| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೫೦೭] ೧೧. ಮಹಾಪಲೋಭನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[507] 11. Mahāpalobhanajātakavaṇṇanā
ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿಸುದ್ಧಸಂಕಿಲೇಸಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ। ಇಧ ಪನ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಮಾತುಗಾಮೋ ನಾಮೇಸ ವಿಸುದ್ಧಸತ್ತೇಪಿ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠೇ ಕರೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Brahmalokā cavitvānāti idaṃ satthā jetavane viharanto visuddhasaṃkilesaṃ ārabbha kathesi. Vatthu heṭṭhā vitthāritameva. Idha pana satthā ‘‘bhikkhu mātugāmo nāmesa visuddhasattepi saṃkiliṭṭhe karotī’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯನ್ತಿ ಚೂಳಪಲೋಭನೇ (ಜಾ॰ ೧.೩.೩೭ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತೀತವತ್ಥು ವಿತ್ಥಾರಿತಬ್ಬಂ। ತದಾ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾ ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ। ಇತ್ಥೀನಂ ಹತ್ಥೇ ನ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಪುರಿಸವೇಸೇನ ನಂ ಥಞ್ಞಂ ಪಾಯೇನ್ತಿ, ಝಾನಾಗಾರೇ ವಸತಿ, ಇತ್ಥಿಯೋ ನ ಪಸ್ಸತಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಚತಸ್ಸೋ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Atīte bārāṇasiyanti cūḷapalobhane (jā. 1.3.37 ādayo) vuttanayeneva atītavatthu vitthāritabbaṃ. Tadā pana mahāsatto brahmalokā cavitvā kāsirañño putto hutvā nibbatti, anitthigandhakumāro nāma ahosi. Itthīnaṃ hatthe na saṇṭhāti, purisavesena naṃ thaññaṃ pāyenti, jhānāgāre vasati, itthiyo na passati. Tamatthaṃ pakāsento satthā catasso gāthā abhāsi –
೨೮೪.
284.
‘‘ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಚವಿತ್ವಾನ, ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ।
‘‘Brahmalokā cavitvāna, devaputto mahiddhiko;
ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಉದಪಾದಿ, ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿಸು॥
Rañño putto udapādi, sabbakāmasamiddhisu.
೨೮೫.
285.
‘‘ಕಾಮಾ ವಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ ವಾ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನ ವಿಜ್ಜತಿ।
‘‘Kāmā vā kāmasaññā vā, brahmaloke na vijjati;
ಸ್ವಾಸ್ಸು ತಾಯೇವ ಸಞ್ಞಾಯ, ಕಾಮೇಹಿ ವಿಜಿಗುಚ್ಛಥ॥
Svāssu tāyeva saññāya, kāmehi vijigucchatha.
೨೮೬.
286.
‘‘ತಸ್ಸ ಚನ್ತೇಪುರೇ ಆಸಿ, ಝಾನಾಗಾರಂ ಸುಮಾಪಿತಂ।
‘‘Tassa cantepure āsi, jhānāgāraṃ sumāpitaṃ;
ಸೋ ತತ್ಥ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ, ಏಕೋ ರಹಸಿ ಝಾಯಥ॥
So tattha paṭisallīno, eko rahasi jhāyatha.
೨೮೭.
287.
‘‘ಸ ರಾಜಾ ಪರಿದೇವೇಸಿ, ಪುತ್ತಸೋಕೇನ ಅಟ್ಟಿತೋ।
‘‘Sa rājā paridevesi, puttasokena aṭṭito;
ಏಕಪುತ್ತೋ ಚಯಂ ಮಯ್ಹಂ, ನ ಚ ಕಾಮಾನಿ ಭುಞ್ಜತೀ’’ತಿ॥
Ekaputto cayaṃ mayhaṃ, na ca kāmāni bhuñjatī’’ti.
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಕಾಮಸಮಿದ್ಧಿಸೂತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮಾನಂ ಸಮಿದ್ಧೀಸು ಸಮ್ಪತ್ತೀಸು ಠಿತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ಏಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ಸ್ವಾಸ್ಸೂತಿ ಸೋ ಕುಮಾರೋ। ತಾಯೇವಾತಿ ತಾಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಾಯ ಝಾನಸಞ್ಞಾಯ ಏವ। ಸುಮಾಪಿತನ್ತಿ ಪಿತರಾ ಸುಟ್ಠು ಮನಾಪಂ ಕತ್ವಾ ಮಾಪಿತಂ। ರಹಸಿ ಝಾಯಥಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ವಸಿ। ಪರಿದೇವೇಸೀತಿ ವಿಲಪಿ।
Tattha sabbakāmasamiddhisūti sabbakāmānaṃ samiddhīsu sampattīsu ṭhitassa rañño putto hutvā eko devaputto nibbatti. Svāssūti so kumāro. Tāyevāti tāya brahmaloke nibbattitāya jhānasaññāya eva. Sumāpitanti pitarā suṭṭhu manāpaṃ katvā māpitaṃ. Rahasi jhāyathāti mātugāmaṃ apassanto vasi. Paridevesīti vilapi.
ಪಞ್ಚಮಾ ರಞ್ಞೋ ಪರಿದೇವನಗಾಥಾ –
Pañcamā rañño paridevanagāthā –
೨೮೮.
288.
‘‘ಕೋ ನು ಖ್ವೇತ್ಥ ಉಪಾಯೋ ಸೋ, ಕೋ ವಾ ಜಾನಾತಿ ಕಿಞ್ಚನಂ।
‘‘Ko nu khvettha upāyo so, ko vā jānāti kiñcanaṃ;
ಯೋ ಮೇ ಪುತ್ತಂ ಪಲೋಭೇಯ್ಯ, ಯಥಾ ಕಾಮಾನಿ ಪತ್ಥಯೇ’’ತಿ॥
Yo me puttaṃ palobheyya, yathā kāmāni patthaye’’ti.
ತತ್ಥ ಕೋ ನು ಖ್ವೇತ್ಥ ಉಪಾಯೋತಿ ಕೋ ನು ಖೋ ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಸ ಕಾಮಾನಂ ಭುಞ್ಜನಉಪಾಯೋ। ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಧುಪಾಯೋ ಸೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಏತಂ ಉಪವಸಿತ್ವಾ ಉಪಲಾಪನಕಾರಣಂ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಕೋ ವಾ ಜಾನಾತಿ ಕಿಞ್ಚನನ್ತಿ ಕೋ ವಾ ಏತಸ್ಸ ಪಲಿಬೋಧಕಾರಣಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha ko nu khvettha upāyoti ko nu kho ettha etassa kāmānaṃ bhuñjanaupāyo. ‘‘Ko nu kho idhupāyo so’’tipi pāṭho, aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ko nu kho etaṃ upavasitvā upalāpanakāraṇaṃ jānātī’’ti vuttaṃ. Ko vā jānāti kiñcananti ko vā etassa palibodhakāraṇaṃ jānātīti attho.
ತತೋ ಪರಂ ದಿಯಡ್ಢಗಾಥಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧಗಾಥಾ –
Tato paraṃ diyaḍḍhagāthā abhisambuddhagāthā –
೨೮೯.
289.
‘‘ಅಹು ಕುಮಾರೀ ತತ್ಥೇವ, ವಣ್ಣರೂಪಸಮಾಹಿತಾ।
‘‘Ahu kumārī tattheva, vaṇṇarūpasamāhitā;
ಕುಸಲಾ ನಚ್ಚಗೀತಸ್ಸ, ವಾದಿತೇ ಚ ಪದಕ್ಖಿಣಾ॥
Kusalā naccagītassa, vādite ca padakkhiṇā.
೨೯೦.
290.
‘‘ಸಾ ತತ್ಥ ಉಪಸಙ್ಕಮ್ಮ, ರಾಜಾನಂ ಏತದಬ್ರವೀ’’ತಿ।
‘‘Sā tattha upasaṅkamma, rājānaṃ etadabravī’’ti;
ತತ್ಥ ಅಹೂತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತ್ಥೇವ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಚೂಳನಾಟಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕಾ ತರುಣಕುಮಾರಿಕಾ ಅಹೋಸಿ। ಪದಕ್ಖಿಣಾತಿ ಸುಸಿಕ್ಖಿತಾ।
Tattha ahūti bhikkhave, tattheva antepure cūḷanāṭakānaṃ antare ekā taruṇakumārikā ahosi. Padakkhiṇāti susikkhitā.
‘‘ಅಹಂ ಖೋ ನಂ ಪಲೋಭೇಯ್ಯಂ, ಸಚೇ ಭತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥ –
‘‘Ahaṃ kho naṃ palobheyyaṃ, sace bhattā bhavissatī’’ti. –
ಉಪಡ್ಢಗಾಥಾ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ವುತ್ತಾ।
Upaḍḍhagāthā kumārikāya vuttā.
ತತ್ಥ ಸಚೇ ಭತ್ತಾತಿ ಸಚೇ ಏಸ ಮಯ್ಹಂ ಪತಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ।
Tattha sace bhattāti sace esa mayhaṃ pati bhavissatīti.
೨೯೧.
291.
‘‘ತಂ ತಥಾವಾದಿನಿಂ ರಾಜಾ, ಕುಮಾರಿಂ ಏತದಬ್ರವಿ।
‘‘Taṃ tathāvādiniṃ rājā, kumāriṃ etadabravi;
ತ್ವಞ್ಞೇವ ನಂ ಪಲೋಭೇಹಿ, ತವ ಭತ್ತಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ॥
Tvaññeva naṃ palobhehi, tava bhattā bhavissatīti.
ತತ್ಥ ತವ ಭತ್ತಾತಿ ತವೇಸ ಪತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಞ್ಞೇವ ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಗಚ್ಛ ನಂ ಪಲೋಭೇಹಿ, ಕಾಮರಸಂ ಜಾನಾಪೇಹೀತಿ।
Tattha tava bhattāti tavesa pati bhavissati, tvaññeva tassa aggamahesī bhavissasi, gaccha naṃ palobhehi, kāmarasaṃ jānāpehīti.
ಏವಂ ವತ್ವಾ ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕಿರ ಓಕಾಸಂ ಕರೋನ್ತೂ’’ತಿ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕಾನಂ ಪೇಸೇಸಿ। ಸಾ ಪಚ್ಚೂಸಕಾಲೇ ವೀಣಂ ಆದಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಸಯನಗಬ್ಭಸ್ಸ ಬಹಿ ಅವಿದೂರೇ ಠತ್ವಾ ಅಗ್ಗನಖೇಹಿ ವೀಣಂ ವಾದೇನ್ತೀ ಮಧುರಸರೇನ ಗಾಯಿತ್ವಾ ತಂ ಪಲೋಭೇಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Evaṃ vatvā rājā ‘‘imissā kira okāsaṃ karontū’’ti kumārassa upaṭṭhākānaṃ pesesi. Sā paccūsakāle vīṇaṃ ādāya gantvā kumārassa sayanagabbhassa bahi avidūre ṭhatvā agganakhehi vīṇaṃ vādentī madhurasarena gāyitvā taṃ palobhesi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೨೯೨.
292.
‘‘ಸಾ ಚ ಅನ್ತೇಪುರಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಬಹುಂ ಕಾಮುಪಸಂಹಿತಂ।
‘‘Sā ca antepuraṃ gantvā, bahuṃ kāmupasaṃhitaṃ;
ಹದಯಙ್ಗಮಾ ಪೇಮನೀಯಾ, ಚಿತ್ರಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ॥
Hadayaṅgamā pemanīyā, citrā gāthā abhāsatha.
೨೯೩.
293.
‘‘ತಸ್ಸಾ ಚ ಗಾಯಮಾನಾಯ, ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾನ ನಾರಿಯಾ।
‘‘Tassā ca gāyamānāya, saddaṃ sutvāna nāriyā;
ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಜನಂ ಸೋ ಪರಿಪುಚ್ಛಥ॥
Kāmacchandassa uppajji, janaṃ so paripucchatha.
೨೯೪.
294.
‘‘ಕಸ್ಸೇಸೋ ಸದ್ದೋ ಕೋ ವಾ ಸೋ, ಭಣತಿ ಉಚ್ಚಾವಚಂ ಬಹುಂ।
‘‘Kasseso saddo ko vā so, bhaṇati uccāvacaṃ bahuṃ;
ಹದಯಙ್ಗಮಂ ಪೇಮನೀಯಂ, ಅಹೋ ಕಣ್ಣಸುಖಂ ಮಮ॥
Hadayaṅgamaṃ pemanīyaṃ, aho kaṇṇasukhaṃ mama.
೨೯೫.
295.
‘‘ಏಸಾ ಖೋ ಪಮದಾ ದೇವ, ಖಿಡ್ಡಾ ಏಸಾ ಅನಪ್ಪಿಕಾ।
‘‘Esā kho pamadā deva, khiḍḍā esā anappikā;
ಸಚೇ ತ್ವಂ ಕಾಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಭಿಯ್ಯೋ ಭಿಯ್ಯೋ ಛಾದೇಯ್ಯು ತಂ॥
Sace tvaṃ kāme bhuñjeyya, bhiyyo bhiyyo chādeyyu taṃ.
೨೯೬.
296.
‘‘ಇಙ್ಘ ಆಗಚ್ಛತೋರೇನ, ಅವಿದೂರಮ್ಹಿ ಗಾಯತು।
‘‘Iṅgha āgacchatorena, avidūramhi gāyatu;
ಅಸ್ಸಮಸ್ಸ ಸಮೀಪಮ್ಹಿ, ಸನ್ತಿಕೇ ಮಯ್ಹ ಗಾಯತು॥
Assamassa samīpamhi, santike mayha gāyatu.
೨೯೭.
297.
‘‘ತಿರೋಕುಟ್ಟಮ್ಹಿ ಗಾಯಿತ್ವಾ, ಝಾನಾಗಾರಮ್ಹಿ ಪಾವಿಸಿ।
‘‘Tirokuṭṭamhi gāyitvā, jhānāgāramhi pāvisi;
ಬನ್ಧಿ ನಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ, ಆರಞ್ಞಮಿವ ಕುಞ್ಜರಂ॥
Bandhi naṃ anupubbena, āraññamiva kuñjaraṃ.
೨೯೮.
298.
‘‘ತಸ್ಸ ಕಾಮರಸಂ ಞತ್ವಾ, ಇಸ್ಸಾಧಮ್ಮೋ ಅಜಾಯಥ।
‘‘Tassa kāmarasaṃ ñatvā, issādhammo ajāyatha;
‘ಅಹಮೇವ ಕಾಮೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಂ, ಮಾ ಅಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ ಅಹು’॥
‘Ahameva kāme bhuñjeyyaṃ, mā añño puriso ahu’.
೨೯೯.
299.
‘‘ತತೋ ಅಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಪುರಿಸೇ ಹನ್ತುಂ ಉಪಕ್ಕಮಿ।
‘‘Tato asiṃ gahetvāna, purise hantuṃ upakkami;
ಅಹಮೇವೇಕೋ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಂ, ಮಾ ಅಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ ಸಿಯಾ॥
Ahameveko bhuñjissaṃ, mā añño puriso siyā.
೩೦೦.
300.
‘‘ತತೋ ಜಾನಪದಾ ಸಬ್ಬೇ, ವಿಕ್ಕನ್ದಿಂಸು ಸಮಾಗತಾ।
‘‘Tato jānapadā sabbe, vikkandiṃsu samāgatā;
ಪುತ್ತೋ ತ್ಯಾಯಂ ಮಹಾರಾಜ, ಜನಂ ಹೇಠೇತ್ಯದೂಸಕಂ॥
Putto tyāyaṃ mahārāja, janaṃ heṭhetyadūsakaṃ.
೩೦೧.
301.
‘‘ತಞ್ಚ ರಾಜಾ ವಿವಾಹೇಸಿ, ಸಮ್ಹಾ ರಟ್ಠಾ ಚ ಖತ್ತಿಯೋ।
‘‘Tañca rājā vivāhesi, samhā raṭṭhā ca khattiyo;
ಯಾವತಾ ವಿಜಿತಂ ಮಯ್ಹಂ, ನ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ ತಾವದೇ॥
Yāvatā vijitaṃ mayhaṃ, na te vatthabba tāvade.
೩೦೨.
302.
‘‘ತತೋ ಸೋ ಭರಿಯಮಾದಾಯ, ಸಮುದ್ದಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ।
‘‘Tato so bhariyamādāya, samuddaṃ upasaṅkami;
ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ಕರಿತ್ವಾನ, ವನಮುಞ್ಛಾಯ ಪಾವಿಸಿ॥
Paṇṇasālaṃ karitvāna, vanamuñchāya pāvisi.
೩೦೩.
303.
‘‘ಅಥೇತ್ಥ ಇಸಿ ಮಾಗಚ್ಛಿ, ಸಮುದ್ದಂ ಉಪರೂಪರಿ।
‘‘Athettha isi māgacchi, samuddaṃ uparūpari;
ಸೋ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಪಾವೇಕ್ಖಿ, ಭತ್ತಕಾಲೇ ಉಪಟ್ಠಿತೇ॥
So tassa gehaṃ pāvekkhi, bhattakāle upaṭṭhite.
೩೦೪.
304.
‘‘ತಞ್ಚ ಭರಿಯಾ ಪಲೋಭೇಸಿ, ಪಸ್ಸ ಯಾವ ಸುದಾರುಣಂ।
‘‘Tañca bhariyā palobhesi, passa yāva sudāruṇaṃ;
ಚುತೋ ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಮ್ಹಾ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಪರಿಹಾಯಥ॥
Cuto so brahmacariyamhā, iddhiyā parihāyatha.
೩೦೫.
305.
‘‘ರಾಜಪುತ್ತೋ ಚ ಉಞ್ಛಾತೋ, ವನಮೂಲಫಲಂ ಬಹುಂ।
‘‘Rājaputto ca uñchāto, vanamūlaphalaṃ bahuṃ;
ಸಾಯಂ ಕಾಜೇನ ಆದಾಯ, ಅಸ್ಸಮಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ॥
Sāyaṃ kājena ādāya, assamaṃ upasaṅkami.
೩೦೬.
306.
‘‘ಇಸೀ ಚ ಖತ್ತಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಸಮುದ್ದಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿ।
‘‘Isī ca khattiyaṃ disvā, samuddaṃ upasaṅkami;
‘ವೇಹಾಯಸಂ ಗಮಿಸ್ಸ’ನ್ತಿ, ಸೀದತೇ ಸೋ ಮಹಣ್ಣವೇ॥
‘Vehāyasaṃ gamissa’nti, sīdate so mahaṇṇave.
೩೦೭.
307.
‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಚ ಇಸಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ಸೀದಮಾನಂ ಮಹಣ್ಣವೇ।
‘‘Khattiyo ca isiṃ disvā, sīdamānaṃ mahaṇṇave;
ತಸ್ಸೇವ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ, ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ॥
Tasseva anukampāya, imā gāthā abhāsatha.
೩೦೮.
308.
‘‘ಅಭಿಜ್ಜಮಾನೇ ವಾರಿಸ್ಮಿಂ, ಸಯಂ ಆಗಮ್ಮ ಇದ್ಧಿಯಾ।
‘‘Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā;
ಮಿಸ್ಸೀಭಾವಿತ್ಥಿಯಾ ಗನ್ತ್ವಾ, ಸಂಸೀದಸಿ ಮಹಣ್ಣವೇ॥
Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave.
೩೦೯.
309.
‘‘ಆವಟ್ಟನೀ ಮಹಾಮಾಯಾ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯವಿಕೋಪನಾ।
‘‘Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā;
ಸೀದನ್ತಿ ನಂ ವಿದಿತ್ವಾನ, ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ॥
Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.
೩೧೦.
310.
‘‘ಅನಲಾ ಮುದುಸಮ್ಭಾಸಾ, ದುಪ್ಪೂರಾ ತಾ ನದೀಸಮಾ।
‘‘Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā;
ಸೀದನ್ತಿ ನಂ ವಿದಿತ್ವಾನ, ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ॥
Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye.
೩೧೧.
311.
‘‘ಯಂ ಏತಾ ಉಪಸೇವನ್ತಿ, ಛನ್ದಸಾ ವಾ ಧನೇನ ವಾ।
‘‘Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā;
ಜಾತವೇದೋವ ಸಂ ಠಾನಂ, ಖಿಪ್ಪಂ ಅನುದಹನ್ತಿ ತಂ॥
Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti taṃ.
೩೧೨.
312.
‘‘ಖತ್ತಿಯಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಇಸಿಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಿದಾ ಅಹು।
‘‘Khattiyassa vaco sutvā, isissa nibbidā ahu;
ಲದ್ಧಾ ಪೋರಾಣಕಂ ಮಗ್ಗಂ, ಗಚ್ಛತೇ ಸೋ ವಿಹಾಯಸಂ॥
Laddhā porāṇakaṃ maggaṃ, gacchate so vihāyasaṃ.
೩೧೩.
313.
‘‘ಖತ್ತಿಯೋ ಚ ಇಸಿಂ ದಿಸ್ವಾ, ಗಚ್ಛಮಾನಂ ವಿಹಾಯಸಂ।
‘‘Khattiyo ca isiṃ disvā, gacchamānaṃ vihāyasaṃ;
ಸಂವೇಗಂ ಅಲಭೀ ಧೀರೋ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಸಮರೋಚಯಿ॥
Saṃvegaṃ alabhī dhīro, pabbajjaṃ samarocayi.
೩೧೪.
314.
‘‘ತತೋ ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನ, ಕಾಮರಾಗಂ ವಿರಾಜಯಿ।
‘‘Tato so pabbajitvāna, kāmarāgaṃ virājayi;
ಕಾಮರಾಗಂ ವಿರಾಜೇತ್ವಾ, ಬ್ರಾಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೂ’’ತಿ॥
Kāmarāgaṃ virājetvā, brāhmalokūpago ahū’’ti.
ತತ್ಥ ಅನ್ತೇಪುರನ್ತಿ ಕುಮಾರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ। ಬಹುನ್ತಿ ಬಹುಂ ನಾನಪ್ಪಕಾರಂ। ಕಾಮುಪಸಂಹಿತನ್ತಿ ಕಾಮನಿಸ್ಸಿತಂ ಗೀತಂ ಪವತ್ತಯಮಾನಾ। ಕಾಮಚ್ಛನ್ದಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರಸ್ಸ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ಜನನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಾವಚರಂ ಪರಿಚಾರಿಕಜನಂ। ಉಚ್ಚಾವಚನ್ತಿ ಉಗ್ಗತಞ್ಚ ಅನುಗ್ಗತಞ್ಚ। ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಸಚೇ ಭುಞ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ। ಛಾದೇಯ್ಯು ತನ್ತಿ ಏತೇ ಕಾಮಾ ನಾಮ ತವ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯುಂ। ಸೋ ‘‘ಪಮದಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ। ಇತರಾ ಪುನದಿವಸೇಪಿ ಗಾಯಿ। ಏವಂ ಕುಮಾರೋ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಆಗಮನಂ ರೋಚೇನ್ತೋ ಪರಿಚಾರಿಕೇ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಇಙ್ಘಾ’’ತಿ ಗಾಥಮಾಹ।
Tattha antepuranti kumārassa vasanaṭṭhānaṃ. Bahunti bahuṃ nānappakāraṃ. Kāmupasaṃhitanti kāmanissitaṃ gītaṃ pavattayamānā. Kāmacchandassāti assa anitthigandhakumārassa kāmacchando uppajji. Jananti attano santikāvacaraṃ paricārikajanaṃ. Uccāvacanti uggatañca anuggatañca. Bhuñjeyyāti sace bhuñjeyyāsi. Chādeyyu tanti ete kāmā nāma tava rucceyyuṃ. So ‘‘pamadā’’ti vacanaṃ sutvā tuṇhī ahosi. Itarā punadivasepi gāyi. Evaṃ kumāro paṭibaddhacitto hutvā tassā āgamanaṃ rocento paricārike āmantetvā ‘‘iṅghā’’ti gāthamāha.
ತಿರೋಕುಟ್ಟಮ್ಹೀತಿ ಸಯನಗಬ್ಭಕುಟ್ಟಸ್ಸ ಬಹಿ। ಮಾ ಅಞ್ಞೋತಿ ಅಞ್ಞೋ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ಮಾ ಸಿಯಾ। ಹನ್ತುಂ ಉಪಕ್ಕಮೀತಿ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಓತರಿತ್ವಾ ಮಾರೇತುಂ ಆರಭಿ। ವಿಕನ್ದಿಂಸೂತಿ ಕುಮಾರೇನ ಕತಿಪಯೇಸು ಪುರಿಸೇಸು ಪಹತೇಸು ಪುರಿಸಾ ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಗೇಹಾನಿ ಪವಿಸಿಂಸು। ಸೋ ಪುರಿಸೇ ಅಲಭನ್ತೋ ಥೋಕಂ ವಿಸ್ಸಮಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಪಕ್ಕೋಸಿಂಸು। ಜನಂ ಹೇಠೇತ್ಯದೂಸಕನ್ತಿ ನಿರಪರಾಧಂ ಜನಂ ಹೇಠೇತಿ, ತಂ ಗಣ್ಹಾಪೇಥಾತಿ ವದಿಂಸು। ರಾಜಾ ಉಪಾಯೇನ ಕುಮಾರಂ ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಕಿಂ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ‘‘ದೇವ, ಅಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ, ಇಮಂ ಪನ ಕುಮಾರಂ ತಾಯ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ರಟ್ಠಾ ಪಬ್ಬಾಜೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ‘‘ತಞ್ಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ವಿವಾಹೇಸೀತಿ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ। ನ ತೇ ವತ್ಥಬ್ಬ ತಾವದೇತಿ ಯತ್ತಕಂ ಮಯ್ಹಂ ವಿಜಿತಂ, ತತ್ತಕೇ ತಯಾ ನ ವತ್ಥಬ್ಬಂ। ಉಞ್ಛಾಯಾತಿ ಫಲಾಫಲತ್ಥಾಯ।
Tirokuṭṭamhīti sayanagabbhakuṭṭassa bahi. Mā aññoti añño kāme paribhuñjanto puriso nāma mā siyā. Hantuṃ upakkamīti antaravīthiṃ otaritvā māretuṃ ārabhi. Vikandiṃsūti kumārena katipayesu purisesu pahatesu purisā palāyitvā gehāni pavisiṃsu. So purise alabhanto thokaṃ vissami. Tasmiṃ khaṇe rājaṅgaṇe sannipatitvā upakkosiṃsu. Janaṃ heṭhetyadūsakanti niraparādhaṃ janaṃ heṭheti, taṃ gaṇhāpethāti vadiṃsu. Rājā upāyena kumāraṃ gaṇhāpetvā ‘‘imassa kiṃ kattabba’’nti pucchi. ‘‘Deva, aññaṃ natthi, imaṃ pana kumāraṃ tāya kumārikāya saddhiṃ raṭṭhā pabbājetuṃ vaṭṭatī’’ti vutte tathā akāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā ‘‘tañcā’’tiādimāha. Tattha vivāhesīti pabbājesi. Na te vatthabba tāvadeti yattakaṃ mayhaṃ vijitaṃ, tattake tayā na vatthabbaṃ. Uñchāyāti phalāphalatthāya.
ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ವನಂ ಪವಿಟ್ಠೇ ಇತರಾ ಯಂ ತತ್ಥ ಪಚಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪಚಿತ್ವಾ ತಸ್ಸಾಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಪಣ್ಣಸಾಲದ್ವಾರೇ ನಿಸೀದತಿ। ಏವಂ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಏಕದಿವಸಂ ಅನ್ತರದೀಪಕವಾಸೀ ಏಕೋ ಇದ್ಧಿಮನ್ತತಾಪಸೋ ಅಸ್ಸಮಪದತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಮಣಿಫಲಕಂ ವಿಯ ಉದಕಂ ಮದ್ದಮಾನೋವ ಆಕಾಸೇ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಉಪರಿಭಾಗಂ ಪತ್ವಾ ಧೂಮಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಮನುಸ್ಸಾ ವಸನ್ತಿ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ ಪಣ್ಣಸಾಲದ್ವಾರೇ ಓತರಿ। ಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಬದ್ಧಚಿತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಇತ್ಥಿಕುತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅನಾಚಾರಂ ಅಚರಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಥೇತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಇಸಿ ಮಾಗಚ್ಛೀತಿ ಇಸಿ ಆಗಚ್ಛಿ। ಸಮುದ್ದಂ ಉಪರೂಪರೀತಿ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಮತ್ಥಕಮತ್ಥಕೇನ। ಪಸ್ಸ ಯಾವ ಸುದಾರುಣನ್ತಿ ಪಸ್ಸಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಾಯ ಕುಮಾರಿಕಾಯ ಯಾವ ಸುದಾರುಣಂ ಕಮ್ಮಂ ಕತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tasmiṃ pana vanaṃ paviṭṭhe itarā yaṃ tattha pacitabbayuttakaṃ atthi, taṃ pacitvā tassāgamanaṃ olokentī paṇṇasāladvāre nisīdati. Evaṃ kāle gacchante ekadivasaṃ antaradīpakavāsī eko iddhimantatāpaso assamapadato nikkhamitvā maṇiphalakaṃ viya udakaṃ maddamānova ākāse uppatitvā bhikkhācāraṃ gacchanto paṇṇasālāya uparibhāgaṃ patvā dhūmaṃ disvā ‘‘imasmiṃ ṭhāne manussā vasanti maññe’’ti paṇṇasāladvāre otari. Sā taṃ disvā nisīdāpetvā paṭibaddhacittā hutvā itthikuttaṃ dassetvā tena saddhiṃ anācāraṃ acari. Tamatthaṃ pakāsento satthā ‘‘athetthā’’tiādimāha. Tattha isi māgacchīti isi āgacchi. Samuddaṃ uparūparīti samuddassa matthakamatthakena. Passa yāva sudāruṇanti passatha, bhikkhave, tāya kumārikāya yāva sudāruṇaṃ kammaṃ katanti attho.
ಸಾಯನ್ತಿ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ। ದಿಸ್ವಾತಿ ತಂ ವಿಜಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಸಕಲದಿವಸಂ ತತ್ಥೇವ ಹುತ್ವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯೇ ರಾಜಪುತ್ತಂ ಆಗತಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಲಾಯಿತುಂ ‘‘ವೇಹಾಯಸಂ ಗಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿ ಉಪ್ಪತನಾಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ಪತಿತ್ವಾ ಮಹಣ್ಣವೇ ಸೀದತಿ। ಇಸಿಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಅನುಬನ್ಧಮಾನೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ। ಅನುಕಮ್ಪಾಯಾತಿ ಸಚಾಯಂ ಭೂಮಿಯಾ ಆಗತೋ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಪಲಾಯಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞಂ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ಆಕಾಸೇನ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಮುದ್ದೇ ಪತಿತೋಪಿ ಉಪ್ಪತನಾಕಾರಮೇವ ಕರೋತೀತಿ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಅನುಕಮ್ಪಾಯ ಅಭಾಸಥ। ತಾಸಂ ಪನ ಗಾಥಾನಂ ಅತ್ಥೋ ತಿಕನಿಪಾತೇ ವುತ್ತೋಯೇವ। ನಿಬ್ಬಿದಾ ಅಹೂತಿ ಕಾಮೇಸು ನಿಬ್ಬೇದೋ ಜಾತೋ। ಪೋರಾಣಕಂ ಮಗ್ಗನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಧಿಗತಂ ಝಾನವಿಸೇಸಂ। ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾನಾತಿ ತಂ ಇತ್ಥಿಂ ಮನುಸ್ಸಾವಾಸಂ ನೇತ್ವಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಇಸಿಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಕಾಮರಾಗಂ ವಿರಾಜಯಿ, ವಿರಾಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೂಪಗೋ ಅಹೋಸೀತಿ।
Sāyanti sāyanhasamaye. Disvāti taṃ vijahituṃ asakkonto sakaladivasaṃ tattheva hutvā sāyanhasamaye rājaputtaṃ āgataṃ disvā palāyituṃ ‘‘vehāyasaṃ gamissa’’nti uppatanākāraṃ karonto patitvā mahaṇṇave sīdati. Isiṃ disvāti anubandhamāno gantvā passitvā. Anukampāyāti sacāyaṃ bhūmiyā āgato abhavissa, palāyitvā araññaṃ paviseyya, ākāsena āgato bhavissati, tasmā samudde patitopi uppatanākārameva karotīti anukampaṃ uppādetvā tasseva anukampāya abhāsatha. Tāsaṃ pana gāthānaṃ attho tikanipāte vuttoyeva. Nibbidā ahūti kāmesu nibbedo jāto. Porāṇakaṃ magganti pubbe adhigataṃ jhānavisesaṃ. Pabbajitvānāti taṃ itthiṃ manussāvāsaṃ netvā nivattitvā araññe isipabbajjaṃ pabbajitvā kāmarāgaṃ virājayi, virājetvā brahmalokūpago ahosīti.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತುಗಾಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವಿಸುದ್ಧಸತ್ತಾಪಿ ಸಂಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಕ್ಕಣ್ಠಿತಭಿಕ್ಖು ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ। ತದಾ ಅನಿತ್ಥಿಗನ್ಧಕುಮಾರೋ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘evaṃ, bhikkhave, mātugāmaṃ paṭicca visuddhasattāpi saṃkilissantī’’ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne ukkaṇṭhitabhikkhu arahattaṃ patto. Tadā anitthigandhakumāro ahameva ahosinti.
ಮಹಾಪಲೋಭನಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಏಕಾದಸಮಾ।
Mahāpalobhanajātakavaṇṇanā ekādasamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೫೦೭. ಮಹಾಪಲೋಭನಜಾತಕಂ • 507. Mahāpalobhanajātakaṃ
