| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi |
೫೩೭. ಮಹಾಸುತಸೋಮಜಾತಕಂ (೫)
537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
೩೭೧.
371.
‘‘ಕಸ್ಮಾ ತುವಂ ರಸಕ ಏದಿಸಾನಿ, ಕರೋಸಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸುದಾರುಣಾನಿ।
‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;
ಹನಾಸಿ ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸೇ ಚ ಮೂಳ್ಹೋ, ಮಂಸಸ್ಸ ಹೇತು ಅದು 1 ಧನಸ್ಸ ಕಾರಣಾ’’॥
Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu 2 dhanassa kāraṇā’’.
೩೭೨.
372.
‘‘ನಂ ಅತ್ತಹೇತೂ ನ ಧನಸ್ಸ ಕಾರಣಾ, ನ ಪುತ್ತದಾರಸ್ಸ ಸಹಾಯಞಾತಿನಂ।
‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;
ಭತ್ತಾ ಚ ಮೇ ಭಗವಾ ಭೂಮಿಪಾಲೋ, ಸೋ ಖಾದತಿ ಮಂಸಂ ಭದನ್ತೇದಿಸಂ’’॥
Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.
೩೭೩.
373.
‘‘ಸಚೇ ತುವಂ ಭತ್ತುರತ್ಥೇ ಪಯುತ್ತೋ, ಕರೋಸಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಸುದಾರುಣಾನಿ।
‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;
ಪಾತೋವ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ, ಲಪೇಯ್ಯಾಸಿ ಮೇ ರಾಜಿನೋ ಸಮ್ಮುಖೇ ತಂ’’॥
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.
೩೭೪.
374.
‘‘ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ ಅಹಂ ಭದನ್ತೇ, ಯಥಾ ತುವಂ 3 ಭಾಸಸಿ ಕಾಳಹತ್ಥಿ।
‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ 4 bhāsasi kāḷahatthi;
ಪಾತೋವ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ, ವಕ್ಖಾಮಿ ತೇ ರಾಜಿನೋ ಸಮ್ಮುಖೇ ತಂ’’॥
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’.
೩೭೫.
375.
ಕಾಳೋ ರಸಕಮಾದಾಯ, ರಾಜಾನಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ।
Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;
೩೭೬.
376.
‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ ಮಹಾರಾಜ, ರಸಕೋ ಪೇಸಿತೋ ತಯಾ।
‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;
ಹನತಿ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸೇ, ತುವಂ ಮಂಸಾನಿ ಖಾದಸಿ’’॥
Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.
೩೭೭.
377.
‘‘ಏವಮೇವ ತಥಾ ಕಾಳ, ರಸಕೋ ಪೇಸಿತೋ ಮಯಾ।
‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;
ಮಮ ಅತ್ಥಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ, ಕಿಮೇತಂ ಪರಿಭಾಸಸಿ’’॥
Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.
೩೭೮.
378.
‘‘ಆನನ್ದೋ ಸಬ್ಬಮಚ್ಛಾನಂ, ಖಾದಿತ್ವಾ ರಸಗಿದ್ಧಿಮಾ।
‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;
ಪರಿಕ್ಖೀಣಾಯ ಪರಿಸಾಯ, ಅತ್ತಾನಂ ಖಾದಿಯಾ ಮತೋ॥
Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.
೩೭೯.
379.
‘‘ಏವಂ ಪಮತ್ತೋ ರಸಗಾರವೇ ರತ್ತೋ 9, ಬಾಲೋ ಯದೀ ಆಯತಿ ನಾವಬುಜ್ಝತಿ।
‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto 10, bālo yadī āyati nāvabujjhati;
೩೮೦.
380.
ಮಾ ತ್ವಂ ಇಮಂ ಕೇವಲಂ ವಾರಿಜೋವ, ದ್ವಿಪದಾಧಿಪ 19 ಸುಞ್ಞಮಕಾಸಿ ರಟ್ಠಂ’’॥
Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa 20 suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.
೩೮೧.
381.
ಜಮ್ಬುಪೇಸಿಮಲದ್ಧಾನ, ಮತೋ ಸೋ ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಯೇ॥
Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.
೩೮೨.
382.
‘‘ಏವಮೇವ ಅಹಂ ಕಾಳ, ಭುತ್ವಾ ಭಕ್ಖಂ ರಸುತ್ತಮಂ।
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
೩೮೩.
383.
‘‘ಮಾಣವ ಅಭಿರೂಪೋಸಿ, ಕುಲೇ ಜಾತೋಸಿ ಸೋತ್ಥಿಯೇ।
‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;
ನ ತ್ವಂ ಅರಹಸಿ ತಾತ, ಅಭಕ್ಖಂ ಭಕ್ಖಯೇತವೇ’’॥
Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.
೩೮೪.
384.
‘‘ರಸಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಏತಂ, ಕಸ್ಮಾ 25 ಮಂ ತ್ವಂ ನಿವಾರಯೇ।
‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā 26 maṃ tvaṃ nivāraye;
ಸೋಹಂ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯತ್ಥ ಲಚ್ಛಾಮಿ ಏದಿಸಂ॥
Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.
೩೮೫.
385.
‘‘ಸೋವಾಹಂ ನಿಪ್ಪತಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ತೇ ವಚ್ಛಾಮಿ ಸನ್ತಿಕೇ।
‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;
ಯಸ್ಸ ಮೇ ದಸ್ಸನೇನ ತ್ವಂ, ನಾಭಿನನ್ದಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’॥
Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.
೩೮೬.
386.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಅಞ್ಞೇಪಿ ದಾಯಾದೇ, ಪುತ್ತೇ ಲಚ್ಛಾಮ ಮಾಣವ।
‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;
ತ್ವಞ್ಚ ಜಮ್ಮ ವಿನಸ್ಸಸ್ಸು, ಯತ್ಥ ಪತ್ತಂ ನ ತಂ ಸುಣೇ’’॥
Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.
೩೮೭.
387.
‘‘ಏವಮೇವ ತುವಂ ರಾಜ, ದ್ವಿಪದಿನ್ದ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ।
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
ಪಬ್ಬಾಜೇಸ್ಸನ್ತಿ ತಂ ರಟ್ಠಾ, ಸೋಣ್ಡಂ ಮಾಣವಕಂ ಯಥಾ’’॥
Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.
೩೮೮.
388.
‘‘ಸುಜಾತೋ ನಾಮ ನಾಮೇನ, ಭಾವಿತತ್ತಾನ ಸಾವಕೋ।
‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;
ಅಚ್ಛರಂ ಕಾಮಯನ್ತೋವ, ನ ಸೋ ಭುಞ್ಜಿ ನ ಸೋ ಪಿವಿ॥
Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.
೩೮೯.
389.
ಏವಂ ಮಾನುಸಕಾ ಕಾಮಾ, ದಿಬ್ಬಕಾಮಾನ ಸನ್ತಿಕೇ॥
Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.
೩೯೦.
390.
‘‘ಏವಮೇವ ಅಹಂ ಕಾಳ, ಭುತ್ವಾ ಭಕ್ಖಂ ರಸುತ್ತಮಂ।
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
ಅಲದ್ಧಾ ಮಾನುಸಂ ಮಂಸಂ, ಮಞ್ಞೇ ಹಿಸ್ಸಾಮಿ ಜೀವಿತಂ’’॥
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
೩೯೧.
391.
‘‘ಯಥಾಪಿ ತೇ ಧತರಟ್ಠಾ, ಹಂಸಾ ವೇಹಾಯಸಙ್ಗಮಾ।
‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;
೩೯೨.
392.
‘‘ಏವಮೇವ ತುವಂ ರಾಜ, ದ್ವಿಪದಿನ್ದ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ।
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
ಅಭಕ್ಖಂ ರಾಜ ಭಕ್ಖೇಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಾಜಯನ್ತಿ ತಂ’’॥
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
೩೯೩.
393.
‘‘ತಿಟ್ಠಾಹೀತಿ ಮಯಾ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ತ್ವಂ ಗಚ್ಛಸಿ ಪಮ್ಮುಖೋ 31।
‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho 32;
ಅಟ್ಠಿತೋ ತ್ವಂ ಠಿತೋಮ್ಹೀತಿ, ಲಪಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನಿ।
Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;
ಇದಂ ತೇ ಸಮಣಾಯುತ್ತಂ, ಅಸಿಞ್ಚ ಮೇ ಮಞ್ಞಸಿ ಕಙ್ಕಪತ್ತಂ’’ 33॥
Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ 34.
೩೯೪.
394.
‘‘ಠಿತೋಹಮಸ್ಮೀ ಸಧಮ್ಮೇಸು ರಾಜ, ನ ನಾಮಗೋತ್ತಂ ಪರಿವತ್ತಯಾಮಿ।
‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;
ಚೋರಞ್ಚ ಲೋಕೇ ಅಠಿತಂ ವದನ್ತಿ, ಆಪಾಯಿಕಂ ನೇರಯಿಕಂ ಇತೋ ಚುತಂ॥
Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.
೩೯೫.
395.
ತೇನ ಯಞ್ಞಂ ಯಜಿತ್ವಾನ, ಏವಂ ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸಸಿ’’॥
Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.
೩೯೬.
396.
‘‘ಕಿಸ್ಮಿಂ ನು ರಟ್ಠೇ ತವ ಜಾತಿಭೂಮಿ 39, ಅಥ ಕೇನ ಅತ್ಥೇನ ಇಧಾನುಪತ್ತೋ।
‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi 40, atha kena atthena idhānupatto;
ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕಿಮಿಚ್ಛಸೀ ದೇಮಿ ತಯಜ್ಜ ಪತ್ಥಿತಂ’’॥
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.
೩೯೭.
397.
‘‘ಗಾಥಾ ಚತಸ್ಸೋ ಧರಣೀಮಹಿಸ್ಸರ, ಸುಗಮ್ಭಿರತ್ಥಾ ವರಸಾಗರೂಪಮಾ।
‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;
ತವೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಇಧಾಗತೋಸ್ಮಿ, ಸುಣೋಹಿ ಗಾಥಾ ಪರಮತ್ಥಸಂಹಿತಾ’’॥
Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.
೩೯೮.
398.
‘‘ನ ವೇ ರುದನ್ತಿ ಮತಿಮನ್ತೋ ಸಪಞ್ಞಾ, ಬಹುಸ್ಸುತಾ ಯೇ ಬಹುಟ್ಠಾನಚಿನ್ತಿನೋ।
‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino;
ದೀಪಞ್ಹಿ ಏತಂ ಪರಮಂ ನರಾನಂ, ಯಂ ಪಣ್ಡಿತಾ ಸೋಕನುದಾ ಭವನ್ತಿ॥
Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.
೩೯೯.
399.
‘‘ಅತ್ತಾನಂ ಞಾತೀ ಉದಾಹು 41 ಪುತ್ತದಾರಂ, ಧಞ್ಞಂ ಧನಂ ರಜತಂ ಜಾತರೂಪಂ।
‘‘Attānaṃ ñātī udāhu 42 puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;
ಕಿಮೇವ ತ್ವಂ 43 ಸುತಸೋಮಾನುತಪ್ಪೇ, ಕೋರಬ್ಯಸೇಟ್ಠ ವಚನಂ ಸುಣೋಮ ತೇತಂ’॥
Kimeva tvaṃ 44 sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.
೪೦೦.
400.
‘‘ನೇವಾಹಮತ್ತಾನಮನುತ್ಥುನಾಮಿ, ನ ಪುತ್ತದಾರಂ ನ ಧನಂ ನ ರಟ್ಠಂ।
‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;
ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚರಿತೋ ಪುರಾಣೋ, ತಂ ಸಙ್ಕರಂ 45 ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸಾನುತಪ್ಪೇ॥
Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ 46 brāhmaṇassānutappe.
೪೦೧.
401.
‘‘ಕತೋ ಮಯಾ ಸಙ್ಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ರಟ್ಠೇ ಸಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇನ।
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
ತಂ ಸಙ್ಕರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಪ್ಪದಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಿಸ್ಸಂ’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
೪೦೨.
402.
‘‘ನೇವಾಹಮೇತಂ ಅಭಿಸದ್ದಹಾಮಿ, ಸುಖೀ ನರೋ ಮಚ್ಚುಮುಖಾ ಪಮುತ್ತೋ।
‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;
ಅಮಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುನರಾವಜೇಯ್ಯ, ಕೋರಬ್ಯಸೇಟ್ಠ ನ ಹಿ ಮಂ ಉಪೇಸಿ॥
Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.
೪೦೩.
403.
‘‘ಮುತ್ತೋ ತುವಂ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಹತ್ಥಾ, ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಂ ಮನ್ದಿರಂ ಕಾಮಕಾಮೀ।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
ಮಧುರಂ ಪಿಯಂ ಜೀವಿತಂ ಲದ್ಧ ರಾಜ, ಕುತೋ ತುವಂ ಏಹಿಸಿ ಮೇ ಸಕಾಸಂ’’॥
Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.
೪೦೪.
404.
‘‘ಮತಂ ವರೇಯ್ಯ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋ, ನ ಜೀವಿತಂ 47 ಗರಹಿತೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ।
‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ 48 garahito pāpadhammo;
ನ ಹಿ ತಂ ನರಂ ತಾಯತಿ 49 ದುಗ್ಗತೀಹಿ, ಯಸ್ಸಾಪಿ ಹೇತು ಅಲಿಕಂ ಭಣೇಯ್ಯ॥
Na hi taṃ naraṃ tāyati 50 duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.
೪೦೫.
405.
‘‘ಸಚೇಪಿ ವಾತೋ ಗಿರಿಮಾವಹೇಯ್ಯ, ಚನ್ದೋ ಚ ಸೂರಿಯೋ ಚ ಛಮಾ ಪತೇಯ್ಯುಂ।
‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;
ಸಬ್ಬಾ ಚ ನಜ್ಜೋ ಪಟಿಸೋತಂ ವಜೇಯ್ಯುಂ, ನ ತ್ವೇವಹಂ ರಾಜ ಮುಸಾ ಭಣೇಯ್ಯಂ॥
Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.
೪೦೬.
406.
51 ‘‘ನಭಂ ಫಲೇಯ್ಯ ಉದಧೀಪಿ ಸುಸ್ಸೇ, ಸಂವಟ್ಟಯೇ ಭೂತಧರಾ ವಸುನ್ಧರಾ।
52 ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;
ಸಿಲುಚ್ಚಯೋ ಮೇರು ಸಮೂಲಮುಪ್ಪತೇ, ನ ತ್ವೇವಹಂ ರಾಜ ಮುಸಾ ಭಣೇಯ್ಯಂ’’ 53॥
Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ 54.
೪೦೭.
407.
‘‘ಅಸಿಞ್ಚ ಸತ್ತಿಞ್ಚ ಪರಾಮಸಾಮಿ, ಸಪಥಮ್ಪಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ಅಹಂ ಕರೋಮಿ।
‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;
ತಯಾ ಪಮುತ್ತೋ ಅನಣೋ ಭವಿತ್ವಾ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಿಸ್ಸಂ’’॥
Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
೪೦೮.
408.
‘‘ಯೋ ತೇ ಕತೋ ಸಙ್ಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ರಟ್ಠೇ ಸಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇನ।
‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
ತಂ ಸಙ್ಕರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಪ್ಪದಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಸ್ಸು’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.
೪೦೯.
409.
‘‘ಯೋ ಮೇ ಕತೋ ಸಙ್ಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ರಟ್ಠೇ ಸಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇನ।
‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
ತಂ ಸಙ್ಕರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಪ್ಪದಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾವಜಿಸ್ಸಂ’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
೪೧೦.
410.
‘‘ಮುತ್ತೋ ಚ ಸೋ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಹತ್ಥಾ, ಗನ್ತ್ವಾನ ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಏತದವೋಚ।
‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;
ಸುಣೋಮ 55 ಗಾಥಾಯೋ ಸತಾರಹಾಯೋ, ಯಾ ಮೇ ಸುತಾ ಅಸ್ಸು ಹಿತಾಯ ಬ್ರಹ್ಮೇ’’॥
Suṇoma 56 gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.
೪೧೧.
411.
ಸಾ ನಂ ಸಙ್ಗತಿ ಪಾಲೇತಿ, ನಾಸಬ್ಭಿ ಬಹುಸಙ್ಗಮೋ॥
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
೪೧೨.
412.
‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ।
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಯೋ॥
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
೪೧೩.
413.
‘‘ಜೀರನ್ತಿ ವೇ ರಾಜರಥಾ ಸುಚಿತ್ತಾ, ಅಥೋ ಸರೀರಮ್ಪಿ ಜರಂ ಉಪೇತಿ।
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ನ ಜರಂ ಉಪೇತಿ, ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಸಬ್ಭಿ ಪವೇದಯನ್ತಿ॥
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
೪೧೪.
414.
‘‘ನಭಞ್ಚಂ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ।
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ, ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ 59 ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜ’’॥
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo 60 asatañca rāja’’.
೪೧೫.
415.
ಚತ್ತಾರಿ ತ್ವಂ ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಖಿಪ್ಪಂ ಗಣ್ಹಾಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ’’॥
Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.
೪೧೬.
416.
ಪಚ್ಚತ್ತಮೇವ ಸುತಸೋಮ ಜಾನಹಿ, ಸಹಸ್ಸಿಯಾ ನಾಮ ಕಾ ಅತ್ಥಿ 69 ಗಾಥಾ’’॥
Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi 70 gāthā’’.
೪೧೭.
417.
‘‘ಇಚ್ಛಾಮಿ ವೋಹಂ ಸುತವುದ್ಧಿಮತ್ತನೋ, ಸನ್ತೋತಿ ಮಂ 71 ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಭಜೇಯ್ಯುಂ।
‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ 72 sappurisā bhajeyyuṃ;
ಅಹಂ ಸವನ್ತೀಹಿ ಮಹೋದಧೀವ, ನ ಹಿ ತಾತ ತಪ್ಪಾಮಿ ಸುಭಾಸಿತೇನ॥
Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.
೪೧೮.
418.
‘‘ಅಗ್ಗಿ ಯಥಾ ತಿಣಕಟ್ಠಂ ದಹನ್ತೋ, ನ ತಪ್ಪತೀ ಸಾಗರೋವ 73 ನದೀಹಿ।
‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova 74 nadīhi;
ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಪಣ್ಡಿತಾ ರಾಜಸೇಟ್ಠ, ಸುತ್ವಾ ನ ತಪ್ಪನ್ತಿ ಸುಭಾಸಿತೇನ॥
Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.
೪೧೯.
419.
‘‘ಸಕಸ್ಸ ದಾಸಸ್ಸ ಯದಾ ಸುಣೋಮಿ, ಗಾಥಂ ಅಹಂ ಅತ್ಥವತಿಂ 75 ಜನಿನ್ದ।
‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ 76 janinda;
ತಮೇವ ಸಕ್ಕಚ್ಚ ನಿಸಾಮಯಾಮಿ, ನ ಹಿ ತಾತ ಧಮ್ಮೇಸು ಮಮತ್ಥಿ ತಿತ್ತಿ’’॥
Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.
೪೨೦.
420.
‘‘ಇದಂ ತೇ ರಟ್ಠಂ ಸಧನಂ ಸಯೋಗ್ಗಂ, ಸಕಾಯುರಂ ಸಬ್ಬಕಾಮೂಪಪನ್ನಂ।
‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;
೪೨೧.
421.
‘‘ಅತ್ತಾನುರಕ್ಖಾಯ ಭವನ್ತಿ ಹೇತೇ, ಹತ್ಥಾರೋಹಾ ರಥಿಕಾ ಪತ್ತಿಕಾ ಚ।
‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;
ಅಸ್ಸಾರುಹಾ 81 ಯೇ ಚ ಧನುಗ್ಗಹಾಸೇ, ಸೇನಂ ಪಯುಞ್ಜಾಮ ಹನಾಮ ಸತ್ತುಂ’’॥
Assāruhā 82 ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.
೪೨೨.
422.
‘‘ಸುದುಕ್ಕರಂ ಪೋರಿಸಾದೋ ಅಕಾಸಿ, ಜೀವಂ ಗಹೇತ್ವಾನ ಅವಸ್ಸಜೀ ಮಂ।
‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;
ತಂ ತಾದಿಸಂ ಪುಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಸರನ್ತೋ, ದುಬ್ಭೇ ಅಹಂ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಜನಿನ್ದ’’॥
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.
೪೨೩.
423.
‘‘ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸೋ ಪಿತರಂ ಮಾತರಞ್ಚ, ಅನುಸಾಸೇತ್ವಾ ನೇಗಮಞ್ಚ ಬಲಞ್ಚ।
‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;
ಸಚ್ಚವಾದೀ ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖಮಾನೋ, ಅಗಮಾಸಿ ಸೋ ಯತ್ಥ ಪೋರಿಸಾದೋ’’॥
Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.
೪೨೪.
424.
‘‘ಕತೋ ಮಯಾ ಸಙ್ಕರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನ, ರಟ್ಠೇ ಸಕೇ ಇಸ್ಸರಿಯೇ ಠಿತೇನ।
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
ತಂ ಸಙ್ಕರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಪ್ಪದಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾಗತೋಸ್ಮಿ।
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಖಾದ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ’’॥
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
೪೨೫.
425.
ನಿದ್ಧೂಮಕೇ ಪಚಿತಂ ಸಾಧುಪಕ್ಕಂ, ಸುಣೋಮ 87 ಗಾಥಾಯೋ ಸತಾರಹಾಯೋ’’॥
Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma 88 gāthāyo satārahāyo’’.
೪೨೬.
426.
‘‘ಅಧಮ್ಮಿಕೋ ತ್ವಂ ಪೋರಿಸಾದಕಾಸಿ 89, ರಟ್ಠಾ ಚ ಭಟ್ಠೋ ಉದರಸ್ಸ ಹೇತು।
‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi 90, raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;
ಧಮ್ಮಞ್ಚಿಮಾ ಅಭಿವದನ್ತಿ ಗಾಥಾ, ಧಮ್ಮೋ ಚ ಅಧಮ್ಮೋ ಚ ಕುಹಿಂ ಸಮೇತಿ॥
Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.
೪೨೭.
427.
‘‘ಅಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಲುದ್ದಸ್ಸ, ನಿಚ್ಚಂ ಲೋಹಿತಪಾಣಿನೋ।
‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;
ನತ್ಥಿ ಸಚ್ಚಂ ಕುತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಕಿಂ ಸುತೇನ ಕರಿಸ್ಸಸಿ’’॥
Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.
೪೨೮.
428.
‘‘ಯೋ ಮಂಸಹೇತು ಮಿಗವಂ ಚರೇಯ್ಯ, ಯೋ ವಾ ಹನೇ ಪುರಿಸಮತ್ತಹೇತು।
‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;
ಉಭೋಪಿ ತೇ ಪೇಚ್ಚ ಸಮಾ ಭವನ್ತಿ, ಕಸ್ಮಾ ನೋ 91 ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ಬ್ರೂಸಿ ಮಂ ತ್ವಂ’’॥
Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no 92 adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.
೪೨೯.
429.
‘‘ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚನಖಾ ಭಕ್ಖಾ, ಖತ್ತಿಯೇನ ಪಜಾನತಾ।
‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;
ಅಭಕ್ಖಂ ರಾಜ ಭಕ್ಖೇಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಧಮ್ಮಿಕೋ ತುವಂ’’॥
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.
೪೩೦.
430.
‘‘ಮುತ್ತೋ ತುವಂ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಹತ್ಥಾ, ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಂ ಮನ್ದಿರಂ ಕಾಮಕಾಮೀ।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
ಅಮಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುನರಾಗತೋಸಿ, ನ ಖತ್ತಧಮ್ಮೇ ಕುಸಲೋಸಿ ರಾಜ’’॥
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.
೪೩೧.
431.
‘‘ಯೇ ಖತ್ತಧಮ್ಮೇ ಕುಸಲಾ ಭವನ್ತಿ, ಪಾಯೇನ ತೇ ನೇರಯಿಕಾ ಭವನ್ತಿ।
‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;
ತಸ್ಮಾ ಅಹಂ ಖತ್ತಧಮ್ಮಂ ಪಹಾಯ, ಸಚ್ಚಾನುರಕ್ಖೀ ಪುನರಾಗತೋಸ್ಮಿ।
Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಖಾದ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ’’॥
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
೪೩೨.
432.
‘‘ಪಾಸಾದವಾಸಾ ಪಥವೀಗವಸ್ಸಾ, ಕಾಮಿತ್ಥಿಯೋ ಕಾಸಿಕಚನ್ದನಞ್ಚ।
‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;
ಸಬ್ಬಂ ತಹಿಂ ಲಭಸಿ 93 ಸಾಮಿತಾಯ, ಸಚ್ಚೇನ ಕಿಂ ಪಸ್ಸಸಿ ಆನಿಸಂಸಂ’’॥
Sabbaṃ tahiṃ labhasi 94 sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.
೪೩೩.
433.
‘‘ಯೇ ಕೇಚಿಮೇ ಅತ್ಥಿ ರಸಾ ಪಥಬ್ಯಾ, ಸಚ್ಚಂ ತೇಸಂ ಸಾಧುತರಂ ರಸಾನಂ।
‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;
ಸಚ್ಚೇ ಠಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ, ತರನ್ತಿ ಜಾತಿಮರಣಸ್ಸ ಪಾರಂ’’॥
Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.
೪೩೪.
434.
‘‘ಮುತ್ತೋ ತುವಂ ಪೋರಿಸಾದಸ್ಸ ಹತ್ಥಾ, ಗನ್ತ್ವಾ ಸಕಂ ಮನ್ದಿರಂ ಕಾಮಕಾಮೀ।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
ಅಮಿತ್ತಹತ್ಥಂ ಪುನರಾಗತೋಸಿ, ನ ಹಿ ನೂನ ತೇ ಮರಣಭಯಂ ಜನಿನ್ದ।
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;
೪೩೫.
435.
‘‘ಕತಾ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣಾ ಅನೇಕರೂಪಾ, ಯಞ್ಞಾ ಯಿಟ್ಠಾ ಯೇ ವಿಪುಲಾ ಪಸತ್ಥಾ।
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
ವಿಸೋಧಿತೋ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ ಕೋ ಮರಣಸ್ಸ ಭಾಯೇ॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
೪೩೬.
436.
‘‘ಕತಾ ಮೇ ಕಲ್ಯಾಣಾ ಅನೇಕರೂಪಾ, ಯಞ್ಞಾ ಯಿಟ್ಠಾ ಯೇ ವಿಪುಲಾ ಪಸತ್ಥಾ।
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
ಅನಾನುತಪ್ಪಂ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಅದ 97 ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada 98 maṃ porisāda.
೪೩೭.
437.
‘‘ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಮೇ, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಪಸತ್ಥಂ।
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ವಿಸೋಧಿತೋ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ ಕೋ ಮರಣಸ್ಸ ಭಾಯೇ॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
೪೩೮.
438.
‘‘ಪಿತಾ ಚ ಮಾತಾ ಚ ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಮೇ, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಪಸತ್ಥಂ।
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ಅನಾನುತಪ್ಪಂ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಅದ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
೪೩೯.
439.
‘‘ಞಾತೀಸು ಮಿತ್ತೇಸು ಕತಾ ಮೇ ಕಾರಾ 99, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಪಸತ್ಥಂ।
‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā 100, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ವಿಸೋಧಿತೋ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ ಕೋ ಮರಣಸ್ಸ ಭಾಯೇ॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
೪೪೦.
440.
‘‘ಞಾತೀಸುಂ ಮಿತ್ತೇಸು ಕತಾ ಮೇ ಕಾರಾ, ಧಮ್ಮೇನ ಮೇ ಇಸ್ಸರಿಯಂ ಪಸತ್ಥಂ।
‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ಅನಾನುತಪ್ಪಂ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಅದ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
೪೪೧.
441.
‘‘ದಿನ್ನಂ ಮೇ ದಾನಂ ಬಹುಧಾ ಬಹೂನಂ, ಸನ್ತಪ್ಪಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ।
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
ವಿಸೋಧಿತೋ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ, ಧಮ್ಮೇ ಠಿತೋ ಕೋ ಮರಣಸ್ಸ ಭಾಯೇ॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
೪೪೨.
442.
‘‘ದಿನ್ನಂ ಮೇ ದಾನಂ ಬಹುಧಾ ಬಹೂನಂ, ಸನ್ತಪ್ಪಿತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಚ।
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
ಅನಾನುತಪ್ಪಂ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಂ, ಯಜಸ್ಸು ಯಞ್ಞಂ ಅದ ಮಂ ಪೋರಿಸಾದ’’॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.
೪೪೩.
443.
‘‘ವಿಸಂ ಪಜಾನಂ ಪುರಿಸೋ ಅದೇಯ್ಯ, ಆಸೀವಿಸಂ ಜಲಿತಮುಗ್ಗತೇಜಂ।
‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ;
ಮುದ್ಧಾಪಿ ತಸ್ಸ ವಿಫಲೇಯ್ಯ 101 ಸತ್ತಧಾ, ಯೋ ತಾದಿಸಂ ಸಚ್ಚವಾದಿಂ ಅದೇಯ್ಯ’’॥
Muddhāpi tassa viphaleyya 102 sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’.
೪೪೪.
444.
‘‘ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ನರಾ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ।
‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ;
೪೪೫.
445.
ಸಾ ನಂ ಸಙ್ಗತಿ ಪಾಲೇತಿ, ನಾಸಬ್ಭಿ ಬಹುಸಙ್ಗಮೋ॥
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
೪೪೬.
446.
‘‘ಸಬ್ಭಿರೇವ ಸಮಾಸೇಥ, ಸಬ್ಭಿ ಕುಬ್ಬೇಥ ಸನ್ಥವಂ।
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
ಸತಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಯೋ॥
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
೪೪೭.
447.
‘‘ಜೀರನ್ತಿ ವೇ ರಾಜರಥಾ ಸುಚಿತ್ತಾ, ಅಥೋ ಸರೀರಮ್ಪಿ ಜರಂ ಉಪೇತಿ।
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ನ ಜರಂ ಉಪೇತಿ, ಸನ್ತೋ ಹವೇ ಸಬ್ಭಿ ಪವೇದಯನ್ತಿ॥
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
೪೪೮.
448.
‘‘ನಭಞ್ಚಂ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ, ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ।
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ, ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ 107 ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜ’’॥
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo 108 asatañca rāja’’.
೪೪೯.
449.
‘‘ಗಾಥಾ ಇಮಾ ಅತ್ಥವತೀ ಸುಬ್ಯಞ್ಜನಾ, ಸುಭಾಸಿತಾ ತುಯ್ಹ ಜನಿನ್ದ ಸುತ್ವಾ।
‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā;
ಆನನ್ದಿ ವಿತ್ತೋ ಸುಮನೋ ಪತೀತೋ, ಚತ್ತಾರಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ವರೇ ದದಾಮಿ’’॥
Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’.
೪೫೦.
450.
‘‘ಯೋ ನತ್ತನೋ ಮರಣಂ ಬುಜ್ಝಸಿ ತುವಂ 109, ಹಿತಾಹಿತಂ ವಿನಿಪಾತಞ್ಚ ಸಗ್ಗಂ।
‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ 110, hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ;
ಗಿದ್ಧೋ ರಸೇ ದುಚ್ಚರಿತೇ ನಿವಿಟ್ಠೋ, ಕಿಂ ತ್ವಂ ವರಂ ದಸ್ಸಸಿ ಪಾಪಧಮ್ಮ॥
Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma.
೪೫೧.
451.
‘‘ಅಹಞ್ಚ ತಂ ದೇಹಿ ವರನ್ತಿ ವಜ್ಜಂ, ತ್ವಞ್ಚಾಪಿ ದತ್ವಾನ ಅವಾಕರೇಯ್ಯ।
‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya;
ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಂ ಕಲಹಮಿಮಂ ವಿವಾದಂ, ಕೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಜಾನಮುಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ’’॥
Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’.
೪೫೨.
452.
‘‘ನ ತಂ ವರಂ ಅರಹತಿ ಜನ್ತು ದಾತುಂ, ಯಂ ವಾಪಿ ದತ್ವಾನ ಅವಾಕರೇಯ್ಯ।
‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
ವರಸ್ಸು ಸಮ್ಮ ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನೋ, ಪಾಣಂ ಚಜಿತ್ವಾನಪಿ ದಸ್ಸಮೇವ’’॥
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
೪೫೩.
453.
‘‘ಅರಿಯಸ್ಸ ಅರಿಯೇನ ಸಮೇತಿ ಸಖ್ಯಂ 111, ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಣವತಾ ಸಮೇತಿ।
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ 112, paññassa paññāṇavatā sameti;
ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ತಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಅರೋಗಂ 113, ಏತಂ ವರಾನಂ ಪಠಮಂ ವರಾಮಿ’’॥
Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ 114, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’.
೪೫೪.
454.
‘‘ಅರಿಯಸ್ಸ ಅರಿಯೇನ ಸಮೇತಿ ಸಖ್ಯಂ, ಪಞ್ಞಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಣವತಾ ಸಮೇತಿ।
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti;
ಪಸ್ಸಾಸಿ ಮಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಅರೋಗಂ, ಏತಂ ವರಾನಂ ಪಠಮಂ ದದಾಮಿ’’॥
Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’.
೪೫೫.
455.
‘‘ಯೇ ಖತ್ತಿಯಾಸೇ ಇಧ ಭೂಮಿಪಾಲಾ, ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಾ ಕತನಾಮಧೇಯ್ಯಾ।
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
ನ ತಾದಿಸೇ ಭೂಮಿಪತೀ ಅದೇಸಿ, ಏತಂ ವರಾನಂ ದುತಿಯಂ ವರಾಮಿ’’॥
Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’.
೪೫೬.
456.
‘‘ಯೇ ಖತ್ತಿಯಾಸೇ ಇಧ ಭೂಮಿಪಾಲಾ, ಮುದ್ಧಾಭಿಸಿತ್ತಾ ಕತನಾಮಧೇಯ್ಯಾ।
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
ನ ತಾದಿಸೇ ಭೂಮಿಪತೀ ಅದೇಮಿ, ಏತಂ ವರಾನಂ ದುತಿಯಂ ದದಾಮಿ’’॥
Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’.
೪೫೭.
457.
‘‘ಪರೋಸತಂ ಖತ್ತಿಯಾ ತೇ ಗಹಿತಾ, ತಲಾವುತಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರುದನ್ತಾ।
‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
ಸಕೇ ತೇ ರಟ್ಠೇ ಪಟಿಪಾದಯಾಹಿ, ಏತಂ ವರಾನಂ ತತಿಯಂ ವರಾಮಿ’’॥
Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’.
೪೫೮.
458.
‘‘ಪರೋಸತಂ ಖತ್ತಿಯಾ ಮೇ ಗಹಿತಾ, ತಲಾವುತಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರುದನ್ತಾ।
‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
ಸಕೇ ತೇ ರಟ್ಠೇ ಪಟಿಪಾದಯಾಮಿ 115, ಏತಂ ವರಾನಂ ತತಿಯಂ ದದಾಮಿ’’॥
Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi 116, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’.
೪೫೯.
459.
‘‘ಛಿದ್ದಂ ತೇ ರಟ್ಠಂ ಬ್ಯಥಿತಾ 117 ಭಯಾ ಹಿ, ಪುಥೂ ನರಾ ಲೇಣಮನುಪ್ಪವಿಟ್ಠಾ।
‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā 118 bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā;
ಮನುಸ್ಸಮಂಸಂ ವಿರಮೇಹಿ 119 ರಾಜ, ಏತಂ ವರಾನಂ ಚತುತ್ಥಂ ವರಾಮಿ’’॥
Manussamaṃsaṃ viramehi 120 rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’.
೪೬೦.
460.
ಸೋಹಂ ಕಥಂ ಏತ್ತೋ ಉಪಾರಮೇಯ್ಯಂ, ಅಞ್ಞಂ ವರಾನಂ ಚತುತ್ಥಂ ವರಸ್ಸು’’॥
Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’.
೪೬೧.
461.
‘‘ನಂ ವೇ ಪಿಯಂ ಮೇತಿ ಜನಿನ್ದ ತಾದಿಸೋ, ಅತ್ತಂ ನಿರಂಕಚ್ಚ 125 ಪಿಯಾನಿ ಸೇವತಿ।
‘‘Naṃ ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca 126 piyāni sevati;
೪೬೨.
462.
‘‘ಪಿಯಂ ಮೇ ಮಾನುಸಂ ಮಂಸಂ, ಸುತಸೋಮ ವಿಜಾನಹಿ।
‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi;
೪೬೩.
463.
‘‘ಯೋ ವೇ ಪಿಯಂ ಮೇತಿ ಪಿಯಾನುರಕ್ಖೀ 135, ಅತ್ತಂ ನಿರಂಕಚ್ಚ ಪಿಯಾನಿ ಸೇವತಿ।
‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī 136, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati;
ಸೋಣ್ಡೋವ ಪಿತ್ವಾ ವಿಸಮಿಸ್ಸಪಾನಂ 137, ತೇನೇವ ಸೋ ಹೋತಿ ದುಕ್ಖೀ ಪರತ್ಥ॥
Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ 138, teneva so hoti dukkhī parattha.
೪೬೪.
464.
‘‘ಯೋ ಚೀಧ ಸಙ್ಖಾಯ ಪಿಯಾನಿ ಹಿತ್ವಾ, ಕಿಚ್ಛೇನಪಿ ಸೇವತಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ 139।
‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme 140;
ದುಕ್ಖಿತೋವ ಪಿತ್ವಾನ ಯಥೋಸಧಾನಿ, ತೇನೇವ ಸೋ ಹೋತಿ ಸುಖೀ ಪರತ್ಥ’’॥
Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’.
೪೬೫.
465.
‘‘ಓಹಾಯಹಂ ಪಿತರಂ ಮಾತರಞ್ಚ, ಮನಾಪಿಯೇ ಕಾಮಗುಣೇ ಚ 141 ಪಞ್ಚ।
‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca 142 pañca;
ಏತಸ್ಸ ಹೇತುಮ್ಹಿ ವನಂ ಪವಿಟ್ಠೋ, ತಂ ತೇ ವರಂ ಕಿನ್ತಿ ಮಹಂ ದದಾಮಿ’’॥
Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’.
೪೬೬.
466.
‘‘ನ ಪಣ್ಡಿತಾ ದಿಗುಣಮಾಹು ವಾಕ್ಯಂ, ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾವ ಭವನ್ತಿ ಸನ್ತೋ।
‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
ವರಸ್ಸು ಸಮ್ಮ ಇತಿ ಮಂ ಅವೋಚ, ಇಚ್ಚಬ್ರವೀ ತ್ವಂ ನ ಹಿ ತೇ ಸಮೇತಿ’’॥
Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’.
೪೬೭.
467.
‘‘ಅಪುಞ್ಞಲಾಭಂ ಅಯಸಂ ಅಕಿತ್ತಿಂ, ಪಾಪಂ ಬಹುಂ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಕಿಲೇಸಂ।
‘‘Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ;
ಮನುಸ್ಸಮಂಸಸ್ಸ ಕತೇ 143 ಉಪಾಗಾ, ತಂ ತೇ ವರಂ ಕಿನ್ತಿ ಮಹಂ ದದೇಯ್ಯಂ॥
Manussamaṃsassa kate 144 upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ.
೪೬೮.
468.
‘‘ನಂ ತಂ ವರಂ ಅರಹತಿ ಜನ್ತು ದಾತುಂ, ಯಂ ವಾಪಿ ದತ್ವಾನ ಅವಾಕರೇಯ್ಯ।
‘‘Naṃ taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
ವರಸ್ಸು ಸಮ್ಮ ಅವಿಕಮ್ಪಮಾನೋ, ಪಾಣಂ ಚಜಿತ್ವಾನಪಿ ದಸ್ಸಮೇವ’’॥
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
೪೬೯.
469.
‘‘ಪಾಣಂ ಚಜನ್ತಿ ಸನ್ತೋ ನಾಪಿ ಧಮ್ಮಂ, ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಾವ ಭವನ್ತಿ ಸನ್ತೋ।
‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
ದತ್ವಾ ವರಂ ಖಿಪ್ಪಮವಾಕರೋಹಿ, ಏತೇನ ಸಮ್ಪಜ್ಜ ಸುರಾಜಸೇಟ್ಠ॥
Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha.
೪೭೦.
470.
ಅಙ್ಗಂ ಧನಂ ಜೀವಿತಞ್ಚಾಪಿ ಸಬ್ಬಂ, ಚಜೇ ನರೋ ಧಮ್ಮಮನುಸ್ಸರನ್ತೋ’’॥
Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’.
೪೭೧.
471.
‘‘ಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಧಮ್ಮಂ ಪುರಿಸೋ ವಿಜಞ್ಞಾ, ಯೇ ಚಸ್ಸ ಕಙ್ಖಂ ವಿನಯನ್ತಿ ಸನ್ತೋ।
‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo;
ತಂ ಹಿಸ್ಸ ದೀಪಞ್ಚ ಪರಾಯಣಞ್ಚ, ನ ತೇನ ಮಿತ್ತಿಂ ಜಿರಯೇಥ 149 ಪಞ್ಞೋ॥
Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha 150 pañño.
೪೭೨.
472.
‘‘ಅದ್ಧಾ ಹಿ ಸೋ ಭಕ್ಖೋ ಮಮ ಮನಾಪೋ, ಏತಸ್ಸ ಹೇತುಮ್ಹಿ ವನಂ ಪವಿಟ್ಠೋ।
‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho;
ಸಚೇ ಚ ಮಂ ಯಾಚಸಿ ಏತಮತ್ಥಂ, ಏತಮ್ಪಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ವರಂ ದದಾಮಿ॥
Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi.
೪೭೩.
473.
‘‘ಸತ್ಥಾ ಚ ಮೇ ಹೋಸಿ ಸಖಾ ಚ ಮೇಸಿ, ವಚನಮ್ಪಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ಅಹಂ ಅಕಾಸಿಂ।
‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ;
ತುವಮ್ಪಿ 151 ಮೇ ಸಮ್ಮ ಕರೋಹಿ ವಾಕ್ಯಂ, ಉಭೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾನ ಪಮೋಚಯಾಮ’’॥
Tuvampi 152 me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
೪೭೪.
474.
‘‘ಸತ್ಥಾ ಚ ತೇ ಹೋಮಿ ಸಖಾ ಚ ತ್ಯಮ್ಹಿ, ವಚನಮ್ಪಿ ಮೇ ಸಮ್ಮ ತುವಂ ಅಕಾಸಿ।
‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi;
ಅಹಮ್ಪಿ ತೇ ಸಮ್ಮ ಕರೋಮಿ ವಾಕ್ಯಂ, ಉಭೋಪಿ ಗನ್ತ್ವಾನ ಪಮೋಚಯಾಮ’’॥
Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
೪೭೫.
475.
‘‘ಕಮ್ಮಾಸಪಾದೇನಂ ವಿಹೇಠಿತತ್ಥ 153, ತಲಾವುತಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರುದನ್ತಾ।
‘‘Kammāsapādenaṃ viheṭhitattha 154, talāvutā assumukhā rudantā;
ನ ಜಾತು ದುಬ್ಭೇಥ ಇಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ, ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಂ ಮೇ ಪಟಿಸ್ಸುಣಾಥ’’॥
Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇātha’’.
೪೭೬.
476.
‘‘ಕಮ್ಮಾಸಪಾದೇನ ವಿಹೇಠಿತಮ್ಹಾ, ತಲಾವುತಾ ಅಸ್ಸುಮುಖಾ ರುದನ್ತಾ।
‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā;
ನ ಜಾತು ದುಬ್ಭೇಮ ಇಮಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ, ಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿಞ್ಞಂ ತೇ ಪಟಿಸ್ಸುಣಾಮ’’॥
Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’.
೪೭೭.
477.
‘‘ಯಥಾ ಪಿತಾ ವಾ ಅಥ ವಾಪಿ ಮಾತಾ, ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಪಜಾನಂ।
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
ಏವಮೇವ ವೋ 155 ಹೋತು ಅಯಞ್ಚ ರಾಜಾ, ತುಮ್ಹೇ ಚ ವೋ ಹೋಥ ಯಥೇವ ಪುತ್ತಾ’’॥
Evameva vo 156 hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’.
೪೭೮.
478.
‘‘ಯಥಾ ಪಿತಾ ವಾ ಅಥ ವಾಪಿ ಮಾತಾ, ಅನುಕಮ್ಪಕಾ ಅತ್ಥಕಾಮಾ ಪಜಾನಂ।
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
೪೭೯.
479.
‘‘ಚತುಪ್ಪದಂ ಸಕುಣಞ್ಚಾಪಿ ಮಂಸಂ, ಸೂದೇಹಿ ರನ್ಧಂ ಸುಕತಂ ಸುನಿಟ್ಠಿತಂ।
‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ;
ಸುಧಂವ ಇನ್ದೋ ಪರಿಭುಞ್ಜಿಯಾನ, ಹಿತ್ವಾ ಕಥೇಕೋ ರಮಸೀ ಅರಞ್ಞೇ॥
Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe.
೪೮೦.
480.
‘‘ತಾ ಖತ್ತಿಯಾ ವಲ್ಲಿವಿಲಾಕಮಜ್ಝಾ, ಅಲಙ್ಕತಾ ಸಮ್ಪರಿವಾರಯಿತ್ವಾ।
‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā;
ಇನ್ದಂವ ದೇವೇಸು ಪಮೋದಯಿಂಸು, ಹಿತ್ವಾ ಕಥೇಕೋ ರಮಸೀ ಅರಞ್ಞೇ॥
Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe.
೪೮೧.
481.
ಸೇಯ್ಯಸ್ಸ 165 ಮಜ್ಝಮ್ಹಿ ಸುಖಂ ಸಯಿತ್ವಾ, ಹಿತ್ವಾ ಕಥೇಕೋ ರಮಸೀ ಅರಞ್ಞೇ॥
Seyyassa 166 majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe.
೪೮೨.
482.
‘‘ಪಾಣಿಸ್ಸರಂ ಕುಮ್ಭಥೂಣಂ ನಿಸೀಥೇ, ಅಥೋಪಿ ವೇ ನಿಪ್ಪುರಿಸಮ್ಪಿ ತೂರಿಯಂ।
‘‘Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ;
ಬಹುಂ ಸುಗೀತಞ್ಚ ಸುವಾದಿತಞ್ಚ, ಹಿತ್ವಾ ಕಥೇಕೋ ರಮಸೀ ಅರಞ್ಞೇ॥
Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe.
೪೮೩.
483.
‘‘ಉಯ್ಯಾನಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪಹೂತಮಾಲ್ಯಂ, ಮಿಗಾಜಿನೂಪೇತಪುರಂ 167 ಸುರಮ್ಮಂ।
‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ 168 surammaṃ;
ಹಯೇಹಿ ನಾಗೇಹಿ ರಥೇಹುಪೇತಂ, ಹಿತ್ವಾ ಕಥೇಕೋ ರಮಸೀ ಅರಞ್ಞೇ’’॥
Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’.
೪೮೪.
484.
‘‘ಕಾಳಪಕ್ಖೇ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ, ಹಾಯತೇವ ಸುವೇ ಸುವೇ।
‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve;
ಕಾಳಪಕ್ಖೂಪಮೋ ರಾಜ, ಅಸತಂ ಹೋತಿ ಸಮಾಗಮೋ॥
Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo.
೪೮೫.
485.
ಅಕಾಸಿಂ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಯೇನ ಗಚ್ಛಾಮಿ ದುಗ್ಗತಿಂ॥
Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ.
೪೮೬.
486.
‘‘ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಯಥಾ ಚನ್ದೋ, ವಡ್ಢತೇವ ಸುವೇ ಸುವೇ।
‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve;
ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೂಪಮೋ ರಾಜ, ಸತಂ ಹೋತಿ ಸಮಾಗಮೋ॥
Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo.
೪೮೭.
487.
‘‘ಯಥಾಹಂ ತುವಮಾಗಮ್ಮ, ಸುತಸೋಮ ವಿಜಾನಹಿ।
‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi;
ಕಾಹಾಮಿ ಕುಸಲಂ ಕಮ್ಮಂ, ಯೇನ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ॥
Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ.
೪೮೮.
488.
‘‘ಥಲೇ ಯಥಾ ವಾರಿ ಜನಿನ್ದ ವುಟ್ಠಂ 173, ಅನದ್ಧನೇಯ್ಯಂ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತೀಕಂ।
‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ 174, anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ;
ಏವಮ್ಪಿ ಹೋತಿ ಅಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ, ಅನದ್ಧನೇಯ್ಯೋ ಉದಕಂ ಥಲೇವ॥
Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva.
೪೮೯.
489.
‘‘ಸರೇ ಯಥಾ ವಾರಿ ಜನಿನ್ದ ವುಟ್ಠಂ, ಚಿರಟ್ಠಿತೀಕಂ ನರವೀರಸೇಟ್ಠ 175।
‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha 176;
೪೯೦.
490.
‘‘ಅಬ್ಯಾಯಿಕೋ ಹೋತಿ ಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ, ಯಾವಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ತಥೇವ ಹೋತಿ।
‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti;
ಖಿಪ್ಪಞ್ಹಿ ವೇತಿ ಅಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ, ತಸ್ಮಾ ಸತಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಬ್ಭಿ ಆರಕಾ’’॥
Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’.
೪೯೧.
491.
‘‘ನ ಸೋ ರಾಜಾ ಯೋ 181 ಅಜೇಯ್ಯಂ ಜಿನಾತಿ, ನ ಸೋ ಸಖಾ ಯೋ ಸಖಾರಂ ಜಿನಾತಿ।
‘‘Na so rājā yo 182 ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti;
ನ ಸಾ ಭರಿಯಾ ಯಾ ಪತಿನೋ ನ ವಿಭೇತಿ, ನ ತೇ ಪುತ್ತಾ 183 ಯೇ ನ ಭರನ್ತಿ ಜಿಣ್ಣಂ॥
Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā 184 ye na bharanti jiṇṇaṃ.
೪೯೨.
492.
‘‘ನ ಸಾ ಸಭಾ ಯತ್ಥ ನ ಸನ್ತಿ ಸನ್ತೋ, ನ ತೇ ಸನ್ತೋ 185 ಯೇ ನ ಭಣನ್ತಿ ಧಮ್ಮಂ।
‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo 186 ye na bhaṇanti dhammaṃ;
ರಾಗಞ್ಚ ದೋಸಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಮೋಹಂ, ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತಾವ ಭವನ್ತಿ ಸನ್ತೋ॥
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.
೪೯೩.
493.
‘‘ನಾಭಾಸಮಾನಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಮಿಸ್ಸಂ ಬಾಲೇಹಿ ಪಣ್ಡಿತಂ।
‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;
ಭಾಸಮಾನಞ್ಚ ಜಾನನ್ತಿ, ದೇಸೇನ್ತಂ ಅಮತಂ ಪದಂ॥
Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.
೪೯೪.
494.
‘‘ಭಾಸಯೇ ಜೋತಯೇ ಧಮ್ಮಂ, ಪಗ್ಗಣ್ಹೇ ಇಸಿನಂ ಧಜಂ।
‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;
ಸುಭಾಸಿತದ್ಧಜಾ ಇಸಯೋ, ಧಮ್ಮೋ ಹಿ ಇಸಿನಂ ಧಜೋ’’ತಿ॥
Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.
ಮಹಾಸುತಸೋಮಜಾತಕಂ ಪಞ್ಚಮಂ।
Mahāsutasomajātakaṃ pañcamaṃ.
ಅಸೀತಿನಿಪಾತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।
Asītinipātaṃ niṭṭhitaṃ.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಸುಮುಖೋ ಪನ ಹಂಸವರೋ ಚ ಮಹಾ, ಸುಧಭೋಜನಿಕೋ ಚ ಪರೋ ಪವರೋ।
Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro;
ಸಕುಣಾಲದಿಜಾಧಿಪತಿವ್ಹಯನೋ, ಸುತಸೋಮವರುತ್ತಮಸವ್ಹಯನೋತಿ॥
Sakuṇāladijādhipativhayano, sutasomavaruttamasavhayanoti.
Footnotes:
Related texts:
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā / [೫೩೭] ೫. ಮಹಾಸುತಸೋಮಜಾತಕವಣ್ಣನಾ • [537] 5. Mahāsutasomajātakavaṇṇanā
