| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
৫৩৭. মহাসুতসোমজাতকং (৫)
537. Mahāsutasomajātakaṃ (5)
৩৭১.
371.
‘‘কস্মা তুৰং রসক এদিসানি, করোসি কম্মানি সুদারুণানি।
‘‘Kasmā tuvaṃ rasaka edisāni, karosi kammāni sudāruṇāni;
হনাসি ইত্থী পুরিসে চ মূল়্হো, মংসস্স হেতু অদু 1 ধনস্স কারণা’’॥
Hanāsi itthī purise ca mūḷho, maṃsassa hetu adu 2 dhanassa kāraṇā’’.
৩৭২.
372.
‘‘নং অত্তহেতূ ন ধনস্স কারণা, ন পুত্তদারস্স সহাযঞাতিনং।
‘‘Naṃ attahetū na dhanassa kāraṇā, na puttadārassa sahāyañātinaṃ;
ভত্তা চ মে ভগৰা ভূমিপালো, সো খাদতি মংসং ভদন্তেদিসং’’॥
Bhattā ca me bhagavā bhūmipālo, so khādati maṃsaṃ bhadantedisaṃ’’.
৩৭৩.
373.
‘‘সচে তুৰং ভত্তুরত্থে পযুত্তো, করোসি কম্মানি সুদারুণানি।
‘‘Sace tuvaṃ bhatturatthe payutto, karosi kammāni sudāruṇāni;
পাতোৰ অন্তেপুরং পাপুণিত্ৰা, লপেয্যাসি মে রাজিনো সম্মুখে তং’’॥
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, lapeyyāsi me rājino sammukhe taṃ’’.
৩৭৪.
374.
‘‘তথা করিস্সামি অহং ভদন্তে, যথা তুৰং 3 ভাসসি কাল়হত্থি।
‘‘Tathā karissāmi ahaṃ bhadante, yathā tuvaṃ 4 bhāsasi kāḷahatthi;
পাতোৰ অন্তেপুরং পাপুণিত্ৰা, ৰক্খামি তে রাজিনো সম্মুখে তং’’॥
Pātova antepuraṃ pāpuṇitvā, vakkhāmi te rājino sammukhe taṃ’’.
৩৭৫.
375.
কাল়ো রসকমাদায, রাজানং উপসঙ্কমি।
Kāḷo rasakamādāya, rājānaṃ upasaṅkami;
৩৭৬.
376.
‘‘সচ্চং কির মহারাজ, রসকো পেসিতো তযা।
‘‘Saccaṃ kira mahārāja, rasako pesito tayā;
হনতি ইত্থিপুরিসে, তুৰং মংসানি খাদসি’’॥
Hanati itthipurise, tuvaṃ maṃsāni khādasi’’.
৩৭৭.
377.
‘‘এৰমেৰ তথা কাল়, রসকো পেসিতো মযা।
‘‘Evameva tathā kāḷa, rasako pesito mayā;
মম অত্থং করোন্তস্স, কিমেতং পরিভাসসি’’॥
Mama atthaṃ karontassa, kimetaṃ paribhāsasi’’.
৩৭৮.
378.
‘‘আনন্দো সব্বমচ্ছানং, খাদিত্ৰা রসগিদ্ধিমা।
‘‘Ānando sabbamacchānaṃ, khāditvā rasagiddhimā;
পরিক্খীণায পরিসায, অত্তানং খাদিযা মতো॥
Parikkhīṇāya parisāya, attānaṃ khādiyā mato.
৩৭৯.
379.
‘‘এৰং পমত্তো রসগারৰে রত্তো 9, বালো যদী আযতি নাৰবুজ্ঝতি।
‘‘Evaṃ pamatto rasagārave ratto 10, bālo yadī āyati nāvabujjhati;
৩৮০.
380.
মা ত্ৰং ইমং কেৰলং ৰারিজোৰ, দ্ৰিপদাধিপ 19 সুঞ্ঞমকাসি রট্ঠং’’॥
Mā tvaṃ imaṃ kevalaṃ vārijova, dvipadādhipa 20 suññamakāsi raṭṭhaṃ’’.
৩৮১.
381.
জম্বুপেসিমলদ্ধান, মতো সো তস্স সঙ্খযে॥
Jambupesimaladdhāna, mato so tassa saṅkhaye.
৩৮২.
382.
‘‘এৰমেৰ অহং কাল়, ভুত্ৰা ভক্খং রসুত্তমং।
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
৩৮৩.
383.
‘‘মাণৰ অভিরূপোসি, কুলে জাতোসি সোত্থিযে।
‘‘Māṇava abhirūposi, kule jātosi sotthiye;
ন ত্ৰং অরহসি তাত, অভক্খং ভক্খযেতৰে’’॥
Na tvaṃ arahasi tāta, abhakkhaṃ bhakkhayetave’’.
৩৮৪.
384.
‘‘রসানং অঞ্ঞতরং এতং, কস্মা 25 মং ত্ৰং নিৰারযে।
‘‘Rasānaṃ aññataraṃ etaṃ, kasmā 26 maṃ tvaṃ nivāraye;
সোহং তত্থ গমিস্সামি, যত্থ লচ্ছামি এদিসং॥
Sohaṃ tattha gamissāmi, yattha lacchāmi edisaṃ.
৩৮৫.
385.
‘‘সোৰাহং নিপ্পতিস্সামি, ন তে ৰচ্ছামি সন্তিকে।
‘‘Sovāhaṃ nippatissāmi, na te vacchāmi santike;
যস্স মে দস্সনেন ত্ৰং, নাভিনন্দসি ব্রাহ্মণ’’॥
Yassa me dassanena tvaṃ, nābhinandasi brāhmaṇa’’.
৩৮৬.
386.
‘‘অদ্ধা অঞ্ঞেপি দাযাদে, পুত্তে লচ্ছাম মাণৰ।
‘‘Addhā aññepi dāyāde, putte lacchāma māṇava;
ত্ৰঞ্চ জম্ম ৰিনস্সস্সু, যত্থ পত্তং ন তং সুণে’’॥
Tvañca jamma vinassassu, yattha pattaṃ na taṃ suṇe’’.
৩৮৭.
387.
‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, দ্ৰিপদিন্দ সুণোহি মে।
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
পব্বাজেস্সন্তি তং রট্ঠা, সোণ্ডং মাণৰকং যথা’’॥
Pabbājessanti taṃ raṭṭhā, soṇḍaṃ māṇavakaṃ yathā’’.
৩৮৮.
388.
‘‘সুজাতো নাম নামেন, ভাৰিতত্তান সাৰকো।
‘‘Sujāto nāma nāmena, bhāvitattāna sāvako;
অচ্ছরং কামযন্তোৰ, ন সো ভুঞ্জি ন সো পিৰি॥
Accharaṃ kāmayantova, na so bhuñji na so pivi.
৩৮৯.
389.
এৰং মানুসকা কামা, দিব্বকামান সন্তিকে॥
Evaṃ mānusakā kāmā, dibbakāmāna santike.
৩৯০.
390.
‘‘এৰমেৰ অহং কাল়, ভুত্ৰা ভক্খং রসুত্তমং।
‘‘Evameva ahaṃ kāḷa, bhutvā bhakkhaṃ rasuttamaṃ;
অলদ্ধা মানুসং মংসং, মঞ্ঞে হিস্সামি জীৰিতং’’॥
Aladdhā mānusaṃ maṃsaṃ, maññe hissāmi jīvitaṃ’’.
৩৯১.
391.
‘‘যথাপি তে ধতরট্ঠা, হংসা ৰেহাযসঙ্গমা।
‘‘Yathāpi te dhataraṭṭhā, haṃsā vehāyasaṅgamā;
৩৯২.
392.
‘‘এৰমেৰ তুৰং রাজ, দ্ৰিপদিন্দ সুণোহি মে।
‘‘Evameva tuvaṃ rāja, dvipadinda suṇohi me;
অভক্খং রাজ ভক্খেসি, তস্মা পব্বাজযন্তি তং’’॥
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā pabbājayanti taṃ’’.
৩৯৩.
393.
‘‘তিট্ঠাহীতি মযা ৰুত্তো, সো ত্ৰং গচ্ছসি পম্মুখো 31।
‘‘Tiṭṭhāhīti mayā vutto, so tvaṃ gacchasi pammukho 32;
অট্ঠিতো ত্ৰং ঠিতোম্হীতি, লপসি ব্রহ্মচারিনি।
Aṭṭhito tvaṃ ṭhitomhīti, lapasi brahmacārini;
ইদং তে সমণাযুত্তং, অসিঞ্চ মে মঞ্ঞসি কঙ্কপত্তং’’ 33॥
Idaṃ te samaṇāyuttaṃ, asiñca me maññasi kaṅkapattaṃ’’ 34.
৩৯৪.
394.
‘‘ঠিতোহমস্মী সধম্মেসু রাজ, ন নামগোত্তং পরিৰত্তযামি।
‘‘Ṭhitohamasmī sadhammesu rāja, na nāmagottaṃ parivattayāmi;
চোরঞ্চ লোকে অঠিতং ৰদন্তি, আপাযিকং নেরযিকং ইতো চুতং॥
Corañca loke aṭhitaṃ vadanti, āpāyikaṃ nerayikaṃ ito cutaṃ.
৩৯৫.
395.
তেন যঞ্ঞং যজিত্ৰান, এৰং সগ্গং গমিস্সসি’’॥
Tena yaññaṃ yajitvāna, evaṃ saggaṃ gamissasi’’.
৩৯৬.
396.
‘‘কিস্মিং নু রট্ঠে তৰ জাতিভূমি 39, অথ কেন অত্থেন ইধানুপত্তো।
‘‘Kismiṃ nu raṭṭhe tava jātibhūmi 40, atha kena atthena idhānupatto;
অক্খাহি মে ব্রাহ্মণ এতমত্থং, কিমিচ্ছসী দেমি তযজ্জ পত্থিতং’’॥
Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kimicchasī demi tayajja patthitaṃ’’.
৩৯৭.
397.
‘‘গাথা চতস্সো ধরণীমহিস্সর, সুগম্ভিরত্থা ৰরসাগরূপমা।
‘‘Gāthā catasso dharaṇīmahissara, sugambhiratthā varasāgarūpamā;
তৰেৰ অত্থায ইধাগতোস্মি, সুণোহি গাথা পরমত্থসংহিতা’’॥
Taveva atthāya idhāgatosmi, suṇohi gāthā paramatthasaṃhitā’’.
৩৯৮.
398.
‘‘ন ৰে রুদন্তি মতিমন্তো সপঞ্ঞা, বহুস্সুতা যে বহুট্ঠানচিন্তিনো।
‘‘Na ve rudanti matimanto sapaññā, bahussutā ye bahuṭṭhānacintino;
দীপঞ্হি এতং পরমং নরানং, যং পণ্ডিতা সোকনুদা ভৰন্তি॥
Dīpañhi etaṃ paramaṃ narānaṃ, yaṃ paṇḍitā sokanudā bhavanti.
৩৯৯.
399.
‘‘অত্তানং ঞাতী উদাহু 41 পুত্তদারং, ধঞ্ঞং ধনং রজতং জাতরূপং।
‘‘Attānaṃ ñātī udāhu 42 puttadāraṃ, dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ;
কিমেৰ ত্ৰং 43 সুতসোমানুতপ্পে, কোরব্যসেট্ঠ ৰচনং সুণোম তেতং’॥
Kimeva tvaṃ 44 sutasomānutappe, korabyaseṭṭha vacanaṃ suṇoma tetaṃ’.
৪০০.
400.
‘‘নেৰাহমত্তানমনুত্থুনামি, ন পুত্তদারং ন ধনং ন রট্ঠং।
‘‘Nevāhamattānamanutthunāmi, na puttadāraṃ na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;
সতঞ্চ ধম্মো চরিতো পুরাণো, তং সঙ্করং 45 ব্রাহ্মণস্সানুতপ্পে॥
Satañca dhammo carito purāṇo, taṃ saṅkaraṃ 46 brāhmaṇassānutappe.
৪০১.
401.
‘‘কতো মযা সঙ্করো ব্রাহ্মণেন, রট্ঠে সকে ইস্সরিযে ঠিতেন।
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
তং সঙ্করং ব্রাহ্মণসপ্পদায, সচ্চানুরক্খী পুনরাৰজিস্সং’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
৪০২.
402.
‘‘নেৰাহমেতং অভিসদ্দহামি, সুখী নরো মচ্চুমুখা পমুত্তো।
‘‘Nevāhametaṃ abhisaddahāmi, sukhī naro maccumukhā pamutto;
অমিত্তহত্থং পুনরাৰজেয্য, কোরব্যসেট্ঠ ন হি মং উপেসি॥
Amittahatthaṃ punarāvajeyya, korabyaseṭṭha na hi maṃ upesi.
৪০৩.
403.
‘‘মুত্তো তুৰং পোরিসাদস্স হত্থা, গন্ত্ৰা সকং মন্দিরং কামকামী।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
মধুরং পিযং জীৰিতং লদ্ধ রাজ, কুতো তুৰং এহিসি মে সকাসং’’॥
Madhuraṃ piyaṃ jīvitaṃ laddha rāja, kuto tuvaṃ ehisi me sakāsaṃ’’.
৪০৪.
404.
‘‘মতং ৰরেয্য পরিসুদ্ধসীলো, ন জীৰিতং 47 গরহিতো পাপধম্মো।
‘‘Mataṃ vareyya parisuddhasīlo, na jīvitaṃ 48 garahito pāpadhammo;
ন হি তং নরং তাযতি 49 দুগ্গতীহি, যস্সাপি হেতু অলিকং ভণেয্য॥
Na hi taṃ naraṃ tāyati 50 duggatīhi, yassāpi hetu alikaṃ bhaṇeyya.
৪০৫.
405.
‘‘সচেপি ৰাতো গিরিমাৰহেয্য, চন্দো চ সূরিযো চ ছমা পতেয্যুং।
‘‘Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca sūriyo ca chamā pateyyuṃ;
সব্বা চ নজ্জো পটিসোতং ৰজেয্যুং, ন ত্ৰেৰহং রাজ মুসা ভণেয্যং॥
Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ.
৪০৬.
406.
51 ‘‘নভং ফলেয্য উদধীপি সুস্সে, সংৰট্টযে ভূতধরা ৰসুন্ধরা।
52 ‘‘Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā;
সিলুচ্চযো মেরু সমূলমুপ্পতে, ন ত্ৰেৰহং রাজ মুসা ভণেয্যং’’ 53॥
Siluccayo meru samūlamuppate, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ’’ 54.
৪০৭.
407.
‘‘অসিঞ্চ সত্তিঞ্চ পরামসামি, সপথম্পি তে সম্ম অহং করোমি।
‘‘Asiñca sattiñca parāmasāmi, sapathampi te samma ahaṃ karomi;
তযা পমুত্তো অনণো ভৰিত্ৰা, সচ্চানুরক্খী পুনরাৰজিস্সং’’॥
Tayā pamutto anaṇo bhavitvā, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
৪০৮.
408.
‘‘যো তে কতো সঙ্করো ব্রাহ্মণেন, রট্ঠে সকে ইস্সরিযে ঠিতেন।
‘‘Yo te kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
তং সঙ্করং ব্রাহ্মণসপ্পদায, সচ্চানুরক্খী পুনরাৰজস্সু’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu’’.
৪০৯.
409.
‘‘যো মে কতো সঙ্করো ব্রাহ্মণেন, রট্ঠে সকে ইস্সরিযে ঠিতেন।
‘‘Yo me kato saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
তং সঙ্করং ব্রাহ্মণসপ্পদায, সচ্চানুরক্খী পুনরাৰজিস্সং’’॥
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ’’.
৪১০.
410.
‘‘মুত্তো চ সো পোরিসাদস্স হত্থা, গন্ত্ৰান তং ব্রাহ্মণং এতদৰোচ।
‘‘Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvāna taṃ brāhmaṇaṃ etadavoca;
সুণোম 55 গাথাযো সতারহাযো, যা মে সুতা অস্সু হিতায ব্রহ্মে’’॥
Suṇoma 56 gāthāyo satārahāyo, yā me sutā assu hitāya brahme’’.
৪১১.
411.
সা নং সঙ্গতি পালেতি, নাসব্ভি বহুসঙ্গমো॥
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
৪১২.
412.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং।
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো॥
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
৪১৩.
413.
‘‘জীরন্তি ৰে রাজরথা সুচিত্তা, অথো সরীরম্পি জরং উপেতি।
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
সতঞ্চ ধম্মো ন জরং উপেতি, সন্তো হৰে সব্ভি পৰেদযন্তি॥
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
৪১৪.
414.
‘‘নভঞ্চং দূরে পথৰী চ দূরে, পারং সমুদ্দস্স তদাহু দূরে।
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
ততো হৰে দূরতরং ৰদন্তি, সতঞ্চ ধম্মো 59 অসতঞ্চ রাজ’’॥
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo 60 asatañca rāja’’.
৪১৫.
415.
চত্তারি ত্ৰং সহস্সানি, খিপ্পং গণ্হাহি ব্রাহ্মণ’’॥
Cattāri tvaṃ sahassāni, khippaṃ gaṇhāhi brāhmaṇa’’.
৪১৬.
416.
পচ্চত্তমেৰ সুতসোম জানহি, সহস্সিযা নাম কা অত্থি 69 গাথা’’॥
Paccattameva sutasoma jānahi, sahassiyā nāma kā atthi 70 gāthā’’.
৪১৭.
417.
‘‘ইচ্ছামি ৰোহং সুতৰুদ্ধিমত্তনো, সন্তোতি মং 71 সপ্পুরিসা ভজেয্যুং।
‘‘Icchāmi vohaṃ sutavuddhimattano, santoti maṃ 72 sappurisā bhajeyyuṃ;
অহং সৰন্তীহি মহোদধীৰ, ন হি তাত তপ্পামি সুভাসিতেন॥
Ahaṃ savantīhi mahodadhīva, na hi tāta tappāmi subhāsitena.
৪১৮.
418.
‘‘অগ্গি যথা তিণকট্ঠং দহন্তো, ন তপ্পতী সাগরোৰ 73 নদীহি।
‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappatī sāgarova 74 nadīhi;
এৰম্পি তে পণ্ডিতা রাজসেট্ঠ, সুত্ৰা ন তপ্পন্তি সুভাসিতেন॥
Evampi te paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitena.
৪১৯.
419.
‘‘সকস্স দাসস্স যদা সুণোমি, গাথং অহং অত্থৰতিং 75 জনিন্দ।
‘‘Sakassa dāsassa yadā suṇomi, gāthaṃ ahaṃ atthavatiṃ 76 janinda;
তমেৰ সক্কচ্চ নিসামযামি, ন হি তাত ধম্মেসু মমত্থি তিত্তি’’॥
Tameva sakkacca nisāmayāmi, na hi tāta dhammesu mamatthi titti’’.
৪২০.
420.
‘‘ইদং তে রট্ঠং সধনং সযোগ্গং, সকাযুরং সব্বকামূপপন্নং।
‘‘Idaṃ te raṭṭhaṃ sadhanaṃ sayoggaṃ, sakāyuraṃ sabbakāmūpapannaṃ;
৪২১.
421.
‘‘অত্তানুরক্খায ভৰন্তি হেতে, হত্থারোহা রথিকা পত্তিকা চ।
‘‘Attānurakkhāya bhavanti hete, hatthārohā rathikā pattikā ca;
অস্সারুহা 81 যে চ ধনুগ্গহাসে, সেনং পযুঞ্জাম হনাম সত্তুং’’॥
Assāruhā 82 ye ca dhanuggahāse, senaṃ payuñjāma hanāma sattuṃ’’.
৪২২.
422.
‘‘সুদুক্করং পোরিসাদো অকাসি, জীৰং গহেত্ৰান অৰস্সজী মং।
‘‘Sudukkaraṃ porisādo akāsi, jīvaṃ gahetvāna avassajī maṃ;
তং তাদিসং পুব্বকিচ্চং সরন্তো, দুব্ভে অহং তস্স কথং জনিন্দ’’॥
Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, dubbhe ahaṃ tassa kathaṃ janinda’’.
৪২৩.
423.
‘‘ৰন্দিত্ৰা সো পিতরং মাতরঞ্চ, অনুসাসেত্ৰা নেগমঞ্চ বলঞ্চ।
‘‘Vanditvā so pitaraṃ mātarañca, anusāsetvā negamañca balañca;
সচ্চৰাদী সচ্চানুরক্খমানো, অগমাসি সো যত্থ পোরিসাদো’’॥
Saccavādī saccānurakkhamāno, agamāsi so yattha porisādo’’.
৪২৪.
424.
‘‘কতো মযা সঙ্করো ব্রাহ্মণেন, রট্ঠে সকে ইস্সরিযে ঠিতেন।
‘‘Kato mayā saṅkaro brāhmaṇena, raṭṭhe sake issariye ṭhitena;
তং সঙ্করং ব্রাহ্মণসপ্পদায, সচ্চানুরক্খী পুনরাগতোস্মি।
Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇasappadāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
যজস্সু যঞ্ঞং খাদ মং পোরিসাদ’’॥
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
৪২৫.
425.
নিদ্ধূমকে পচিতং সাধুপক্কং, সুণোম 87 গাথাযো সতারহাযো’’॥
Niddhūmake pacitaṃ sādhupakkaṃ, suṇoma 88 gāthāyo satārahāyo’’.
৪২৬.
426.
‘‘অধম্মিকো ত্ৰং পোরিসাদকাসি 89, রট্ঠা চ ভট্ঠো উদরস্স হেতু।
‘‘Adhammiko tvaṃ porisādakāsi 90, raṭṭhā ca bhaṭṭho udarassa hetu;
ধম্মঞ্চিমা অভিৰদন্তি গাথা, ধম্মো চ অধম্মো চ কুহিং সমেতি॥
Dhammañcimā abhivadanti gāthā, dhammo ca adhammo ca kuhiṃ sameti.
৪২৭.
427.
‘‘অধম্মিকস্স লুদ্দস্স, নিচ্চং লোহিতপাণিনো।
‘‘Adhammikassa luddassa, niccaṃ lohitapāṇino;
নত্থি সচ্চং কুতো ধম্মো, কিং সুতেন করিস্সসি’’॥
Natthi saccaṃ kuto dhammo, kiṃ sutena karissasi’’.
৪২৮.
428.
‘‘যো মংসহেতু মিগৰং চরেয্য, যো ৰা হনে পুরিসমত্তহেতু।
‘‘Yo maṃsahetu migavaṃ careyya, yo vā hane purisamattahetu;
উভোপি তে পেচ্চ সমা ভৰন্তি, কস্মা নো 91 অধম্মিকং ব্রূসি মং ত্ৰং’’॥
Ubhopi te pecca samā bhavanti, kasmā no 92 adhammikaṃ brūsi maṃ tvaṃ’’.
৪২৯.
429.
‘‘পঞ্চ পঞ্চনখা ভক্খা, খত্তিযেন পজানতা।
‘‘Pañca pañcanakhā bhakkhā, khattiyena pajānatā;
অভক্খং রাজ ভক্খেসি, তস্মা অধম্মিকো তুৰং’’॥
Abhakkhaṃ rāja bhakkhesi, tasmā adhammiko tuvaṃ’’.
৪৩০.
430.
‘‘মুত্তো তুৰং পোরিসাদস্স হত্থা, গন্ত্ৰা সকং মন্দিরং কামকামী।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
অমিত্তহত্থং পুনরাগতোসি, ন খত্তধম্মে কুসলোসি রাজ’’॥
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na khattadhamme kusalosi rāja’’.
৪৩১.
431.
‘‘যে খত্তধম্মে কুসলা ভৰন্তি, পাযেন তে নেরযিকা ভৰন্তি।
‘‘Ye khattadhamme kusalā bhavanti, pāyena te nerayikā bhavanti;
তস্মা অহং খত্তধম্মং পহায, সচ্চানুরক্খী পুনরাগতোস্মি।
Tasmā ahaṃ khattadhammaṃ pahāya, saccānurakkhī punarāgatosmi;
যজস্সু যঞ্ঞং খাদ মং পোরিসাদ’’॥
Yajassu yaññaṃ khāda maṃ porisāda’’.
৪৩২.
432.
‘‘পাসাদৰাসা পথৰীগৰস্সা, কামিত্থিযো কাসিকচন্দনঞ্চ।
‘‘Pāsādavāsā pathavīgavassā, kāmitthiyo kāsikacandanañca;
সব্বং তহিং লভসি 93 সামিতায, সচ্চেন কিং পস্সসি আনিসংসং’’॥
Sabbaṃ tahiṃ labhasi 94 sāmitāya, saccena kiṃ passasi ānisaṃsaṃ’’.
৪৩৩.
433.
‘‘যে কেচিমে অত্থি রসা পথব্যা, সচ্চং তেসং সাধুতরং রসানং।
‘‘Ye kecime atthi rasā pathabyā, saccaṃ tesaṃ sādhutaraṃ rasānaṃ;
সচ্চে ঠিতা সমণব্রাহ্মণা চ, তরন্তি জাতিমরণস্স পারং’’॥
Sacce ṭhitā samaṇabrāhmaṇā ca, taranti jātimaraṇassa pāraṃ’’.
৪৩৪.
434.
‘‘মুত্তো তুৰং পোরিসাদস্স হত্থা, গন্ত্ৰা সকং মন্দিরং কামকামী।
‘‘Mutto tuvaṃ porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī;
অমিত্তহত্থং পুনরাগতোসি, ন হি নূন তে মরণভযং জনিন্দ।
Amittahatthaṃ punarāgatosi, na hi nūna te maraṇabhayaṃ janinda;
৪৩৫.
435.
‘‘কতা মে কল্যাণা অনেকরূপা, যঞ্ঞা যিট্ঠা যে ৰিপুলা পসত্থা।
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
ৰিসোধিতো পরলোকস্স মগ্গো, ধম্মে ঠিতো কো মরণস্স ভাযে॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
৪৩৬.
436.
‘‘কতা মে কল্যাণা অনেকরূপা, যঞ্ঞা যিট্ঠা যে ৰিপুলা পসত্থা।
‘‘Katā me kalyāṇā anekarūpā, yaññā yiṭṭhā ye vipulā pasatthā;
অনানুতপ্পং পরলোকং গমিস্সং, যজস্সু যঞ্ঞং অদ 97 মং পোরিসাদ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada 98 maṃ porisāda.
৪৩৭.
437.
‘‘পিতা চ মাতা চ উপট্ঠিতা মে, ধম্মেন মে ইস্সরিযং পসত্থং।
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ৰিসোধিতো পরলোকস্স মগ্গো, ধম্মে ঠিতো কো মরণস্স ভাযে॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
৪৩৮.
438.
‘‘পিতা চ মাতা চ উপট্ঠিতা মে, ধম্মেন মে ইস্সরিযং পসত্থং।
‘‘Pitā ca mātā ca upaṭṭhitā me, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
অনানুতপ্পং পরলোকং গমিস্সং, যজস্সু যঞ্ঞং অদ মং পোরিসাদ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
৪৩৯.
439.
‘‘ঞাতীসু মিত্তেসু কতা মে কারা 99, ধম্মেন মে ইস্সরিযং পসত্থং।
‘‘Ñātīsu mittesu katā me kārā 100, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
ৰিসোধিতো পরলোকস্স মগ্গো, ধম্মে ঠিতো কো মরণস্স ভাযে॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
৪৪০.
440.
‘‘ঞাতীসুং মিত্তেসু কতা মে কারা, ধম্মেন মে ইস্সরিযং পসত্থং।
‘‘Ñātīsuṃ mittesu katā me kārā, dhammena me issariyaṃ pasatthaṃ;
অনানুতপ্পং পরলোকং গমিস্সং, যজস্সু যঞ্ঞং অদ মং পোরিসাদ॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda.
৪৪১.
441.
‘‘দিন্নং মে দানং বহুধা বহূনং, সন্তপ্পিতা সমণব্রাহ্মণা চ।
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
ৰিসোধিতো পরলোকস্স মগ্গো, ধম্মে ঠিতো কো মরণস্স ভাযে॥
Visodhito paralokassa maggo, dhamme ṭhito ko maraṇassa bhāye.
৪৪২.
442.
‘‘দিন্নং মে দানং বহুধা বহূনং, সন্তপ্পিতা সমণব্রাহ্মণা চ।
‘‘Dinnaṃ me dānaṃ bahudhā bahūnaṃ, santappitā samaṇabrāhmaṇā ca;
অনানুতপ্পং পরলোকং গমিস্সং, যজস্সু যঞ্ঞং অদ মং পোরিসাদ’’॥
Anānutappaṃ paralokaṃ gamissaṃ, yajassu yaññaṃ ada maṃ porisāda’’.
৪৪৩.
443.
‘‘ৰিসং পজানং পুরিসো অদেয্য, আসীৰিসং জলিতমুগ্গতেজং।
‘‘Visaṃ pajānaṃ puriso adeyya, āsīvisaṃ jalitamuggatejaṃ;
মুদ্ধাপি তস্স ৰিফলেয্য 101 সত্তধা, যো তাদিসং সচ্চৰাদিং অদেয্য’’॥
Muddhāpi tassa viphaleyya 102 sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya’’.
৪৪৪.
444.
‘‘সুত্ৰা ধম্মং ৰিজানন্তি, নরা কল্যাণপাপকং।
‘‘Sutvā dhammaṃ vijānanti, narā kalyāṇapāpakaṃ;
৪৪৫.
445.
সা নং সঙ্গতি পালেতি, নাসব্ভি বহুসঙ্গমো॥
Sā naṃ saṅgati pāleti, nāsabbhi bahusaṅgamo.
৪৪৬.
446.
‘‘সব্ভিরেৰ সমাসেথ, সব্ভি কুব্বেথ সন্থৰং।
‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;
সতং সদ্ধম্মমঞ্ঞায, সেয্যো হোতি ন পাপিযো॥
Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.
৪৪৭.
447.
‘‘জীরন্তি ৰে রাজরথা সুচিত্তা, অথো সরীরম্পি জরং উপেতি।
‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;
সতঞ্চ ধম্মো ন জরং উপেতি, সন্তো হৰে সব্ভি পৰেদযন্তি॥
Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.
৪৪৮.
448.
‘‘নভঞ্চং দূরে পথৰী চ দূরে, পারং সমুদ্দস্স তদাহু দূরে।
‘‘Nabhañcaṃ dūre pathavī ca dūre, pāraṃ samuddassa tadāhu dūre;
ততো হৰে দূরতরং ৰদন্তি, সতঞ্চ ধম্মো 107 অসতঞ্চ রাজ’’॥
Tato have dūrataraṃ vadanti, satañca dhammo 108 asatañca rāja’’.
৪৪৯.
449.
‘‘গাথা ইমা অত্থৰতী সুব্যঞ্জনা, সুভাসিতা তুয্হ জনিন্দ সুত্ৰা।
‘‘Gāthā imā atthavatī subyañjanā, subhāsitā tuyha janinda sutvā;
আনন্দি ৰিত্তো সুমনো পতীতো, চত্তারি তে সম্ম ৰরে দদামি’’॥
Ānandi vitto sumano patīto, cattāri te samma vare dadāmi’’.
৪৫০.
450.
‘‘যো নত্তনো মরণং বুজ্ঝসি তুৰং 109, হিতাহিতং ৰিনিপাতঞ্চ সগ্গং।
‘‘Yo nattano maraṇaṃ bujjhasi tuvaṃ 110, hitāhitaṃ vinipātañca saggaṃ;
গিদ্ধো রসে দুচ্চরিতে নিৰিট্ঠো, কিং ত্ৰং ৰরং দস্সসি পাপধম্ম॥
Giddho rase duccarite niviṭṭho, kiṃ tvaṃ varaṃ dassasi pāpadhamma.
৪৫১.
451.
‘‘অহঞ্চ তং দেহি ৰরন্তি ৰজ্জং, ত্ৰঞ্চাপি দত্ৰান অৰাকরেয্য।
‘‘Ahañca taṃ dehi varanti vajjaṃ, tvañcāpi datvāna avākareyya;
সন্দিট্ঠিকং কলহমিমং ৰিৰাদং, কো পণ্ডিতো জানমুপব্বজেয্য’’॥
Sandiṭṭhikaṃ kalahamimaṃ vivādaṃ, ko paṇḍito jānamupabbajeyya’’.
৪৫২.
452.
‘‘ন তং ৰরং অরহতি জন্তু দাতুং, যং ৰাপি দত্ৰান অৰাকরেয্য।
‘‘Na taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
ৰরস্সু সম্ম অৰিকম্পমানো, পাণং চজিত্ৰানপি দস্সমেৰ’’॥
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
৪৫৩.
453.
‘‘অরিযস্স অরিযেন সমেতি সখ্যং 111, পঞ্ঞস্স পঞ্ঞাণৰতা সমেতি।
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ 112, paññassa paññāṇavatā sameti;
পস্সেয্য তং ৰস্সসতং অরোগং 113, এতং ৰরানং পঠমং ৰরামি’’॥
Passeyya taṃ vassasataṃ arogaṃ 114, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ varāmi’’.
৪৫৪.
454.
‘‘অরিযস্স অরিযেন সমেতি সখ্যং, পঞ্ঞস্স পঞ্ঞাণৰতা সমেতি।
‘‘Ariyassa ariyena sameti sakhyaṃ, paññassa paññāṇavatā sameti;
পস্সাসি মং ৰস্সসতং অরোগং, এতং ৰরানং পঠমং দদামি’’॥
Passāsi maṃ vassasataṃ arogaṃ, etaṃ varānaṃ paṭhamaṃ dadāmi’’.
৪৫৫.
455.
‘‘যে খত্তিযাসে ইধ ভূমিপালা, মুদ্ধাভিসিত্তা কতনামধেয্যা।
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
ন তাদিসে ভূমিপতী অদেসি, এতং ৰরানং দুতিযং ৰরামি’’॥
Na tādise bhūmipatī adesi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ varāmi’’.
৪৫৬.
456.
‘‘যে খত্তিযাসে ইধ ভূমিপালা, মুদ্ধাভিসিত্তা কতনামধেয্যা।
‘‘Ye khattiyāse idha bhūmipālā, muddhābhisittā katanāmadheyyā;
ন তাদিসে ভূমিপতী অদেমি, এতং ৰরানং দুতিযং দদামি’’॥
Na tādise bhūmipatī ademi, etaṃ varānaṃ dutiyaṃ dadāmi’’.
৪৫৭.
457.
‘‘পরোসতং খত্তিযা তে গহিতা, তলাৰুতা অস্সুমুখা রুদন্তা।
‘‘Parosataṃ khattiyā te gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
সকে তে রট্ঠে পটিপাদযাহি, এতং ৰরানং ততিযং ৰরামি’’॥
Sake te raṭṭhe paṭipādayāhi, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ varāmi’’.
৪৫৮.
458.
‘‘পরোসতং খত্তিযা মে গহিতা, তলাৰুতা অস্সুমুখা রুদন্তা।
‘‘Parosataṃ khattiyā me gahitā, talāvutā assumukhā rudantā;
সকে তে রট্ঠে পটিপাদযামি 115, এতং ৰরানং ততিযং দদামি’’॥
Sake te raṭṭhe paṭipādayāmi 116, etaṃ varānaṃ tatiyaṃ dadāmi’’.
৪৫৯.
459.
‘‘ছিদ্দং তে রট্ঠং ব্যথিতা 117 ভযা হি, পুথূ নরা লেণমনুপ্পৰিট্ঠা।
‘‘Chiddaṃ te raṭṭhaṃ byathitā 118 bhayā hi, puthū narā leṇamanuppaviṭṭhā;
মনুস্সমংসং ৰিরমেহি 119 রাজ, এতং ৰরানং চতুত্থং ৰরামি’’॥
Manussamaṃsaṃ viramehi 120 rāja, etaṃ varānaṃ catutthaṃ varāmi’’.
৪৬০.
460.
সোহং কথং এত্তো উপারমেয্যং, অঞ্ঞং ৰরানং চতুত্থং ৰরস্সু’’॥
Sohaṃ kathaṃ etto upārameyyaṃ, aññaṃ varānaṃ catutthaṃ varassu’’.
৪৬১.
461.
‘‘নং ৰে পিযং মেতি জনিন্দ তাদিসো, অত্তং নিরংকচ্চ 125 পিযানি সেৰতি।
‘‘Naṃ ve piyaṃ meti janinda tādiso, attaṃ niraṃkacca 126 piyāni sevati;
৪৬২.
462.
‘‘পিযং মে মানুসং মংসং, সুতসোম ৰিজানহি।
‘‘Piyaṃ me mānusaṃ maṃsaṃ, sutasoma vijānahi;
৪৬৩.
463.
‘‘যো ৰে পিযং মেতি পিযানুরক্খী 135, অত্তং নিরংকচ্চ পিযানি সেৰতি।
‘‘Yo ve piyaṃ meti piyānurakkhī 136, attaṃ niraṃkacca piyāni sevati;
সোণ্ডোৰ পিত্ৰা ৰিসমিস্সপানং 137, তেনেৰ সো হোতি দুক্খী পরত্থ॥
Soṇḍova pitvā visamissapānaṃ 138, teneva so hoti dukkhī parattha.
৪৬৪.
464.
‘‘যো চীধ সঙ্খায পিযানি হিত্ৰা, কিচ্ছেনপি সেৰতি অরিযধম্মে 139।
‘‘Yo cīdha saṅkhāya piyāni hitvā, kicchenapi sevati ariyadhamme 140;
দুক্খিতোৰ পিত্ৰান যথোসধানি, তেনেৰ সো হোতি সুখী পরত্থ’’॥
Dukkhitova pitvāna yathosadhāni, teneva so hoti sukhī parattha’’.
৪৬৫.
465.
‘‘ওহাযহং পিতরং মাতরঞ্চ, মনাপিযে কামগুণে চ 141 পঞ্চ।
‘‘Ohāyahaṃ pitaraṃ mātarañca, manāpiye kāmaguṇe ca 142 pañca;
এতস্স হেতুম্হি ৰনং পৰিট্ঠো, তং তে ৰরং কিন্তি মহং দদামি’’॥
Etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadāmi’’.
৪৬৬.
466.
‘‘ন পণ্ডিতা দিগুণমাহু ৰাক্যং, সচ্চপ্পটিঞ্ঞাৰ ভৰন্তি সন্তো।
‘‘Na paṇḍitā diguṇamāhu vākyaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
ৰরস্সু সম্ম ইতি মং অৰোচ, ইচ্চব্রৰী ত্ৰং ন হি তে সমেতি’’॥
Varassu samma iti maṃ avoca, iccabravī tvaṃ na hi te sameti’’.
৪৬৭.
467.
‘‘অপুঞ্ঞলাভং অযসং অকিত্তিং, পাপং বহুং দুচ্চরিতং কিলেসং।
‘‘Apuññalābhaṃ ayasaṃ akittiṃ, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ kilesaṃ;
মনুস্সমংসস্স কতে 143 উপাগা, তং তে ৰরং কিন্তি মহং দদেয্যং॥
Manussamaṃsassa kate 144 upāgā, taṃ te varaṃ kinti mahaṃ dadeyyaṃ.
৪৬৮.
468.
‘‘নং তং ৰরং অরহতি জন্তু দাতুং, যং ৰাপি দত্ৰান অৰাকরেয্য।
‘‘Naṃ taṃ varaṃ arahati jantu dātuṃ, yaṃ vāpi datvāna avākareyya;
ৰরস্সু সম্ম অৰিকম্পমানো, পাণং চজিত্ৰানপি দস্সমেৰ’’॥
Varassu samma avikampamāno, pāṇaṃ cajitvānapi dassameva’’.
৪৬৯.
469.
‘‘পাণং চজন্তি সন্তো নাপি ধম্মং, সচ্চপ্পটিঞ্ঞাৰ ভৰন্তি সন্তো।
‘‘Pāṇaṃ cajanti santo nāpi dhammaṃ, saccappaṭiññāva bhavanti santo;
দত্ৰা ৰরং খিপ্পমৰাকরোহি, এতেন সম্পজ্জ সুরাজসেট্ঠ॥
Datvā varaṃ khippamavākarohi, etena sampajja surājaseṭṭha.
৪৭০.
470.
অঙ্গং ধনং জীৰিতঞ্চাপি সব্বং, চজে নরো ধম্মমনুস্সরন্তো’’॥
Aṅgaṃ dhanaṃ jīvitañcāpi sabbaṃ, caje naro dhammamanussaranto’’.
৪৭১.
471.
‘‘যস্মা হি ধম্মং পুরিসো ৰিজঞ্ঞা, যে চস্স কঙ্খং ৰিনযন্তি সন্তো।
‘‘Yasmā hi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo;
তং হিস্স দীপঞ্চ পরাযণঞ্চ, ন তেন মিত্তিং জিরযেথ 149 পঞ্ঞো॥
Taṃ hissa dīpañca parāyaṇañca, na tena mittiṃ jirayetha 150 pañño.
৪৭২.
472.
‘‘অদ্ধা হি সো ভক্খো মম মনাপো, এতস্স হেতুম্হি ৰনং পৰিট্ঠো।
‘‘Addhā hi so bhakkho mama manāpo, etassa hetumhi vanaṃ paviṭṭho;
সচে চ মং যাচসি এতমত্থং, এতম্পি তে সম্ম ৰরং দদামি॥
Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, etampi te samma varaṃ dadāmi.
৪৭৩.
473.
‘‘সত্থা চ মে হোসি সখা চ মেসি, ৰচনম্পি তে সম্ম অহং অকাসিং।
‘‘Satthā ca me hosi sakhā ca mesi, vacanampi te samma ahaṃ akāsiṃ;
তুৰম্পি 151 মে সম্ম করোহি ৰাক্যং, উভোপি গন্ত্ৰান পমোচযাম’’॥
Tuvampi 152 me samma karohi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
৪৭৪.
474.
‘‘সত্থা চ তে হোমি সখা চ ত্যম্হি, ৰচনম্পি মে সম্ম তুৰং অকাসি।
‘‘Satthā ca te homi sakhā ca tyamhi, vacanampi me samma tuvaṃ akāsi;
অহম্পি তে সম্ম করোমি ৰাক্যং, উভোপি গন্ত্ৰান পমোচযাম’’॥
Ahampi te samma karomi vākyaṃ, ubhopi gantvāna pamocayāma’’.
৪৭৫.
475.
‘‘কম্মাসপাদেনং ৰিহেঠিতত্থ 153, তলাৰুতা অস্সুমুখা রুদন্তা।
‘‘Kammāsapādenaṃ viheṭhitattha 154, talāvutā assumukhā rudantā;
ন জাতু দুব্ভেথ ইমস্স রঞ্ঞো, সচ্চপ্পটিঞ্ঞং মে পটিস্সুণাথ’’॥
Na jātu dubbhetha imassa rañño, saccappaṭiññaṃ me paṭissuṇātha’’.
৪৭৬.
476.
‘‘কম্মাসপাদেন ৰিহেঠিতম্হা, তলাৰুতা অস্সুমুখা রুদন্তা।
‘‘Kammāsapādena viheṭhitamhā, talāvutā assumukhā rudantā;
ন জাতু দুব্ভেম ইমস্স রঞ্ঞো, সচ্চপ্পটিঞ্ঞং তে পটিস্সুণাম’’॥
Na jātu dubbhema imassa rañño, saccappaṭiññaṃ te paṭissuṇāma’’.
৪৭৭.
477.
‘‘যথা পিতা ৰা অথ ৰাপি মাতা, অনুকম্পকা অত্থকামা পজানং।
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
এৰমেৰ ৰো 155 হোতু অযঞ্চ রাজা, তুম্হে চ ৰো হোথ যথেৰ পুত্তা’’॥
Evameva vo 156 hotu ayañca rājā, tumhe ca vo hotha yatheva puttā’’.
৪৭৮.
478.
‘‘যথা পিতা ৰা অথ ৰাপি মাতা, অনুকম্পকা অত্থকামা পজানং।
‘‘Yathā pitā vā atha vāpi mātā, anukampakā atthakāmā pajānaṃ;
৪৭৯.
479.
‘‘চতুপ্পদং সকুণঞ্চাপি মংসং, সূদেহি রন্ধং সুকতং সুনিট্ঠিতং।
‘‘Catuppadaṃ sakuṇañcāpi maṃsaṃ, sūdehi randhaṃ sukataṃ suniṭṭhitaṃ;
সুধংৰ ইন্দো পরিভুঞ্জিযান, হিত্ৰা কথেকো রমসী অরঞ্ঞে॥
Sudhaṃva indo paribhuñjiyāna, hitvā katheko ramasī araññe.
৪৮০.
480.
‘‘তা খত্তিযা ৰল্লিৰিলাকমজ্ঝা, অলঙ্কতা সম্পরিৰারযিত্ৰা।
‘‘Tā khattiyā vallivilākamajjhā, alaṅkatā samparivārayitvā;
ইন্দংৰ দেৰেসু পমোদযিংসু, হিত্ৰা কথেকো রমসী অরঞ্ঞে॥
Indaṃva devesu pamodayiṃsu, hitvā katheko ramasī araññe.
৪৮১.
481.
সেয্যস্স 165 মজ্ঝম্হি সুখং সযিত্ৰা, হিত্ৰা কথেকো রমসী অরঞ্ঞে॥
Seyyassa 166 majjhamhi sukhaṃ sayitvā, hitvā katheko ramasī araññe.
৪৮২.
482.
‘‘পাণিস্সরং কুম্ভথূণং নিসীথে, অথোপি ৰে নিপ্পুরিসম্পি তূরিযং।
‘‘Pāṇissaraṃ kumbhathūṇaṃ nisīthe, athopi ve nippurisampi tūriyaṃ;
বহুং সুগীতঞ্চ সুৰাদিতঞ্চ, হিত্ৰা কথেকো রমসী অরঞ্ঞে॥
Bahuṃ sugītañca suvāditañca, hitvā katheko ramasī araññe.
৪৮৩.
483.
‘‘উয্যানসম্পন্নং পহূতমাল্যং, মিগাজিনূপেতপুরং 167 সুরম্মং।
‘‘Uyyānasampannaṃ pahūtamālyaṃ, migājinūpetapuraṃ 168 surammaṃ;
হযেহি নাগেহি রথেহুপেতং, হিত্ৰা কথেকো রমসী অরঞ্ঞে’’॥
Hayehi nāgehi rathehupetaṃ, hitvā katheko ramasī araññe’’.
৪৮৪.
484.
‘‘কাল়পক্খে যথা চন্দো, হাযতেৰ সুৰে সুৰে।
‘‘Kāḷapakkhe yathā cando, hāyateva suve suve;
কাল়পক্খূপমো রাজ, অসতং হোতি সমাগমো॥
Kāḷapakkhūpamo rāja, asataṃ hoti samāgamo.
৪৮৫.
485.
অকাসিং পাপকং কম্মং, যেন গচ্ছামি দুগ্গতিং॥
Akāsiṃ pāpakaṃ kammaṃ, yena gacchāmi duggatiṃ.
৪৮৬.
486.
‘‘সুক্কপক্খে যথা চন্দো, ৰড্ঢতেৰ সুৰে সুৰে।
‘‘Sukkapakkhe yathā cando, vaḍḍhateva suve suve;
সুক্কপক্খূপমো রাজ, সতং হোতি সমাগমো॥
Sukkapakkhūpamo rāja, sataṃ hoti samāgamo.
৪৮৭.
487.
‘‘যথাহং তুৰমাগম্ম, সুতসোম ৰিজানহি।
‘‘Yathāhaṃ tuvamāgamma, sutasoma vijānahi;
কাহামি কুসলং কম্মং, যেন গচ্ছামি সুগ্গতিং॥
Kāhāmi kusalaṃ kammaṃ, yena gacchāmi suggatiṃ.
৪৮৮.
488.
‘‘থলে যথা ৰারি জনিন্দ ৰুট্ঠং 173, অনদ্ধনেয্যং ন চিরট্ঠিতীকং।
‘‘Thale yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ 174, anaddhaneyyaṃ na ciraṭṭhitīkaṃ;
এৰম্পি হোতি অসতং সমাগমো, অনদ্ধনেয্যো উদকং থলেৰ॥
Evampi hoti asataṃ samāgamo, anaddhaneyyo udakaṃ thaleva.
৪৮৯.
489.
‘‘সরে যথা ৰারি জনিন্দ ৰুট্ঠং, চিরট্ঠিতীকং নরৰীরসেট্ঠ 175।
‘‘Sare yathā vāri janinda vuṭṭhaṃ, ciraṭṭhitīkaṃ naravīraseṭṭha 176;
৪৯০.
490.
‘‘অব্যাযিকো হোতি সতং সমাগমো, যাৰম্পি তিট্ঠেয্য তথেৰ হোতি।
‘‘Abyāyiko hoti sataṃ samāgamo, yāvampi tiṭṭheyya tatheva hoti;
খিপ্পঞ্হি ৰেতি অসতং সমাগমো, তস্মা সতং ধম্মো অসব্ভি আরকা’’॥
Khippañhi veti asataṃ samāgamo, tasmā sataṃ dhammo asabbhi ārakā’’.
৪৯১.
491.
‘‘ন সো রাজা যো 181 অজেয্যং জিনাতি, ন সো সখা যো সখারং জিনাতি।
‘‘Na so rājā yo 182 ajeyyaṃ jināti, na so sakhā yo sakhāraṃ jināti;
ন সা ভরিযা যা পতিনো ন ৰিভেতি, ন তে পুত্তা 183 যে ন ভরন্তি জিণ্ণং॥
Na sā bhariyā yā patino na vibheti, na te puttā 184 ye na bharanti jiṇṇaṃ.
৪৯২.
492.
‘‘ন সা সভা যত্থ ন সন্তি সন্তো, ন তে সন্তো 185 যে ন ভণন্তি ধম্মং।
‘‘Na sā sabhā yattha na santi santo, na te santo 186 ye na bhaṇanti dhammaṃ;
রাগঞ্চ দোসঞ্চ পহায মোহং, ধম্মং ভণন্তাৰ ভৰন্তি সন্তো॥
Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.
৪৯৩.
493.
‘‘নাভাসমানং জানন্তি, মিস্সং বালেহি পণ্ডিতং।
‘‘Nābhāsamānaṃ jānanti, missaṃ bālehi paṇḍitaṃ;
ভাসমানঞ্চ জানন্তি, দেসেন্তং অমতং পদং॥
Bhāsamānañca jānanti, desentaṃ amataṃ padaṃ.
৪৯৪.
494.
‘‘ভাসযে জোতযে ধম্মং, পগ্গণ্হে ইসিনং ধজং।
‘‘Bhāsaye jotaye dhammaṃ, paggaṇhe isinaṃ dhajaṃ;
সুভাসিতদ্ধজা ইসযো, ধম্মো হি ইসিনং ধজো’’তি॥
Subhāsitaddhajā isayo, dhammo hi isinaṃ dhajo’’ti.
মহাসুতসোমজাতকং পঞ্চমং।
Mahāsutasomajātakaṃ pañcamaṃ.
অসীতিনিপাতং নিট্ঠিতং।
Asītinipātaṃ niṭṭhitaṃ.
তস্সুদ্দানং –
Tassuddānaṃ –
সুমুখো পন হংসৰরো চ মহা, সুধভোজনিকো চ পরো পৰরো।
Sumukho pana haṃsavaro ca mahā, sudhabhojaniko ca paro pavaro;
সকুণালদিজাধিপতিৰ্হযনো, সুতসোমৰরুত্তমসৰ্হযনোতি॥
Sakuṇāladijādhipativhayano, sutasomavaruttamasavhayanoti.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫৩৭] ৫. মহাসুতসোমজাতকৰণ্ণনা • [537] 5. Mahāsutasomajātakavaṇṇanā
