| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣и-адтагат̇аа • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā |
навамажид̇д̇ам̣
Navamacittaṃ
413. навамам̣ часу аарамман̣зсу д̣̇оманассид̇асса бадигхам̣ уббаад̣̇аяад̇о уббаж̇ж̇ад̇и. д̇асса самаяававад̇т̇аанаваарз д̇аава д̣̇удту мано, хийнавзд̣̇анад̇д̇аа ваа гужчид̇ам̣ манод̇и д̣̇уммано; д̣̇умманасса бхааво д̣̇оманассам̣. д̇зна сахаг̇ад̇анд̇и д̣̇оманассасахаг̇ад̇ам̣. асамбияааяанабхаавзна аарамман̣асмим̣ бадихан̃н̃ад̇ийд̇и бадигхам̣. д̇зна самбаяуд̇д̇анд̇и бадигхасамбаяуд̇д̇ам̣.
413. Navamaṃ chasu ārammaṇesu domanassitassa paṭighaṃ uppādayato uppajjati. Tassa samayavavatthānavāre tāva duṭṭhu mano, hīnavedanattā vā kucchitaṃ manoti dummano; dummanassa bhāvo domanassaṃ. Tena sahagatanti domanassasahagataṃ. Asampiyāyanabhāvena ārammaṇasmiṃ paṭihaññatīti paṭighaṃ. Tena sampayuttanti paṭighasampayuttaṃ.
д̇хаммуд̣̇д̣̇зсз д̇ийсуби таанзсу д̣̇оманассавзд̣̇анаава ааг̇ад̇аа. д̇ад̇т̇а взд̣̇анаабад̣̇ам̣ вуд̇д̇амзва. д̇ат̇аа д̣̇угкад̣̇оманассабад̣̇аани лагкан̣аад̣̇ид̇о бана анидтаарамман̣аанубхаваналагкан̣ам̣ д̣̇оманассам̣, яат̇аад̇ат̇аа ваа анидтаагаарасамбхог̇арасам̣, жзд̇асигааб̣аад̇хабажжубадтаанам̣, зганд̇знзва хад̣̇аяавад̇т̇убад̣̇адтаанам̣.
Dhammuddese tīsupi ṭhānesu domanassavedanāva āgatā. Tattha vedanāpadaṃ vuttameva. Tathā dukkhadomanassapadāni lakkhaṇādito pana aniṭṭhārammaṇānubhavanalakkhaṇaṃ domanassaṃ, yathātathā vā aniṭṭhākārasambhogarasaṃ, cetasikābādhapaccupaṭṭhānaṃ, ekanteneva hadayavatthupadaṭṭhānaṃ.
муулагаммабат̇зсу яат̇аа буримажид̇д̇зсу лобхо ход̇и, абхиж̇жхаа ход̇ийд̇и ааг̇ад̇ам̣, звам̣ д̣̇осо ход̇и, б̣яаабаад̣̇о ход̇ийд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а д̣̇уссанд̇и д̇зна, саяам̣ ваа д̣̇уссад̇и, д̣̇уссанамад̇д̇амзва ваа д̇анд̇и д̣̇осо со жан̣д̣иггалагкан̣о бахадаасивисо вияа, висаббанарасо висанибаад̇о вияа, ад̇д̇ано ниссаяад̣̇аханарасо ваа д̣̇ааваг̇г̇и вияа, д̣̇уссанабажжубадтаано лад̣̇д̇хогаасо вияа сабад̇д̇о, аагхаад̇авад̇т̇убад̣̇адтаано висасам̣садтабууд̇имуд̇д̇ам̣ вияа д̣̇адтаб̣б̣о.
Mūlakammapathesu yathā purimacittesu lobho hoti, abhijjhā hotīti āgataṃ, evaṃ doso hoti, byāpādo hotīti vuttaṃ. Tattha dussanti tena, sayaṃ vā dussati, dussanamattameva vā tanti doso so caṇḍikkalakkhaṇo pahaṭāsiviso viya, visappanaraso visanipāto viya, attano nissayadahanaraso vā dāvaggi viya, dussanapaccupaṭṭhāno laddhokāso viya sapatto, āghātavatthupadaṭṭhāno visasaṃsaṭṭhapūtimuttaṃ viya daṭṭhabbo.
б̣яаабаж̇ж̇ад̇и д̇зна жид̇д̇ам̣, бууд̇ибхаавам̣ убаг̇ажчад̇и, б̣яаабаад̣̇аяад̇и ваа винаяаажаараруубасамбад̇д̇ихид̇асукаад̣̇ийнийд̇и б̣яаабаад̣̇о. ад̇т̇ад̇о банзса д̣̇осоязва. ид̇ха бад̣̇абадибаадияаа згуунад̇им̣са бад̣̇аани хонд̇и. аг̇г̇ахид̇аг̇г̇ахан̣зна жуд̣̇д̣̇аса. д̇зсам̣ васзна савибхад̇д̇игаавибхад̇д̇игараасибхзд̣̇о взд̣̇ид̇аб̣б̣о.
Byāpajjati tena cittaṃ, pūtibhāvaṃ upagacchati, byāpādayati vā vinayācārarūpasampattihitasukhādīnīti byāpādo. Atthato panesa dosoyeva. Idha padapaṭipāṭiyā ekūnatiṃsa padāni honti. Aggahitaggahaṇena cuddasa. Tesaṃ vasena savibhattikāvibhattikarāsibhedo veditabbo.
язваабанагзсу чанд̣̇аад̇химогкаманасигаарауд̣̇д̇хажжаани нияад̇аани. иссаамажчарияагуггужжзсу бана ан̃н̃ад̇арзна сад̣̇д̇хим̣ бан̃жа бан̃жа худ̇вааби уббаж̇ж̇анд̇и. звамзби д̇аяо д̇хаммаа анияад̇аязваабанагаа наама. д̇зсу иссад̇ийд̇и ‘иссаа’. саа барасамбад̇д̇ийнам̣ усууяаналагкан̣аа, д̇ад̇т̇зва анабхирад̇ирасаа, д̇ад̇о вимукабхаавабажжубадтаанаа, барасамбад̇д̇ибад̣̇адтаанаа. сам̣яож̇ананд̇и д̣̇адтаб̣б̣аа. мажчзрабхааво ‘мажчарияам̣’. д̇ам̣ лад̣̇д̇хаанам̣ ваа лабхид̇аб̣б̣аанам̣ ваа ад̇д̇ано самбад̇д̇ийнам̣ ниг̇ууханалагкан̣ам̣, д̇аасам̣язва барзхи саад̇хааран̣абхааваагкаманарасам̣, сан̇гожанабажжубадтаанам̣ гадуган̃жугад̇аабажжубадтаанам̣ ваа, ад̇д̇асамбад̇д̇ибад̣̇адтаанам̣. жзд̇асо вируубабхаавод̇и д̣̇адтаб̣б̣ам̣. гужчид̇ам̣ гад̇ам̣ гугад̇ам̣. д̇асса бхааво ‘гуггужжам̣’. д̇ам̣ бажчаануд̇аабалагкан̣ам̣, гад̇аагад̇аанусожанарасам̣, виббадисаарабажжубадтаанам̣, гад̇аагад̇абад̣̇адтаанам̣. д̣̇аасаб̣яам̣ вияа д̣̇адтаб̣б̣ам̣. аяам̣ д̇аава уд̣̇д̣̇зсаваарз висзсо.
Yevāpanakesu chandādhimokkhamanasikārauddhaccāni niyatāni. Issāmacchariyakukkuccesu pana aññatarena saddhiṃ pañca pañca hutvāpi uppajjanti. Evamepi tayo dhammā aniyatayevāpanakā nāma. Tesu issatīti ‘issā’. Sā parasampattīnaṃ usūyanalakkhaṇā, tattheva anabhiratirasā, tato vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā, parasampattipadaṭṭhānā. Saṃyojananti daṭṭhabbā. Maccherabhāvo ‘macchariyaṃ’. Taṃ laddhānaṃ vā labhitabbānaṃ vā attano sampattīnaṃ nigūhanalakkhaṇaṃ, tāsaṃyeva parehi sādhāraṇabhāvaakkhamanarasaṃ, saṅkocanapaccupaṭṭhānaṃ kaṭukañcukatāpaccupaṭṭhānaṃ vā, attasampattipadaṭṭhānaṃ. Cetaso virūpabhāvoti daṭṭhabbaṃ. Kucchitaṃ kataṃ kukataṃ. Tassa bhāvo ‘kukkuccaṃ’. Taṃ pacchānutāpalakkhaṇaṃ, katākatānusocanarasaṃ, vippaṭisārapaccupaṭṭhānaṃ, katākatapadaṭṭhānaṃ. Dāsabyaṃ viya daṭṭhabbaṃ. Ayaṃ tāva uddesavāre viseso.
415. нид̣̇д̣̇зсаваарз взд̣̇анаанид̣̇д̣̇зсз асаад̇ам̣ саад̇абадибагкавасзна взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
415. Niddesavāre vedanāniddese asātaṃ sātapaṭipakkhavasena veditabbaṃ.
418. д̣̇осанид̣̇д̣̇зсз д̣̇уссад̇ийд̇и д̣̇осо. д̣̇уссанаад̇и д̣̇уссанаагааро. д̣̇уссид̇ад̇д̇анд̇и д̣̇уссид̇абхааво. багад̇ибхаававиж̇аханадтзна б̣яаабаж̇ж̇анам̣ б̣яаабад̇д̇и. б̣яаабаж̇ж̇анаад̇и б̣яаабаж̇ж̇анаагааро. вируж̇жхад̇ийд̇и вирод̇хо. бунаббунам̣ вируж̇жхад̇ийд̇и бадивирод̇хо. вируд̣̇д̇хаагаарабадивируд̣̇д̇хаагааравасзна ваа ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣. жан̣д̣иго вужжад̇и жан̣д̣о, т̇ад̣̇д̇хабуг̇г̇ало; д̇асса бхааво жан̣д̣иггам̣. на зд̇зна суробид̇ам̣ важанам̣ ход̇и, д̣̇уруд̇д̇ам̣ абарибун̣н̣амзва ход̇ийд̇и асуробо. гуд̣̇д̇хагаалз хи барибун̣н̣аважанам̣ наама над̇т̇и. сажзби гассажи ход̇и д̇ам̣ аббамаан̣ам̣. абарз бана ассуж̇ананадтзна ассуробанад̇о ассуробод̇и вад̣̇анд̇и. д̇ам̣ агааран̣ам̣, соманассассааби ассуж̇ананад̇о. хздтаа вуд̇д̇аад̇д̇аманад̇аабадибагкад̇о на ад̇д̇аманад̇аад̇и анад̇д̇аманад̇аа. саа бана яасмаа жид̇д̇ассзва, на сад̇д̇асса, д̇асмаа жид̇д̇ассаад̇и вуд̇д̇ам̣. сзсамзд̇т̇а сан̇г̇ахасун̃н̃ад̇аваарзсу жа хздтаа вуд̇д̇анаязнзва взд̣̇ид̇аб̣б̣анд̇и.
418. Dosaniddese dussatīti doso. Dussanāti dussanākāro. Dussitattanti dussitabhāvo. Pakatibhāvavijahanaṭṭhena byāpajjanaṃ byāpatti. Byāpajjanāti byāpajjanākāro. Virujjhatīti virodho. Punappunaṃ virujjhatīti paṭivirodho. Viruddhākārapaṭiviruddhākāravasena vā idaṃ vuttaṃ. Caṇḍiko vuccati caṇḍo, thaddhapuggalo; tassa bhāvo caṇḍikkaṃ. Na etena suropitaṃ vacanaṃ hoti, duruttaṃ aparipuṇṇameva hotīti asuropo. Kuddhakāle hi paripuṇṇavacanaṃ nāma natthi. Sacepi kassaci hoti taṃ appamāṇaṃ. Apare pana assujananaṭṭhena assuropanato assuropoti vadanti. Taṃ akāraṇaṃ, somanassassāpi assujananato. Heṭṭhā vuttaattamanatāpaṭipakkhato na attamanatāti anattamanatā. Sā pana yasmā cittasseva, na sattassa, tasmā cittassāti vuttaṃ. Sesamettha saṅgahasuññatavāresu ca heṭṭhā vuttanayeneva veditabbanti.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / абхид̇хаммабидага • Abhidhammapiṭaka / д̇хаммасан̇г̇ан̣ийбаал̣и • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / д̣̇ваад̣̇аса агусалаани • Dvādasa akusalāni
дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-мууладийгаа • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / навамажид̇д̇аван̣н̣анаа • Navamacittavaṇṇanā
дийгаа • Tīkā / абхид̇хаммабидага (дийгаа) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / д̇хаммасан̇г̇ан̣ий-анудийгаа • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā / навамажид̇д̇аван̣н̣анаа • Navamacittavaṇṇanā
