Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৪৪৯] ১১. মট্ঠকুণ্ডলীজাতকৰণ্ণনা

[449] 11. Maṭṭhakuṇḍalījātakavaṇṇanā

অলঙ্কতো মট্ঠকুণ্ডলীতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং মতপুত্তং কুটুম্বিকং আরব্ভ কথেসি। সাৰত্থিযং কিরেকস্স বুদ্ধুপট্ঠাকস্স কুটুম্বিকস্স পিযপুত্তো কালমকাসি। সো পুত্তসোকসমপ্পিতো ন ন্হাযতি ন ভুঞ্জতি ন কম্মন্তে ৰিচারেতি, ন বুদ্ধুপট্ঠানং গচ্ছতি, কেৰলং ‘‘পিযপুত্তক, মং ওহায পঠমতরং গতোসী’’তিআদীনি ৰত্ৰা ৰিপ্পলপতি। সত্থা পচ্চূসসমযে লোকং ওলোকেন্তো তস্স সোতাপত্তিফলূপনিস্সযং দিস্ৰা পুনদিৰসে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা কতভত্তকিচ্চো ভিক্খূ উয্যোজেত্ৰা আনন্দত্থেরেন পচ্ছাসমণেন তস্স ঘরদ্ৰারং অগমাসি। সত্থু আগতভাৰং কুটুম্বিকস্স আরোচেসুং। অথস্স গেহজনো আসনং পঞ্ঞপেত্ৰা সত্থারং নিসীদাপেত্ৰা কুটুম্বিকং পরিগ্গহেত্ৰা সত্থু সন্তিকং আনেসি। তং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং নিসিন্নং সত্থা করুণাসীতলেন ৰচনেন আমন্তেত্ৰা ‘‘কিং, উপাসক, পুত্তকং অনুসোচসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘আম, ভন্তে’’তি ৰুত্তে ‘‘উপাসক, পোরাণকপণ্ডিতা পুত্তে কালকতে সোকসমপ্পিতা ৰিচরন্তাপি পণ্ডিতানং কথং সুত্ৰা ‘অলব্ভনীযট্ঠান’ন্তি তথতো ঞত্ৰা অপ্পমত্তকম্পি সোকং ন করিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি।

Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ mataputtaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṃ kirekassa buddhupaṭṭhākassa kuṭumbikassa piyaputto kālamakāsi. So puttasokasamappito na nhāyati na bhuñjati na kammante vicāreti, na buddhupaṭṭhānaṃ gacchati, kevalaṃ ‘‘piyaputtaka, maṃ ohāya paṭhamataraṃ gatosī’’tiādīni vatvā vippalapati. Satthā paccūsasamaye lokaṃ olokento tassa sotāpattiphalūpanissayaṃ disvā punadivase bhikkhusaṅghaparivuto sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā katabhattakicco bhikkhū uyyojetvā ānandattherena pacchāsamaṇena tassa gharadvāraṃ agamāsi. Satthu āgatabhāvaṃ kuṭumbikassa ārocesuṃ. Athassa gehajano āsanaṃ paññapetvā satthāraṃ nisīdāpetvā kuṭumbikaṃ pariggahetvā satthu santikaṃ ānesi. Taṃ vanditvā ekamantaṃ nisinnaṃ satthā karuṇāsītalena vacanena āmantetvā ‘‘kiṃ, upāsaka, puttakaṃ anusocasī’’ti pucchitvā ‘‘āma, bhante’’ti vutte ‘‘upāsaka, porāṇakapaṇḍitā putte kālakate sokasamappitā vicarantāpi paṇḍitānaṃ kathaṃ sutvā ‘alabbhanīyaṭṭhāna’nti tathato ñatvā appamattakampi sokaṃ na kariṃsū’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে একস্স মহাৰিভৰস্স ব্রাহ্মণস্স পুত্তো পঞ্চদসসোল়সৰস্সকালে একেন ব্যাধিনা ফুট্ঠো কালং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তি। ব্রাহ্মণো তস্স কালকিরিযতো পট্ঠায সুসানং গন্ত্ৰা ছারিকপুঞ্জং আৰিজ্ঝন্তো পরিদেৰতি, সব্বকম্মন্তে পরিচ্চজিত্ৰা সোকসমপ্পিতো ৰিচরতি। তদা দেৰপুত্তো অনুৰিচরন্তো তং দিস্ৰা ‘‘একং উপমং কত্ৰা সোকং হরিস্সামী’’তি তস্স সুসানং গন্ত্ৰা পরিদেৰনকালে তস্সেৰ পুত্তৰণ্ণী হুত্ৰা সব্বাভরণপটিমণ্ডিতো একস্মিং পদেসে ঠত্ৰা উভো হত্থে সীসে ঠপেত্ৰা মহাসদ্দেন পরিদেৰি। ব্রাহ্মণো সদ্দং সুত্ৰা তং ওলোকেত্ৰা পুত্তপেমং পটিলভিত্ৰা তস্স সন্তিকে ঠত্ৰা ‘‘তাত মাণৰ, ইমস্মিং সুসানমজ্ঝে কস্মা পরিদেৰসী’’তি পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente ekassa mahāvibhavassa brāhmaṇassa putto pañcadasasoḷasavassakāle ekena byādhinā phuṭṭho kālaṃ katvā devaloke nibbatti. Brāhmaṇo tassa kālakiriyato paṭṭhāya susānaṃ gantvā chārikapuñjaṃ āvijjhanto paridevati, sabbakammante pariccajitvā sokasamappito vicarati. Tadā devaputto anuvicaranto taṃ disvā ‘‘ekaṃ upamaṃ katvā sokaṃ harissāmī’’ti tassa susānaṃ gantvā paridevanakāle tasseva puttavaṇṇī hutvā sabbābharaṇapaṭimaṇḍito ekasmiṃ padese ṭhatvā ubho hatthe sīse ṭhapetvā mahāsaddena paridevi. Brāhmaṇo saddaṃ sutvā taṃ oloketvā puttapemaṃ paṭilabhitvā tassa santike ṭhatvā ‘‘tāta māṇava, imasmiṃ susānamajjhe kasmā paridevasī’’ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –

১১৫.

115.

‘‘অলঙ্কতো মট্ঠকুণ্ডলী, মালধারী হরিচন্দনুস্সদো।

‘‘Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī, māladhārī haricandanussado;

বাহা পগ্গয্হ কন্দসি, ৰনমজ্ঝে কিং দুক্খিতো তুৰ’’ন্তি॥

Bāhā paggayha kandasi, vanamajjhe kiṃ dukkhito tuva’’nti.

তত্থ অলঙ্কতোতি নানাভরণৰিভূসিতো। মট্ঠকুণ্ডলীতি করণপরিনিট্ঠিতেহি মট্ঠেহি কুণ্ডলেহি সমন্নাগতো। মালধারীতি ৰিচিত্রকুসুমমালধরো। হরিচন্দনুস্সদোতি সুৰণ্ণৰণ্ণেন চন্দনেন অনুলিত্তো। ৰনমজ্ঝেতি সুসানমজ্ঝে। কিং দুক্খিতো তুৰন্তি কিংকারণা দুক্খিতো ত্ৰং, আচিক্খ, অহং তে যং ইচ্ছসি, তং দস্সামীতি আহ।

Tattha alaṅkatoti nānābharaṇavibhūsito. Maṭṭhakuṇḍalīti karaṇapariniṭṭhitehi maṭṭhehi kuṇḍalehi samannāgato. Māladhārīti vicitrakusumamāladharo. Haricandanussadoti suvaṇṇavaṇṇena candanena anulitto. Vanamajjheti susānamajjhe. Kiṃ dukkhito tuvanti kiṃkāraṇā dukkhito tvaṃ, ācikkha, ahaṃ te yaṃ icchasi, taṃ dassāmīti āha.

অথস্স কথেন্তো মাণৰো দুতিযং গাথমাহ –

Athassa kathento māṇavo dutiyaṃ gāthamāha –

১১৬.

116.

‘‘সোৰণ্ণমযো পভস্সরো, উপ্পন্নো রথপঞ্জরো মম।

‘‘Sovaṇṇamayo pabhassaro, uppanno rathapañjaro mama;

তস্স চক্কযুগং ন ৰিন্দামি, তেন দুক্খেন জহামি জীৰিত’’ন্তি॥

Tassa cakkayugaṃ na vindāmi, tena dukkhena jahāmi jīvita’’nti.

ব্রাহ্মণো সম্পটিচ্ছন্তো ততিযং গাথমাহ –

Brāhmaṇo sampaṭicchanto tatiyaṃ gāthamāha –

১১৭.

117.

‘‘সোৰণ্ণমযং মণীমযং, লোহমযং অথ রূপিযামযং।

‘‘Sovaṇṇamayaṃ maṇīmayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ;

পাৰদ রথং করিস্সামি তে, চক্কযুগং পটিপাদযামি ত’’ন্তি॥

Pāvada rathaṃ karissāmi te, cakkayugaṃ paṭipādayāmi ta’’nti.

তত্থ পাৰদাতি যাদিসেন তে অত্থো যাদিসং রোচেসি, তাদিসং ৰদ, অহং তে রথ করিস্সামি। পটিপাদযামি তন্তি তং পঞ্জরানুরূপং চক্কযুগং অধিগচ্ছাপেমি।

Tattha pāvadāti yādisena te attho yādisaṃ rocesi, tādisaṃ vada, ahaṃ te ratha karissāmi. Paṭipādayāmi tanti taṃ pañjarānurūpaṃ cakkayugaṃ adhigacchāpemi.

তং সুত্ৰা মাণৰেন কথিতায গাথায পঠমপাদং সত্থা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা কথেসি, সেসং মাণৰো।

Taṃ sutvā māṇavena kathitāya gāthāya paṭhamapādaṃ satthā abhisambuddho hutvā kathesi, sesaṃ māṇavo.

১১৮.

118.

‘‘সো মাণৰো তস্স পাৰদি, চন্দসূরিযা উভযেত্থ ভাতরো।

‘‘So māṇavo tassa pāvadi, candasūriyā ubhayettha bhātaro;

সোৰণ্ণমযো রথো মম, তেন চক্কযুগেন সোভতী’’তি॥

Sovaṇṇamayo ratho mama, tena cakkayugena sobhatī’’ti.

ব্রাহ্মণো তদনন্তরং আহ –

Brāhmaṇo tadanantaraṃ āha –

১১৯.

119.

‘‘বালো খো ত্ৰংসি মাণৰ, যো ত্ৰং পত্থযসি অপত্থিযং।

‘‘Bālo kho tvaṃsi māṇava, yo tvaṃ patthayasi apatthiyaṃ;

মঞ্ঞামি তুৰং মরিস্সসি, ন হি ত্ৰং লচ্ছসি চন্দসূরিযে’’তি॥ –

Maññāmi tuvaṃ marissasi, na hi tvaṃ lacchasi candasūriye’’ti. –

ব্রাহ্মণেন ৰুত্তগাথায অপত্থিযন্তি অপত্থেতব্বং।

Brāhmaṇena vuttagāthāya apatthiyanti apatthetabbaṃ.

ততো মাণৰো আহ –

Tato māṇavo āha –

১২০.

120.

‘‘গমনাগমনম্পি দিস্সতি, ৰণ্ণধাতু উভযেত্থ ৰীথিযো।

‘‘Gamanāgamanampi dissati, vaṇṇadhātu ubhayettha vīthiyo;

পেতো পন নেৰ দিস্সতি, কো নু খো কন্দতং বাল্যতরো’’তি॥

Peto pana neva dissati, ko nu kho kandataṃ bālyataro’’ti.

মাণৰেন ৰুত্তগাথায গমনাগমনন্তি উগ্গমনঞ্চ অত্থগমনঞ্চ। ৰণ্ণোযেৰ ৰণ্ণধাতু। উভযেত্থ ৰীথিযোতি এত্থ আকাসে ‘‘অযং চন্দস্স ৰীথি, অযং সূরিযস্স ৰীথী’’তি এৰং উভযগমনাগমনভূমিযোপি পঞ্ঞাযন্তি। পেতো পনাতি পরলোকং গতসত্তো পন ন দিস্সতেৰ। কো নু খোতি এৰং সন্তে অম্হাকং দ্ৰিন্নং কন্দন্তানং কো নু খো বাল্যতরোতি।

Māṇavena vuttagāthāya gamanāgamananti uggamanañca atthagamanañca. Vaṇṇoyeva vaṇṇadhātu. Ubhayettha vīthiyoti ettha ākāse ‘‘ayaṃ candassa vīthi, ayaṃ sūriyassa vīthī’’ti evaṃ ubhayagamanāgamanabhūmiyopi paññāyanti. Peto panāti paralokaṃ gatasatto pana na dissateva. Ko nu khoti evaṃ sante amhākaṃ dvinnaṃ kandantānaṃ ko nu kho bālyataroti.

এৰং মাণৰে কথেন্তে ব্রাহ্মণো সল্লক্খেত্ৰা গাথমাহ –

Evaṃ māṇave kathente brāhmaṇo sallakkhetvā gāthamāha –

১২১.

121.

‘‘সচ্চং খো ৰদেসি মাণৰ, অহমেৰ কন্দতং বাল্যতরো।

‘‘Saccaṃ kho vadesi māṇava, ahameva kandataṃ bālyataro;

চন্দং ৰিয দারকো রুদং, পেতং কালকতাভিপত্থযে’’তি॥

Candaṃ viya dārako rudaṃ, petaṃ kālakatābhipatthaye’’ti.

তত্থ চন্দং ৰিয দারকোতি যথা দহরো গামদারকো ‘‘চন্দং দেথা’’তি চন্দস্সত্থায রোদেয্য, এৰং অহম্পি পেতং কালকতং অভিপত্থেমীতি।

Tattha candaṃ viya dārakoti yathā daharo gāmadārako ‘‘candaṃ dethā’’ti candassatthāya rodeyya, evaṃ ahampi petaṃ kālakataṃ abhipatthemīti.

ইতি ব্রাহ্মণো মাণৰস্স কথায নিস্সোকো হুত্ৰা তস্স থুতিং করোন্তো সেসগাথা অভাসি –

Iti brāhmaṇo māṇavassa kathāya nissoko hutvā tassa thutiṃ karonto sesagāthā abhāsi –

১২২.

122.

‘‘আদিত্তং ৰত মং সন্তং, ঘতসিত্তংৰ পাৰকং।

‘‘Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ;

ৰারিনা ৰিয ওসিঞ্চং, সব্বং নিব্বাপযে দরং॥

Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ.

১২৩.

123.

‘‘অব্বহী ৰত মে সল্লং, যমাসি হদযস্সিতং।

‘‘Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ;

যো মে সোকপরেতস্স, পুত্তসোকং অপানুদি॥

Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi.

১২৪.

124.

‘‘সোহং অব্বূল়্হসল্লোস্মি, ৰীতসোকো অনাৰিলো।

‘‘Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo;

ন সোচামি ন রোদামি, তৰ সুত্ৰান মাণৰা’’তি॥

Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇavā’’ti.

অথ নং মাণৰো ‘‘ব্রাহ্মণ, যস্সত্থায ত্ৰং রোদসি, অহং তে পুত্তো, অহং দেৰলোকে নিব্বত্তো, ইতো পট্ঠায মা মং অনুসোচি, দানং দেহি, সীলং রক্খাহি, উপোসথং করোহী’’তি ওৰদিত্ৰা সকট্ঠানমেৰ গতো। ব্রাহ্মণোপি তস্সোৰাদে ঠত্ৰা দানাদীনি পুঞ্ঞানি কত্ৰা কালকতো দেৰলোকে নিব্বত্তি।

Atha naṃ māṇavo ‘‘brāhmaṇa, yassatthāya tvaṃ rodasi, ahaṃ te putto, ahaṃ devaloke nibbatto, ito paṭṭhāya mā maṃ anusoci, dānaṃ dehi, sīlaṃ rakkhāhi, uposathaṃ karohī’’ti ovaditvā sakaṭṭhānameva gato. Brāhmaṇopi tassovāde ṭhatvā dānādīni puññāni katvā kālakato devaloke nibbatti.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেহি, সচ্চপরিযোসানে কুটুম্বিকো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠহি।তদা ধম্মদেসকদেৰপুত্তো অহমেৰ অহোসিন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānehi, saccapariyosāne kuṭumbiko sotāpattiphale patiṭṭhahi.Tadā dhammadesakadevaputto ahameva ahosinti.

মট্ঠকুণ্ডলীজাতকৰণ্ণনা একাদসমা।

Maṭṭhakuṇḍalījātakavaṇṇanā ekādasamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৪৪৯. মট্ঠকুণ্ডলীজাতকং • 449. Maṭṭhakuṇḍalījātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact