Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi

৬. নামরূপএকত্তনানত্তপঞ্হো

6. Nāmarūpaekattanānattapañho

. রাজা আহ ‘‘ভন্তে নাগসেন, কো পটিসন্দহতী’’তি? থেরো আহ ‘‘নামরূপং খো, মহারাজ, পটিসন্দহতী’’তি। ‘‘কিং ইমং যেৰ নামরূপং পটিসন্দহতী’’তি? ‘‘ন খো, মহারাজ, ইমং যেৰ নামরূপং পটিসন্দহতি, ইমিনা পন, মহারাজ, নামরূপেন কম্মং করোতি সোভনং ৰা পাপকং ৰা, তেন কম্মেন অঞ্ঞং নামরূপং পটিসন্দহতী’’তি। ‘‘যদি, ভন্তে, ন ইমং যেৰ নামরূপং পটিসন্দহতি, ননু সো মুত্তো ভৰিস্সতি পাপকেহি কম্মেহী’’তি? থেরো আহ ‘‘যদি ন পটিসন্দহেয্য, মুত্তো ভৰেয্য পাপকেহি কম্মেহি। যস্মা চ খো, মহারাজ, পটিসন্দহতি, তস্মা ন মুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

6. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, ko paṭisandahatī’’ti? Thero āha ‘‘nāmarūpaṃ kho, mahārāja, paṭisandahatī’’ti. ‘‘Kiṃ imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahatī’’ti? ‘‘Na kho, mahārāja, imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahati, iminā pana, mahārāja, nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā, tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahatī’’ti. ‘‘Yadi, bhante, na imaṃ yeva nāmarūpaṃ paṭisandahati, nanu so mutto bhavissati pāpakehi kammehī’’ti? Thero āha ‘‘yadi na paṭisandaheyya, mutto bhaveyya pāpakehi kammehi. Yasmā ca kho, mahārāja, paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘যথা, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো অঞ্ঞতরস্স পুরিসস্স অম্বং অৰহরেয্য, তমেনং অম্বসামিকো গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেয্য ‘ইমিনা দেৰ পুরিসেন ময্হং অম্বা অৰহটা’তি, সো এৰং ৰদেয্য ‘নাহং, দেৰ, ইমস্স অম্বে অৰহরামি, অঞ্ঞে তে অম্বা, যে ইমিনা রোপিতা, অঞ্ঞে তে অম্বা, যে মযা অৰহটা, নাহং দণ্ডপ্পত্তো’তি। কিং নু খো সো, মহারাজ, পুরিসো দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি। ‘‘কেন কারণেনা’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি সো এৰং ৰদেয্য, পুরিমং, ভন্তে, অম্বং অপ্পচ্চক্খায পচ্ছিমেন অম্বেন সো পুরিসো দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমিনা নামরূপেন কম্মং করোতি সোভনং ৰা পাপকং ৰা, তেন কম্মেন অঞ্ঞং নামরূপং পটিসন্দহতি, তস্মা ন মুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso aññatarassa purisassa ambaṃ avahareyya, tamenaṃ ambasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘iminā deva purisena mayhaṃ ambā avahaṭā’ti, so evaṃ vadeyya ‘nāhaṃ, deva, imassa ambe avaharāmi, aññe te ambā, ye iminā ropitā, aññe te ambā, ye mayā avahaṭā, nāhaṃ daṇḍappatto’ti. Kiṃ nu kho so, mahārāja, puriso daṇḍappatto bhaveyyā’’ti? ‘‘Āma, bhante, daṇḍappatto bhaveyyā’’ti. ‘‘Kena kāraṇenā’’ti? ‘‘Kiñcāpi so evaṃ vadeyya, purimaṃ, bhante, ambaṃ appaccakkhāya pacchimena ambena so puriso daṇḍappatto bhaveyyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, iminā nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā, tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘যথা, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো অঞ্ঞতরস্স পুরিসস্স সালিং অৰহরেয্য…পে॰… উচ্ছুং অৰহরেয্য…পে॰… যথা মহারাজ কোচি পুরিসো হেমন্তকালে অগ্গিং জালেত্ৰা ৰিসিব্বেত্ৰা 1 অৰিজ্ঝাপেত্ৰা পক্কমেয্য, অথ খো সো অগ্গি অঞ্ঞতরস্স পুরিসস্স খেত্তং ডহেয্য 2, তমেনং খেত্তসামিকো গহেত্ৰা রঞ্ঞো দস্সেয্য ‘ইমিনা, দেৰ, পুরিসেন ময্হং খেত্তং দড্ঢ’ন্তি। সো এৰং ৰদেয্য ‘নাহং, দেৰ, ইমস্স খেত্তং ঝাপেমি, অঞ্ঞো সো অগ্গি, যো মযা অৰিজ্ঝাপিতো, অঞ্ঞো সো অগ্গি, যেনিমস্স খেত্তং দড্ঢং, নাহং দণ্ডপ্পত্তো’তি। কিং নু খো সো, মহারাজ, পুরিসো দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি? ‘‘আম, ভন্তে, দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি। ‘‘কেন কারণেনা’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি সো এৰং ৰদেয্য, পুরিমং, ভন্তে, অগ্গিং অপ্পচ্চক্খায পচ্ছিমেন অগ্গিনা সো পুরিসো দণ্ডপ্পত্তো ভৰেয্যা’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, ইমিনা নামরূপেন কম্মং করোতি সোভনং ৰা পাপকং ৰা, তেন কম্মেন অঞ্ঞং নামরূপং পটিসন্দহতি, তস্মা ন মুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso aññatarassa purisassa sāliṃ avahareyya…pe… ucchuṃ avahareyya…pe… yathā mahārāja koci puriso hemantakāle aggiṃ jāletvā visibbetvā 3 avijjhāpetvā pakkameyya, atha kho so aggi aññatarassa purisassa khettaṃ ḍaheyya 4, tamenaṃ khettasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘iminā, deva, purisena mayhaṃ khettaṃ daḍḍha’nti. So evaṃ vadeyya ‘nāhaṃ, deva, imassa khettaṃ jhāpemi, añño so aggi, yo mayā avijjhāpito, añño so aggi, yenimassa khettaṃ daḍḍhaṃ, nāhaṃ daṇḍappatto’ti. Kiṃ nu kho so, mahārāja, puriso daṇḍappatto bhaveyyā’’ti? ‘‘Āma, bhante, daṇḍappatto bhaveyyā’’ti. ‘‘Kena kāraṇenā’’ti? ‘‘Kiñcāpi so evaṃ vadeyya, purimaṃ, bhante, aggiṃ appaccakkhāya pacchimena agginā so puriso daṇḍappatto bhaveyyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, iminā nāmarūpena kammaṃ karoti sobhanaṃ vā pāpakaṃ vā, tena kammena aññaṃ nāmarūpaṃ paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘যথা, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো পদীপং আদায পাসাদং অভিরূহিত্ৰা ভুঞ্জেয্য, পদীপো ঝাযমানো তিণং ঝাপেয্য, তিণং ঝাযমানং ঘরং ঝাপেয্য, ঘরং ঝাযমানং গামং ঝাপেয্য, গামজনো তং পুরিসং গহেত্ৰা এৰং ৰদেয্য ‘কিস্স ত্ৰং, ভো পুরিস, গামং ঝাপেসী’তি, সো এৰং ৰদেয্য ‘নাহং, ভো, গামং ঝাপেমি, অঞ্ঞো সো পদীপগ্গি, যস্সাহং আলোকেন ভুঞ্জিং, অঞ্ঞো সো অগ্গি, যেন গামো ঝাপিতো’তি, তে ৰিৰদমানা তৰ সন্তিকে আগচ্ছেয্যুং, কস্স ত্ৰং, মহারাজ, অট্টং 5 ধারেয্যাসী’’তি? ‘‘গামজনস্স ভন্তে’’তি। ‘‘কিং কারণা’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি সো এৰং ৰদেয্য, অপি চ ততো এৰ সো অগ্গি নিব্বত্তো’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, কিঞ্চাপি অঞ্ঞং মারণন্তিকং নামরূপং, অঞ্ঞং পটিসন্ধিস্মিং নামরূপং, অপি চ ততো যেৰ তং নিব্বত্তং, তস্মা ন মুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso padīpaṃ ādāya pāsādaṃ abhirūhitvā bhuñjeyya, padīpo jhāyamāno tiṇaṃ jhāpeyya, tiṇaṃ jhāyamānaṃ gharaṃ jhāpeyya, gharaṃ jhāyamānaṃ gāmaṃ jhāpeyya, gāmajano taṃ purisaṃ gahetvā evaṃ vadeyya ‘kissa tvaṃ, bho purisa, gāmaṃ jhāpesī’ti, so evaṃ vadeyya ‘nāhaṃ, bho, gāmaṃ jhāpemi, añño so padīpaggi, yassāhaṃ ālokena bhuñjiṃ, añño so aggi, yena gāmo jhāpito’ti, te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ, kassa tvaṃ, mahārāja, aṭṭaṃ 6 dhāreyyāsī’’ti? ‘‘Gāmajanassa bhante’’ti. ‘‘Kiṃ kāraṇā’’ti? ‘‘Kiñcāpi so evaṃ vadeyya, api ca tato eva so aggi nibbatto’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ, aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ, api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ, tasmā na mutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘যথা, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো দহরিং দারিকং ৰারেত্ৰা সুঙ্কং দত্ৰা পক্কমেয্য। সা অপরেন সমযেন মহতী অস্স ৰযপ্পত্তা, ততো অঞ্ঞো পুরিসো সুঙ্কং দত্ৰা ৰিৰাহং করেয্য, ইতরো আগন্ত্ৰা এৰং ৰদেয্য ‘কিস্স পন মে ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, ভরিযং নেসী’তি? সো এৰং ৰদেয্য ‘নাহং তৰ ভরিযং নেমি, অঞ্ঞা সা দারিকা দহরী তরুণী, যা তযা ৰারিতা চ দিন্নসুঙ্কা চ, অঞ্ঞাযং দারিকা মহতী ৰযপ্পত্তা মযা ৰারিতা চ দিন্নসুঙ্কা চা’তি, তে ৰিৰদমানা তৰ সন্তিকে আগচ্ছেয্যুং। কস্স ত্ৰং, মহারাজ, অট্টং ধারেয্যাসী’’তি? ‘‘পুরিমস্স ভন্তে’’তি। ‘‘কিং কারণা’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি সো এৰং ৰদেয্য, অপি চ ততো যেৰ সা মহতী নিব্বত্তা’’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, কিঞ্চাপি অঞ্ঞং মারণন্তিকং নামরূপং, অঞ্ঞং পটিসন্ধিস্মিং নামরূপং, অপি চ ততো যেৰ তং নিব্বত্তং, তস্মা নপরিমুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso dahariṃ dārikaṃ vāretvā suṅkaṃ datvā pakkameyya. Sā aparena samayena mahatī assa vayappattā, tato añño puriso suṅkaṃ datvā vivāhaṃ kareyya, itaro āgantvā evaṃ vadeyya ‘kissa pana me tvaṃ, ambho purisa, bhariyaṃ nesī’ti? So evaṃ vadeyya ‘nāhaṃ tava bhariyaṃ nemi, aññā sā dārikā daharī taruṇī, yā tayā vāritā ca dinnasuṅkā ca, aññāyaṃ dārikā mahatī vayappattā mayā vāritā ca dinnasuṅkā cā’ti, te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ. Kassa tvaṃ, mahārāja, aṭṭaṃ dhāreyyāsī’’ti? ‘‘Purimassa bhante’’ti. ‘‘Kiṃ kāraṇā’’ti? ‘‘Kiñcāpi so evaṃ vadeyya, api ca tato yeva sā mahatī nibbattā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ, aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ, api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ, tasmā naparimutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘ভিয্যো ওপম্মং করোহী’’তি। ‘‘যথা, মহারাজ, কোচিদেৰ পুরিসো গোপালকস্স হত্থতো খীরঘটং কিণিত্ৰা তস্সেৰ হত্থে নিক্খিপিত্ৰা পক্কমেয্য ‘স্ৰে গহেত্ৰা গমিস্সামী’তি, তং অপরজ্জু দধি সম্পজ্জেয্য। সো আগন্ত্ৰা এৰং ৰদেয্য ‘দেহি মে খীরঘট’ন্তি। সো দধিং দস্সেয্য। ইতরো এৰং ৰদেয্য ‘নাহং তৰ হত্থতো দধিং কিণামি, দেহি মে খীরঘট’ন্তি। সো এৰং ৰদেয্য ‘অজানতো তে খীরং দধিভূত’ন্তি তে ৰিৰদমানা তৰ সন্তিকে আগচ্ছেয্যুং, কস্স ত্ৰং মহারাজ, অট্টং ধারেয্যাসী’’তি? ‘‘গোপালকস্স ভন্তে’’তি। ‘‘কিং কারণা’’তি? ‘‘কিঞ্চাপি সো এৰং ৰদেয্য, অপি চ ততো যেৰ তং নিব্বত্ত’’ন্তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, কিঞ্চাপি অঞ্ঞং মারণন্তিকং নামরূপং, অঞ্ঞং পটিসন্ধিস্মিং নামরূপং, অপি চ ততো যেৰ তং নিব্বত্তং, তস্মা ন পরিমুত্তো পাপকেহি কম্মেহী’’তি।

‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, kocideva puriso gopālakassa hatthato khīraghaṭaṃ kiṇitvā tasseva hatthe nikkhipitvā pakkameyya ‘sve gahetvā gamissāmī’ti, taṃ aparajju dadhi sampajjeyya. So āgantvā evaṃ vadeyya ‘dehi me khīraghaṭa’nti. So dadhiṃ dasseyya. Itaro evaṃ vadeyya ‘nāhaṃ tava hatthato dadhiṃ kiṇāmi, dehi me khīraghaṭa’nti. So evaṃ vadeyya ‘ajānato te khīraṃ dadhibhūta’nti te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṃ, kassa tvaṃ mahārāja, aṭṭaṃ dhāreyyāsī’’ti? ‘‘Gopālakassa bhante’’ti. ‘‘Kiṃ kāraṇā’’ti? ‘‘Kiñcāpi so evaṃ vadeyya, api ca tato yeva taṃ nibbatta’’nti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṃ māraṇantikaṃ nāmarūpaṃ, aññaṃ paṭisandhismiṃ nāmarūpaṃ, api ca tato yeva taṃ nibbattaṃ, tasmā na parimutto pāpakehi kammehī’’ti.

‘‘কল্লোসি, ভন্তে নাগসেনা’’তি।

‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.

নামরূপএকত্তনানত্তপঞ্হো ছট্ঠো।

Nāmarūpaekattanānattapañho chaṭṭho.







Footnotes:
1. ৰিসীৰেত্ৰা (সী॰ পী॰)
2. উপডহেয্য (ক॰)
3. visīvetvā (sī. pī.)
4. upaḍaheyya (ka.)
5. অত্থং (সী॰ পী॰)
6. atthaṃ (sī. pī.)

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact