Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਥੇਰਗਾਥਾ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Theragāthā-aṭṭhakathā

੧੧. ਨ੍ਹਾਤਕਮੁਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾવਣ੍ਣਨਾ

11. Nhātakamunittheragāthāvaṇṇanā

વਾਤਰੋਗਾਭਿਨੀਤੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨ੍ਹਾਤਕਮੁਨਿਸ੍ਸ ਗਾਥਾ। ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭવੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਿਤ੍વਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍વਾ વਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ વਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਨ੍ਹਾਤਕਲਕ੍ਖਣਯੋਗੇਨ ਨ੍ਹਾਤਕੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ। ਸੋ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍વਾ ਰਾਜਗਹਸ੍ਸ ਤਿਯੋਜਨਪ੍ਪਮਾਣੇ ਠਾਨੇ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨੀવਾਰੇਹਿ ਯਾਪੇਨ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨੋ વਸਤਿ। ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਘਟੇ વਿਯ ਪਦੀਪਂ ਹਦਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਪਜ੍ਜਲਨ੍ਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍વਾ ਅਸ੍ਸਮਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ। ਸੋ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍વਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਪ੍ਪਨਨਿਯਾਮੇਨ ਆਹਾਰਂ ਉਪਨੇਸਿ। ਤਂ ਭਗવਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ। ਏવਂ ਤਯੋ ਦਿવਸੇ ਦਤ੍વਾ ਚਤੁਤ੍ਥਦਿવਸੇ ‘‘ਭਗવਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਰਮਸੁਖੁਮਾਲਾ, ਕਥਂ ਇਮਿਨਾ ਆਹਾਰੇਨ ਯਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ। ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਅਰਿਯਸਨ੍ਤੋਸਗੁਣਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ। ਤਾਪਸੋ ਤਂ ਸੁਤ੍વਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍વਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍વਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ। ਭਗવਾ ਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍વਾ ਗਤੋ। ਸੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥੇવ વਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ વਾਤਾਬਾਧੇਨ ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ ਅਹੋਸਿ। ਸਤ੍ਥਾ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਮੁਖੇਨ ਤਸ੍ਸ વਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ –

Vātarogābhinītotiādikā āyasmato nhātakamunissa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto vijjāṭṭhānādīsu nipphattiṃ gato nhātakalakkhaṇayogena nhātakoti paññāyittha. So tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā rājagahassa tiyojanappamāṇe ṭhāne araññāyatane nīvārehi yāpento aggiṃ paricārayamāno vasati. Tassa satthā ghaṭe viya padīpaṃ hadayabbhantare pajjalantaṃ arahattūpanissayaṃ disvā assamapadaṃ agamāsi. So bhagavantaṃ disvā haṭṭhatuṭṭho attano upakappananiyāmena āhāraṃ upanesi. Taṃ bhagavā paribhuñji. Evaṃ tayo divase datvā catutthadivase ‘‘bhagavā tumhe paramasukhumālā, kathaṃ iminā āhārena yāpethā’’ti āha. Tassa satthā ariyasantosaguṇaṃ pakāsento dhammaṃ desesi. Tāpaso taṃ sutvā sotāpanno hutvā pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi. Bhagavā taṃ arahatte patiṭṭhapetvā gato. So pana tattheva viharanto aparabhāge vātābādhena upadduto ahosi. Satthā tattha gantvā paṭisanthāramukhena tassa vihāraṃ pucchanto –

੪੩੫.

435.

‘‘વਾਤਰੋਗਾਭਿਨੀਤੋ ਤ੍વਂ, વਿਹਰਂ ਕਾਨਨੇ વਨੇ।

‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;

ਪવਿਦ੍ਧਗੋਚਰੇ ਲੂਖੇ, ਕਥਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ॥ – ਗਾਥਮਾਹ। ਅਥ ਥੇਰੋ –

Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasī’’ti. – gāthamāha; Atha thero –

੪੩੬.

436.

‘‘ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ વਿਪੁਲੇਨ, ਫਰਿਤ੍વਾਨ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ।

‘‘Pītisukhena vipulena, pharitvāna samussayaṃ;

ਲੂਖਮ੍ਪਿ ਅਭਿਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤੋ, વਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਕਾਨਨੇ॥

Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.

੪੩੭.

437.

‘‘ਭਾવੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਚ।

‘‘Bhāvento satta bojjhaṅge, indriyāni balāni ca;

ਝਾਨਸੋਖੁਮ੍ਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, વਿਹਰਿਸ੍ਸਂ ਅਨਾਸવੋ॥

Jhānasokhummasampanno, viharissaṃ anāsavo.

੪੩੮.

438.

‘‘વਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਾવਿਲਂ।

‘‘Vippamuttaṃ kilesehi, suddhacittaṃ anāvilaṃ;

ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਚ੍ਚવੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, વਿਹਰਿਸ੍ਸਂ ਅਨਾਸવੋ॥

Abhiṇhaṃ paccavekkhanto, viharissaṃ anāsavo.

੪੩੯.

439.

‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਯੇ ਮੇ વਿਜ੍ਜਿਂਸੁ ਆਸવਾ।

‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;

ਸਬ੍ਬੇ ਅਸੇਸਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਨ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਰੇ ਪੁਨ॥

Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.

੪੪੦.

440.

‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਕਾ।

‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā;

ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭવੋ’’ਤਿ॥ –

Dukkhakkhayo anuppatto, natthi dāni punabbhavo’’ti. –

ਇਮਾਹਿ ਸੇਸਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ વਿਹਾਰਂ ਸਤ੍ਥੁ ਪવੇਦੇਸਿ।

Imāhi sesagāthāhi attano vihāraṃ satthu pavedesi.

ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਸੋਖੁਮ੍ਮਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਝਾਨਸੁਖੁਮਭਾવੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ। ਝਾਨਸੁਖੁਮਂ ਨਾਮ ਅਰੂਪਜ੍ਝਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਮ੍ਹੀਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਤੋਭਾਗવਿਮੁਤ੍ਤਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਅਪਰੇ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਸੋਖੁਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਤੋ ਝਾਨਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਭਤੋਭਾਗવਿਮੁਤ੍ਤਿਤਂ વਿਭਾવੇਤੀ’’ਤਿ। વਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇਹੀਤਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿવਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ વਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਤਤੋ ਏવ ਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਨਾવਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਤਾਯ ਅਨਾવਿਲਂ, ਤੀਹਿਪਿ ਪਦੇਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਚਿਤ੍ਤਮੇવ વਦਤਿ। ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ વੁਤ੍ਤਨਯਮੇવ। ਇਮਮੇવ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸੀਤਿ।

Tattha jhānasokhummasampannoti jhānasukhumabhāvena samannāgato. Jhānasukhumaṃ nāma arūpajjhānaṃ, tasmā aṭṭhasamāpattilābhimhīti vuttaṃ hoti. Tena attano ubhatobhāgavimuttitaṃ dasseti. Apare panāhu – ‘‘sokhummanti aggamaggaphalesu adhipaññāsikkhā adhippetā, tato jhānaggahaṇena attano ubhatobhāgavimuttitaṃ vibhāvetī’’ti. Vippamuttaṃ kilesehīti paṭippassaddhivimuttiyā sabbakilesehi vimuttaṃ, tato eva suddhacittaṃ, anāvilasaṅkappatāya anāvilaṃ, tīhipi padehi arahattaphalacittameva vadati. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Imameva ca therassa aññābyākaraṇaṃ ahosīti.

ਨ੍ਹਾਤਕਮੁਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।

Nhātakamunittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯ • Khuddakanikāya / ਥੇਰਗਾਥਾਪਾਲ਼ਿ • Theragāthāpāḷi / ੧੧. ਨ੍ਹਾਤਕਮੁਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾ • 11. Nhātakamunittheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact