| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
3. ஞாணபஞ்ஞாபஞ்ஹோ
3. Ñāṇapaññāpañho
3. ராஜா ஆஹ ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யஸ்ஸ ஞாணங் உப்பன்னங், தஸ்ஸ பஞ்ஞா உப்பன்னா’’தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, யஸ்ஸ ஞாணங் உப்பன்னங், தஸ்ஸ பஞ்ஞா உப்பன்னா’’தி. ‘‘கிங், ப⁴ந்தே, யஞ்ஞேவ ஞாணங் ஸா யேவ பஞ்ஞா’’தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, யஞ்ஞேவ ஞாணங் ஸா யேவ பஞ்ஞா’’தி. ‘‘யஸ்ஸ பன, ப⁴ந்தே, தஞ்ஞேவ ஞாணங் ஸா யேவ பஞ்ஞா உப்பன்னா, கிங் ஸம்முய்ஹெய்ய ஸோ, உதா³ஹு ந ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி? ‘‘கத்த²சி, மஹாராஜ, ஸம்முய்ஹெய்ய, கத்த²சி ந ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி. ‘‘குஹிங், ப⁴ந்தே, ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி? ‘‘அஞ்ஞாதபுப்³பே³ஸு வா, மஹாராஜ, ஸிப்பட்டா²னேஸு, அக³தபுப்³பா³ய வா தி³ஸாய, அஸ்ஸுதபுப்³பா³ய வா நாமபஞ்ஞத்தியா ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி. ‘‘குஹிங் ந ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி? ‘‘யங் கோ² பன, மஹாராஜ, தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தஹிங் ந ஸம்முய்ஹெய்யா’’தி. ‘‘மோஹோ பனஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, குஹிங் க³ச்ச²தீ’’தி? ‘‘மோஹோ கோ², மஹாராஜ, ஞாணே உப்பன்னமத்தே தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
3. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, yassa ñāṇaṃ uppannaṃ, tassa paññā uppannā’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, yassa ñāṇaṃ uppannaṃ, tassa paññā uppannā’’ti. ‘‘Kiṃ, bhante, yaññeva ñāṇaṃ sā yeva paññā’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, yaññeva ñāṇaṃ sā yeva paññā’’ti. ‘‘Yassa pana, bhante, taññeva ñāṇaṃ sā yeva paññā uppannā, kiṃ sammuyheyya so, udāhu na sammuyheyyā’’ti? ‘‘Katthaci, mahārāja, sammuyheyya, katthaci na sammuyheyyā’’ti. ‘‘Kuhiṃ, bhante, sammuyheyyā’’ti? ‘‘Aññātapubbesu vā, mahārāja, sippaṭṭhānesu, agatapubbāya vā disāya, assutapubbāya vā nāmapaññattiyā sammuyheyyā’’ti. ‘‘Kuhiṃ na sammuyheyyā’’ti? ‘‘Yaṃ kho pana, mahārāja, tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, tahiṃ na sammuyheyyā’’ti. ‘‘Moho panassa, bhante, kuhiṃ gacchatī’’ti? ‘‘Moho kho, mahārāja, ñāṇe uppannamatte tattheva nirujjhatī’’ti.
‘‘ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, கோசிதே³வ புரிஸோ அந்த⁴காரகே³ஹே பதீ³பங் ஆரோபெய்ய, ததோ அந்த⁴காரோ நிருஜ்ஜெ²ய்ய, ஆலோகோ பாதுப⁴வெய்ய. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஞாணே உப்பன்னமத்தே மோஹோ தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso andhakāragehe padīpaṃ āropeyya, tato andhakāro nirujjheyya, āloko pātubhaveyya. Evameva kho, mahārāja, ñāṇe uppannamatte moho tattheva nirujjhatī’’ti.
‘‘பஞ்ஞா பன, ப⁴ந்தே, குஹிங் க³ச்ச²தீ’’தி? ‘‘பஞ்ஞாபி கோ², மஹாராஜ, ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Paññā pana, bhante, kuhiṃ gacchatī’’ti? ‘‘Paññāpi kho, mahārāja, sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யங் பனேதங் ப்³ரூஸி ‘பஞ்ஞா ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’தி, தஸ்ஸ ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, யோ கோசி புரிஸோ ரத்திங் லேக²ங் பேஸேதுகாமோ லேக²கங் பக்கோஸாபெத்வா பதீ³பங் ஆரோபெத்வா லேக²ங் லிகா²பெய்ய, லிகி²தே பன லேகே² பதீ³பங் விஜ்ஜா²பெய்ய, விஜ்ஜா²பிதேபி பதீ³பே லேக²ங் ந வினஸ்ஸெய்ய. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, பஞ்ஞா ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, yaṃ panetaṃ brūsi ‘paññā sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’ti, tassa opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, yo koci puriso rattiṃ lekhaṃ pesetukāmo lekhakaṃ pakkosāpetvā padīpaṃ āropetvā lekhaṃ likhāpeyya, likhite pana lekhe padīpaṃ vijjhāpeyya, vijjhāpitepi padīpe lekhaṃ na vinasseyya. Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’’ti.
‘‘பி⁴ய்யோ ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, புரத்தி²மேஸு ஜனபதே³ஸு மனுஸ்ஸா அனுக⁴ரங் பஞ்ச பஞ்ச உத³கக⁴டகானி ட²பெந்தி ஆலிம்பனங் விஜ்ஜா²பேதுங், க⁴ரே பதி³த்தே தானி பஞ்ச உத³கக⁴டகானி க⁴ரஸ்ஸூபரி கி²பந்தி, ததோ அக்³கி³ விஜ்ஜா²யதி, கிங் நு கோ², மஹாராஜ, தேஸங் மனுஸ்ஸானங் ஏவங் ஹோதி ‘புன தேஹி க⁴டேஹி க⁴டகிச்சங் கரிஸ்ஸாமா’’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, அலங் தேஹி க⁴டேஹி, கிங் தேஹி க⁴டேஹீ’’தி? ‘‘யதா², மஹாராஜ, பஞ்ச உத³கக⁴டகானி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியானி த³ட்ட²ப்³பா³னி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியங் வீரியிந்த்³ரியங் ஸதிந்த்³ரியங் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியங் பஞ்ஞிந்த்³ரியங். யதா² தே மனுஸ்ஸா, ஏவங் யோகா³வசரோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² அக்³கி³, ஏவங் கிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² பஞ்சஹி உத³கக⁴டகேஹி அக்³கி³ விஜ்ஜா²பீயதி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியேஹி கிலேஸா விஜ்ஜா²பியந்தி, விஜ்ஜா²பிதாபி கிலேஸா ந புன ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, பஞ்ஞா ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, puratthimesu janapadesu manussā anugharaṃ pañca pañca udakaghaṭakāni ṭhapenti ālimpanaṃ vijjhāpetuṃ, ghare paditte tāni pañca udakaghaṭakāni gharassūpari khipanti, tato aggi vijjhāyati, kiṃ nu kho, mahārāja, tesaṃ manussānaṃ evaṃ hoti ‘puna tehi ghaṭehi ghaṭakiccaṃ karissāmā’’’ti? ‘‘Na hi, bhante, alaṃ tehi ghaṭehi, kiṃ tehi ghaṭehī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pañca udakaghaṭakāni, evaṃ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ. Yathā te manussā, evaṃ yogāvacaro daṭṭhabbo. Yathā aggi, evaṃ kilesā daṭṭhabbā. Yathā pañcahi udakaghaṭakehi aggi vijjhāpīyati, evaṃ pañcindriyehi kilesā vijjhāpiyanti, vijjhāpitāpi kilesā na puna sambhavanti. Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’’ti.
‘‘பி⁴ய்யோ ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, வேஜ்ஜோ பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜானி க³ஹெத்வா கி³லானகங் உபஸங்கமித்வா தானி பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜானி பிஸித்வா 1 கி³லானகங் பாயெய்ய, தேஹி ச தோ³ஸா நித்³த⁴மெய்யுங், கிங் நு கோ², மஹாராஜ, தஸ்ஸ வேஜ்ஜஸ்ஸ ஏவங் ஹோதி ‘புன தேஹி பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜேஹி பே⁴ஸஜ்ஜகிச்சங் கரிஸ்ஸாமீ’’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, அலங் தேஹி பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜேஹி, கிங் தேஹி பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜேஹீ’’தி? ‘‘யதா², மஹாராஜ, பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜானி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியானி த³ட்ட²ப்³பா³னி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியங் வீரியிந்த்³ரியங் ஸதிந்த்³ரியங் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியங் பஞ்ஞிந்த்³ரியங், யதா² வேஜ்ஜோ, ஏவங் யோகா³வசரோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² ப்³யாதி⁴, ஏவங் கிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² ப்³யாதி⁴தோ புரிஸோ, ஏவங் புது²ஜ்ஜனோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² பஞ்சமூலபே⁴ஸஜ்ஜேஹி கி³லானஸ்ஸ தோ³ஸா நித்³த⁴ந்தா, தோ³ஸே நித்³த⁴ந்தே கி³லானோ அரோகோ³ ஹோதி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியேஹி கிலேஸா நித்³த⁴மீயந்தி, நித்³த⁴மிதா ச கிலேஸா ந புன ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, பஞ்ஞா ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, vejjo pañcamūlabhesajjāni gahetvā gilānakaṃ upasaṅkamitvā tāni pañcamūlabhesajjāni pisitvā 2 gilānakaṃ pāyeyya, tehi ca dosā niddhameyyuṃ, kiṃ nu kho, mahārāja, tassa vejjassa evaṃ hoti ‘puna tehi pañcamūlabhesajjehi bhesajjakiccaṃ karissāmī’’’ti? ‘‘Na hi, bhante, alaṃ tehi pañcamūlabhesajjehi, kiṃ tehi pañcamūlabhesajjehī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pañcamūlabhesajjāni, evaṃ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ, yathā vejjo, evaṃ yogāvacaro daṭṭhabbo. Yathā byādhi, evaṃ kilesā daṭṭhabbā. Yathā byādhito puriso, evaṃ puthujjano daṭṭhabbo. Yathā pañcamūlabhesajjehi gilānassa dosā niddhantā, dose niddhante gilāno arogo hoti, evaṃ pañcindriyehi kilesā niddhamīyanti, niddhamitā ca kilesā na puna sambhavanti. Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’’ti.
‘‘பி⁴ய்யோ ஓபம்மங் கரோஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, ஸங்கா³மாவசரோ யோதோ⁴ பஞ்ச கண்டா³னி க³ஹெத்வா ஸங்கா³மங் ஓதரெய்ய பரஸேனங் விஜேதுங், ஸோ ஸங்கா³மக³தோ தானி பஞ்ச கண்டா³னி கி²பெய்ய, தேஹி ச பரஸேனா பி⁴ஜ்ஜெய்ய , கிங் நு கோ², மஹாராஜ, தஸ்ஸ ஸங்கா³மாவசரஸ்ஸ யோத⁴ஸ்ஸ ஏவங் ஹோதி ‘புன தேஹி கண்டே³ஹி கண்ட³கிச்சங் கரிஸ்ஸாமீ’’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, அலங் தேஹி கண்டே³ஹி, கிங் தேஹி கண்டே³ஹீ’’தி? ‘‘யதா², மஹாராஜ, பஞ்ச கண்டா³னி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியானி த³ட்ட²ப்³பா³னி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியங் வீரியிந்த்³ரியங் ஸதிந்த்³ரியங் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியங் பஞ்ஞிந்த்³ரியங். யதா², மஹாராஜ, ஸங்கா³மாவசரோ யோதோ⁴, ஏவங் யோகா³வசரோ த³ட்ட²ப்³போ³. யதா² பரஸேனா, ஏவங் கிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² பஞ்சஹி கண்டே³ஹி பரஸேனா பி⁴ஜ்ஜதி, ஏவங் பஞ்சிந்த்³ரியேஹி கிலேஸா பி⁴ஜ்ஜந்தி, ப⁴க்³கா³ ச கிலேஸா ந புன ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, பஞ்ஞா ஸகிச்சயங் கத்வா தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி, யங் பன தாய பஞ்ஞாய கதங் ‘அனிச்ச’ந்தி வா ‘து³க்க²’ந்தி வா ‘அனத்தா’தி வா, தங் ந நிருஜ்ஜ²தீ’’தி.
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, saṅgāmāvacaro yodho pañca kaṇḍāni gahetvā saṅgāmaṃ otareyya parasenaṃ vijetuṃ, so saṅgāmagato tāni pañca kaṇḍāni khipeyya, tehi ca parasenā bhijjeyya , kiṃ nu kho, mahārāja, tassa saṅgāmāvacarassa yodhassa evaṃ hoti ‘puna tehi kaṇḍehi kaṇḍakiccaṃ karissāmī’’’ti? ‘‘Na hi, bhante, alaṃ tehi kaṇḍehi, kiṃ tehi kaṇḍehī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pañca kaṇḍāni, evaṃ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṃ vīriyindriyaṃ satindriyaṃ samādhindriyaṃ paññindriyaṃ. Yathā, mahārāja, saṅgāmāvacaro yodho, evaṃ yogāvacaro daṭṭhabbo. Yathā parasenā, evaṃ kilesā daṭṭhabbā. Yathā pañcahi kaṇḍehi parasenā bhijjati, evaṃ pañcindriyehi kilesā bhijjanti, bhaggā ca kilesā na puna sambhavanti. Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṃ katvā tattheva nirujjhati, yaṃ pana tāya paññāya kataṃ ‘anicca’nti vā ‘dukkha’nti vā ‘anattā’ti vā, taṃ na nirujjhatī’’ti.
‘‘கல்லோஸி, ப⁴ந்தே நாக³ஸேனா’’தி.
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
ஞாணபஞ்ஞாபஞ்ஹோ ததியோ.
Ñāṇapaññāpañho tatiyo.
Footnotes:
