| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಾವಿಸಜ್ಜನಾ
Milindapañhapucchāvisajjanā
ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಜಾನಾಸಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಪತಿ ಕಾ ವೇಲಾ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಜಾನಾಮಿ ‘ಸಮ್ಪತಿ ಪಠಮೋ ಯಾಮೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಮಜ್ಝಿಮೋ ಯಾಮೋ ಪವತ್ತತಿ, ಉಕ್ಕಾ ಪದೀಪೀಯನ್ತಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಪಟಾಕಾನಿ ಆಣತ್ತಾನಿ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಭಣ್ಡತೋ ರಾಜದೇಯ್ಯಾನೀ’’’ತಿ।
Thero āha ‘‘jānāsi kho, mahārāja, sampati kā velā’’ti? ‘‘Āma, bhante, jānāmi ‘sampati paṭhamo yāmo atikkanto, majjhimo yāmo pavattati, ukkā padīpīyanti, cattāri paṭākāni āṇattāni gamissanti bhaṇḍato rājadeyyānī’’’ti.
ಯೋನಕಾ ಏವಮಾಹಂಸು ‘‘ಕಲ್ಲೋಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಥೇರೋ’’ತಿ। ‘‘ಆಮ, ಭಣೇ, ಪಣ್ಡಿತೋ ಥೇರೋ, ಏದಿಸೋ ಆಚರಿಯೋ ಭವೇಯ್ಯ ಮಾದಿಸೋ ಚ ಅನ್ತೇವಾಸೀ, ನಚಿರಸ್ಸೇವ ಪಣ್ಡಿತೋ ಧಮ್ಮಂ ಆಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ತಸ್ಸ ಪಞ್ಹವೇಯ್ಯಾಕರಣೇನ ತುಟ್ಠೋ ರಾಜಾ ಥೇರಂ ನಾಗಸೇನಂ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೇನ ಕಮ್ಬಲೇನ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ತೇ ಅಟ್ಠಸತಂ ಭತ್ತಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಿ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಕಪ್ಪಿಯಂ, ತೇನ ಚ ಪವಾರೇಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಲಂ ಮಹಾರಾಜ ಜೀವಾಮೀ’’ತಿ। ‘‘ಜಾನಾಮಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ಜೀವಸಿ, ಅಪಿ ಚ ಅತ್ತಾನಞ್ಚ ರಕ್ಖ, ಮಮಞ್ಚ ರಕ್ಖಾಹೀ’’ತಿ। ‘‘ಕಥಂ ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖಸಿ, ‘ನಾಗಸೇನೋ ಮಿಲಿನ್ದಂ ರಾಜಾನಂ ಪಸಾದೇತಿ, ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಲಭೀ’ತಿ ಪರಾಪವಾದೋ 1 ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ, ಏವಂ ಅತ್ತಾನಂ ರಕ್ಖ। ಕಥಂ ಮಮಂ ರಕ್ಖಸಿ, ‘ಮಿಲಿನ್ದೋ ರಾಜಾ ಪಸನ್ನೋ ಪಸನ್ನಾಕಾರಂ ನ ಕರೋತೀ’ತಿ ಪರಾಪವಾದೋ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾತಿ, ಏವಂ ಮಮಂ ರಕ್ಖಾಹೀ’’ತಿ। ‘‘ತಥಾ ಹೋತು, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ। ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ಸುವಣ್ಣಪಞ್ಜರೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತೋಪಿ ಬಹಿಮುಖೋ ಯೇವ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮಿ ಬಹಿಮುಖೋ ಯೇವ ಪನ ಅಚ್ಛಾಮಿ। ಸಚೇ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಾಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯಂ, ನ ಚಿರಂ ಜೀವೇಯ್ಯಂ, ಬಹೂ ಮೇ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಾ’’ತಿ।
Yonakā evamāhaṃsu ‘‘kallosi, mahārāja, paṇḍito thero’’ti. ‘‘Āma, bhaṇe, paṇḍito thero, ediso ācariyo bhaveyya mādiso ca antevāsī, nacirasseva paṇḍito dhammaṃ ājāneyyā’’ti. Tassa pañhaveyyākaraṇena tuṭṭho rājā theraṃ nāgasenaṃ satasahassagghanakena kambalena acchādetvā ‘‘bhante nāgasena, ajjatagge te aṭṭhasataṃ bhattaṃ paññapemi, yaṃ kiñci antepure kappiyaṃ, tena ca pavāremī’’ti āha. Alaṃ mahārāja jīvāmī’’ti. ‘‘Jānāmi, bhante nāgasena, jīvasi, api ca attānañca rakkha, mamañca rakkhāhī’’ti. ‘‘Kathaṃ attānaṃ rakkhasi, ‘nāgaseno milindaṃ rājānaṃ pasādeti, na ca kiñci alabhī’ti parāpavādo 2 āgaccheyyāti, evaṃ attānaṃ rakkha. Kathaṃ mamaṃ rakkhasi, ‘milindo rājā pasanno pasannākāraṃ na karotī’ti parāpavādo āgaccheyyāti, evaṃ mamaṃ rakkhāhī’’ti. ‘‘Tathā hotu, mahārājā’’ti. ‘‘Seyyathāpi, bhante, sīho migarājā suvaṇṇapañjare pakkhittopi bahimukho yeva hoti, evameva kho ahaṃ, bhante, kiñcāpi agāraṃ ajjhāvasāmi bahimukho yeva pana acchāmi. Sace ahaṃ, bhante, agārasmā anāgāriyaṃ pabbajeyyaṃ, na ciraṃ jīveyyaṃ, bahū me paccatthikā’’ti.
ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸೇನೋ ಮಿಲಿನ್ದಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪಞ್ಹಂ ವಿಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಸಙ್ಘಾರಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಚ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ನಾಗಸೇನೇ ಮಿಲಿನ್ದಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಕಿಂ ಮಯಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ, ಕಿಂ ಭದನ್ತೇನ ನಾಗಸೇನೇನ ವಿಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಮಿಲಿನ್ದಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಮಯಾ ಸುಪುಚ್ಛಿತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಭದನ್ತೇನ ನಾಗಸೇನೇನ ಸುವಿಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ। ಆಯಸ್ಮತೋಪಿ ನಾಗಸೇನಸ್ಸ ಸಙ್ಘಾರಾಮಗತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಕಿಂ ಮಿಲಿನ್ದೇನ ರಞ್ಞಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ, ಕಿಂ ಮಯಾ ವಿಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ನಾಗಸೇನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಮಿಲಿನ್ದೇನ ರಞ್ಞಾ ಸುಪುಚ್ಛಿತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಮಯಾ ಸುವಿಸಜ್ಜಿತ’’ನ್ತಿ।
Atha kho āyasmā nāgaseno milindassa rañño pañhaṃ visajjetvā uṭṭhāyāsanā saṅghārāmaṃ agamāsi. Acirapakkante ca āyasmante nāgasene milindassa rañño etadahosi ‘‘kiṃ mayā pucchitaṃ, kiṃ bhadantena nāgasenena visajjita’’nti? Atha kho milindassa rañño etadahosi ‘‘sabbaṃ mayā supucchitaṃ, sabbaṃ bhadantena nāgasenena suvisajjita’’nti. Āyasmatopi nāgasenassa saṅghārāmagatassa etadahosi ‘‘kiṃ milindena raññā pucchitaṃ, kiṃ mayā visajjita’’nti. Atha kho āyasmato nāgasenassa etadahosi ‘‘sabbaṃ milindena raññā supucchitaṃ, sabbaṃ mayā suvisajjita’’nti.
ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ನಾಗಸೇನೋ ತಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಯಾ ಅಚ್ಚಯೇನ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಮಿಲಿನ್ದಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ। ಅಥ ಖೋ ಮಿಲಿನ್ದೋ ರಾಜಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನಾಗಸೇನಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಿಲಿನ್ದೋ ರಾಜಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ನಾಗಸೇನಂ ಏತದವೋಚ –
Atha kho āyasmā nāgaseno tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena milindassa rañño nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho milindo rājā āyasmantaṃ nāgasenaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi, ekamantaṃ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṃ nāgasenaṃ etadavoca –
‘‘ಮಾ ಖೋ ಭದನ್ತಸ್ಸ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ‘ನಾಗಸೇನೋ ಮಯಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿತೋ’ತಿ ತೇನೇವ ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ತಂ ರತ್ತಾವಸೇಸಂ ವೀತಿನಾಮೇಸೀತಿ ನ ತೇ ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಂ ರತ್ತಾವಸೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ ‘ಕಿಂ ಮಯಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ, ಕಿಂ ಭದನ್ತೇನ ವಿಸಜ್ಜಿತ’ನ್ತಿ, ‘ಸಬ್ಬಂ ಮಯಾ ಸುಪುಚ್ಛಿತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಭದನ್ತೇನ ಸುವಿಸಜ್ಜಿತ’’’ನ್ತಿ।
‘‘Mā kho bhadantassa evaṃ ahosi ‘nāgaseno mayā pañhaṃ pucchito’ti teneva somanassena taṃ rattāvasesaṃ vītināmesīti na te evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, taṃ rattāvasesaṃ etadahosi ‘kiṃ mayā pucchitaṃ, kiṃ bhadantena visajjita’nti, ‘sabbaṃ mayā supucchitaṃ, sabbaṃ bhadantena suvisajjita’’’nti.
ಥೇರೋಪಿ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಮಾ ಖೋ ಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಏವಂ ಅಹೋಸಿ ‘ಮಿಲಿನ್ದಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಮಯಾ ಪಞ್ಹೋ ವಿಸಜ್ಜಿತೋ’ತಿ ತೇನೇವ ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ತಂ ರತ್ತಾವಸೇಸಂ ವೀತಿನಾಮೇಸೀತಿ ನ ತೇ ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಮಹಾರಾಜ, ತಂ ರತ್ತಾವಸೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ ‘ಕಿಂ ಮಿಲಿನ್ದೇನ ರಞ್ಞಾ ಪುಚ್ಛಿತಂ, ಕಿಂ ಮಯಾ ವಿಸಜ್ಜಿತ’ನ್ತಿ, ‘ಸಬ್ಬಂ ಮಿಲಿನ್ದೇನ ರಞ್ಞಾ ಸುಪುಚ್ಛಿತಂ, ಸಬ್ಬಂ ಮಯಾ ಸುವಿಸಜ್ಜಿತ’’’ನ್ತಿ ಇತಿಹ ತೇ ಮಹಾನಾಗಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸಮನುಮೋದಿಂಸೂತಿ।
Theropi evamāha – ‘‘mā kho mahārājassa evaṃ ahosi ‘milindassa rañño mayā pañho visajjito’ti teneva somanassena taṃ rattāvasesaṃ vītināmesīti na te evaṃ daṭṭhabbaṃ. Tassa mayhaṃ, mahārāja, taṃ rattāvasesaṃ etadahosi ‘kiṃ milindena raññā pucchitaṃ, kiṃ mayā visajjita’nti, ‘sabbaṃ milindena raññā supucchitaṃ, sabbaṃ mayā suvisajjita’’’nti itiha te mahānāgā aññamaññassa subhāsitaṃ samanumodiṃsūti.
ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಾವಿಸಜ್ಜನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Milindapañhapucchāvisajjanā niṭṭhitā.
Footnotes:
