| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរីគាថា-អដ្ឋកថា • Therīgāthā-aṭṭhakathā |
៦. មេត្តិកាថេរីគាថាវណ្ណនា
6. Mettikātherīgāthāvaṇṇanā
កិញ្ចាបិ ខោម្ហិ ទុក្ខិតាតិអាទិកា មេត្តិកាយ ថេរិយា គាថា។ អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការា តត្ថ តត្ថ ភវេ វិវដ្ដូបនិស្សយំ បុញ្ញំ ឧបចិនន្តី សិទ្ធត្ថស្ស ភគវតោ កាលេ គហបតិកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្វា សត្ថុ ចេតិយេ រតនេន បដិមណ្ឌិតាយ មេខលាយ បូជំ អកាសិ។ សា តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តី ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ រាជគហេ ព្រាហ្មណមហាសាលកុលេ និព្ពត្តិ។ សេសំ អនន្តរេ វុត្តសទិសំ។ អយំ បន បដិភាគកូដំ អភិរុហិត្វា សមណធម្មំ ករោន្តី វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា សហ បដិសម្ភិទាហិ អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរី ២.១.២០-២៥) –
Kiñcāpi khomhi dukkhitātiādikā mettikāya theriyā gāthā. Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinantī siddhatthassa bhagavato kāle gahapatikule nibbattitvā viññutaṃ patvā satthu cetiye ratanena paṭimaṇḍitāya mekhalāya pūjaṃ akāsi. Sā tena puññakammena devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇamahāsālakule nibbatti. Sesaṃ anantare vuttasadisaṃ. Ayaṃ pana paṭibhāgakūṭaṃ abhiruhitvā samaṇadhammaṃ karontī vipassanaṃ vaḍḍhetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. therī 2.1.20-25) –
‘‘សិទ្ធត្ថស្ស ភគវតោ, ថូបការាបិកា អហុំ;
‘‘Siddhatthassa bhagavato, thūpakārāpikā ahuṃ;
មេខលិកា មយា ទិន្នា, នវកម្មាយ សត្ថុនោ។
Mekhalikā mayā dinnā, navakammāya satthuno.
‘‘និដ្ឋិតេ ច មហាថូបេ, មេខលំ បុនទាសហំ;
‘‘Niṭṭhite ca mahāthūpe, mekhalaṃ punadāsahaṃ;
លោកនាថស្ស មុនិនោ, បសន្នា សេហិ បាណិភិ។
Lokanāthassa munino, pasannā sehi pāṇibhi.
‘‘ចតុន្នវុតិតោ កប្បេ, យំ មេខលមទំ តទា;
‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ mekhalamadaṃ tadā;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ថូបការស្សិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, thūpakārassidaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហត្តំ បន បត្វា អត្តនោ បដិបត្តិំ បច្ចវេក្ខិត្វា ឧទានវសេន –
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā udānavasena –
២៩.
29.
‘‘កិញ្ចាបិ ខោម្ហិ ទុក្ខិតា, ទុព្ពលា គតយោព្ពនា;
‘‘Kiñcāpi khomhi dukkhitā, dubbalā gatayobbanā;
ទណ្ឌមោលុព្ភ គច្ឆាមិ, បព្ពតំ អភិរូហិយ។
Daṇḍamolubbha gacchāmi, pabbataṃ abhirūhiya.
៣០.
30.
‘‘និក្ខិបិត្វាន សង្ឃាដិំ, បត្តកញ្ច និកុជ្ជិយ;
‘‘Nikkhipitvāna saṅghāṭiṃ, pattakañca nikujjiya;
និសិន្នា ចម្ហិ សេលម្ហិ, អថ ចិត្តំ វិមុច្ចិ មេ;
Nisinnā camhi selamhi, atha cittaṃ vimucci me;
តិស្សោ វិជ្ជា អនុប្បត្តា, កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។ –
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. –
ឥមា ទ្វេ គាថា អភាសិ។
Imā dve gāthā abhāsi.
តត្ថ ទុក្ខិតាតិ រោគាភិភវេន ទុក្ខិតា សញ្ជាតទុក្ខា ទុក្ខប្បត្តា។ ទុព្ពលាតិ តាយ ចេវ ទុក្ខប្បត្តិយា, ជរាជិណ្ណតាយ ច ពលវិរហិតា។ តេនាហ ‘‘គតយោព្ពនា’’តិ, អទ្ធគតាតិ អត្ថោ។
Tattha dukkhitāti rogābhibhavena dukkhitā sañjātadukkhā dukkhappattā. Dubbalāti tāya ceva dukkhappattiyā, jarājiṇṇatāya ca balavirahitā. Tenāha ‘‘gatayobbanā’’ti, addhagatāti attho.
អថ ចិត្តំ វិមុច្ចិ មេតិ សេលម្ហិ បាសាណេ និសិន្នា ចម្ហិ, អថ តទនន្តរំ វីរិយសមតាយ សម្មទេវ យោជិតត្តា មគ្គបដិបាដិយា សព្ពេហិបិ អាសវេហិ មម ចិត្តំ វិមុច្ចិ។ សេសំ វុត្តនយមេវ។
Atha cittaṃ vimucci meti selamhi pāsāṇe nisinnā camhi, atha tadanantaraṃ vīriyasamatāya sammadeva yojitattā maggapaṭipāṭiyā sabbehipi āsavehi mama cittaṃ vimucci. Sesaṃ vuttanayameva.
មេត្តិកាថេរីគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mettikātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរីគាថាបាឡិ • Therīgāthāpāḷi / ៦. មេត្តិកាថេរីគាថា • 6. Mettikātherīgāthā
