปน นิสฺสฎฺฐํ, ตํ ตุ สตฺตาหกาลิกํ;
Labhitvā pana nissaṭṭhaṃ, taṃ tu sattāhakālikaṃ;
อรุอาทีนิ มเกฺขตุํ, สายิตุํ วา น วฎฺฎติฯ
Aruādīni makkhetuṃ, sāyituṃ vā na vaṭṭati.
๘๒๓.
823.
อญฺญสฺส ปน ภิกฺขุสฺส, กายโภเค จ วฎฺฎติ;
Aññassa pana bhikkhussa, kāyabhoge ca vaṭṭati;
จชิตฺวา นิรเปโกฺขว, ลภิตฺวา ปุน สายิตุํฯ
Cajitvā nirapekkhova, labhitvā puna sāyituṃ.
๘๒๔.
824.
อนาปตฺติ อธิเฎฺฐติ, วิสฺสเชฺชติ วินสฺสติ;
Anāpatti adhiṭṭheti, vissajjeti vinassati;
อจฺฉินฺทิตฺวา จ วิสฺสาสํ, คณฺหตุมฺมตฺตกาทิโนฯ
Acchinditvā ca vissāsaṃ, gaṇhatummattakādino.
๘๒๕.
825.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, กถิเนน สมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
สทากถินจิเตฺตน, ปฐเมเนว สตฺถุนาฯ
Sadākathinacittena, paṭhameneva satthunā.
เภสชฺชสิกฺขาปทกถาฯ
Bhesajjasikkhāpadakathā.
๘๒๖.
826.
มาโส เสโสติ คิมฺหานํ, ปริเยเสยฺย สาฎิกํ;
Māso sesoti gimhānaṃ, pariyeseyya sāṭikaṃ;
อทฺธมาโสว เสโสติ, กตฺวา ปริทเห พุโธฯ
Addhamāsova sesoti, katvā paridahe budho.
๘๒๗.
827.
กตฺวา ปน สตุปฺปาทํ, วสฺสสาฎิกจีวรํ;
Katvā pana satuppādaṃ, vassasāṭikacīvaraṃ;
นิปฺผาเทนฺตสฺส ภิกฺขุสฺส, สมเย ปิฎฺฐิสมฺมเตฯ
Nipphādentassa bhikkhussa, samaye piṭṭhisammate.
๘๒๘.
828.
โหติ นิสฺสคฺคิยาปตฺติ, ญาตกาญฺญาตกาทิโน;
Hoti nissaggiyāpatti, ñātakāññātakādino;
เตสุเยว จ วิญฺญตฺติํ, กตฺวา นิปฺผาทเน ตถาฯ
Tesuyeva ca viññattiṃ, katvā nipphādane tathā.
๘๒๙.
829.
กตฺวา ปน สตุปฺปาทํ, สมเย กุจฺฉิสญฺญิเต;
Katvā pana satuppādaṃ, samaye kucchisaññite;
นิปฺผาเทนฺตสฺส ภิกฺขุสฺส, วตฺถมญฺญาตกาทิโนฯ
Nipphādentassa bhikkhussa, vatthamaññātakādino.
๘๓๐.
830.
ตสฺสาทินฺนกปุเพฺพสุ , วตฺตเภเทน ทุกฺกฎํ;
Tassādinnakapubbesu , vattabhedena dukkaṭaṃ;
กโรโต ตตฺร วิญฺญตฺติํ, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํฯ
Karoto tatra viññattiṃ, nissaggiyamudīritaṃ.
๘๓๑.
831.
โอวสฺสาเปติ เจ กายํ, นโคฺค สติปิ จีวเร;
Ovassāpeti ce kāyaṃ, naggo satipi cīvare;
นฺหานสฺส ปริโยสาเน, ทุกฺกฎํ วิวฎงฺคเณฯ
Nhānassa pariyosāne, dukkaṭaṃ vivaṭaṅgaṇe.
๘๓๒.
832.
อูนเก ปน มาสสฺมิํ, อติเรโกติ สญฺญิโน;
Ūnake pana māsasmiṃ, atirekoti saññino;
ตตฺถ เวมติกสฺสาปิ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Tattha vematikassāpi, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๘๓๓.
833.
อจฺฉินฺนจีวรสฺสาปิ, อนาปตฺตาปทาสุปิ;
Acchinnacīvarassāpi, anāpattāpadāsupi;
นฺหานโกฎฺฐกวาปีสุ, นฺหายนฺตสฺส จ ภิกฺขุโนฯ
Nhānakoṭṭhakavāpīsu, nhāyantassa ca bhikkhuno.
๘๓๔.
834.
สญฺจริตฺตสมุฎฺฐานํ , กฺริยํ ปณฺณตฺติวชฺชกํ;
Sañcarittasamuṭṭhānaṃ , kriyaṃ paṇṇattivajjakaṃ;
กายกมฺมํ วจีกมฺมํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
วสฺสิกสาฎิกกถาฯ
Vassikasāṭikakathā.
๘๓๕.
835.
สามํ ตุ จีวรํ ทตฺวา, อจฺฉินฺทนฺตสฺส ตํ ปุน;
Sāmaṃ tu cīvaraṃ datvā, acchindantassa taṃ puna;
สกสญฺญาย ภิกฺขุสฺส, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Sakasaññāya bhikkhussa, tassa nissaggiyaṃ siyā.
๘๓๖.
836.
เอกาเยว ปนาปตฺติ, เอกมจฺฉินฺทโต สิยา;
Ekāyeva panāpatti, ekamacchindato siyā;
พหูนิ เอกพทฺธานิ, อจฺฉินฺทนฺตสฺส วา ตถาฯ
Bahūni ekabaddhāni, acchindantassa vā tathā.
๘๓๗.
837.
วิสุํ ฐิตานิ เอเกก-มาหราปยโต ปน;
Visuṃ ṭhitāni ekeka-māharāpayato pana;
วตฺถานํ คณนายสฺส, อาปตฺติคณนา สิยาฯ
Vatthānaṃ gaṇanāyassa, āpattigaṇanā siyā.
๘๓๘.
838.
‘‘มยา ทินฺนานิ สพฺพานิ, อาหรา’’ติ จ ภาสโต;
‘‘Mayā dinnāni sabbāni, āharā’’ti ca bhāsato;
เอเกน วจเนเนว, โหนฺติ อาปตฺติโย พหูฯ
Ekena vacaneneva, honti āpattiyo bahū.
๘๓๙.
839.
อาณาเปติ สเจ อญฺญํ, ภิกฺขุํ คณฺหาติ จีวรํ;
Āṇāpeti sace aññaṃ, bhikkhuṃ gaṇhāti cīvaraṃ;
พหูนิ คณฺหตาณโตฺต, เอกํ ปาจิตฺติยํ สิยาฯ
Bahūni gaṇhatāṇatto, ekaṃ pācittiyaṃ siyā.
๘๔๐.
840.
‘‘มยา ทินฺนานิ สพฺพานิ, คณฺหา’’ติ วทโต ปน;
‘‘Mayā dinnāni sabbāni, gaṇhā’’ti vadato pana;
เอกายสฺส จ วาจาย, โหนฺติ อาปตฺติโย พหูฯ
Ekāyassa ca vācāya, honti āpattiyo bahū.
๘๔๑.
841.
‘‘สงฺฆาฎิมุตฺตราสงฺคํ, คณฺห คณฺหา’’ติ ภาสโต;
‘‘Saṅghāṭimuttarāsaṅgaṃ, gaṇha gaṇhā’’ti bhāsato;
โหติ วาจาย วาจาย, อาณาเปนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Hoti vācāya vācāya, āṇāpentassa dukkaṭaṃ.
๘๔๒.
842.
วิกปฺปนุปคํ กิญฺจิ, ฐเปตฺวา ปจฺฉิมํ ปรํ;
Vikappanupagaṃ kiñci, ṭhapetvā pacchimaṃ paraṃ;
อญฺญํ ปน ปริกฺขารํ, ฉินฺทาเปนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Aññaṃ pana parikkhāraṃ, chindāpentassa dukkaṭaṃ.
๘๔๓.
843.
ฐเปตฺวา อุปสมฺปนฺนํ, อเญฺญสํ จีวราทิกํ;
Ṭhapetvā upasampannaṃ, aññesaṃ cīvarādikaṃ;
อจฺฉินฺทโตปิ ภิกฺขุสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Acchindatopi bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๘๔๔.
844.
เอวํ อนุปสมฺปเนฺน, อุปสมฺปนฺนสญฺญิโน;
Evaṃ anupasampanne, upasampannasaññino;
ตตฺถ เวมติกสฺสาปิ, อจฺฉินฺทนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Tattha vematikassāpi, acchindantassa dukkaṭaṃ.
๘๔๕.
845.
โส วา เทติ สเจ ตุโฎฺฐ, ทุโฎฺฐ วิสฺสาสเมว วา;
So vā deti sace tuṭṭho, duṭṭho vissāsameva vā;
คณฺหโตปิ อนาปตฺติ, ตถา อุมฺมตฺตกาทิโนฯ
Gaṇhatopi anāpatti, tathā ummattakādino.
๘๔๖.
846.
อทินฺนาทานตุลฺยาว, สมุฎฺฐานาทโย นยา;
Adinnādānatulyāva, samuṭṭhānādayo nayā;
อญฺญตฺร เวทนาเยตฺถ, โหติ สา ทุกฺขเวทนาฯ
Aññatra vedanāyettha, hoti sā dukkhavedanā.
จีวรจฺฉินฺทนกถาฯ
Cīvaracchindanakathā.
๘๔๗.
847.
วิญฺญาเปตฺวา สเจ สุตฺตํ, ฉพฺพิธํ สานุโลมิกํ;
Viññāpetvā sace suttaṃ, chabbidhaṃ sānulomikaṃ;
จีวรํ ตนฺตวาเยหิ, วายาเปติ น วฎฺฎติฯ
Cīvaraṃ tantavāyehi, vāyāpeti na vaṭṭati.
๘๔๘.
848.
สามํ วิญฺญาปิตํ สุตฺตํ, อกปฺปิยมุทีริตํ;
Sāmaṃ viññāpitaṃ suttaṃ, akappiyamudīritaṃ;
ตนฺตวาโยปิ วิญฺญโตฺต, ตถา อญฺญาตกาทิโกฯ
Tantavāyopi viññatto, tathā aññātakādiko.
๘๔๙.
849.
วิญฺญตฺตตนฺตวาเยน, สุเตฺตนากปฺปิเยน จ;
Viññattatantavāyena, suttenākappiyena ca;
จีวรํ วายาเปนฺตสฺส, นิสฺสคฺคิยมุทีริตํฯ
Cīvaraṃ vāyāpentassa, nissaggiyamudīritaṃ.
๘๕๐.
850.
วิทตฺถิมเตฺต ทีเฆน, หตฺถมเตฺต ติรียโต;
Vidatthimatte dīghena, hatthamatte tirīyato;
วีเต นิสฺสคฺคิยํ วุตฺตํ, ผลเก ผลเกปิ จฯ
Vīte nissaggiyaṃ vuttaṃ, phalake phalakepi ca.
๘๕๑.
851.
เตเนว กปฺปิยํ สุตฺตํ, วายาเปนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Teneva kappiyaṃ suttaṃ, vāyāpentassa dukkaṭaṃ;
ตเถว ตนฺตวาเยน, กปฺปิเยน อกปฺปิยํฯ
Tatheva tantavāyena, kappiyena akappiyaṃ.
๘๕๒.
852.
เอกนฺตริกโต วาปิ, ทีฆโต วา ติรียโต;
Ekantarikato vāpi, dīghato vā tirīyato;
กปฺปิยากปฺปิเยเหว, วีเต สุเตฺตหิ ทุกฺกฎํฯ
Kappiyākappiyeheva, vīte suttehi dukkaṭaṃ.
๘๕๓.
853.
กปฺปิยากปฺปิเยเหว, ตนฺตวาเยหิ เว กเต;
Kappiyākappiyeheva, tantavāyehi ve kate;
กปฺปิยากปฺปิยํ สุตฺตํ, มิเสฺสตฺวา ตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Kappiyākappiyaṃ suttaṃ, missetvā tassa dukkaṭaṃ.
๘๕๔.
854.
สเจ อกปฺปิยํ สุตฺตํ, วาเรเนว วินนฺติ เต;
Sace akappiyaṃ suttaṃ, vāreneva vinanti te;
ทเสฺสตฺวาว ปริเจฺฉทํ, อกปฺปิยวิเต ปนฯ
Dassetvāva paricchedaṃ, akappiyavite pana.
๘๕๕.
855.
ปาจิตฺติยํ ปมาณสฺมิํ, ตทูเน ทุกฺกฎํ สิยา;
Pācittiyaṃ pamāṇasmiṃ, tadūne dukkaṭaṃ siyā;
อิตเรน วิเต วเตฺถ, อุภยเตฺถว ทุกฺกฎํฯ
Itarena vite vatthe, ubhayattheva dukkaṭaṃ.
๘๕๖.
856.
เทฺวปิ เวมํ คเหตฺวา วา, เอกโต วา วินนฺติ เจ;
Dvepi vemaṃ gahetvā vā, ekato vā vinanti ce;
ผลเก ผลเก ตสฺส, ทุกฺกฎํ ปริทีปิตํฯ
Phalake phalake tassa, dukkaṭaṃ paridīpitaṃ.
๘๕๗.
857.
เอเตเนว อุปาเยน, เภเท สพฺพตฺถ สาธุกํ;
Eteneva upāyena, bhede sabbattha sādhukaṃ;
อาปตฺติเภโท วิเญฺญโยฺย, วิญฺญุนา วินยญฺญุนาฯ
Āpattibhedo viññeyyo, viññunā vinayaññunā.
๘๕๘.
858.
กปฺปิโย ตนฺตวาโยปิ, สเจ สุตฺตมฺปิ กปฺปิยํ;
Kappiyo tantavāyopi, sace suttampi kappiyaṃ;
จีวรํ วายาเปนฺตสฺส, อนาปตฺติ ปกาสิตาฯ
Cīvaraṃ vāyāpentassa, anāpatti pakāsitā.
๘๕๙.
859.
อนาปตฺติ ปริสฺสาเว, อาโยเค อํสพทฺธเก;
Anāpatti parissāve, āyoge aṃsabaddhake;
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, สญฺจริตฺตสมา มตาฯ
Samuṭṭhānādayo sabbe, sañcarittasamā matā.
สุตฺตวิญฺญตฺติกถาฯ
Suttaviññattikathā.
๘๖๐.
860.
อปฺปวาริตญาตีนํ, ตนฺตวาเย สเมจฺจ เจ;
Appavāritañātīnaṃ, tantavāye samecca ce;
วิกปฺปํ จีวเร ภิกฺขุ, อาปชฺชติ น วฎฺฎติฯ
Vikappaṃ cīvare bhikkhu, āpajjati na vaṭṭati.
๘๖๑.
861.
ทีฆายตปฺปิตตฺถาย, สุตฺตวฑฺฒนเก กเต;
Dīghāyatappitatthāya, suttavaḍḍhanake kate;
ภิกฺขุ นิสฺสคฺคิยาปตฺติํ, อาปชฺชติ น สํสโยฯ
Bhikkhu nissaggiyāpattiṃ, āpajjati na saṃsayo.
๘๖๒.
862.
ภิกฺขุโน ญาตกาทีนํ, ตนฺตวาเยสุ อตฺตโน;
Bhikkhuno ñātakādīnaṃ, tantavāyesu attano;
ธเนนญฺญสฺส จตฺถาย, อนาปตฺติํ วินิทฺทิเสฯ
Dhanenaññassa catthāya, anāpattiṃ viniddise.
๘๖๓.
863.
วายาเปนฺตสฺส อปฺปคฺฆํ, มหคฺฆํ กตฺตุกามิโน;
Vāyāpentassa appagghaṃ, mahagghaṃ kattukāmino;
ตถา อุมฺมตฺตกาทีนํ, เสสํ วุตฺตมนนฺตเรฯ
Tathā ummattakādīnaṃ, sesaṃ vuttamanantare.
เปสการกถาฯ
Pesakārakathā.
๘๖๔.
864.
วสฺสํวุเฎฺฐ ยมุทฺทิสฺส, ภิกฺขู ทียติ จีวรํ;
Vassaṃvuṭṭhe yamuddissa, bhikkhū dīyati cīvaraṃ;
ปวารณาย ปุเพฺพว, ตํ โหตเจฺจกจีวรํฯ
Pavāraṇāya pubbeva, taṃ hotaccekacīvaraṃ.
๘๖๕.
865.
ปุเร ปวารณาเยว, ภาเชตฺวา ยทิ คยฺหติ;
Pure pavāraṇāyeva, bhājetvā yadi gayhati;
วสฺสเจฺฉโท น กาตโพฺพ, สงฺฆิกํ ตํ กโรติ เจฯ
Vassacchedo na kātabbo, saṅghikaṃ taṃ karoti ce.
๘๖๖.
866.
อนาปตฺติ อธิเฎฺฐติ, อโนฺตสมยเมว ตํ;
Anāpatti adhiṭṭheti, antosamayameva taṃ;
วิสฺสเชฺชติ วิกเปฺปติ, วินสฺสติ จ ฑยฺหติฯ
Vissajjeti vikappeti, vinassati ca ḍayhati.
๘๖๗.
867.
ตสฺสจฺจายิกวตฺถสฺส, กถิเน ตุ อนตฺถเต;
Tassaccāyikavatthassa, kathine tu anatthate;
ปริหาเรกมาโสว, ทสาหปรโม มโตฯ
Parihārekamāsova, dasāhaparamo mato.
๘๖๘.
868.
อตฺถเต กถิเน ตสฺส, ปญฺจ มาสา ปกาสิตา;
Atthate kathine tassa, pañca māsā pakāsitā;
ปริหาโร มุนิเนฺทน, ทสาหปรมา ปนฯ
Parihāro munindena, dasāhaparamā pana.
๘๖๙.
869.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, กถิเนน สมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
ปฐเมนากฺริยาจิตฺตํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Paṭhamenākriyācittaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
อเจฺจกจีวรกถาฯ
Accekacīvarakathā.
๘๗๐.
870.
วสิตฺวา ปน เจ ภิกฺขุ, ปุพฺพกตฺติกปุณฺณมํ;
Vasitvā pana ce bhikkhu, pubbakattikapuṇṇamaṃ;
ฐเปตฺวา จีวรํ คาเม, ปจฺจเย สติ ตาทิเสฯ
Ṭhapetvā cīvaraṃ gāme, paccaye sati tādise.
๘๗๑.
871.
ฉารตฺตปรมํ เตน, วสิตพฺพํ วินา ตโต;
Chārattaparamaṃ tena, vasitabbaṃ vinā tato;
อุตฺตริํ วสโต โทโส, วินา สงฺฆสฺส สมฺมุติํฯ
Uttariṃ vasato doso, vinā saṅghassa sammutiṃ.
๘๗๒.
872.
กตฺติเกเยว มาสสฺมิํ, ปฐมาย ปวาริโต;
Kattikeyeva māsasmiṃ, paṭhamāya pavārito;
ปจฺฉิเมน ปมาเณน, ยุเตฺต สาสงฺกสมฺมเตฯ
Pacchimena pamāṇena, yutte sāsaṅkasammate.
๘๗๓.
873.
เสนาสเน วสโนฺตว, ฐเปตุํ เอกจีวรํ;
Senāsane vasantova, ṭhapetuṃ ekacīvaraṃ;
จตุรงฺคสมาโยเค, ลภตีติ ปกาสิโตฯ
Caturaṅgasamāyoge, labhatīti pakāsito.
๘๗๔.
874.
ยํ คามํ โคจรํ กตฺวา, ภิกฺขุ อารญฺญเก วเส;
Yaṃ gāmaṃ gocaraṃ katvā, bhikkhu āraññake vase;
ตสฺมิํ คาเม ฐเปตุํ ตํ, มาสเมกํ ตุ วฎฺฎติฯ
Tasmiṃ gāme ṭhapetuṃ taṃ, māsamekaṃ tu vaṭṭati.
๘๗๕.
875.
อญฺญเตฺถว วสนฺตสฺส, ฉารตฺตปรมํ มตํ;
Aññattheva vasantassa, chārattaparamaṃ mataṃ;
อยมสฺส อธิปฺปาโย, ปฎิจฺฉโนฺน ปกาสิโตฯ
Ayamassa adhippāyo, paṭicchanno pakāsito.
๘๗๖.
876.
เสนาสนมถาคนฺตฺวา, สตฺตมํ อรุณํ ปน;
Senāsanamathāgantvā, sattamaṃ aruṇaṃ pana;
อุฎฺฐาเปตุํ วิทูรตฺตา, อสโกฺกนฺตสฺส ภิกฺขุโนฯ
Uṭṭhāpetuṃ vidūrattā, asakkontassa bhikkhuno.
๘๗๗.
877.
คามสีมมฺปิ วา คนฺตฺวา, วสิตฺวา ยตฺถ กตฺถจิ;
Gāmasīmampi vā gantvā, vasitvā yattha katthaci;
จีวรสฺส ปวตฺติํ โส, ญตฺวา คจฺฉติ วฎฺฎติฯ
Cīvarassa pavattiṃ so, ñatvā gacchati vaṭṭati.
๘๗๘.
878.
เอวญฺจาปิ อสโกฺกโนฺต, ญตฺวา ตเตฺถว ปณฺฑิโต;
Evañcāpi asakkonto, ñatvā tattheva paṇḍito;
ขิปฺปํ ปจฺจุทฺธเร ฐาเน, อติเรเก หิ ติฎฺฐติฯ
Khippaṃ paccuddhare ṭhāne, atireke hi tiṭṭhati.
๘๗๙.
879.
วิสฺสเชฺชติ อนาปตฺติ, วินสฺสติ จ ฑยฺหติ;
Vissajjeti anāpatti, vinassati ca ḍayhati;
อจฺฉินฺทเน จ วิสฺสาเส, ภิกฺขุสมฺมุติยาปิ วาฯ
Acchindane ca vissāse, bhikkhusammutiyāpi vā.
๘๘๐.
880.
สมุฎฺฐานาทโย สเพฺพ, กถิเนน สมา มตา;
Samuṭṭhānādayo sabbe, kathinena samā matā;
ทุติเยน, มุนิเนฺทน, เตน สาสงฺกสมฺมเตฯ
Dutiyena, munindena, tena sāsaṅkasammate.
สาสงฺกกถาฯ
Sāsaṅkakathā.
๘๘๑.
881.
ชานํ ปริณตํ ลาภํ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส โย ปน;
Jānaṃ pariṇataṃ lābhaṃ, bhikkhusaṅghassa yo pana;
อตฺตโน ปริณาเมยฺย, ตสฺส นิสฺสคฺคิยํ สิยาฯ
Attano pariṇāmeyya, tassa nissaggiyaṃ siyā.
๘๘๒.
882.
สเจ ‘‘อญฺญสฺส เทหี’’ติ, ปริณาเมติ ภิกฺขุโน;
Sace ‘‘aññassa dehī’’ti, pariṇāmeti bhikkhuno;
สุทฺธิกํ สุทฺธจิเตฺตน, ปาจิตฺติยมุทีริตํฯ
Suddhikaṃ suddhacittena, pācittiyamudīritaṃ.
๘๘๓.
883.
จีวรํ วา ปรเสฺสก-เมกํ วา ปน อตฺตโน;
Cīvaraṃ vā parasseka-mekaṃ vā pana attano;
ปริณาเมยฺย เจ สทฺธิํ, เทฺว ปาจิตฺติโย สิยุํฯ
Pariṇāmeyya ce saddhiṃ, dve pācittiyo siyuṃ.
๘๘๔.
884.
สงฺฆสฺส ปน ยํ ทินฺนํ, ตํ คเหตุํ น วฎฺฎติ;
Saṅghassa pana yaṃ dinnaṃ, taṃ gahetuṃ na vaṭṭati;
สงฺฆเสฺสว ปทาตโพฺพ, อเทนฺตสฺส ปราชโยฯ
Saṅghasseva padātabbo, adentassa parājayo.
๘๘๕.
885.
เจติยสฺส จ สงฺฆสฺส, ปุคฺคลสฺสปิ วา ปน;
Cetiyassa ca saṅghassa, puggalassapi vā pana;
อญฺญสฺส โปณมญฺญสฺส, ปริณาเมยฺย ทุกฺกฎํฯ
Aññassa poṇamaññassa, pariṇāmeyya dukkaṭaṃ.
๘๘๖.
886.
โย ปนนฺตมโส ภิกฺขุ, สุนขสฺสปิ โอณตํ;
Yo panantamaso bhikkhu, sunakhassapi oṇataṃ;
สุนขสฺส ปนญฺญสฺส, ปริณาเมยฺย ทุกฺกฎํฯ
Sunakhassa panaññassa, pariṇāmeyya dukkaṭaṃ.
๘๘๗.
887.
อิทญฺหิ ติสมุฎฺฐานํ, กฺริยํ สญฺญาวิโมกฺขกํ;
Idañhi tisamuṭṭhānaṃ, kriyaṃ saññāvimokkhakaṃ;
กายกมฺมํ วจีกมฺมํ, ติจิตฺตญฺจ ติเวทนํฯ
Kāyakammaṃ vacīkammaṃ, ticittañca tivedanaṃ.
ปริณตกถาฯ
Pariṇatakathā.
ปตฺตวโคฺค ตติโยฯ
Pattavaggo tatiyo.
๘๘๘.
888.
เตเนกวตฺถุคฺคตรงฺคมาลํ;
Tenekavatthuggataraṅgamālaṃ;
สีลนฺตมาปตฺติวิปตฺติคาหํ;
Sīlantamāpattivipattigāhaṃ;
ตรนฺติ ปญฺญตฺติมหาสมุทฺทํ;
Taranti paññattimahāsamuddaṃ;
วินิจฺฉยํ เย ปนิมํ ตรนฺติฯ
Vinicchayaṃ ye panimaṃ taranti.
อิติ วินยวินิจฺฉเย นิสฺสคฺคิยกถา นิฎฺฐิตาฯ
Iti vinayavinicchaye nissaggiyakathā niṭṭhitā.
