Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ထေရဂာထာ-အဋ္ဌကထာ • Theragāthā-aṭṭhakathā

၁၂. မုဒိတတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ

12. Muditattheragāthāvaṇṇanā

ပဗ္ဗဇိန္တိအာဒိကာ အာယသ္မတော မုဒိတတ္ထေရသ္သ ဂာထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပသ္သိသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသ္ဝာ ပသန္နမာနသော ဧကံ မဉ္စမဒာသိ။ သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသလရဋ္ဌေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ မုဒိတောတိ လဒ္ဓနာမော ဝိညုတံ ပာပုဏိ။ တေန စ သမယေန တံ ကုလံ ရညာ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပလိဗုဒ္ဓံ အဟောသိ။ မုဒိတော ရာဇဘယာဘီတော ပလာယိတ္ဝာ အရညံ ပဝိဋ္ဌော အညတရသ္သ ခီဏာသဝတ္ထေရသ္သ ဝသနဋ္ဌာနံ ဥပဂစ္ဆိ။ ထေရော တသ္သ ဘီတဘာဝံ ဉတ္ဝာ ‘‘မာ ဘာယီ’’တိ သမသ္သာသေသိ။ သော ‘‘ကိတ္တကေန နု ခော, ဘန္တေ, ကာလေန ဣဒံ မေ ဘယံ ဝူပသမေသ္သတီ’’တိ ပုစ္ဆိတ္ဝာ ‘‘သတ္တဋ္ဌမာသေ အတိက္ကမိတ္ဝာ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဧတ္တကံ ကာလံ အဓိဝာသေတုံ န သက္ကောမိ, ပဗ္ဗဇိသ္သာမဟံ, ဘန္တေ, ပဗ္ဗာဇေထ မ’’န္တိ ဇီဝိတရက္ခဏတ္ထံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ။ ထေရော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ။ သော ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓော ဘယေ ဝူပသန္တေပိ သမဏဓမ္မံယေဝ ရောစေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတ္ဝာ ဝိပသ္သနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော – ‘‘အရဟတ္တံ အပ္ပတ္ဝာ ဣမသ္မာ ဝသနဂဗ္ဘာ ဗဟိ န နိက္ခမိသ္သာမီ’’တိအာဒိနာ ပဋိညံ ကတ္ဝာ ဝိပသ္သနံ ဥသ္သုက္ကာပေတ္ဝာ အရဟတ္တံ ပာပုဏိ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒာနေ (အပ. ထေရ ၁.၃၆.၃၀-၃၃) –

Pabbajintiādikā āyasmato muditattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso ekaṃ mañcamadāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā muditoti laddhanāmo viññutaṃ pāpuṇi. Tena ca samayena taṃ kulaṃ raññā kenacideva karaṇīyena palibuddhaṃ ahosi. Mudito rājabhayābhīto palāyitvā araññaṃ paviṭṭho aññatarassa khīṇāsavattherassa vasanaṭṭhānaṃ upagacchi. Thero tassa bhītabhāvaṃ ñatvā ‘‘mā bhāyī’’ti samassāsesi. So ‘‘kittakena nu kho, bhante, kālena idaṃ me bhayaṃ vūpasamessatī’’ti pucchitvā ‘‘sattaṭṭhamāse atikkamitvā’’ti vutte – ‘‘ettakaṃ kālaṃ adhivāsetuṃ na sakkomi, pabbajissāmahaṃ, bhante, pabbājetha ma’’nti jīvitarakkhaṇatthaṃ pabbajjaṃ yāci. Thero taṃ pabbājesi. So pabbajitvā sāsane paṭiladdhasaddho bhaye vūpasantepi samaṇadhammaṃyeva rocento kammaṭṭhānaṃ gahetvā vipassanāya kammaṃ karonto – ‘‘arahattaṃ appatvā imasmā vasanagabbhā bahi na nikkhamissāmī’’tiādinā paṭiññaṃ katvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.36.30-33) –

‘‘ဝိပသ္သိနော ဘဂဝတော၊ လောကဇေဋ္ဌသ္သ တာဒိနော။

‘‘Vipassino bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino;

ဧကံ မဉ္စံ မယာ ဒိန္နံ၊ ပသန္နေန သပာဏိနာ။

Ekaṃ mañcaṃ mayā dinnaṃ, pasannena sapāṇinā.

‘‘ဟတ္ထိယာနံ အသ္သယာနံ၊ ဒိဗ္ဗယာနံ သမဇ္ဈဂံ။

‘‘Hatthiyānaṃ assayānaṃ, dibbayānaṃ samajjhagaṃ;

တေန မဉ္စကဒာနေန၊ ပတ္တောမ္ဟိ အာသဝက္ခယံ။

Tena mañcakadānena, pattomhi āsavakkhayaṃ.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ မဉ္စမဒဒိံ တဒာ။

‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ mañcamadadiṃ tadā;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ မဉ္စဒာနသ္သိဒံ ဖလံ။

Duggatiṃ nābhijānāmi, mañcadānassidaṃ phalaṃ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

အရဟတ္တံ ပန ပတ္ဝာ ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တော သဟာယဘိက္ခူဟိ အဓိဂတံ ပုစ္ဆိတော အတ္တနော ပဋိပန္နာကာရံ ကထေန္တော –

Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedento sahāyabhikkhūhi adhigataṃ pucchito attano paṭipannākāraṃ kathento –

၃၁၁.

311.

‘‘ပဗ္ဗဇိံ ဇီဝိကတ္ထောဟံ၊ လဒ္ဓာန ဥပသမ္ပဒံ။

‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ;

တတော သဒ္ဓံ ပဋိလဘိံ၊ ဒဠ္ဟဝီရိယော ပရက္ကမိံ။

Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ.

၃၁၂.

312.

‘‘ကာမံ ဘိဇ္ဇတုယံ ကာယော၊ မံသပေသီ ဝိသီယရုံ။

‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ;

ဥဘော ဇဏ္ဏုကသန္ဓီဟိ၊ ဇင္ဃာယော ပပတန္တု မေ။

Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me.

၃၁၃.

313.

‘‘နာသိသ္သံ န ပိဝိသ္သာမိ၊ ဝိဟာရာ စ န နိက္ခမေ။

‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame;

နပိ ပသ္သံ နိပာတေသ္သံ၊ တဏ္ဟာသလ္လေ အနူဟတေ။

Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate.

၃၁၄.

314.

‘‘တသ္သ မေဝံ ဝိဟရတော၊ ပသ္သ ဝီရိယပရက္ကမံ။

‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ;

တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။ –

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –

စတသ္သော ဂာထာ အဘာသိ။

Catasso gāthā abhāsi.

တတ္ထ ဇီဝိကတ္ထောတိ ဇီဝိကာယ အတ္ထိကော ဇီဝိကပ္ပယောဇနော။ ‘‘ဧတ္ထ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ နိဗ္ဘယော သုခေန အကိလမန္တော ဇီဝိသ္သာမီ’’တိ ဧဝံ ဇီဝိကတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိန္တိ အတ္ထော။ လဒ္ဓာန ဥပသမ္ပဒန္တိ ပဌမံ သာမဏေရပဗ္ဗဇ္ဇာယံ ဌိတော ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန ဥပသမ္ပဒံ လဘိတ္ဝာ။ တတော သဒ္ဓံ ပဋိလဘိန္တိ တတော ဥပသမ္ပန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ကလ္ယာဏမိတ္တေ သေဝန္တော ဒ္ဝေ မာတိကာ, တိသ္သော အနုမောဒနာ, ဧကစ္စံ သုတ္တံ, သမထကမ္မဋ္ဌာနံ, ဝိပသ္သနာဝိဓိဉ္စ ဥဂ္ဂဏ္ဟန္တော ဗုဒ္ဓာဒီနံ မဟာနုဘာဝတံ ဒိသ္ဝာ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓော ဘဂဝာ, သ္ဝာက္ခာတော ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သင္ဃော’’တိ ရတနတ္တယေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘိံ။ ဒဠ္ဟဝီရိယော ပရက္ကမိန္တိ ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓော ဟုတ္ဝာ ဝိပသ္သနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရသ္သေဝ သစ္စပဋိဝေဓာယ ဒဠ္ဟဝီရိယော ထိရဝီရိယော ဟုတ္ဝာ ပရက္ကမိံ, အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒာယ သမ္မဒေဝ ပဒဟိံ။

Tattha jīvikatthoti jīvikāya atthiko jīvikappayojano. ‘‘Ettha pabbajitvā nibbhayo sukhena akilamanto jīvissāmī’’ti evaṃ jīvikatthāya pabbajinti attho. Laddhāna upasampadanti paṭhamaṃ sāmaṇerapabbajjāyaṃ ṭhito ñatticatutthena kammena upasampadaṃ labhitvā. Tato saddhaṃ paṭilabhinti tato upasampannakālato paṭṭhāya kalyāṇamitte sevanto dve mātikā, tisso anumodanā, ekaccaṃ suttaṃ, samathakammaṭṭhānaṃ, vipassanāvidhiñca uggaṇhanto buddhādīnaṃ mahānubhāvataṃ disvā – ‘‘sammāsambuddho bhagavā, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’’ti ratanattaye saddhaṃ paṭilabhiṃ. Daḷhavīriyo parakkaminti evaṃ paṭiladdhasaddho hutvā vipassanāya kammaṃ karonto nacirasseva saccapaṭivedhāya daḷhavīriyo thiravīriyo hutvā parakkamiṃ, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya sammadeva padahiṃ.

ယထာ ပန ပရက္ကမိံ, တံ ဒသ္သေတုံ ‘‘ကာမ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ကာမန္တိ ယထာကာမံ ဧကံသတော ဝာ ဘိဇ္ဇတု။ အယံ ကာယောတိ အယံ မမ ပူတိကာယော, ဣမိနာ ဝီရိယပတာပေန ဘိဇ္ဇတိ စေ, ဘိဇ္ဇတု ဆိန္နဘိန္နံ ဟောတု။ မံသပေသီ ဝိသီယရုန္တိ ဣမိနာ ဒဠ္ဟပရက္ကမေန ဣမသ္မာ ကာယာ မံသပေသိယော ဝိသီယန္တိ စေ, ဝိသီယန္တု ဣတော စိတော ဝိဒ္ဓံသန္တု။ ဥဘော ဇဏ္ဏုကသန္ဓီဟိ, ဇင္ဃာယော ပပတန္တု မေတိ ဥဘောဟိ ဇဏ္ဏုကသန္ဓီဟိ သဟ မမ ဥဘော ဇင္ဃာယော သတ္ထိယော ဦရုဗန္ဓတော ဘိဇ္ဇိတ္ဝာ ဘူမိယံ ပပတန္တု။ ‘‘မ’’န္တိပိ ပာဌော, သော ဧဝတ္ထော။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။

Yathā pana parakkamiṃ, taṃ dassetuṃ ‘‘kāma’’ntiādi vuttaṃ. Tattha kāmanti yathākāmaṃ ekaṃsato vā bhijjatu. Ayaṃ kāyoti ayaṃ mama pūtikāyo, iminā vīriyapatāpena bhijjati ce, bhijjatu chinnabhinnaṃ hotu. Maṃsapesī visīyarunti iminā daḷhaparakkamena imasmā kāyā maṃsapesiyo visīyanti ce, visīyantu ito cito viddhaṃsantu. Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu meti ubhohi jaṇṇukasandhīhi saha mama ubho jaṅghāyo satthiyo ūrubandhato bhijjitvā bhūmiyaṃ papatantu. ‘‘Ma’’ntipi pāṭho, so evattho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.

မုဒိတတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Muditattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

စတုက္ကနိပာတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Catukkanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / ထေရဂာထာပာဠိ • Theragāthāpāḷi / ၁၂. မုဒိတတ္ထေရဂာထာ • 12. Muditattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact