| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೫೪೫] ೮. ಮಹಾನಾರದಕಸ್ಸಪಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[545] 8. Mahānāradakassapajātakavaṇṇanā
ಅಹು ರಾಜಾ ವಿದೇಹಾನನ್ತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಲಟ್ಠಿವನುಯ್ಯಾನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪದಮನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಯದಾ ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪಾದಯೋ ಜಟಿಲೇ ದಮೇತ್ವಾ ಮಗಧರಾಜಸ್ಸ ಪಟಿಸ್ಸವಂ ಲೋಚೇತುಂ ಪುರಾಣಜಟಿಲಸಹಸ್ಸಪರಿವುತೋ ಲಟ್ಠಿವನುಯ್ಯಾನಂ ಅಗಮಾಸಿ। ತದಾ ದ್ವಾದಸನಹುತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಮಗಧರಞ್ಞೋ ಪರಿಸನ್ತರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಂ ವಿತಕ್ಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ಮಹಾಸಮಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರತಿ, ಉದಾಹು ಮಹಾಸಮಣೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೇ’’ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇಸಂ ದ್ವಾದಸನಹುತಾನಂ ಚೇತಸಾ ಚೇತೋಪರಿವಿತಕ್ಕಮಞ್ಞಾಯ ‘‘ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತಭಾವಂ ಜಾನಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Ahurājā videhānanti idaṃ satthā laṭṭhivanuyyāne viharanto uruvelakassapadamanaṃ ārabbha kathesi. Yadā hi satthā pavattitavaradhammacakko uruvelakassapādayo jaṭile dametvā magadharājassa paṭissavaṃ locetuṃ purāṇajaṭilasahassaparivuto laṭṭhivanuyyānaṃ agamāsi. Tadā dvādasanahutāya parisāya saddhiṃ āgantvā dasabalaṃ vanditvā nisinnassa magadharañño parisantare brāhmaṇagahapatikānaṃ vitakko uppajji ‘‘kiṃ nu kho uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carati, udāhu mahāsamaṇo uruvelakassape’’ti. Atha kho bhagavā tesaṃ dvādasanahutānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya ‘‘kassapassa mama santike pabbajitabhāvaṃ jānāpessāmī’’ti imaṃ gāthamāha –
‘‘ಕಿಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ಉರುವೇಲವಾಸಿ, ಪಹಾಸಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಕಿಸಕೋವದಾನೋ।
‘‘Kimeva disvā uruvelavāsi, pahāsi aggiṃ kisakovadāno;
ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ಕಸ್ಸಪ ಏತಮತ್ಥಂ, ಕಥಂ ಪಹೀನಂ ತವ ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತ’’ನ್ತಿ॥ (ಮಹಾವ॰ ೫೫)।
Pucchāmi taṃ kassapa etamatthaṃ, kathaṃ pahīnaṃ tava aggihutta’’nti. (mahāva. 55);
ಥೇರೋಪಿ ಭಗವತೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ –
Theropi bhagavato adhippāyaṃ viditvā –
‘‘ರೂಪೇ ಚ ಸದ್ದೇ ಚ ಅಥೋ ರಸೇ ಚ, ಕಾಮಿತ್ಥಿಯೋ ಚಾಭಿವದನ್ತಿ ಯಞ್ಞಾ।
‘‘Rūpe ca sadde ca atho rase ca, kāmitthiyo cābhivadanti yaññā;
ಏತಂ ಮಲನ್ತಿ ಉಪಧೀಸು ಞತ್ವಾ, ತಸ್ಮಾ ನ ಯಿಟ್ಠೇ ನ ಹುತೇ ಅರಞ್ಜಿ’’ನ್ತಿ॥ (ಮಹಾವ॰ ೫೫)। –
Etaṃ malanti upadhīsu ñatvā, tasmā na yiṭṭhe na hute arañji’’nti. (mahāva. 55); –
ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾವಕಭಾವಂ ಪಕಾಸನತ್ಥಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಾದಪಿಟ್ಠೇ ಸೀಸಂ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ, ಸಾವಕೋಹಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏಕತಾಲಂ ದ್ವಿತಾಲಂ ತಿತಾಲನ್ತಿ ಯಾವ ಸತ್ತತಾಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಓರುಯ್ಹ ತಥಾಗತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ತಂ ಪಾಟಿಹಾರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಜನೋ ‘‘ಅಹೋ ಮಹಾನುಭಾವೋ ಬುದ್ಧೋ, ಏವಂ ಥಾಮಗತದಿಟ್ಠಿಕೋ ನಾಮ ಅತ್ತಾನಂ ‘ಅರಹಾ’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋಪಿ ದಿಟ್ಠಿಜಾಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ತಥಾಗತೇನ ದಮಿತೋ’’ತಿ ಸತ್ಥು ಗುಣಕಥಞ್ಞೇವ ಕಥೇಸಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅನಚ್ಛರಿಯಂ ಇದಾನಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಪ್ಪತ್ತೇನ ಮಯಾ ಇಮಸ್ಸ ದಮನಂ, ಸ್ವಾಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಸರಾಗಕಾಲೇಪಿ ನಾರದೋ ನಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹುತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಜಾಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಇಮಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಮಕಾಸಿ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ತಾಯ ಪರಿಸಾಯ ಯಾಚಿತೋ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Imaṃ gāthaṃ vatvā attano sāvakabhāvaṃ pakāsanatthaṃ tathāgatassa pādapiṭṭhe sīsaṃ ṭhapetvā ‘‘satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī’’ti vatvā ekatālaṃ dvitālaṃ titālanti yāva sattatālappamāṇaṃ sattakkhattuṃ vehāsaṃ abbhuggantvā oruyha tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājano ‘‘aho mahānubhāvo buddho, evaṃ thāmagatadiṭṭhiko nāma attānaṃ ‘arahā’ti maññamāno uruvelakassapopi diṭṭhijālaṃ bhinditvā tathāgatena damito’’ti satthu guṇakathaññeva kathesi. Taṃ sutvā satthā ‘‘anacchariyaṃ idāni sabbaññutappattena mayā imassa damanaṃ, svāhaṃ pubbe sarāgakālepi nārado nāma brahmā hutvā imassa diṭṭhijālaṃ bhinditvā imaṃ nibbisevanamakāsi’’nti vatvā tāya parisāya yācito atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ವಿದೇಹರಟ್ಠೇ ಮಿಥಿಲಾಯಂ ಅಙ್ಗತಿ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಸಿ ಧಮ್ಮಿಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ। ತಸ್ಸ ರುಚಾ ನಾಮ ಧೀತಾ ಅಹೋಸಿ ಅಭಿರೂಪಾ ದಸ್ಸನೀಯಾ ಪಾಸಾದಿಕಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪತ್ಥಿತಪತ್ಥನಾ ಮಹಾಪುಞ್ಞಾ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ। ಸೇಸಾ ಪನಸ್ಸ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ವಞ್ಝಾ ಅಹೇಸುಂ। ತಸ್ಸ ಸಾ ಧೀತಾ ಪಿಯಾ ಅಹೋಸಿ ಮನಾಪಾ। ಸೋ ತಸ್ಸಾ ನಾನಾಪುಪ್ಫಪೂರೇ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಪುಪ್ಫಸಮುಗ್ಗೇ ಅನಗ್ಘಾನಿ ಸುಖುಮಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಚ ‘‘ಇಮೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಅಲಙ್ಕರೋತೂ’’ತಿ ದೇವಸಿಕಂ ಪಹಿಣಿ। ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಸ್ಸ ಪನ ಪಮಾಣಂ ನತ್ಥಿ। ಅನ್ವಡ್ಢಮಾಸಂ ‘‘ದಾನಂ ದೇತೂ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಪೇಸೇಸಿ। ತಸ್ಸ ಖೋ ಪನ ವಿಜಯೋ ಚ ಸುನಾಮೋ ಚ ಅಲಾತೋ ಚಾತಿ ತಯೋ ಅಮಚ್ಚಾ ಅಹೇಸುಂ। ಸೋ ಕೋಮುದಿಯಾ ಚಾತುಮಾಸಿನಿಯಾ ಛಣೇ ಪವತ್ತಮಾನೇ ದೇವನಗರಂ ವಿಯ ನಗರೇ ಚ ಅನ್ತೇಪುರೇ ಚ ಅಲಙ್ಕತೇ ಸುನ್ಹಾತೋ ಸುವಿಲಿತ್ತೋ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರಪ್ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಭುತ್ತಸಾಯಮಾಸೋ ವಿವಟಸೀಹಪಞ್ಜರೇ ಮಹಾತಲೇ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತೋ ವಿಸುದ್ಧಂ ಗಗನತಲಂ ಅಭಿಲಙ್ಘಮಾನಂ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ರಮಣೀಯಾ ವತ ಭೋ ದೋಸಿನಾ ರತ್ತಿ, ಕಾಯ ನು ಖೋ ಅಜ್ಜ ರತಿಯಾ ಅಭಿರಮೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ aṅgati nāma rājā rajjaṃ kāresi dhammiko dhammarājā. Tassa rucā nāma dhītā ahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā kappasatasahassaṃ patthitapatthanā mahāpuññā aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattā. Sesā panassa soḷasasahassā itthiyo vañjhā ahesuṃ. Tassa sā dhītā piyā ahosi manāpā. So tassā nānāpupphapūre pañcavīsatipupphasamugge anagghāni sukhumāni vatthāni ca ‘‘imehi attānaṃ alaṅkarotū’’ti devasikaṃ pahiṇi. Khādanīyabhojanīyassa pana pamāṇaṃ natthi. Anvaḍḍhamāsaṃ ‘‘dānaṃ detū’’ti sahassaṃ sahassaṃ pesesi. Tassa kho pana vijayo ca sunāmo ca alāto cāti tayo amaccā ahesuṃ. So komudiyā cātumāsiniyā chaṇe pavattamāne devanagaraṃ viya nagare ca antepure ca alaṅkate sunhāto suvilitto sabbālaṅkārappaṭimaṇḍito bhuttasāyamāso vivaṭasīhapañjare mahātale amaccagaṇaparivuto visuddhaṃ gaganatalaṃ abhilaṅghamānaṃ candamaṇḍalaṃ disvā ‘‘ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kāya nu kho ajja ratiyā abhirameyyāmā’’ti amacce pucchi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೧೫೩.
1153.
‘‘ಅಹು ರಾಜಾ ವಿದೇಹಾನಂ, ಅಙ್ಗತಿ ನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ।
‘‘Ahu rājā videhānaṃ, aṅgati nāma khattiyo;
ಪಹೂತಯೋಗ್ಗೋ ಧನಿಮಾ, ಅನನ್ತಬಲಪೋರಿಸೋ॥
Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.
೧೧೫೪.
1154.
‘‘ಸೋ ಚ ಪನ್ನರಸಿಂ ರತ್ತಿಂ, ಪುರಿಮಯಾಮೇ ಅನಾಗತೇ।
‘‘So ca pannarasiṃ rattiṃ, purimayāme anāgate;
ಚಾತುಮಾಸಾ ಕೋಮುದಿಯಾ, ಅಮಚ್ಚೇ ಸನ್ನಿಪಾತಯಿ॥
Cātumāsā komudiyā, amacce sannipātayi.
೧೧೫೫.
1155.
‘‘ಪಣ್ಡಿತೇ ಸುತಸಮ್ಪನ್ನೇ, ಮ್ಹಿತಪುಬ್ಬೇ ವಿಚಕ್ಖಣೇ।
‘‘Paṇḍite sutasampanne, mhitapubbe vicakkhaṇe;
ವಿಜಯಞ್ಚ ಸುನಾಮಞ್ಚ, ಸೇನಾಪತಿಂ ಅಲಾತಕಂ॥
Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.
೧೧೫೬.
1156.
‘‘ತಮನುಪುಚ್ಛಿ ವೇದೇಹೋ, ಪಚ್ಚೇಕಂ ಬ್ರೂಥ ಸಂ ರುಚಿಂ।
‘‘Tamanupucchi vedeho, paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ;
ಚಾತುಮಾಸಾ ಕೋಮುದಜ್ಜ, ಜುಣ್ಹಂ ಬ್ಯಪಹತಂ ತಮಂ।
Cātumāsā komudajja, juṇhaṃ byapahataṃ tamaṃ;
ಕಾಯಜ್ಜ ರತಿಯಾ ರತ್ತಿಂ, ವಿಹರೇಮು ಇಮಂ ಉತು’’ನ್ತಿ॥
Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utu’’nti.
ತತ್ಥ ಪಹೂತಯೋಗ್ಗೋತಿ ಬಹುಕೇನ ಹತ್ಥಿಯೋಗ್ಗಾದಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಅನನ್ತಬಲಪೋರಿಸೋತಿ ಅನನ್ತಬಲಕಾಯೋ। ಅನಾಗತೇತಿ ಪರಿಯೋಸಾನಂ ಅಪ್ಪತ್ತೇ, ಅನತಿಕ್ಕನ್ತೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಚಾತುಮಾಸಾತಿ ಚತುನ್ನಂ ವಸ್ಸಿಕಮಾಸಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮದಿವಸಭೂತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ। ಕೋಮುದಿಯಾತಿ ಫುಲ್ಲಕುಮುದಾಯ। ಮ್ಹಿತಪುಬ್ಬೇತಿ ಪಠಮಂ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಕಥನಸೀಲೇ। ತಮನುಪುಚ್ಛೀತಿ ತಂ ತೇಸು ಅಮಚ್ಚೇಸು ಏಕೇಕಂ ಅಮಚ್ಚಂ ಅನುಪುಚ್ಛಿ। ಪಚ್ಚೇಕಂ ಬ್ರೂಥ ಸಂ ರುಚಿನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ರುಚಿಂ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಮಯ್ಹಂ ಕಥೇಥ। ಕೋಮುದಜ್ಜಾತಿ ಕೋಮುದೀ ಅಜ್ಜ। ಜುಣ್ಹನ್ತಿ ಜುಣ್ಹಾಯ ನಿಸ್ಸಯಭೂತಂ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ। ಬ್ಯಪಹತಂ ತಮನ್ತಿ ತೇನ ಸಬ್ಬಂ ಅನ್ಧಕಾರಂ ವಿಹತಂ। ಉತುನ್ತಿ ಅಜ್ಜ ರತ್ತಿಂ ಇಮಂ ಏವರೂಪಂ ಉತುಂ ಕಾಯರತಿಯಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾಮಾತಿ।
Tattha pahūtayoggoti bahukena hatthiyoggādinā samannāgato. Anantabalaporisoti anantabalakāyo. Anāgateti pariyosānaṃ appatte, anatikkanteti attho. Cātumāsāti catunnaṃ vassikamāsānaṃ pacchimadivasabhūtāya rattiyā. Komudiyāti phullakumudāya. Mhitapubbeti paṭhamaṃ sitaṃ katvā pacchā kathanasīle. Tamanupucchīti taṃ tesu amaccesu ekekaṃ amaccaṃ anupucchi. Paccekaṃ brūtha saṃ rucinti sabbepi tumhe attano attano ajjhāsayānurūpaṃ ruciṃ paccekaṃ mayhaṃ kathetha. Komudajjāti komudī ajja. Juṇhanti juṇhāya nissayabhūtaṃ candamaṇḍalaṃ abbhuggacchati. Byapahataṃ tamanti tena sabbaṃ andhakāraṃ vihataṃ. Utunti ajja rattiṃ imaṃ evarūpaṃ utuṃ kāyaratiyā vihareyyāmāti.
ಇತಿ ರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚೇ ಪುಚ್ಛಿ। ತೇನ ತೇ ಪುಚ್ಛಿತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಅಜ್ಝಾಸಯಾನುರೂಪಂ ಕಥಂ ಕಥಯಿಂಸು। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Iti rājā amacce pucchi. Tena te pucchitā attano attano ajjhāsayānurūpaṃ kathaṃ kathayiṃsu. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೧೫೭.
1157.
‘‘ತತೋ ಸೇನಾಪತಿ ರಞ್ಞೋ, ಅಲಾತೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi;
‘ಹಟ್ಠಂ ಯೋಗ್ಗಂ ಬಲಂ ಸಬ್ಬಂ, ಸೇನಂ ಸನ್ನಾಹಯಾಮಸೇ॥
‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.
೧೧೫೮.
1158.
‘ನಿಯ್ಯಾಮ ದೇವ ಯುದ್ಧಾಯ, ಅನನ್ತಬಲಪೋರಿಸಾ।
‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā;
ಯೇ ತೇ ವಸಂ ನ ಆಯನ್ತಿ, ವಸಂ ಉಪನಯಾಮಸೇ।
Ye te vasaṃ na āyanti, vasaṃ upanayāmase;
ಏಸಾ ಮಯ್ಹಂ ಸಕಾ ದಿಟ್ಠಿ, ಅಜಿತಂ ಓಜಿನಾಮಸೇ’॥
Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase’.
೧೧೫೯.
1159.
ಅಲಾತಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಸುನಾಮೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
Alātassa vaco sutvā, sunāmo etadabravi;
‘ಸಬ್ಬೇ ತುಯ್ಹಂ ಮಹಾರಾಜ, ಅಮಿತ್ತಾ ವಸಮಾಗತಾ॥
‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.
೧೧೬೦.
1160.
‘ನಿಕ್ಖಿತ್ತಸತ್ಥಾ ಪಚ್ಚತ್ಥಾ, ನಿವಾತಮನುವತ್ತರೇ।
‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare;
ಉತ್ತಮೋ ಉಸ್ಸವೋ ಅಜ್ಜ, ನ ಯುದ್ಧಂ ಮಮ ರುಚ್ಚತಿ॥
Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.
೧೧೬೧.
1161.
‘ಅನ್ನಪಾನಞ್ಚ ಖಜ್ಜಞ್ಚ, ಖಿಪ್ಪಂ ಅಭಿಹರನ್ತು ತೇ।
‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te;
ರಮಸ್ಸು ದೇವ ಕಾಮೇಹಿ, ನಚ್ಚಗೀತೇ ಸುವಾದಿತೇ’॥
Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’.
೧೧೬೨.
1162.
ಸುನಾಮಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ವಿಜಯೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi;
‘ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಾ ಮಹಾರಾಜ, ನಿಚ್ಚಂ ತವ ಮುಪಟ್ಠಿತಾ॥
‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.
೧೧೬೩.
1163.
‘ನ ಹೇತೇ ದುಲ್ಲಭಾ ದೇವ, ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಮೋದಿತುಂ।
‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ;
ಸದಾಪಿ ಕಾಮಾ ಸುಲಭಾ, ನೇತಂ ಚಿತ್ತಮತಂ ಮಮ॥
Sadāpi kāmā sulabhā, netaṃ cittamataṃ mama.
೧೧೬೪.
1164.
‘ಸಮಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾಪಿ, ಉಪಾಸೇಮು ಬಹುಸ್ಸುತಂ।
‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
ಯೋ ನಜ್ಜ ವಿನಯೇ ಕಙ್ಖಂ, ಅತ್ಥಧಮ್ಮವಿದೂ ಇಸೇ’॥
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’.
೧೧೬೫.
1165.
ವಿಜಯಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ರಾಜಾ ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವಿ।
Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘ಯಥಾ ವಿಜಯೋ ಭಣತಿ, ಮಯ್ಹಮ್ಪೇತಂವ ರುಚ್ಚತಿ।
‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati;
೧೧೬೬.
1166.
‘ಸಮಣಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾಪಿ, ಉಪಾಸೇಮು ಬಹುಸ್ಸುತಂ।
‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ;
ಯೋ ನಜ್ಜ ವಿನಯೇ ಕಙ್ಖಂ, ಅತ್ಥಧಮ್ಮವಿದೂ ಇಸೇ॥
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.
೧೧೬೭.
1167.
‘ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾ ಕರೋಥ ಮತಿಂ, ಕಂ ಉಪಾಸೇಮು ಪಣ್ಡಿತಂ।
‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ;
ಯೋ ನಜ್ಜ ವಿನಯೇ ಕಙ್ಖಂ, ಅತ್ಥಧಮ್ಮವಿದೂ ಇಸೇ’॥
Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’.
೧೧೬೮.
1168.
ವೇದೇಹಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಅಲಾತೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘ಅತ್ಥಾಯಂ ಮಿಗದಾಯಸ್ಮಿಂ, ಅಚೇಲೋ ಧೀರಸಮ್ಮತೋ॥
‘Atthāyaṃ migadāyasmiṃ, acelo dhīrasammato.
೧೧೬೯.
1169.
‘ಗುಣೋ ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತಾಯಂ, ಸುತೋ ಚಿತ್ರಕಥೀ ಗಣೀ।
‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī;
ತಂ ದೇವ ಪಯಿರುಪಾಸೇಮು, ಸೋ ನೋ ಕಙ್ಖಂ ವಿನೇಸ್ಸತಿ’॥
Taṃ deva payirupāsemu, so no kaṅkhaṃ vinessati’.
೧೧೭೦.
1170.
‘‘ಅಲಾತಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ರಾಜಾ ಚೋದೇಸಿ ಸಾರಥಿಂ।
‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ;
ಮಿಗದಾಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮ, ಯುತ್ತಂ ಯಾನಂ ಇಧಾ ನಯಾ’’ತಿ॥
Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhā nayā’’ti.
ತತ್ಥ ಹಟ್ಠನ್ತಿ ತುಟ್ಠಪಹಟ್ಠಂ। ಓಜಿನಾಮಸೇತಿ ಯಂ ನೋ ಅಜಿತಂ, ತಂ ಜಿನಾಮ। ಏಸೋ ಮಮ ಅಜ್ಝಾಸಯೋತಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ನೇವ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿ, ನಾಭಿನನ್ದಿ। ಏತದಬ್ರವೀತಿ ರಾಜಾನಂ ಅಲಾತಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನಭಿನನ್ದನ್ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ನಾಯಂ ಯುದ್ಧಜ್ಝಾಸಯೋ, ಅಹಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಕಾಮಗುಣಾಭಿರತಿಂ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ತುಯ್ಹ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಂ ಅಬ್ರವಿ।
Tattha haṭṭhanti tuṭṭhapahaṭṭhaṃ. Ojināmaseti yaṃ no ajitaṃ, taṃ jināma. Eso mama ajjhāsayoti. Rājā tassa kathaṃ neva paṭikkosi, nābhinandi. Etadabravīti rājānaṃ alātassa vacanaṃ anabhinandantaṃ appaṭikkosantaṃ disvā ‘‘nāyaṃ yuddhajjhāsayo, ahamassa cittaṃ gaṇhanto kāmaguṇābhiratiṃ vaṇṇayissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘sabbe tuyha’’ntiādivacanaṃ abravi.
ವಿಜಯೋ ಏತದಬ್ರವೀತಿ ರಾಜಾ ಸುನಾಮಸ್ಸಪಿ ವಚನಂ ನಾಭಿನನ್ದಿ, ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿ। ತತೋ ವಿಜಯೋ ‘‘ಅಯಂ ರಾಜಾ ಇಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಣ್ಹೀಯೇವ ಠಿತೋ, ಪಣ್ಡಿತಾ ನಾಮ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಸೋಣ್ಡಾ ಹೋನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಮಸ್ಸ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮಾ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅಬ್ರವಿ। ತತ್ಥ ತವ ಮುಪಟ್ಠಿತಾತಿ ತವ ಉಪಟ್ಠಿತಾ। ಮೋದಿತುನ್ತಿ ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಮೋದಿತುಂ ಅಭಿರಮಿತುಂ ಇಚ್ಛಾಯ ಸತಿ ನ ಹಿ ಏತೇ ಕಾಮಾ ದುಲ್ಲಭಾ। ನೇತಂ ಚಿತ್ತಮತಂ ಮಮಾತಿ ಏತಂ ತವ ಕಾಮೇಹಿ ಅಭಿರಮಣಂ ಮಮ ಚಿತ್ತಮತಂ ನ ಹೋತಿ, ನ ಮೇ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ಪಕ್ಖನ್ದತಿ। ಯೋ ನಜ್ಜಾತಿ ಯೋ ನೋ ಅಜ್ಜ। ಅತ್ಥಧಮ್ಮವಿದೂತಿ ಪಾಳಿಅತ್ಥಞ್ಚೇವ ಪಾಳಿಧಮ್ಮಞ್ಚ ಜಾನನ್ತೋ। ಇಸೇತಿ ಇಸಿ ಏಸಿತಗುಣೋ।
Vijayoetadabravīti rājā sunāmassapi vacanaṃ nābhinandi, na paṭikkosi. Tato vijayo ‘‘ayaṃ rājā imesaṃ dvinnampi vacanaṃ sutvā tuṇhīyeva ṭhito, paṇḍitā nāma dhammassavanasoṇḍā honti, dhammassavanamassa vaṇṇayissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘sabbe kāmā’’tiādivacanaṃ abravi. Tattha tavamupaṭṭhitāti tava upaṭṭhitā. Moditunti tava kāmehi modituṃ abhiramituṃ icchāya sati na hi ete kāmā dullabhā. Netaṃ cittamataṃ mamāti etaṃ tava kāmehi abhiramaṇaṃ mama cittamataṃ na hoti, na me ettha cittaṃ pakkhandati. Yo najjāti yo no ajja. Atthadhammavidūti pāḷiatthañceva pāḷidhammañca jānanto. Iseti isi esitaguṇo.
ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವೀತಿ ಅಙ್ಗತಿ ಅಬ್ರವಿ। ಮಯ್ಹಮ್ಪೇತಂವ ರುಚ್ಚತೀತಿ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಏತಞ್ಞೇವ ರುಚ್ಚತಿ। ಸಬ್ಬೇವ ಸನ್ತಾತಿ ಸಬ್ಬೇವ ತುಮ್ಹೇ ಇಧ ವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಮತಿಂ ಕರೋಥ ಚಿನ್ತೇಥ। ಅಲಾತೋ ಏತದಬ್ರವೀತಿ ರಞ್ಞೋ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅಲಾತೋ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ಕುಲೂಪಕೋ ಗುಣೋ ನಾಮ ಆಜೀವಕೋ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇ ವಸತಿ, ತಂ ಪಸಂಸಿತ್ವಾ ರಾಜಕುಲೂಪಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ಅತ್ಥಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಂ ಅಬ್ರವಿ। ತತ್ಥ ಧೀರಸಮ್ಮತೋತಿ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಸಮ್ಮತೋ। ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತಾಯನ್ತಿ ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತೋ ಅಯಂ। ಸುತೋತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋ। ಗಣೀತಿ ಗಣಸತ್ಥಾ। ಚೋದೇಸೀತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ।
Aṅgati mabravīti aṅgati abravi. Mayhampetaṃva ruccatīti mayhampi etaññeva ruccati. Sabbeva santāti sabbeva tumhe idha vijjamānā matiṃ karotha cintetha. Alāto etadabravīti rañño kathaṃ sutvā alāto ‘‘ayaṃ mama kulūpako guṇo nāma ājīvako rājuyyāne vasati, taṃ pasaṃsitvā rājakulūpakaṃ karissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘atthāya’’ntiādivacanaṃ abravi. Tattha dhīrasammatoti paṇḍitoti sammato. Kassapagottāyanti kassapagotto ayaṃ. Sutoti bahussuto. Gaṇīti gaṇasatthā. Codesīti āṇāpesi.
ರಞ್ಞೋ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾರಥಿನೋ ತಥಾ ಕರಿಂಸು। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Rañño taṃ kathaṃ sutvā sārathino tathā kariṃsu. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೧೭೧.
1171.
‘‘ತಸ್ಸ ಯಾನಂ ಅಯೋಜೇಸುಂ, ದನ್ತಂ ರೂಪಿಯಪಕ್ಖರಂ।
‘‘Tassa yānaṃ ayojesuṃ, dantaṃ rūpiyapakkharaṃ;
ಸುಕ್ಕಮಟ್ಠಪರಿವಾರಂ, ಪಣ್ಡರಂ ದೋಸಿನಾ ಮುಖಂ॥
Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosinā mukhaṃ.
೧೧೭೨.
1172.
‘‘ತತ್ರಾಸುಂ ಕುಮುದಾಯುತ್ತಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಿನ್ಧವಾ ಹಯಾ।
‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā;
ಅನಿಲೂಪಮಸಮುಪ್ಪಾತಾ, ಸುದನ್ತಾ ಸೋಣ್ಣಮಾಲಿನೋ॥
Anilūpamasamuppātā, sudantā soṇṇamālino.
೧೧೭೩.
1173.
‘‘ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಸೇತರಥೋ, ಸೇತಸ್ಸಾ ಸೇತಬೀಜನೀ।
‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī;
ವೇದೇಹೋ ಸಹಮಚ್ಚೇಹಿ, ನಿಯ್ಯಂ ಚನ್ದೋವ ಸೋಭತಿ॥
Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.
೧೧೭೪.
1174.
‘‘ತಮನುಯಾಯಿಂಸು ಬಹವೋ, ಇನ್ದಿಖಗ್ಗಧರಾ ಬಲೀ।
‘‘Tamanuyāyiṃsu bahavo, indikhaggadharā balī;
ಅಸ್ಸಪಿಟ್ಠಿಗತಾ ವೀರಾ, ನರಾ ನರವರಾಧಿಪಂ॥
Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.
೧೧೭೫.
1175.
‘‘ಸೋ ಮುಹುತ್ತಂವ ಯಾಯಿತ್ವಾ, ಯಾನಾ ಓರುಯ್ಹ ಖತ್ತಿಯೋ।
‘‘So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo;
ವೇದೇಹೋ ಸಹಮಚ್ಚೇಹಿ, ಪತ್ತೀ ಗುಣಮುಪಾಗಮಿ॥
Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
೧೧೭೬.
1176.
‘‘ಯೇಪಿ ತತ್ಥ ತದಾ ಆಸುಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಬ್ಭಾ ಸಮಾಗತಾ।
‘‘Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā;
ನ ತೇ ಅಪನಯೀ ರಾಜಾ, ಅಕತಂ ಭೂಮಿಮಾಗತೇ’’ತಿ॥
Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate’’ti.
ತತ್ಥ ತಸ್ಸ ಯಾನನ್ತಿ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ರಥಂ ಯೋಜಯಿಂಸು। ದನ್ತನ್ತಿ ದನ್ತಮಯಂ। ರೂಪಿಯಪಕ್ಖರನ್ತಿ ರಜತಮಯಉಪಕ್ಖರಂ। ಸುಕ್ಕಮಟ್ಠಪರಿವಾರನ್ತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಾಫರುಸಪರಿವಾರಂ। ದೋಸಿನಾ ಮುಖನ್ತಿ ವಿಗತದೋಸಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಮುಖಂ ವಿಯ, ಚನ್ದಸದಿಸನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ರಾಸುನ್ತಿ ತತ್ರ ಅಹೇಸುಂ। ಕುಮುದಾತಿ ಕುಮುದವಣ್ಣಾ। ಸಿನ್ಧವಾತಿ ಸಿನ್ಧವಜಾತಿಕಾ। ಅನಿಲೂಪಮಸಮುಪ್ಪಾತಾತಿ ವಾತಸದಿಸವೇಗಾ। ಸೇತಚ್ಛತ್ತನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರಥೇ ಸಮುಸ್ಸಾಪಿತಂ ಛತ್ತಮ್ಪಿ ಸೇತಂ ಅಹೋಸಿ। ಸೇತರಥೋತಿ ಸೋಪಿ ರಥೋ ಸೇತೋಯೇವ। ಸೇತಸ್ಸಾತಿ ಅಸ್ಸಾಪಿ ಸೇತಾ। ಸೇತಬೀಜನೀತಿ ಬೀಜನೀಪಿ ಸೇತಾ। ನಿಯ್ಯನ್ತಿ ತೇನ ರಥೇನ ನಿಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತೋ ವೇದೇಹರಾಜಾ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ಸೋಭತಿ।
Tattha tassa yānanti tassa rañño rathaṃ yojayiṃsu. Dantanti dantamayaṃ. Rūpiyapakkharanti rajatamayaupakkharaṃ. Sukkamaṭṭhaparivāranti parisuddhāpharusaparivāraṃ. Dosinā mukhanti vigatadosāya rattiyā mukhaṃ viya, candasadisanti attho. Tatrāsunti tatra ahesuṃ. Kumudāti kumudavaṇṇā. Sindhavāti sindhavajātikā. Anilūpamasamuppātāti vātasadisavegā. Setacchattanti tasmiṃ rathe samussāpitaṃ chattampi setaṃ ahosi. Setarathoti sopi ratho setoyeva. Setassāti assāpi setā. Setabījanīti bījanīpi setā. Niyyanti tena rathena niggacchanto amaccagaṇaparivuto vedeharājā cando viya sobhati.
ನರವರಾಧಿಪನ್ತಿ ನರವರಾನಂ ಅಧಿಪತಿಂ ರಾಜಾಧಿರಾಜಾನಂ। ಸೋ ಮುಹುತ್ತಂವ ಯಾಯಿತ್ವಾತಿ ಸೋ ರಾಜಾ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ। ಪತ್ತೀ ಗುಣಮುಪಾಗಮೀತಿ ಪತ್ತಿಕೋವ ಗುಣಂ ಆಜೀವಕಂ ಉಪಾಗಮಿ। ಯೇಪಿ ತತ್ಥ ತದಾ ಆಸುನ್ತಿ ಯೇಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಯ್ಯಾನೇ ತದಾ ಪುರೇತರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಆಜೀವಕಂ ಪಯಿರುಪಾಸಮಾನಾ ನಿಸಿನ್ನಾ ಅಹೇಸುಂ। ನ ತೇ ಅಪನಯೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಮೇವ ದೋಸೋ, ಯೇ ಮಯಂ ಪಚ್ಛಾ ಅಗಮಿಮ್ಹಾ, ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಚಿನ್ತಯಿತ್ಥಾತಿ ತೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಚ ಇಬ್ಭೇ ಚ ರಞ್ಞೋಯೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಅಕತಂ ಅಕತೋಕಾಸಂ ಭೂಮಿಂ ಸಮಾಗತೇ ನ ಉಸ್ಸಾರಣಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅಪನಯೀತಿ।
Naravarādhipanti naravarānaṃ adhipatiṃ rājādhirājānaṃ. So muhuttaṃva yāyitvāti so rājā muhutteneva uyyānaṃ gantvā. Pattī guṇamupāgamīti pattikova guṇaṃ ājīvakaṃ upāgami. Yepi tattha tadā āsunti yepi tasmiṃ uyyāne tadā puretaraṃ gantvā taṃ ājīvakaṃ payirupāsamānā nisinnā ahesuṃ. Na te apanayīti amhākameva doso, ye mayaṃ pacchā agamimhā, tumhe mā cintayitthāti te brāhmaṇe ca ibbhe ca raññoyeva atthāya akataṃ akatokāsaṃ bhūmiṃ samāgate na ussāraṇaṃ kāretvā apanayīti.
ತಾಯ ಪನ ಓಮಿಸ್ಸಕಪರಿಸಾಯ ಪರಿವುತೋವ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಮಕಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Tāya pana omissakaparisāya parivutova ekamantaṃ nisīditvā paṭisanthāramakāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೧೭೭.
1177.
‘‘ತತೋ ಸೋ ಮುದುಕಾ ಭಿಸಿಯಾ, ಮುದುಚಿತ್ತಕಸನ್ಥತೇ।
‘‘Tato so mudukā bhisiyā, muducittakasanthate;
ಮುದುಪಚ್ಚತ್ಥತೇ ರಾಜಾ, ಏಕಮನ್ತಂ ಉಪಾವಿಸಿ॥
Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.
೧೧೭೮.
1178.
‘‘ನಿಸಜ್ಜ ರಾಜಾ ಸಮ್ಮೋದಿ, ಕಥಂ ಸಾರಣಿಯಂ ತತೋ।
‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato;
‘ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನಿಯಂ ಭನ್ತೇ, ವಾತಾನಮವಿಯಗ್ಗತಾ॥
‘Kacci yāpaniyaṃ bhante, vātānamaviyaggatā.
೧೧೭೯.
1179.
‘ಕಚ್ಚಿ ಅಕಸಿರಾ ವುತ್ತಿ, ಲಭಸಿ ಪಿಣ್ಡಯಾಪನಂ।
‘Kacci akasirā vutti, labhasi piṇḍayāpanaṃ;
ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಚಸಿ ಕಚ್ಚಿ, ಚಕ್ಖುಂ ನ ಪರಿಹಾಯತಿ’॥
Appābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’.
೧೧೮೦.
1180.
ತಂ ಗುಣೋ ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿ, ವೇದೇಹಂ ವಿನಯೇ ರತಂ।
Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ;
‘ಯಾಪನೀಯಂ ಮಹಾರಾಜ, ಸಬ್ಬಮೇತಂ ತದೂಭಯಂ॥
‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.
೧೧೮೧.
1181.
‘ಕಚ್ಚಿ ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ವೇದೇಹ, ಪಚ್ಚನ್ತಾ ನ ಬಲೀಯರೇ।
‘Kacci tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare;
ಕಚ್ಚಿ ಅರೋಗಂ ಯೋಗ್ಗಂ ತೇ, ಕಚ್ಚಿ ವಹತಿ ವಾಹನಂ।
Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ;
ಕಚ್ಚಿ ತೇ ಬ್ಯಾಧಯೋ ನತ್ಥಿ, ಸರೀರಸ್ಸುಪತಾಪಿಯಾ’॥
Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpiyā’.
೧೧೮೨.
1182.
‘‘ಪಟಿಸಮ್ಮೋದಿತೋ ರಾಜಾ, ತತೋ ಪುಚ್ಛಿ ಅನನ್ತರಾ।
‘‘Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā;
ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಞಾಯಞ್ಚ, ಧಮ್ಮಕಾಮೋ ರಥೇಸಭೋ॥
Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
೧೧೮೩.
1183.
‘ಕಥಂ ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ ಮಚ್ಚೋ, ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಕಸ್ಸಪ।
‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa;
ಕಥಂ ಚರೇ ಆಚರಿಯೇ, ಪುತ್ತದಾರೇ ಕಥಂ ಚರೇ॥
Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.
೧೧೮೪.
1184.
‘ಕಥಂ ಚರೇಯ್ಯ ವುಡ್ಢೇಸು, ಕಥಂ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ।
‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe;
ಕಥಞ್ಚ ಬಲಕಾಯಸ್ಮಿಂ, ಕಥಂ ಜನಪದೇ ಚರೇ॥
Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.
೧೧೮೫.
1185.
‘ಕಥಂ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಮಚ್ಚಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ।
‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti suggatiṃ;
ಕಥಞ್ಚೇಕೇ ಅಧಮ್ಮಟ್ಠಾ, ಪತನ್ತಿ ನಿರಯಂ ಅಥೋ’’’ತಿ॥
Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’’ti.
ತತ್ಥ ಮುದುಕಾ ಭಿಸಿಯಾತಿ ಮುದುಕಾಯ ಸುಖಸಮ್ಫಸ್ಸಾಯ ಭಿಸಿಯಾ। ಮುದುಚಿತ್ತಕಸನ್ಥತೇತಿ ಸುಖಸಮ್ಫಸ್ಸೇ ಚಿತ್ತತ್ಥರಣೇ। ಮುದುಪಚ್ಚತ್ಥತೇತಿ ಮುದುನಾ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇನ ಪಚ್ಚತ್ಥತೇ। ಸಮ್ಮೋದೀತಿ ಆಜೀವಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸಿ। ತತೋತಿ ತತೋ ನಿಸಜ್ಜನತೋ ಅನನ್ತರಮೇವ ಸಾರಣೀಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಕಚ್ಚಿ ಯಾಪನಿಯನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಭನ್ತೇ, ಸರೀರಂ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಯಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕಾ। ವಾತಾನಮವಿಯಗ್ಗತಾತಿ ಕಚ್ಚಿ ತೇ ಸರೀರೇ ಧಾತುಯೋ ಸಮಪ್ಪವತ್ತಾ, ವಾತಾನಂ ಬ್ಯಗ್ಗತಾ ನತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಗ್ಗವಗ್ಗಾ ಹುತ್ವಾ ವಾತಾ ನ ಬಾಧಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha mudukā bhisiyāti mudukāya sukhasamphassāya bhisiyā. Muducittakasanthateti sukhasamphasse cittattharaṇe. Mudupaccatthateti mudunā paccattharaṇena paccatthate. Sammodīti ājīvakena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ kathesi. Tatoti tato nisajjanato anantarameva sāraṇīyaṃ kathaṃ kathesīti attho. Tattha kacci yāpaniyanti kacci te, bhante, sarīraṃ paccayehi yāpetuṃ sakkā. Vātānamaviyaggatāti kacci te sarīre dhātuyo samappavattā, vātānaṃ byaggatā natthi, tattha tattha vaggavaggā hutvā vātā na bādhayantīti attho.
ಅಕಸಿರಾತಿ ನಿದ್ದುಕ್ಖಾ। ವುತ್ತೀತಿ ಜೀವಿತವುತ್ತಿ। ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋತಿ ಇರಿಯಾಪಥಭಞ್ಜಕೇನಾಬಾಧೇನ ವಿರಹಿತೋ । ಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಕಚ್ಚಿ ತೇ ಚಕ್ಖುಆದೀನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ನ ಪರಿಹಾಯನ್ತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ। ಪಟಿಸಮ್ಮೋದೀತಿ ಸಮ್ಮೋದನೀಯಕಥಾಯ ಪಟಿಕಥೇಸಿ। ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಮೇತನ್ತಿ ಯಂ ತಯಾ ವುತ್ತಂ ವಾತಾನಮವಿಯಗ್ಗತಾದಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ತಥೇವ। ತದುಭಯನ್ತಿ ಯಮ್ಪಿ ತಯಾ ‘‘ಅಪ್ಪಾಬಾಧೋ ಚಸಿ ಕಚ್ಚಿ, ಚಕ್ಖುಂ ನ ಪರಿಹಾಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಮ್ಪಿ ಉಭಯಂ ತಥೇವ।
Akasirāti niddukkhā. Vuttīti jīvitavutti. Appābādhoti iriyāpathabhañjakenābādhena virahito . Cakkhunti kacci te cakkhuādīni indriyāni na parihāyantīti pucchati. Paṭisammodīti sammodanīyakathāya paṭikathesi. Tattha sabbametanti yaṃ tayā vuttaṃ vātānamaviyaggatādi, taṃ sabbaṃ tatheva. Tadubhayanti yampi tayā ‘‘appābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyatī’’ti vuttaṃ, tampi ubhayaṃ tatheva.
ನ ಬಲೀಯರೇತಿ ನಾಭಿಭವನ್ತಿ ನ ಕುಪ್ಪನ್ತಿ। ಅನನ್ತರಾತಿ ಪಟಿಸನ್ಥಾರತೋ ಅನನ್ತರಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ। ತತ್ಥ ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಞಾಯಞ್ಚಾತಿ ಪಾಳಿಅತ್ಥಞ್ಚ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಕಾರಣಯುತ್ತಿಞ್ಚ । ಸೋ ಹಿ ‘‘ಕಥಂ ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀಸು ಪಟಿಪತ್ತಿದೀಪಕಂ ಪಾಳಿಞ್ಚ ಪಾಳಿಅತ್ಥಞ್ಚ ಕಾರಣಯುತ್ತಿಞ್ಚ ಮೇ ಕಥೇಥಾತಿ ಇಮಂ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಞಾಯಞ್ಚ ಪುಚ್ಛತಿ। ತತ್ಥ ಕಥಞ್ಚೇಕೇ ಅಧಮ್ಮಟ್ಠಾತಿ ಏಕಚ್ಚೇ ಅಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾ ಕಥಂ ನಿರಯಞ್ಚೇವ ಅಥೋ ಸೇಸಅಪಾಯೇ ಚ ಪತನ್ತೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಬುದ್ಧಸಾವಕಮಹಾಬೋಧಿಸತ್ತೇಸು ಪುರಿಮಸ್ಸ ಪುರಿಮಸ್ಸ ಅಲಾಭೇನ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಕಂ ಮಹೇಸಕ್ಖಪಞ್ಹಂ ರಾಜಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಜಾನನ್ತಂ ನಗ್ಗಭೋಗ್ಗಂ ನಿಸ್ಸಿರಿಕಂ ಅನ್ಧಬಾಲಂ ಆಜೀವಕಂ ಪುಚ್ಛಿ।
Na balīyareti nābhibhavanti na kuppanti. Anantarāti paṭisanthārato anantarā pañhaṃ pucchi. Tattha atthaṃ dhammañca ñāyañcāti pāḷiatthañca pāḷiñca kāraṇayuttiñca . So hi ‘‘kathaṃ dhammaṃ care’’ti pucchanto mātāpituādīsu paṭipattidīpakaṃ pāḷiñca pāḷiatthañca kāraṇayuttiñca me kathethāti imaṃ atthañca dhammañca ñāyañca pucchati. Tattha kathañceke adhammaṭṭhāti ekacce adhamme ṭhitā kathaṃ nirayañceva atho sesaapāye ca patantīti sabbaññubuddhapaccekabuddhabuddhasāvakamahābodhisattesu purimassa purimassa alābhena pacchimaṃ pacchimaṃ pucchitabbakaṃ mahesakkhapañhaṃ rājā kiñci ajānantaṃ naggabhoggaṃ nissirikaṃ andhabālaṃ ājīvakaṃ pucchi.
ಸೋಪಿ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಪುಚ್ಛಾನುರೂಪಂ ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಚರನ್ತಂ ಗೋಣಂ ದಣ್ಡೇನ ಪಹರನ್ತೋ ವಿಯ ಭತ್ತಪಾತಿಯಂ ಕಚವರಂ ಖಿಪನ್ತೋ ವಿಯ ಚ ‘‘ಸುಣ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಮಿಚ್ಛಾವಾದಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Sopi evaṃ pucchito pucchānurūpaṃ byākaraṇaṃ adisvā carantaṃ goṇaṃ daṇḍena paharanto viya bhattapātiyaṃ kacavaraṃ khipanto viya ca ‘‘suṇa, mahārājā’’ti okāsaṃ kāretvā attano micchāvādaṃ paṭṭhapesi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೧೮೬.
1186.
‘‘ವೇದೇಹಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಕಸ್ಸಪೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi;
‘ಸುಣೋಹಿ ಮೇ ಮಹಾರಾಜ, ಸಚ್ಚಂ ಅವಿತಥಂ ಪದಂ॥
‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.
೧೧೮೭.
1187.
‘ನತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಚರಿತಸ್ಸ, ಫಲಂ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಂ।
‘Natthi dhammacaritassa, phalaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
ನತ್ಥಿ ದೇವ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಕೋ ತತೋ ಹಿ ಇಧಾಗತೋ॥
Natthi deva paro loko, ko tato hi idhāgato.
೧೧೮೮.
1188.
‘ನತ್ಥಿ ದೇವ ಪಿತರೋ ವಾ, ಕುತೋ ಮಾತಾ ಕುತೋ ಪಿತಾ।
‘Natthi deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā;
ನತ್ಥಿ ಆಚರಿಯೋ ನಾಮ, ಅದನ್ತಂ ಕೋ ದಮೇಸ್ಸತಿ॥
Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
೧೧೮೯.
1189.
‘ಸಮತುಲ್ಯಾನಿ ಭೂತಾನಿ, ನತ್ಥಿ ಜೇಟ್ಠಾಪಚಾಯಿಕಾ।
‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā;
ನತ್ಥಿ ಬಲಂ ವೀರಿಯಂ ವಾ, ಕುತೋ ಉಟ್ಠಾನಪೋರಿಸಂ।
Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ;
ನಿಯತಾನಿ ಹಿ ಭೂತಾನಿ, ಯಥಾ ಗೋಟವಿಸೋ ತಥಾ॥
Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
೧೧೯೦.
1190.
‘ಲದ್ಧೇಯ್ಯಂ ಲಭತೇ ಮಚ್ಚೋ, ತತ್ಥ ದಾನಫಲಂ ಕುತೋ।
‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto;
ನತ್ಥಿ ದಾನಫಲಂ ದೇವ, ಅವಸೋ ದೇವವೀರಿಯೋ॥
Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.
೧೧೯೧.
1191.
‘ಬಾಲೇಹಿ ದಾನಂ ಪಞ್ಞತ್ತಂ, ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಛಿತಂ।
‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ;
ಅವಸಾ ದೇನ್ತಿ ಧೀರಾನಂ, ಬಾಲಾ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನೋ’’’ತಿ॥
Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino’’’ti.
ತತ್ಥ ಇಧಾಗತೋತಿ ತತೋ ಪರಲೋಕತೋ ಇಧಾಗತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ನತ್ಥಿ ದೇವ ಪಿತರೋ ವಾತಿ ದೇವ, ಅಯ್ಯಕಪೇಯ್ಯಕಾದಯೋ ವಾ ನತ್ಥಿ, ತೇಸು ಅಸನ್ತೇಸು ಕುತೋ ಮಾತಾ ಕುತೋ ಪಿತಾ। ಯಥಾ ಗೋಟವಿಸೋ ತಥಾತಿ ಗೋಟವಿಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಪಚ್ಛಾಬನ್ಧೋ, ಯಥಾ ನಾವಾಯ ಪಚ್ಛಾಬನ್ಧೋ ನಾವಮೇವ ಅನುಗಚ್ಛತಿ, ತಥಾ ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ನಿಯತಮೇವ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ವದತಿ। ಅವಸೋ ದೇವವೀರಿಯೋತಿ ಏವಂ ದಾನಫಲೇ ಅಸತಿ ಯೋ ಕೋಚಿ ಬಾಲೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಅವಸೋ ಅವೀರಿಯೋ ನ ಅತ್ತನೋ ವಸೇನ ಬಲೇನ ದೇತಿ, ದಾನಫಲಂ ಪನ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಅನ್ಧಬಾಲಾನಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದೇತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಬಾಲೇಹಿ ದಾನಂ ಪಞ್ಞತ್ತನ್ತಿ ‘‘ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಅನ್ಧಬಾಲೇಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಅನುಞ್ಞಾತಂ, ತಂ ದಾನಂ ಬಾಲಾಯೇವ ದೇನ್ತಿ, ಪಣ್ಡಿತಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ।
Tattha idhāgatoti tato paralokato idhāgato nāma natthi. Natthi deva pitaro vāti deva, ayyakapeyyakādayo vā natthi, tesu asantesu kuto mātā kuto pitā. Yathā goṭavisotathāti goṭaviso vuccati pacchābandho, yathā nāvāya pacchābandho nāvameva anugacchati, tathā ime sattā niyatameva anugacchantīti vadati. Avaso devavīriyoti evaṃ dānaphale asati yo koci bālo dānaṃ deti, so avaso avīriyo na attano vasena balena deti, dānaphalaṃ pana atthīti saññāya aññesaṃ andhabālānaṃ saddahitvā detīti dīpeti. Bālehi dānaṃ paññattanti ‘‘dānaṃ dātabba’’nti andhabālehi paññattaṃ anuññātaṃ, taṃ dānaṃ bālāyeva denti, paṇḍitā paṭiggaṇhanti.
ಏವಂ ದಾನಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಲತಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಾಪಸ್ಸ ನಿಪ್ಫಲಭಾವಂ ವಣ್ಣೇತುಂ ಆಹ –
Evaṃ dānassa nipphalataṃ vaṇṇetvā idāni pāpassa nipphalabhāvaṃ vaṇṇetuṃ āha –
೧೧೯೨.
1192.
‘‘ಸತ್ತಿಮೇ ಸಸ್ಸತಾ ಕಾಯಾ, ಅಚ್ಛೇಜ್ಜಾ ಅವಿಕೋಪಿನೋ।
‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino;
ತೇಜೋ ಪಥವೀ ಆಪೋ ಚ, ವಾಯೋ ಸುಖಂ ದುಖಞ್ಚಿಮೇ।
Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime;
ಜೀವೇ ಚ ಸತ್ತಿಮೇ ಕಾಯಾ, ಯೇಸಂ ಛೇತ್ತಾ ನ ವಿಜ್ಜತಿ॥
Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.
೧೧೯೩.
1193.
‘‘ನತ್ಥಿ ಹನ್ತಾ ವ ಛೇತ್ತಾ ವಾ, ಹಞ್ಞೇ ಯೇವಾಪಿ ಕೋಚಿ ನಂ।
‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi koci naṃ;
ಅನ್ತರೇನೇವ ಕಾಯಾನಂ, ಸತ್ಥಾನಿ ವೀತಿವತ್ತರೇ॥
Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.
೧೧೯೪.
1194.
‘‘ಯೋ ಚಾಪಿ ಸಿರಮಾದಾಯ, ಪರೇಸಂ ನಿಸಿತಾಸಿನಾ।
‘‘Yo cāpi siramādāya, paresaṃ nisitāsinā;
ನ ಸೋ ಛಿನ್ದತಿ ತೇ ಕಾಯೇ, ತತ್ಥ ಪಾಪಫಲಂ ಕುತೋ॥
Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.
೧೧೯೫.
1195.
‘‘ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಮಹಾಕಪ್ಪೇ, ಸಬ್ಬೇ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ ಸಂಸರಂ।
‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ;
ಅನಾಗತೇ ತಮ್ಹಿ ಕಾಲೇ, ಸಞ್ಞತೋಪಿ ನ ಸುಜ್ಝತಿ॥
Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
೧೧೯೬.
1196.
‘‘ಚರಿತ್ವಾಪಿ ಬಹುಂ ಭದ್ರಂ, ನೇವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿನಾಗತೇ।
‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate;
ಪಾಪಞ್ಚೇಪಿ ಬಹುಂ ಕತ್ವಾ, ತಂ ಖಣಂ ನಾತಿವತ್ತರೇ॥
Pāpañcepi bahuṃ katvā, taṃ khaṇaṃ nātivattare.
೧೧೯೭.
1197.
‘‘ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ನೋ ಸುದ್ಧಿ, ಕಪ್ಪಾನಂ ಚುಲ್ಲಸೀತಿಯಾ।
‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā;
ನಿಯತಿಂ ನಾತಿವತ್ತಾಮ, ವೇಲನ್ತಮಿವ ಸಾಗರೋ’’ತಿ॥
Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’ti.
ತತ್ಥ ಕಾಯಾತಿ ಸಮೂಹಾ। ಅವಿಕೋಪಿನೋತಿ ವಿಕೋಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ। ಜೀವೇತಿ ಜೀವೋ। ‘‘ಜೀವೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಅಯಮೇವ ಅತ್ಥೋ। ಸತ್ತಿಮೇ ಕಾಯಾತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತ ಕಾಯಾ। ಹಞ್ಞೇ ಯೇವಾಪಿ ಕೋಚಿ ನನ್ತಿ ಯೋ ಹಞ್ಞೇಯ್ಯ, ಸೋಪಿ ನತ್ಥೇವ। ವೀತಿವತ್ತರೇತಿ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಕಾಯಾನಂ ಅನ್ತರೇಯೇವ ಚರನ್ತಿ , ಛಿನ್ದಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಸಿರಮಾದಾಯಾತಿ ಪರೇಸಂ ಸೀಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ। ನಿಸಿತಾಸಿನಾತಿ ನಿಸಿತೇನ ಅಸಿನಾ ಛಿನ್ದತಿ, ನ ಸೋ ಛಿನ್ದತೀತಿ ಸೋಪಿ ತೇ ಕಾಯೇ ನ ಛಿನ್ದತಿ, ಪಥವೀ ಪಥವಿಮೇವ ಉಪೇತಿ, ಆಪಾದಯೋ ಆಪಾದಿಕೇ, ಸುಖದುಕ್ಖಜೀವಾ ಆಕಾಸಂ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
Tattha kāyāti samūhā. Avikopinoti vikopetuṃ na sakkā. Jīveti jīvo. ‘‘Jīvo’’tipi pāṭho, ayameva attho. Sattime kāyāti ime satta kāyā. Haññe yevāpi koci nanti yo haññeyya, sopi nattheva. Vītivattareti imesaṃ sattannaṃ kāyānaṃ antareyeva caranti , chindituṃ na sakkonti. Siramādāyāti paresaṃ sīsaṃ gahetvā. Nisitāsināti nisitena asinā chindati, na so chindatīti sopi te kāye na chindati, pathavī pathavimeva upeti, āpādayo āpādike, sukhadukkhajīvā ākāsaṃ pakkhandantīti dasseti.
ಸಂಸರನ್ತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಇಮೇ ಸತ್ತಾ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ಏಕಮಂಸಖಲಂ ಕತ್ವಾಪಿ ಏತ್ತಕೇ ಕಪ್ಪೇ ಸಂಸರನ್ತಾ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಹಿ ಸಂಸಾರಾ ಸತ್ತೇ ಸೋಧೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ಸಂಸಾರೇನೇವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ। ಅನಾಗತೇ ತಮ್ಹಿ ಕಾಲೇತಿ ಯಥಾವುತ್ತೇ ಪನ ಏತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅನಾಗತೇ ಅಪ್ಪತ್ತೇ ಅನ್ತರಾ ಸಞ್ಞತೋಪಿ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲೋಪಿ ನ ಸುಜ್ಝತಿ। ತಂ ಖಣನ್ತಿ ತಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಕಾಲಂ। ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ನೋ ಸುದ್ಧೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ವಾದೇ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸುದ್ಧಿ, ಸಬ್ಬೇಸಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಸುದ್ಧಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತಿ ಸೋ ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಅತ್ತನೋ ಥಾಮೇನ ಸಕವಾದಂ ನಿಪ್ಪದೇಸತೋ ಕಥೇಸೀತಿ।
Saṃsaranti mahārāja, ime sattā imaṃ pathaviṃ ekamaṃsakhalaṃ katvāpi ettake kappe saṃsarantā sujjhanti. Aññatra hi saṃsārā satte sodhetuṃ samattho nāma natthi, sabbe saṃsāreneva sujjhanti. Anāgate tamhi kāleti yathāvutte pana etasmiṃ kāle anāgate appatte antarā saññatopi parisuddhasīlopi na sujjhati. Taṃkhaṇanti taṃ vuttappakāraṃ kālaṃ. Anupubbena no suddhīti amhākaṃ vāde anupubbena suddhi, sabbesaṃ amhākaṃ anupubbena suddhi bhavissatīti attho. Iti so ucchedavādo attano thāmena sakavādaṃ nippadesato kathesīti.
೧೧೯೮.
1198.
‘‘ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಅಲಾತೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
‘‘Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi;
‘‘ಯಥಾ ಭದನ್ತೋ ಭಣತಿ, ಮಯ್ಹಮ್ಪೇತಂವ ರುಚ್ಚತಿ॥
‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
೧೧೯೯.
1199.
‘ಅಹಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಂ ಜಾತಿಂ, ಸರೇ ಸಂಸರಿತತ್ತನೋ।
‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano;
ಪಿಙ್ಗಲೋ ನಾಮಹಂ ಆಸಿಂ, ಲುದ್ದೋ ಗೋಘಾತಕೋ ಪುರೇ॥
Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.
೧೨೦೦.
1200.
‘ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಫೀತಾಯಂ, ಬಹುಂ ಪಾಪಂ ಮಯಾ ಕತಂ।
‘Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, bahuṃ pāpaṃ mayā kataṃ;
ಬಹೂ ಮಯಾ ಹತಾ ಪಾಣಾ, ಮಹಿಂಸಾ ಸೂಕರಾ ಅಜಾ॥
Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.
೧೨೦೧.
1201.
‘ತತೋ ಚುತೋ ಇಧ ಜಾತೋ, ಇದ್ಧೇ ಸೇನಾಪತೀಕುಲೇ।
‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule;
ನತ್ಥಿ ನೂನ ಫಲಂ ಪಾಪಂ, ಯೋಹಂ ನ ನಿರಯಂ ಗತೋ’’’ತಿ॥
Natthi nūna phalaṃ pāpaṃ, yohaṃ na nirayaṃ gato’’’ti.
ತತ್ಥ ಅಲಾತೋ ಏತದಬ್ರವೀತಿ ಸೋ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಚೇತಿಯೇ ಅನೋಜಪುಪ್ಫದಾಮೇನ ಪೂಜಂ ಕತ್ವಾ ಮರಣಸಮಯೇ ಅಞ್ಞೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಯಥಾನುಭಾವಂ ಖಿತ್ತೋ ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಗೋಘಾತಕಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಪಾಪಮಕಾಸಿ। ಅಥಸ್ಸ ಮರಣಕಾಲೇ ಭಸ್ಮಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ವಿಯ ಅಗ್ಗಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಠಿತಂ ತಂ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಂ ಓಕಾಸಮಕಾಸಿ। ಸೋ ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ವಿಭೂತಿಂ ಪತ್ತೋ, ಜಾತಿಂ ಸರನ್ತೋ ಪನ ಅತೀತಾನನ್ತರತೋ ಪರಂ ಪರಿಸರಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ‘‘ಗೋಘಾತಕಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಇಧ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ತಸ್ಸ ವಾದಂ ಉಪತ್ಥಮ್ಭೇನ್ತೋ ಇದಂ ‘‘ಯಥಾ ಭದನ್ತೋ ಭಣತೀ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅಬ್ರವಿ। ತತ್ಥ ಸರೇ ಸಂಸರಿತತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಂಸರಿತಂ ಸರಾಮಿ। ಸೇನಾಪತೀಕುಲೇತಿ ಸೇನಾಪತಿಕುಲಮ್ಹಿ।
Tattha alāto etadabravīti so kira kassapadasabalassa cetiye anojapupphadāmena pūjaṃ katvā maraṇasamaye aññena kammena yathānubhāvaṃ khitto saṃsāre saṃsaranto ekassa pāpakammassa nissandena goghātakakule nibbattitvā bahuṃ pāpamakāsi. Athassa maraṇakāle bhasmapaṭicchanno viya aggi ettakaṃ kālaṃ ṭhitaṃ taṃ puññakammaṃ okāsamakāsi. So tassānubhāvena idha nibbattitvā taṃ vibhūtiṃ patto, jātiṃ saranto pana atītānantarato paraṃ parisarituṃ asakkonto ‘‘goghātakakammaṃ katvā idha nibbattosmī’’ti saññāya tassa vādaṃ upatthambhento idaṃ ‘‘yathā bhadanto bhaṇatī’’tiādivacanaṃ abravi. Tattha sare saṃsaritattanoti attano saṃsaritaṃ sarāmi. Senāpatīkuleti senāpatikulamhi.
೧೨೦೨.
1202.
‘‘ಅಥೇತ್ಥ ಬೀಜಕೋ ನಾಮ, ದಾಸೋ ಆಸಿ ಪಟಚ್ಚರೀ।
‘‘Athettha bījako nāma, dāso āsi paṭaccarī;
ಉಪೋಸಥಂ ಉಪವಸನ್ತೋ, ಗುಣಸನ್ತಿಕುಪಾಗಮಿ॥
Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.
೧೨೦೩.
1203.
‘‘ಕಸ್ಸಪಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಅಲಾತಸ್ಸ ಚ ಭಾಸಿತಂ।
‘‘Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ;
ಪಸ್ಸಸನ್ತೋ ಮುಹುಂ ಉಣ್ಹಂ, ರುದಂ ಅಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತಯೀ’’ತಿ॥
Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayī’’ti.
ತತ್ಥ ಅಥೇತ್ಥಾತಿ ಅಥ ಏತ್ಥ ಏತಿಸ್ಸಂ ಮಿಥಿಲಾಯಂ। ಪಟಚ್ಚರೀತಿ ದಲಿದ್ದೋ ಕಪಣೋ ಅಹೋಸಿ। ಗುಣಸನ್ತಿಕುಪಾಗಮೀತಿ ಗುಣಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಕಾರಣಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀತಿ ಉಪಗತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
Tattha athetthāti atha ettha etissaṃ mithilāyaṃ. Paṭaccarīti daliddo kapaṇo ahosi. Guṇasantikupāgamīti guṇassa santikaṃ kiñcideva kāraṇaṃ sossāmīti upagatoti veditabbo.
೧೨೦೪.
1204.
‘‘ತಮನುಪುಚ್ಛಿ ವೇದೇಹೋ, ‘ಕಿಮತ್ಥಂ ಸಮ್ಮ ರೋದಸಿ।
‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘kimatthaṃ samma rodasi;
ಕಿಂ ತೇ ಸುತಂ ವಾ ದಿಟ್ಠಂ ವಾ, ಕಿಂ ಮಂ ವೇದೇಸಿ ವೇದನ’’’ನ್ತಿ॥
Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedana’’’nti.
ತತ್ಥ ಕಿಂ ಮಂ ವೇದೇಸಿ ವೇದನನ್ತಿ ಕಿಂ ನಾಮ ತ್ವಂ ಕಾಯಿಕಂ ವಾ ಚೇತಸಿಕಂ ವಾ ವೇದನಂ ಪತ್ತೋಯಂ, ಏವಂ ರೋದನ್ತೋ ಮಂ ವೇದೇಸಿ ಜಾನಾಪೇಸಿ, ಉತ್ತಾನಮೇವ ನಂ ಕತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಆಚಿಕ್ಖಾಹೀತಿ।
Tattha kiṃ maṃ vedesi vedananti kiṃ nāma tvaṃ kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā vedanaṃ pattoyaṃ, evaṃ rodanto maṃ vedesi jānāpesi, uttānameva naṃ katvā mayhaṃ ācikkhāhīti.
೧೨೦೫.
1205.
‘‘ವೇದೇಹಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ಬೀಜಕೋ ಏತದಬ್ರವಿ।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi;
‘ನತ್ಥಿ ಮೇ ವೇದನಾ ದುಕ್ಖಾ, ಮಹಾರಾಜ ಸುಣೋಹಿ ಮೇ॥
‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
೧೨೦೬.
1206.
‘ಅಹಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಂ ಜಾತಿಂ, ಸರಾಮಿ ಸುಖಮತ್ತನೋ।
‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano;
ಸಾಕೇತಾಹಂ ಪುರೇ ಆಸಿಂ, ಭಾವಸೇಟ್ಠಿ ಗುಣೇ ರತೋ॥
Sāketāhaṃ pure āsiṃ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.
೧೨೦೭.
1207.
‘ಸಮ್ಮತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಬ್ಭಾನಂ, ಸಂವಿಭಾಗರತೋ ಸುಚಿ।
‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci;
ನ ಚಾಪಿ ಪಾಪಕಂ ಕಮ್ಮಂ, ಸರಾಮಿ ಕತಮತ್ತನೋ॥
Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.
೧೨೦೮.
1208.
‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ಇಧ ಜಾತೋ ದುರಿತ್ಥಿಯಾ।
‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā;
ಗಬ್ಭಮ್ಹಿ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾ, ಯತೋ ಜಾತೋ ಸುದುಗ್ಗತೋ॥
Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
೧೨೦೯.
1209.
‘ಏವಮ್ಪಿ ದುಗ್ಗತೋ ಸನ್ತೋ, ಸಮಚರಿಯಂ ಅಧಿಟ್ಠಿತೋ।
‘Evampi duggato santo, samacariyaṃ adhiṭṭhito;
ಉಪಡ್ಢಭಾಗಂ ಭತ್ತಸ್ಸ, ದದಾಮಿ ಯೋ ಮೇ ಇಚ್ಛತಿ॥
Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
೧೨೧೦.
1210.
‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಸದಾ ಉಪವಸಾಮಹಂ।
‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ;
ನ ಚಾಪಿ ಭೂತೇ ಹಿಂಸಾಮಿ, ಥೇಯ್ಯಂ ಚಾಪಿ ವಿವಜ್ಜಯಿಂ॥
Na cāpi bhūte hiṃsāmi, theyyaṃ cāpi vivajjayiṃ.
೧೨೧೧.
1211.
‘ಸಬ್ಬಮೇವ ಹಿ ನೂನೇತಂ, ಸುಚಿಣ್ಣಂ ಭವತಿ ನಿಪ್ಫಲಂ।
‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ;
ನಿರತ್ಥಂ ಮಞ್ಞಿದಂ ಸೀಲಂ, ಅಲಾತೋ ಭಾಸತೀ ಯಥಾ॥
Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.
೧೨೧೨.
1212.
‘ಕಲಿಮೇವ ನೂನ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಅಸಿಪ್ಪೋ ಧುತ್ತಕೋ ಯಥಾ।
‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā;
ಕಟಂ ಅಲಾತೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಿತವೋಸಿಕ್ಖಿತೋ ಯಥಾ॥
Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
೧೨೧೩.
1213.
‘ದ್ವಾರಂ ನಪ್ಪಟಿಪಸ್ಸಾಮಿ, ಯೇನ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ।
‘Dvāraṃ nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṃ;
ತಸ್ಮಾ ರಾಜ ಪರೋದಾಮಿ, ಸುತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಭಾಸಿತ’’’ನ್ತಿ॥
Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsita’’’nti.
ತತ್ಥ ಭಾವಸೇಟ್ಠೀತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೋ ಸೇಟ್ಠಿ। ಗುಣೇ ರತೋತಿ ಗುಣಮ್ಹಿ ರತೋ। ಸಮ್ಮತೋತಿ ಸಮ್ಭಾವಿತೋ ಸಂವಣ್ಣಿತೋ। ಸುಚೀತಿ ಸುಚಿಕಮ್ಮೋ। ಇಧ ಜಾತೋ ದುರಿತ್ಥಿಯಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಿಥಿಲನಗರೇ ದಲಿದ್ದಿಯಾ ಕಪಣಾಯ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಜಾತೋಸ್ಮೀತಿ। ಸೋ ಕಿರ ಪುಬ್ಬೇ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಅರಞ್ಞೇ ನಟ್ಠಂ ಬಲಿಬದ್ದಂ ಗವೇಸಮಾನೋ ಏಕೇನ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಮಗ್ಗಂ ಪುಟ್ಠೋ ತುಣ್ಹೀ ಹುತ್ವಾ ಪುನ ತೇನ ಪುಚ್ಛಿತೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಸಮಣ, ದಾಸಾ ನಾಮ ಮುಖರಾ ಹೋನ್ತಿ, ದಾಸೇನ ತಯಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅತಿಮುಖರೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ತಂ ಕಮ್ಮಂ ತದಾ ವಿಪಾಕಂ ಅದತ್ವಾ ಭಸ್ಮಚ್ಛನ್ನೋ ವಿಯ ಪಾವಕೋ ಠಿತಂ। ಮರಣಸಮಯೇ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಂ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ। ಸೋ ಯಥಾಕಮ್ಮಂ ಸಂಸಾರೇ ಸಂಸರನ್ತೋ ಏಕಸ್ಸ ಕುಸಲಕಮ್ಮಸ್ಸ ಬಲೇನ ಸಾಕೇತೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಹುತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಕಾಸಿ। ತಂ ಪನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಪಥವಿಯಂ ನಿಹಿತನಿಧಿ ವಿಯ ಠಿತಂ ಓಕಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಪಾಕಂ ದಸ್ಸತಿ। ಯಂ ಪನ ತೇನ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅಕ್ಕೋಸನ್ತೇನ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ, ತಮಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಪಾಕಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ಅಜಾನನ್ತೋ ‘‘ಇತರಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಸ್ಸ ಬಲೇನ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ ಸಞ್ಞಾಯ ಏವಮಾಹ। ಯತೋ ಜಾತೋ ಸುದುಗ್ಗತೋತಿ ಸೋಹಂ ಜಾತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತಿದುಗ್ಗತೋತಿ ದೀಪೇತಿ।
Tattha bhāvaseṭṭhīti evaṃnāmako asītikoṭivibhavo seṭṭhi. Guṇe ratoti guṇamhi rato. Sammatoti sambhāvito saṃvaṇṇito. Sucīti sucikammo. Idha jāto duritthiyāti imasmiṃ mithilanagare daliddiyā kapaṇāya kumbhadāsiyā kucchimhi jātosmīti. So kira pubbe kassapabuddhakāle araññe naṭṭhaṃ balibaddaṃ gavesamāno ekena maggamūḷhena bhikkhunā maggaṃ puṭṭho tuṇhī hutvā puna tena pucchito kujjhitvā ‘‘samaṇa, dāsā nāma mukharā honti, dāsena tayā bhavitabbaṃ, atimukharosī’’ti āha. Taṃ kammaṃ tadā vipākaṃ adatvā bhasmacchanno viya pāvako ṭhitaṃ. Maraṇasamaye aññaṃ kammaṃ upaṭṭhāsi. So yathākammaṃ saṃsāre saṃsaranto ekassa kusalakammassa balena sākete vuttappakāro seṭṭhi hutvā dānādīni puññāni akāsi. Taṃ panassa kammaṃ pathaviyaṃ nihitanidhi viya ṭhitaṃ okāsaṃ labhitvā vipākaṃ dassati. Yaṃ pana tena taṃ bhikkhuṃ akkosantena kataṃ pāpakammaṃ, tamassa tasmiṃ attabhāve vipākaṃ adāsi. So ajānanto ‘‘itarassa kalyāṇakammassa balena kumbhadāsiyā kucchimhi nibbattosmī’’ti saññāya evamāha. Yato jāto suduggatoti sohaṃ jātakālato paṭṭhāya atiduggatoti dīpeti.
ಸಮಚರಿಯಮಧಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಸಮಚರಿಯಾಯಮೇವ ಪತಿಟ್ಠಿತೋಮ್ಹಿ। ನೂನೇತನ್ತಿ ಏಕಂಸೇನ ಏತಂ। ಮಞ್ಞಿದಂ ಸೀಲನ್ತಿ ದೇವ, ಇದಂ ಸೀಲಂ ನಾಮ ನಿರತ್ಥಕಂ ಮಞ್ಞೇ। ಅಲಾತೋತಿ ಯಥಾ ಅಯಂ ಅಲಾತಸೇನಾಪತಿ ‘‘ಮಯಾ ಪುರಿಮಭವೇ ಬಹುಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಭಾಸತಿ, ತೇನ ಕಾರಣೇನಾಹಂ ನಿರತ್ಥಕಂ ಸೀಲನ್ತಿ ಮಞ್ಞಾಮಿ। ಕಲಿಮೇವಾತಿ ಯಥಾ ಅಸಿಪ್ಪೋ ಅಸಿಕ್ಖಿತೋ ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ ಪರಾಜಯಗ್ಗಾಹಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಥಾ ನೂನ ಗಣ್ಹಾಮಿ, ಪುರಿಮಭವೇ ಅತ್ತನೋ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ನಾಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಾಮಿ। ಕಸ್ಸಪಭಾಸಿತನ್ತಿ ಕಸ್ಸಪಗೋತ್ತಸ್ಸ ಅಚೇಲಕಸ್ಸ ಭಾಸಿತಂ ಸುತ್ವಾತಿ ವದತಿ।
Samacariyamadhiṭṭhitoti samacariyāyameva patiṭṭhitomhi. Nūnetanti ekaṃsena etaṃ. Maññidaṃ sīlanti deva, idaṃ sīlaṃ nāma niratthakaṃ maññe. Alātoti yathā ayaṃ alātasenāpati ‘‘mayā purimabhave bahuṃ pāṇātipātakammaṃ katvā senāpatiṭṭhānaṃ laddha’’nti bhāsati, tena kāraṇenāhaṃ niratthakaṃ sīlanti maññāmi. Kalimevāti yathā asippo asikkhito akkhadhutto parājayaggāhaṃ gaṇhāti, tathā nūna gaṇhāmi, purimabhave attano sāpateyyaṃ nāsetvā idāni dukkhaṃ anubhavāmi. Kassapabhāsitanti kassapagottassa acelakassa bhāsitaṃ sutvāti vadati.
೧೨೧೪.
1214.
‘‘ಬೀಜಕಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ರಾಜಾ ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವಿ।
‘‘Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘ನತ್ಥಿ ದ್ವಾರಂ ಸುಗತಿಯಾ, ನಿಯತಿಂ ಕಙ್ಖ ಬೀಜಕ॥
‘Natthi dvāraṃ sugatiyā, niyatiṃ kaṅkha bījaka.
೧೨೧೫.
1215.
‘ಸುಖಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ನಿಯತಿಯಾ ಕಿರ ಲಬ್ಭತಿ।
‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati;
ಸಂಸಾರಸುದ್ಧಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ, ಮಾ ತುರಿತ್ಥೋ ಅನಾಗತೇ॥
Saṃsārasuddhi sabbesaṃ, mā turittho anāgate.
೧೨೧೬.
1216.
‘ಅಹಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕಲ್ಯಾಣೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಬ್ಭೇಸು ಬ್ಯಾವಟೋ।
‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo;
ವೋಹಾರಮನುಸಾಸನ್ತೋ, ರತಿಹೀನೋ ತದನ್ತರಾ’’’ತಿ॥
Vohāramanusāsanto, ratihīno tadantarā’’’ti.
ತತ್ಥ ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವೀತಿ ಪಠಮಮೇವ ಇತರೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ, ಪಚ್ಛಾ ಬೀಜಕಸ್ಸಾತಿ ತಿಣ್ಣಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ದಳ್ಹಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏತಂ ‘‘ನತ್ಥಿ ದ್ವಾರ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಮಬ್ರವಿ। ನಿಯತಿಂ ಕಙ್ಖಾತಿ ಸಮ್ಮ ಬೀಜಕ, ನಿಯತಿಮೇವ ಓಲೋಕೇಹಿ। ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಮಹಾಕಪ್ಪಪ್ಪಮಾಣೋ ಕಾಲೋಯೇವ ಹಿ ಸತ್ತೇ ಸೋಧೇತಿ, ತ್ವಂ ಅತಿತುರಿತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನೇವಮಾಹ। ಅನಾಗತೇತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ಅನ್ತರಾವ ದೇವಲೋಕಂ ಗಚ್ಛಾಮೀತಿ ಮಾ ತುರಿತ್ಥೋ। ಬ್ಯಾವಟೋತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಚ ಗಹಪತಿಕೇಸು ಚ ತೇಸಂಯೇವ ಕಾಯವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚದಾನಾದಿಕಮ್ಮಕರಣೇನ ಬ್ಯಾವಟೋ ಅಹೋಸಿಂ। ವೋಹಾರನ್ತಿ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ರಾಜಕಿಚ್ಚಂ ವೋಹಾರಂ ಅನುಸಾಸನ್ತೋವ। ರತಿಹೀನೋ ತದನ್ತರಾತಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಕಾಮಗುಣರತಿಯಾ ಪರಿಹೀನೋತಿ।
Tattha aṅgati mabravīti paṭhamameva itaresaṃ dvinnaṃ, pacchā bījakassāti tiṇṇaṃ vacanaṃ sutvā daḷhaṃ micchādiṭṭhiṃ gahetvā etaṃ ‘‘natthi dvāra’’ntiādivacanamabravi. Niyatiṃ kaṅkhāti samma bījaka, niyatimeva olokehi. Cullāsītimahākappappamāṇo kāloyeva hi satte sodheti, tvaṃ atituritoti adhippāyenevamāha. Anāgateti tasmiṃ kāle asampatte antarāva devalokaṃ gacchāmīti mā turittho. Byāvaṭoti brāhmaṇesu ca gahapatikesu ca tesaṃyeva kāyaveyyāvaccadānādikammakaraṇena byāvaṭo ahosiṃ. Vohāranti vinicchayaṭṭhāne nisīditvā rājakiccaṃ vohāraṃ anusāsantova. Ratihīno tadantarāti ettakaṃ kālaṃ kāmaguṇaratiyā parihīnoti.
ಏವಞ್ಚ ಪನ ವತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ ಕಸ್ಸಪ, ಮಯಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಪಮಜ್ಜಿಮ್ಹಾ, ಇದಾನಿ ಪನ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಆಚರಿಯೋ ಲದ್ಧೋ, ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಾಮರತಿಮೇವ ಅನುಭವಿಸ್ಸಾಮ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಇತೋ ಉತ್ತರಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಮ್ಪಿ ನೋ ಪಪಞ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ತಿಟ್ಠಥ ತುಮ್ಹೇ, ಮಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಆಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಆಹ –
Evañca pana vatvā ‘‘bhante kassapa, mayaṃ ettakaṃ kālaṃ pamajjimhā, idāni pana amhehi ācariyo laddho, ito paṭṭhāya kāmaratimeva anubhavissāma, tumhākaṃ santike ito uttari dhammassavanampi no papañco bhavissati, tiṭṭhatha tumhe, mayaṃ gamissāmā’’ti āpucchanto āha –
೧೨೧೭.
1217.
‘‘ಪುನಪಿ ಭನ್ತೇ ದಕ್ಖೇಮು, ಸಙ್ಗತಿ ಚೇ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥
‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissatī’’ti.
ತತ್ಥ ಸಙ್ಗತಿ ಚೇತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಚೇ ನೋ ಸಮಾಗಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ,ನೋ ಚೇ, ಅಸತಿ ಪುಞ್ಞಫಲೇ ಕಿಂ ತಯಾ ದಿಟ್ಠೇನಾತಿ।
Tattha saṅgati ceti ekasmiṃ ṭhāne ce no samāgamo bhavissati,no ce, asati puññaphale kiṃ tayā diṭṭhenāti.
‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ವೇದೇಹೋ, ಪಚ್ಚಗಾ ಸನಿವೇಸನ’’ನ್ತಿ।
‘‘Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesana’’nti;
ತತ್ಥ ಸನಿವೇಸನನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಂ ವಚನಂ ವೇದೇಹರಾಜಾ ವತ್ವಾ ರಥಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಚನ್ದಕಪಾಸಾದತಲಮೇವ ಪಟಿಗತೋ।
Tattha sanivesananti bhikkhave, idaṃ vacanaṃ vedeharājā vatvā rathaṃ abhiruyha attano nivesanaṃ candakapāsādatalameva paṭigato.
ರಾಜಾ ಪಠಮಂ ಗುಣಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿ। ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪನ ಅವನ್ದಿತ್ವಾವ ಆಗತೋ। ಗುಣೋ ಅತ್ತನೋ ಅಗುಣತಾಯ ವನ್ದನಮ್ಪಿ ನಾಲತ್ಥ, ಪಿಣ್ಡಾದಿಕಂ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕಿಮೇವ ಲಚ್ಛತಿ। ರಾಜಾಪಿ ತಂ ರತ್ತಿಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಅಮಚ್ಚೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ಕಾಮಗುಣೇ ಮೇ ಉಪಟ್ಠಾಪೇಥ, ಅಹಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಾಮಗುಣಸುಖಮೇವ ಅನುಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಮೇ ಅಞ್ಞಾನಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಆರೋಚೇತಬ್ಬಾನಿ, ವಿನಿಚ್ಛಯಕಿಚ್ಚಂ ಅಸುಕೋ ಚ ಅಸುಕೋ ಚ ಕರೋತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಕಾಮರತಿಮತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Rājā paṭhamaṃ guṇasantikaṃ gantvā taṃ vanditvā pañhaṃ pucchi. Āgacchanto pana avanditvāva āgato. Guṇo attano aguṇatāya vandanampi nālattha, piṇḍādikaṃ sakkāraṃ kimeva lacchati. Rājāpi taṃ rattiṃ vītināmetvā punadivase amacce sannipātetvā ‘‘kāmaguṇe me upaṭṭhāpetha, ahaṃ ito paṭṭhāya kāmaguṇasukhameva anubhavissāmi, na me aññāni kiccāni ārocetabbāni, vinicchayakiccaṃ asuko ca asuko ca karotū’’ti vatvā kāmaratimatto ahosi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೨೧೮.
1218.
‘‘ತತೋ ರತ್ಯಾ ವಿವಸಾನೇ, ಉಪಟ್ಠಾನಮ್ಹಿ ಅಙ್ಗತಿ।
‘‘Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati;
ಅಮಚ್ಚೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿ॥
Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.
೧೨೧೯.
1219.
‘ಚನ್ದಕೇ ಮೇ ವಿಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಸದಾ ಕಾಮೇ ವಿಧೇನ್ತು ಮೇ।
‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me;
ಮಾ ಉಪಗಚ್ಛುಂ ಅತ್ಥೇಸು, ಗುಯ್ಹಪ್ಪಕಾಸಿಯೇಸು ಚ॥
Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
೧೨೨೦.
1220.
‘ವಿಜಯೋ ಚ ಸುನಾಮೋ ಚ, ಸೇನಾಪತಿ ಅಲಾತಕೋ।
‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako;
ಏತೇ ಅತ್ಥೇ ನಿಸೀದನ್ತು, ವೋಹಾರಕುಸಲಾ ತಯೋ’॥
Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’.
೧೨೨೧.
1221.
‘‘ಇದಂ ವತ್ವಾನ ವೇದೇಹೋ, ಕಾಮೇವ ಬಹುಮಞ್ಞಥ।
‘‘Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha;
ನ ಚಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಬ್ಭೇಸು, ಅತ್ಥೇ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಬ್ಯಾವಟೋ’’ತಿ॥
Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo’’ti.
ತತ್ಥ ಉಪಟ್ಠಾನಮ್ಹೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಟ್ಠಾನಟ್ಠಾನೇ। ಚನ್ದಕೇ ಮೇತಿ ಮಮ ಸನ್ತಕೇ ಚನ್ದಕಪಾಸಾದೇ। ವಿಧೇನ್ತು ಮೇತಿ ನಿಚ್ಚಂ ಮಯ್ಹಂ ಕಾಮೇ ಸಂವಿದಹನ್ತು ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತು। ಗುಯ್ಹಪ್ಪಕಾಸಿಯೇಸೂತಿ ಗುಯ್ಹೇಸುಪಿ ಪಕಾಸಿಯೇಸುಪಿ ಅತ್ಥೇಸು ಉಪ್ಪನ್ನೇಸು ಮಂ ಕೇಚಿ ಮಾ ಉಪಗಚ್ಛುಂ। ಅತ್ಥೇತಿ ಅತ್ಥಕರಣೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಟ್ಠಾನೇ। ನಿಸೀದನ್ತೂತಿ ಮಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕರಣತ್ಥಂ ಸೇಸಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸೀದನ್ತೂತಿ।
Tattha upaṭṭhānamhīti attano upaṭṭhānaṭṭhāne. Candake meti mama santake candakapāsāde. Vidhentu meti niccaṃ mayhaṃ kāme saṃvidahantu upaṭṭhapentu. Guyhappakāsiyesūti guyhesupi pakāsiyesupi atthesu uppannesu maṃ keci mā upagacchuṃ. Attheti atthakaraṇe vinicchayaṭṭhāne. Nisīdantūti mayā kattabbakiccassa karaṇatthaṃ sesaamaccehi saddhiṃ nisīdantūti.
೧೨೨೨.
1222.
‘‘ತತೋ ದ್ವೇಸತ್ತರತ್ತಸ್ಸ, ವೇದೇಹಸ್ಸತ್ರಜಾ ಪಿಯಾ।
‘‘Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā;
ರಾಜಧೀತಾ ರುಚಾ ನಾಮ, ಧಾತಿಮಾತರಮಬ್ರವಿ॥
Rājadhītā rucā nāma, dhātimātaramabravi.
೧೨೨೩.
1223.
‘‘ಅಲಙ್ಕರೋಥ ಮಂ ಖಿಪ್ಪಂ, ಸಖಿಯೋ ಚಾಲಙ್ಕರೋನ್ತು ಮೇ।
‘‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu me;
ಸುವೇ ಪನ್ನರಸೋ ದಿಬ್ಯೋ, ಗಚ್ಛಂ ಇಸ್ಸರಸನ್ತಿಕೇ॥
Suve pannaraso dibyo, gacchaṃ issarasantike.
೧೨೨೪.
1224.
‘‘ತಸ್ಸಾ ಮಾಲ್ಯಂ ಅಭಿಹರಿಂಸು, ಚನ್ದನಞ್ಚ ಮಹಾರಹಂ।
‘‘Tassā mālyaṃ abhihariṃsu, candanañca mahārahaṃ;
ಮಣಿಸಙ್ಖಮುತ್ತಾರತನಂ, ನಾನಾರತ್ತೇ ಚ ಅಮ್ಬರೇ॥
Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.
೧೨೨೫.
1225.
‘‘ತಞ್ಚ ಸೋಣ್ಣಮಯೇ ಪೀಠೇ, ನಿಸಿನ್ನಂ ಬಹುಕಿತ್ಥಿಯೋ।
‘‘Tañca soṇṇamaye pīṭhe, nisinnaṃ bahukitthiyo;
ಪರಿಕಿರಿಯ ಅಸೋಭಿಂಸು, ರುಚಂ ರುಚಿರವಣ್ಣಿನಿ’’ನ್ತಿ॥
Parikiriya asobhiṃsu, rucaṃ ruciravaṇṇini’’nti.
ತತ್ಥ ತತೋತಿ ತತೋ ರಞ್ಞೋ ಕಾಮಪಙ್ಕೇ ಲಗ್ಗಿತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ। ದ್ವೇಸತ್ತರತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಚುದ್ದಸಮೇ ದಿವಸೇ। ಧಾತಿಮಾತರಮಬ್ರವೀತಿ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ಧಾತಿಮಾತರಮಾಹ। ಸಾ ಕಿರ ಚಾತುದ್ದಸೇ ಚಾತುದ್ದಸೇ ಪಞ್ಚಸತಕುಮಾರಿಕಾಹಿ ಪರಿವುತಾ ಧಾತಿಗಣಂ ಆದಾಯ ಮಹನ್ತೇನ ಸಿರಿವಿಲಾಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಸತ್ತಭೂಮಿಕಾ ರತಿವಡ್ಢನಪಾಸಾದಾ ಓರುಯ್ಹ ಪಿತು ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಚನ್ದಕಪಾಸಾದಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅಥ ನಂ ಪಿತಾ ದಿಸ್ವಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇನ್ತೋ ‘‘ಅಮ್ಮ, ದಾನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇತಿ। ಸಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ಕಪಣದ್ಧಿಕವಣಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದೇತಿ। ರಞ್ಞಾ ಕಿರಸ್ಸಾ ಏಕೋ ಜನಪದೋಪಿ ದಿನ್ನೋ। ತತೋ ಆಯೇನ ಸಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ ಕರೋತಿ। ತದಾ ಪನ ‘‘ರಞ್ಞಾ ಕಿರ ಗುಣಂ ಆಜೀವಕಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ ಸಕಲನಗರೇ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ। ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ರುಚಾಯ ಧಾತಿಯೋ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಧೀತಾಯ ಆರೋಚಯಿಂಸು ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಪಿತರಾ ಕಿರ ತೇ ಆಜೀವಕಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಹಿತಂ, ಸೋ ಕಿರ ಚತೂಸು ನಗರದ್ವಾರೇಸು ದಾನಸಾಲಾಯೋ ವಿದ್ಧಂಸಾಪೇತ್ವಾ ಪರಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಚ ಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ಚ ಪಸಯ್ಹಕಾರೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಆಣಾಪೇತಿ, ರಜ್ಜಂ ನ ವಿಚಾರೇತಿ, ಕಾಮಮತ್ತೋಯೇವ ಕಿರ ಜಾತೋ’’ತಿ। ಸಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅನತ್ತಮನಾ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕಥಞ್ಹಿ ನಾಮ ಮೇ ತಾತೋ ಅಪಗತಸುಕ್ಕಧಮ್ಮಂ ನಿಲ್ಲಜ್ಜಂ ನಗ್ಗಭೋಗ್ಗಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ನನು ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಕಮ್ಮವಾದಿನೋ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ ಸಿಯಾ, ಠಪೇತ್ವಾ ಖೋ ಪನ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಾ ಅಪನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಅಹಞ್ಹಿ ಅತೀತಾ ಸತ್ತ, ಅನಾಗತಾ ಸತ್ತಾತಿ ಚುದ್ದಸ ಜಾತಿಯೋ ಅನುಸ್ಸರಾಮಿ, ತಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ಮಯಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಮಮ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಾ ಮೋಚೇಸ್ಸಾಮಿ। ಸಚೇ ಪನ ಅಜ್ಜೇವ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಥ ಮಂ ಪಿತಾ ‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಡ್ಢಮಾಸೇ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ಅಜ್ಜ ಕಸ್ಮಾ ಏವಂ ಲಹು ಆಗತಾಸೀ’ತಿ ವಕ್ಖತಿ। ತತ್ರ ಸಚೇ ಅಹಂ ‘ತುಮ್ಹೇಹಿ ಕಿರ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಹಿತ’ನ್ತಿ ಸುತ್ವಾ ‘ಆಗತಮ್ಹೀ’ತಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ನ ಮೇ ವಚನಂ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಜ್ಜ ಅಗನ್ತ್ವಾ ಇತೋ ಚುದ್ದಸಮೇ ದಿವಸೇ ಕಾಳಪಕ್ಖೇಯೇವ ಕಿಞ್ಚಿ ಅಜಾನನ್ತೀ ವಿಯ ಪುಬ್ಬೇ ಗಮನಾಕಾರೇನ್ತೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಗಮನಕಾಲೇ ದಾನವತ್ತತ್ಥಾಯ ಸಹಸ್ಸಂ ಯಾಚಿಸ್ಸಾಮಿ, ತದಾ ಮೇ ಪಿತಾ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಗಹಿತಭಾವಂ ಕಥೇಸ್ಸತಿ। ಅಥ ನಂ ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಛಡ್ಡಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ। ತಸ್ಮಾ ಚುದ್ದಸಮೇ ದಿವಸೇ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ಏವಮಾಹ।
Tattha tatoti tato rañño kāmapaṅke laggitadivasato paṭṭhāya. Dvesattarattassāti cuddasame divase. Dhātimātaramabravīti pitu santikaṃ gantukāmā hutvā dhātimātaramāha. Sā kira cātuddase cātuddase pañcasatakumārikāhi parivutā dhātigaṇaṃ ādāya mahantena sirivilāsena attano sattabhūmikā rativaḍḍhanapāsādā oruyha pitu dassanatthaṃ candakapāsādaṃ gacchati. Atha naṃ pitā disvā tuṭṭhamānaso hutvā mahāsakkāraṃ kāretvā uyyojento ‘‘amma, dānaṃ dehī’’ti sahassaṃ datvā uyyojeti. Sā attano nivesanaṃ āgantvā punadivase uposathikā hutvā kapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ mahādānaṃ deti. Raññā kirassā eko janapadopi dinno. Tato āyena sabbakiccāni karoti. Tadā pana ‘‘raññā kira guṇaṃ ājīvakaṃ nissāya micchādassanaṃ gahita’’nti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi. Taṃ pavattiṃ rucāya dhātiyo sutvā rājadhītāya ārocayiṃsu ‘‘ayye, pitarā kira te ājīvakassa kathaṃ sutvā micchādassanaṃ gahitaṃ, so kira catūsu nagaradvāresu dānasālāyo viddhaṃsāpetvā parapariggahitā itthiyo ca kumārikāyo ca pasayhakārena gaṇhituṃ āṇāpeti, rajjaṃ na vicāreti, kāmamattoyeva kira jāto’’ti. Sā taṃ kathaṃ sutvā anattamanā hutvā ‘‘kathañhi nāma me tāto apagatasukkadhammaṃ nillajjaṃ naggabhoggaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchissati, nanu dhammikasamaṇabrāhmaṇe kammavādino upasaṅkamitvā pucchitabbo siyā, ṭhapetvā kho pana maṃ añño mayhaṃ pitaraṃ micchādassanā apanetvā sammādassane patiṭṭhāpetuṃ samattho nāma natthi. Ahañhi atītā satta, anāgatā sattāti cuddasa jātiyo anussarāmi, tasmā pubbe mayā kataṃ pāpakammaṃ kathetvā pāpakammassa phalaṃ dassentī mama pitaraṃ micchādassanā mocessāmi. Sace pana ajjeva gamissāmi, atha maṃ pitā ‘amma, tvaṃ pubbe aḍḍhamāse āgacchasi, ajja kasmā evaṃ lahu āgatāsī’ti vakkhati. Tatra sace ahaṃ ‘tumhehi kira micchādassanaṃ gahita’nti sutvā ‘āgatamhī’ti vakkhāmi, na me vacanaṃ garuṃ katvā gaṇhissati, tasmā ajja agantvā ito cuddasame divase kāḷapakkheyeva kiñci ajānantī viya pubbe gamanākārenteva gantvā āgamanakāle dānavattatthāya sahassaṃ yācissāmi, tadā me pitā diṭṭhiyā gahitabhāvaṃ kathessati. Atha naṃ ahaṃ attano balena micchādiṭṭhiṃ chaḍḍāpessāmī’’ti cintesi. Tasmā cuddasame divase pitu santikaṃ gantukāmā hutvā evamāha.
ತತ್ಥ ಸಖಿಯೋ ಚಾತಿ ಸಹಾಯಿಕಾಯೋಪಿ ಮೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ಏಕಾಯೇಕಂ ಅಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ನಾನಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ನಾನಾವಣ್ಣೇಹಿ ಪುಪ್ಫಗನ್ಧವಿಲೇಪನೇಹಿ ಅಲಙ್ಕರೋನ್ತೂತಿ। ದಿಬ್ಯೋತಿ ದಿಬ್ಬಸದಿಸೋ, ದೇವತಾಸನ್ನಿಪಾತಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋತಿಪಿ ದಿಬ್ಬೋ। ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಮ ದಾನವತ್ತಂ ಆಹರಾಪೇತುಂ ವಿದೇಹಿಸ್ಸರಸ್ಸ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ। ಅಭಿಹರಿಂಸೂತಿ ಸೋಳಸಹಿ ಗನ್ಧೋದಕಘಟೇಹಿ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಮಣ್ಡನತ್ಥಾಯ ಅಭಿಹರಿಂಸು। ಪರಿಕಿರಿಯಾತಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ। ಅಸೋಭಿಂಸೂತಿ ಸುಜಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ದೇವಕಞ್ಞಾ ವಿಯ ತಂ ದಿವಸಂ ಅತಿವಿಯ ಅಸೋಭಿಂಸೂತಿ।
Tattha sakhiyo cāti sahāyikāyopi me pañcasatā kumārikāyo ekāyekaṃ asadisaṃ katvā nānālaṅkārehi nānāvaṇṇehi pupphagandhavilepanehi alaṅkarontūti. Dibyoti dibbasadiso, devatāsannipātapaṭimaṇḍitotipi dibbo. Gacchanti mama dānavattaṃ āharāpetuṃ videhissarassa pitu santikaṃ gamissāmīti. Abhihariṃsūti soḷasahi gandhodakaghaṭehi nhāpetvā maṇḍanatthāya abhihariṃsu. Parikiriyāti parivāretvā. Asobhiṃsūti sujaṃ parivāretvā ṭhitā devakaññā viya taṃ divasaṃ ativiya asobhiṃsūti.
೧೨೨೬.
1226.
‘‘ಸಾ ಚ ಸಖಿಮಜ್ಝಗತಾ, ಸಬ್ಬಾಭರಣಭೂಸಿತಾ।
‘‘Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā;
ಸತೇರತಾ ಅಬ್ಭಮಿವ, ಚನ್ದಕಂ ಪಾವಿಸೀ ರುಚಾ॥
Sateratā abbhamiva, candakaṃ pāvisī rucā.
೧೨೨೭.
1227.
‘‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವೇದೇಹಂ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ವಿನಯೇ ರತಂ।
‘‘Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ;
ಸುವಣ್ಣಖಚಿತೇ ಪೀಠೇ, ಏಕಮನ್ತಂ ಉಪಾವಿಸೀ’’ತಿ॥
Suvaṇṇakhacite pīṭhe, ekamantaṃ upāvisī’’ti.
ತತ್ಥ ಉಪಾವಿಸೀತಿ ಪಿತು ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಚನ್ದಕಪಾಸಾದಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸುವಣ್ಣಖಚಿತೇತಿ ಸತ್ತರತನಖಚಿತೇ ಸುವಣ್ಣಮಯೇ ಪೀಠೇ।
Tattha upāvisīti pitu vasanaṭṭhānaṃ candakapāsādaṃ pāvisi. Suvaṇṇakhaciteti sattaratanakhacite suvaṇṇamaye pīṭhe.
೧೨೨೮.
1228.
‘‘ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನ ವೇದೇಹೋ, ಅಚ್ಛರಾನಂವ ಸಙ್ಗಮಂ।
‘‘Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ;
ರುಚಂ ಸಖಿಮಜ್ಝಗತಂ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿ॥
Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.
೧೨೨೯.
1229.
‘‘‘ಕಚ್ಚಿ ರಮಸಿ ಪಾಸಾದೇ, ಅನ್ತೋಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಪತಿ।
‘‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati;
ಕಚ್ಚಿ ಬಹುವಿಧಂ ಖಜ್ಜಂ, ಸದಾ ಅಭಿಹರನ್ತಿ ತೇ॥
Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.
೧೨೩೦.
1230.
‘ಕಚ್ಚಿ ಬಹುವಿಧಂ ಮಾಲ್ಯಂ, ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಕುಮಾರಿಯೋ।
‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo;
ಘರಕೇ ಕರೋಥ ಪಚ್ಚೇಕಂ, ಖಿಡ್ಡಾರತಿರತಾ ಮುಹುಂ॥
Gharake karotha paccekaṃ, khiḍḍāratiratā muhuṃ.
೧೨೩೧.
1231.
‘ಕೇನ ವಾ ವಿಕಲಂ ತುಯ್ಹಂ, ಕಿಂ ಖಿಪ್ಪಂ ಆಹರನ್ತಿ ತೇ।
‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharanti te;
ಮನೋ ಕರಸ್ಸು ಕುಡ್ಡಮುಖೀ, ಅಪಿ ಚನ್ದಸಮಮ್ಹಿಪೀ’’’ತಿ॥
Mano karassu kuḍḍamukhī, api candasamamhipī’’’ti.
ತತ್ಥ ಸಙ್ಗಮನ್ತಿ ಅಚ್ಛರಾನಂ ಸಙ್ಗಮಂ ವಿಯ ಸಮಾಗಮಂ ದಿಸ್ವಾ। ಪಾಸಾದೇತಿ ಅಮ್ಮ ಮಯಾ ತುಯ್ಹಂ ವೇಜಯನ್ತಸದಿಸೋ ರತಿವಡ್ಢನಪಾಸಾದೋ ಕಾರಿತೋ, ಕಚ್ಚಿ ತತ್ಥ ರಮಸಿ। ಅನ್ತೋಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಪತೀತಿ ಅನ್ತೋವತ್ಥುಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ತೇ ಮಯಾ ನನ್ದಾಪೋಕ್ಖರಣೀಪಟಿಭಾಗಾಪೋಕ್ಖರಣೀ ಕಾರಿತಾ, ಕಚ್ಚಿ ತಂ ಪೋಕ್ಖರಣಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉದಕಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೀ ರಮಸಿ। ಮಾಲ್ಯನ್ತಿ ಅಮ್ಮ, ಅಹಂ ತುಯ್ಹಂ ದೇವಸಿಕಂ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಪುಪ್ಫಸಮುಗ್ಗೇ ಪಹಿಣಾಮಿ, ಕಚ್ಚಿ ತುಮ್ಹೇ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಕುಮಾರಿಕಾಯೋ ತಂ ಮಾಲ್ಯಂ ಓಚಿನಿತ್ವಾ ಗನ್ಥಿತ್ವಾ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಖಿಡ್ಡಾರತಿರತಾ ಹುತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಂ ಘರಕೇ ಕರೋಥ, ‘‘ಇದಂ ಸುನ್ದರಂ, ಇದಂ ಸುನ್ದರತರ’’ನ್ತಿ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಂ ಸಾರಮ್ಭೇನ ವಾಯಪುಪ್ಫಘರಕಾನಿ ಪುಪ್ಫಗಬ್ಭೇ ಚ ಪುಪ್ಫಾಸನಪುಪ್ಫಸಯನಾನಿ ಚ ಕಚ್ಚಿ ಕರೋಥಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।
Tattha saṅgamanti accharānaṃ saṅgamaṃ viya samāgamaṃ disvā. Pāsādeti amma mayā tuyhaṃ vejayantasadiso rativaḍḍhanapāsādo kārito, kacci tattha ramasi. Antopokkharaṇiṃ patīti antovatthusmiññeva te mayā nandāpokkharaṇīpaṭibhāgāpokkharaṇī kāritā, kacci taṃ pokkharaṇiṃ paṭicca udakakīḷaṃ kīḷantī ramasi. Mālyanti amma, ahaṃ tuyhaṃ devasikaṃ pañcavīsati pupphasamugge pahiṇāmi, kacci tumhe sabbāpi kumārikāyo taṃ mālyaṃ ocinitvā ganthitvā abhiṇhaṃ khiḍḍāratiratā hutvā paccekaṃ gharake karotha, ‘‘idaṃ sundaraṃ, idaṃ sundaratara’’nti pāṭiyekkaṃ sārambhena vāyapupphagharakāni pupphagabbhe ca pupphāsanapupphasayanāni ca kacci karothāti pucchati.
ವಿಕಲನ್ತಿ ವೇಕಲ್ಲಂ। ಮನೋ ಕರಸ್ಸೂತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಹಿ। ಕುಡ್ಡಮುಖೀತಿ ಸಾಸಪಕಕ್ಕೇಹಿ ಪಸಾದಿತಮುಖತಾಯ ತಂ ಏವಮಾಹ। ಇತ್ಥಿಯೋ ಹಿ ಮುಖವಣ್ಣಂ ಪಸಾದೇನ್ತಿಯೋ ದುಟ್ಠಲೋಹಿತಮುಖದೂಸಿತಪೀಳಕಾಹರಣತ್ಥಂ ಪಠಮಂ ಸಾಸಪಕಕ್ಕೇನ ಮುಖಂ ವಿಲಿಮ್ಪನ್ತಿ, ತತೋ ಲೋಹಿತಸ್ಸ ಸಮಕರಣತ್ಥಂ ಮತ್ತಿಕಾಕಕ್ಕೇನ, ತತೋ ಛವಿಪಸಾದನತ್ಥಂ ತಿಲಕಕ್ಕೇನ। ಚನ್ದಸಮಮ್ಹಿಪೀತಿ ಚನ್ದತೋ ದುಲ್ಲಭತರೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಾದಿಸೇಪಿ ರುಚಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಮಾಚಿಕ್ಖ, ಸಮ್ಪಾದೇಸ್ಸಾಮಿ ತೇತಿ।
Vikalanti vekallaṃ. Mano karassūti cittaṃ uppādehi. Kuḍḍamukhīti sāsapakakkehi pasāditamukhatāya taṃ evamāha. Itthiyo hi mukhavaṇṇaṃ pasādentiyo duṭṭhalohitamukhadūsitapīḷakāharaṇatthaṃ paṭhamaṃ sāsapakakkena mukhaṃ vilimpanti, tato lohitassa samakaraṇatthaṃ mattikākakkena, tato chavipasādanatthaṃ tilakakkena. Candasamamhipīti candato dullabhataro nāma natthi, tādisepi ruciṃ katvā mamācikkha, sampādessāmi teti.
೧೨೩೨.
1232.
‘‘ವೇದೇಹಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ರುಚಾ ಪಿತರ ಮಬ್ರವಿ।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, rucā pitara mabravi;
‘ಸಬ್ಬಮೇತಂ ಮಹಾರಾಜ, ಲಬ್ಭತಿಸ್ಸರಸನ್ತಿಕೇ॥
‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.
೧೨೩೩.
1233.
‘ಸುವೇ ಪನ್ನರಸೋ ದಿಬ್ಯೋ, ಸಹಸ್ಸಂ ಆಹರನ್ತು ಮೇ।
‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me;
ಯಥಾದಿನ್ನಞ್ಚ ದಸ್ಸಾಮಿ, ದಾನಂ ಸಬ್ಬವಣೀಸ್ವಹ’’’ನ್ತಿ॥
Yathādinnañca dassāmi, dānaṃ sabbavaṇīsvaha’’’nti.
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬವಣೀಸ್ವಹನ್ತಿ ಸಬ್ಬವಣಿಬ್ಬಕೇಸು ಅಹಂ ದಸ್ಸಾಮಿ।
Tattha sabbavaṇīsvahanti sabbavaṇibbakesu ahaṃ dassāmi.
೧೨೩೪.
1234.
‘‘ರುಚಾಯ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ, ರಾಜಾ ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವಿ।
‘‘Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi;
‘ಬಹುಂ ವಿನಾಸಿತಂ ವಿತ್ತಂ, ನಿರತ್ಥಂ ಅಫಲಂ ತಯಾ॥
‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.
೧೨೩೫.
1235.
‘ಉಪೋಸಥೇ ವಸಂ ನಿಚ್ಚಂ, ಅನ್ನಪಾನಂ ನ ಭುಞ್ಜಸಿ।
‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi;
ನಿಯತೇತಂ ಅಭುತ್ತಬ್ಬಂ, ನತ್ಥಿ ಪುಞ್ಞಂ ಅಭುಞ್ಜತೋ’’’ತಿ॥
Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’’ti.
ತತ್ಥ ಅಙ್ಗತಿ ಮಬ್ರವೀತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋ ಅಙ್ಗತಿರಾಜಾ ಪುಬ್ಬೇ ಅಯಾಚಿತೋಪಿ ‘‘ಅಮ್ಮ, ದಾನಂ ದೇಹೀ’’ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ತಂ ದಿವಸಂ ಯಾಚಿತೋಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ ಅದತ್ವಾ ಇದಂ ‘‘ಬಹುಂ ವಿನಾಸಿತ’’ನ್ತಿಆದಿವಚನಂ ಅಬ್ರವಿ। ನಿಯತೇತಂ ಅಭುತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಏತಂ ನಿಯತಿವಸೇನ ತಯಾ ಅಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭುಞ್ಜನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಅಭುಞ್ಜನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಞಂ ನತ್ಥಿ। ಸಬ್ಬೇ ಹಿ ಚುಲ್ಲಾಸೀತಿಮಹಾಕಪ್ಪೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾವ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ।
Tattha aṅgati mabravīti bhikkhave, so aṅgatirājā pubbe ayācitopi ‘‘amma, dānaṃ dehī’’ti sahassaṃ datvā taṃ divasaṃ yācitopi micchādassanassa gahitattā adatvā idaṃ ‘‘bahuṃ vināsita’’ntiādivacanaṃ abravi. Niyatetaṃ abhuttabbanti etaṃ niyativasena tayā abhuñjitabbaṃ bhavissati, bhuñjantānampi abhuñjantānampi puññaṃ natthi. Sabbe hi cullāsītimahākappe atikkamitvāva sujjhanti.
೧೨೩೬.
1236.
‘‘ಬೀಜಕೋಪಿ ಹಿ ಸುತ್ವಾನ, ತದಾ ಕಸ್ಸಪಭಾಸಿತಂ।
‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ;
‘ಪಸ್ಸಸನ್ತೋ ಮುಹುಂ ಉಣ್ಹಂ, ರುದಂ ಅಸ್ಸೂನಿ ವತ್ತಯಿ॥
‘Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
೧೨೩೭.
1237.
‘ಯಾವ ರುಚೇ ಜೀವಮಾನಾ, ಮಾ ಭತ್ತಮಪನಾಮಯಿ।
‘Yāva ruce jīvamānā, mā bhattamapanāmayi;
ನತ್ಥಿ ಭದ್ದೇ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ಕಿಂ ನಿರತ್ಥಂ ವಿಹಞ್ಞಸೀ’’’ತಿ॥
Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasī’’’ti.
ತತ್ಥ ಬೀಜಕೋಪೀತಿ ಬೀಜಕೋಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ದಾಸಿಕುಚ್ಛಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ಬೀಜಕವತ್ಥುಮ್ಪಿಸ್ಸಾ ಉದಾಹರಣತ್ಥಂ ಆಹರಿ। ನತ್ಥಿ ಭದ್ದೇತಿ ಭದ್ದೇ, ಗುಣಾಚರಿಯೋ ಏವಮಾಹ ‘‘ನತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ, ನತ್ಥಿ ಮಾತಾ, ನತ್ಥಿ ಪಿತಾ, ನತ್ಥಿ ಸತ್ತಾ ಓಪಪಾತಿಕಾ, ನತ್ಥಿ ಲೋಕೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಸಮ್ಮಗ್ಗತಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನಾ’’ತಿ। ಪರಲೋಕೇ ಹಿ ಸತಿ ಇಧಲೋಕೋಪಿ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯ, ಸೋಯೇವ ಚ ನತ್ಥಿ। ಮಾತಾಪಿತೂಸು ಸನ್ತೇಸು ಪುತ್ತಧೀತರೋ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯೂಉಂ, ತೇಯೇವ ಚ ನತ್ಥಿ। ಧಮ್ಮೇ ಸತಿ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಭವೇಯ್ಯೂಂ, ತೇಯೇವ ಚ ನತ್ಥಿ। ಕಿಂ ದಾನಂ ದೇನ್ತೀ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖನ್ತೀ ನಿರತ್ಥಂ ವಿಹಞ್ಞಸೀತಿ।
Tattha bījakopīti bījakopi pubbe kalyāṇakammaṃ katvā tassa nissandena dāsikucchiyaṃ nibbattoti bījakavatthumpissā udāharaṇatthaṃ āhari. Natthi bhaddeti bhadde, guṇācariyo evamāha ‘‘natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā’’ti. Paraloke hi sati idhalokopi nāma bhaveyya, soyeva ca natthi. Mātāpitūsu santesu puttadhītaro nāma bhaveyyūuṃ, teyeva ca natthi. Dhamme sati dhammikasamaṇabrāhmaṇā bhaveyyūṃ, teyeva ca natthi. Kiṃ dānaṃ dentī sīlaṃ rakkhantī niratthaṃ vihaññasīti.
೧೨೩೮.
1238.
‘‘ವೇದೇಹಸ್ಸ ವಚೋ ಸುತ್ವಾ, ರುಚಾ ರುಚಿರವಣ್ಣಿನೀ।
‘‘Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī;
ಜಾನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಧಮ್ಮಂ, ಪಿತರಂ ಏತದಬ್ರವಿ॥
Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.
೧೨೩೯.
1239.
‘ಸುತಮೇವ ಪುರೇ ಆಸಿ, ಸಕ್ಖಿ ದಿಟ್ಠಮಿದಂ ಮಯಾ।
‘Sutameva pure āsi, sakkhi diṭṭhamidaṃ mayā;
ಬಾಲೂಪಸೇವೀ ಯೋ ಹೋತಿ, ಬಾಲೋವ ಸಮಪಜ್ಜಥ॥
Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.
೧೨೪೦.
1240.
‘ಮೂಳ್ಹೋ ಹಿ ಮೂಳ್ಹಮಾಗಮ್ಮ, ಭಿಯ್ಯೋ ಮೋಹಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ।
‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati;
ಪತಿರೂಪಂ ಅಲಾತೇನ, ಬೀಜಕೇನ ಚ ಮುಯ್ಹಿತು’’’ನ್ತಿ॥
Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhitu’’’nti.
ತತ್ಥ ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ಧಮ್ಮನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಿತು ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ರುಚಾ ರಾಜಧೀತಾ ಅತೀತೇ ಸತ್ತಜಾತಿವಸೇನ ಪುಬ್ಬಧಮ್ಮಂ, ಅನಾಗತೇ ಸತ್ತಜಾತಿವಸೇನ ಅನಾಗತಧಮ್ಮಞ್ಚ ಜಾನನ್ತೀ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿತೋ ಮೋಚೇತುಕಾಮಾ ಏತಂ ‘‘ಸುತಮೇವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಸಮಪಜ್ಜಥಾತಿ ಯೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಬಾಲೂಪಸೇವೀ ಹೋತಿ, ಸೋ ಬಾಲೋವ ಸಮಪಜ್ಜತೀತಿ ಏತಂ ಮಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಸುತಮೇವ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ದಿಟ್ಠಂ। ಮೂಳ್ಹೋತಿ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹಂ ಆಗಮ್ಮ ಮಗ್ಗಮೂಳ್ಹೋ ವಿಯ ದಿಟ್ಠಿಮೂಳ್ಹಂ ಆಗಮ್ಮ ದಿಟ್ಠಿಮೂಳ್ಹೋಪಿ ಉತ್ತರಿ ಮೋಹಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ, ಮೂಳ್ಹತರೋ ಹೋತಿ। ಅಲಾತೇನಾತಿ ದೇವ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಜಾತಿಗೋತ್ತಕುಲಪದೇಸಇಸ್ಸರಿಯಪುಞ್ಞಪಞ್ಞಾಹೀನೇನ ಅಲಾತಸೇನಾಪತಿನಾ ಅಚ್ಚನ್ತಹೀನೇನ ದುಪ್ಪಞ್ಞೇನ ಬೀಜಕದಾಸೇನ ಚ ಗಾಮದಾರಕಸದಿಸಂ ಅಹಿರಿಕಂ ಬಾಲಂ ಗುಣಂ ಆಜೀವಕಂ ಆಗಮ್ಮ ಮುಯ್ಹಿತುಂ ಪತಿರೂಪಂ ಅನುಚ್ಛವಿಕಂ। ಕಿಂ ತೇ ನ ಮುಯ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ?
Tattha pubbāparaṃ dhammanti bhikkhave, pitu vacanaṃ sutvā rucā rājadhītā atīte sattajātivasena pubbadhammaṃ, anāgate sattajātivasena anāgatadhammañca jānantī pitaraṃ micchādiṭṭhito mocetukāmā etaṃ ‘‘sutamevā’’tiādimāha. Tattha samapajjathāti yo puggalo bālūpasevī hoti, so bālova samapajjatīti etaṃ mayā pubbe sutameva, ajja pana paccakkhato diṭṭhaṃ. Mūḷhoti maggamūḷhaṃ āgamma maggamūḷho viya diṭṭhimūḷhaṃ āgamma diṭṭhimūḷhopi uttari mohaṃ nigacchati, mūḷhataro hoti. Alātenāti deva, tumhehi jātigottakulapadesaissariyapuññapaññāhīnena alātasenāpatinā accantahīnena duppaññena bījakadāsena ca gāmadārakasadisaṃ ahirikaṃ bālaṃ guṇaṃ ājīvakaṃ āgamma muyhituṃ patirūpaṃ anucchavikaṃ. Kiṃ te na muyhissantīti?
ಏವಂ ತೇ ಉಭೋಪಿ ಗರಹಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಿತೋ ಮೋಚೇತುಕಾಮತಾಯ ಪಿತರಂ ವಣ್ಣೇನ್ತೀ ಆಹ –
Evaṃ te ubhopi garahitvā diṭṭhito mocetukāmatāya pitaraṃ vaṇṇentī āha –
೧೨೪೧.
1241.
‘‘ತ್ವಞ್ಚ ದೇವಾಸಿ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ಧೀರೋ ಅತ್ಥಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ।
‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido;
ಕಥಂ ಬಾಲೇಭಿ ಸದಿಸಂ, ಹೀನದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾಗಮಿ॥
Kathaṃ bālebhi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.
೧೨೪೨.
1242.
‘‘ಸಚೇಪಿ ಸಂಸಾರಪಥೇನ ಸುಜ್ಝತಿ, ನಿರತ್ಥಿಯಾ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಗುಣಸ್ಸ।
‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa;
ಕೀಟೋವ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಲಿತಂ ಅಪಾಪತಂ, ಉಪಪಜ್ಜತಿ ಮೋಹಮೂಳ್ಹೋ ನಗ್ಗಭಾವಂ॥
Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho naggabhāvaṃ.
೧೨೪೩.
1243.
‘‘ಸಂಸಾರಸುದ್ಧೀತಿ ಪುರೇ ನಿವಿಟ್ಠಾ, ಕಮ್ಮಂ ವಿದೂಸೇನ್ತಿ ಬಹೂ ಅಜಾನಂ।
‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ;
ಪುಬ್ಬೇ ಕಲೀ ದುಗ್ಗಹಿತೋವನತ್ಥಾ, ದುಮ್ಮೋಚಯಾ ಬಲಿಸಾ ಅಮ್ಬುಜೋವಾ’’ತಿ॥
Pubbe kalī duggahitovanatthā, dummocayā balisā ambujovā’’ti.
ತತ್ಥ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋತಿ ಯಸವಯಪುಞ್ಞತಿತ್ಥಾವಾಸಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಸಾಕಚ್ಛಾವಸೇನ ಲದ್ಧಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಪ್ಪಞ್ಞೋ, ತೇನೇವ ಕಾರಣೇನ ಧೀರೋ, ಧೀರತಾಯ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಸ್ಸ ಕಾರಣಾಕಾರಣಸ್ಸ ಕೋವಿದೋ। ಬಾಲೇಭಿ ಸದಿಸನ್ತಿ ಯಥಾ ತೇ ಬಾಲಾ ಉಪಗತಾ, ತಥಾ ಕಥಂ ತ್ವಂ ಹೀನದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಗತೋ। ಅಪಾಪತನ್ತಿ ಅಪಿ ಆಪತಂ, ಪತನ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ತಾತ, ಸಂಸಾರೇನ ಸುದ್ಧೀತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಸತಿ ಯಥಾ ಪಟಙ್ಗಕೀಟೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಜಲಿತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ದಿಸ್ವಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಮೋಹೇನ ತತ್ಥ ಪತನ್ತೋ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ತಥಾ ಗುಣೋಪಿ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣೇ ಪಹಾಯ ಮೋಹಮೂಳ್ಹೋ ನಿರಸ್ಸಾದಂ ನಗ್ಗಭಾವಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ।
Tattha sappaññoti yasavayapuññatitthāvāsayonisomanasikārasākacchāvasena laddhāya paññāya sappañño, teneva kāraṇena dhīro, dhīratāya atthānatthassa kāraṇākāraṇassa kovido. Bālebhi sadisanti yathā te bālā upagatā, tathā kathaṃ tvaṃ hīnadiṭṭhiṃ upagato. Apāpatanti api āpataṃ, patantoti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – tāta, saṃsārena suddhīti laddhiyā sati yathā paṭaṅgakīṭo rattibhāge jalitaṃ aggiṃ disvā tappaccayaṃ dukkhaṃ ajānitvā mohena tattha patanto mahādukkhaṃ āpajjati, tathā guṇopi pañca kāmaguṇe pahāya mohamūḷho nirassādaṃ naggabhāvaṃ upapajjati.
ಪುರೇ ನಿವಿಟ್ಠಾತಿ ತಾತ, ಸಂಸಾರೇನ ಸುದ್ಧೀತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ವಚನಂ ಅಸುತ್ವಾ ಪಠಮಮೇವ ನಿವಿಟ್ಠೋ ನತ್ಥಿ, ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲನ್ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ ಬಹೂ ಜನಾ ಅಜಾನನ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ವಿದೂಸೇನ್ತಾ ಕಮ್ಮಫಲಮ್ಪಿ ವಿದೂಸೇನ್ತಿಯೇವ, ಏವಂ ತೇಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ಗಹಿತೋ ಕಲಿ ಪರಾಜಯಗಾಹೋ ದುಗ್ಗಹಿತೋವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುಮ್ಮೋಚಯಾ ಬಲಿಸಾ ಅಮ್ಬುಜೋವಾತಿ ತೇ ಪನ ಏವಂ ಅಜಾನನ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನೇನ ಅನತ್ಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತಾ ಬಾಲಾ ಯಥಾ ನಾಮ ಬಲಿಸಂ ಗಿಲಿತ್ವಾ ಠಿತೋ ಮಚ್ಛೋ ಬಲಿಸಾ ದುಮ್ಮೋಚಯೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಮ್ಹಾ ಅನತ್ಥಾ ದುಮ್ಮೋಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ।
Pure niviṭṭhāti tāta, saṃsārena suddhīti kassaci vacanaṃ asutvā paṭhamameva niviṭṭho natthi, sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalanti gahitattā bahū janā ajānantā kammaṃ vidūsentā kammaphalampi vidūsentiyeva, evaṃ tesaṃ pubbe gahito kali parājayagāho duggahitova hotīti attho. Dummocayā balisā ambujovāti te pana evaṃ ajānantā micchādassanena anatthaṃ gahetvā ṭhitā bālā yathā nāma balisaṃ gilitvā ṭhito maccho balisā dummocayo hoti, evaṃ tamhā anatthā dummocayā honti.
ಉತ್ತರಿಪಿ ಉದಾಹರಣಂ ಆಹರನ್ತೀ ಆಹ –
Uttaripi udāharaṇaṃ āharantī āha –
೧೨೪೪.
1244.
‘‘ಉಪಮಂ ತೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಹಾರಾಜ ತವತ್ಥಿಯಾ।
‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā;
ಉಪಮಾಯ ಮಿಧೇಕಚ್ಚೇ, ಅತ್ಥಂ ಜಾನನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ॥
Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.
೧೨೪೫.
1245.
‘‘ವಾಣಿಜಾನಂ ಯಥಾ ನಾವಾ, ಅಪ್ಪಮಾಣಭರಾ ಗರು।
‘‘Vāṇijānaṃ yathā nāvā, appamāṇabharā garu;
ಅತಿಭಾರಂ ಸಮಾದಾಯ, ಅಣ್ಣವೇ ಅವಸೀದತಿ॥
Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.
೧೨೪೬.
1246.
‘‘ಏವಮೇವ ನರೋ ಪಾಪಂ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಮ್ಪಿ ಆಚಿನಂ।
‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
ಅತಿಭಾರಂ ಸಮಾದಾಯ, ನಿರಯೇ ಅವಸೀದತಿ॥
Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.
೧೨೪೭.
1247.
‘‘ನ ತಾವ ಭಾರೋ ಪರಿಪೂರೋ, ಅಲಾತಸ್ಸ ಮಹೀಪತಿ।
‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati;
ಆಚಿನಾತಿ ಚ ತಂ ಪಾಪಂ, ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ ದುಗ್ಗತಿಂ॥
Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.
೧೨೪೮.
1248.
‘‘ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಕತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಅಲಾತಸ್ಸ ಮಹೀಪತಿ।
‘‘Pubbevassa kataṃ puññaṃ, alātassa mahīpati;
ತಸ್ಸೇವ ದೇವ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಯಞ್ಚೇಸೋ ಲಭತೇ ಸುಖಂ॥
Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.
೧೨೪೯.
1249.
‘‘ಖೀಯತೇ ಚಸ್ಸ ತಂ ಪುಞ್ಞಂ, ತಥಾ ಹಿ ಅಗುಣೇ ರತೋ।
‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato;
ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಅವಹಾಯ, ಕುಮ್ಮಗ್ಗಮನುಧಾವತಿ॥
Ujumaggaṃ avahāya, kummaggamanudhāvati.
೧೨೫೦.
1250.
‘‘ತುಲಾ ಯಥಾ ಪಗ್ಗಹಿತಾ, ಓಹಿತೇ ತುಲಮಣ್ಡಲೇ।
‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale;
ಉನ್ನಮೇತಿ ತುಲಾಸೀಸಂ, ಭಾರೇ ಓರೋಪಿತೇ ಸತಿ॥
Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.
೧೨೫೧.
1251.
‘‘ಏವಮೇವ ನರೋ ಪುಞ್ಞಂ, ಥೋಕಂ ಥೋಕಮ್ಪಿ ಆಚಿನಂ।
‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ;
ಸಗ್ಗಾತಿಮಾನೋ ದಾಸೋವ, ಬೀಜಕೋ ಸಾತವೇ ರತೋ’’ತಿ॥
Saggātimāno dāsova, bījako sātave rato’’ti.
ತತ್ಥ ನಿರಯೇತಿ ಅಟ್ಠವಿಧೇ ಮಹಾನಿರಯೇ, ಸೋಳಸವಿಧೇ ಉಸ್ಸದನಿರಯೇ, ಲೋಕನ್ತರನಿರಯೇ ಚ। ಭಾರೋತಿ ತಾತ, ನ ತಾವ ಅಲಾತಸ್ಸ ಅಕುಸಲಭಾರೋ ಪೂರತಿ। ತಸ್ಸೇವಾತಿ ತಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಸ್ಸೇವ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಯಂ ಸೋ ಅಲಾತಸೇನಾಪತಿ ಅಜ್ಜ ಸುಖಂ ಲಭತಿ। ನ ಹಿ ತಾತ, ಏತಂ ಗೋಘಾತಕಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲಂ। ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಹಿ ನಾಮ ವಿಪಾಕೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ। ಅಗುಣೇ ರತೋತಿ ತಥಾಹೇಸ ಇದಾನಿ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮೇ ರತೋ। ಉಜುಮಗ್ಗನ್ತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಮಗ್ಗಂ। ಕುಮ್ಮಗ್ಗನ್ತಿ ನಿರಯಗಾಮಿಅಕುಸಲಮಗ್ಗಂ।
Tattha nirayeti aṭṭhavidhe mahāniraye, soḷasavidhe ussadaniraye, lokantaraniraye ca. Bhāroti tāta, na tāva alātassa akusalabhāro pūrati. Tassevāti tassa pubbe katassa puññasseva nissando, yaṃ so alātasenāpati ajja sukhaṃ labhati. Na hi tāta, etaṃ goghātakakammassa phalaṃ. Pāpakammassa hi nāma vipāko iṭṭho kanto bhavissatīti aṭṭhānametaṃ. Aguṇe ratoti tathāhesa idāni akusalakamme rato. Ujumagganti dasakusalakammapathamaggaṃ. Kummagganti nirayagāmiakusalamaggaṃ.
ಓಹಿತೇ ತುಲಮಣ್ಡಲೇತಿ ಭಣ್ಡಪಟಿಚ್ಛನತ್ಥಾಯ ತುಲಮಣ್ಡಲೇ ಲಗ್ಗೇತ್ವಾ ಠಪಿತೇ। ಉನ್ನಮೇತೀತಿ ಉದ್ಧಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ। ಆಚಿನನ್ತಿ ಥೋಕಂ ಥೋಕಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಞಂ ಆಚಿನನ್ತೋ ಪಾಪಭಾರಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ನರೋ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಗ್ಗಾತಿಮಾನೋತಿ ಸಗ್ಗೇ ಅತಿಮಾನೋ ಸಗ್ಗಸಮ್ಪಾಪಕೇ ಸಾತಫಲೇ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮೇ ಅಭಿರತೋ। ‘‘ಸಗ್ಗಾಧಿಮಾನೋ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ, ಸಗ್ಗಂ ಅಧಿಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಚಿತ್ತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಾತವೇ ರತೋತಿ ಏಸ ಬೀಜಕದಾಸೋ ಸಾತವೇ ಮಧುರವಿಪಾಕೇ ಕುಸಲಧಮ್ಮೇಯೇವ ರತೋ। ಸೋ ಇಮಸ್ಸ ಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ಖೀಣಕಾಲೇ, ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲೇನ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತಿ।
Ohite tulamaṇḍaleti bhaṇḍapaṭicchanatthāya tulamaṇḍale laggetvā ṭhapite. Unnametīti uddhaṃ ukkhipati. Ācinanti thokaṃ thokampi puññaṃ ācinanto pāpabhāraṃ otāretvā naro kalyāṇakammassa sīsaṃ ukkhipitvā devalokaṃ gacchati. Saggātimānoti sagge atimāno saggasampāpake sātaphale kalyāṇakamme abhirato. ‘‘Saggādhimāno’’tipi pāṭho, saggaṃ adhikāraṃ katvā ṭhitacittoti attho. Sātave ratoti esa bījakadāso sātave madhuravipāke kusaladhammeyeva rato. So imassa pāpakammassa khīṇakāle, kalyāṇakammassa phalena devaloke nibbattissati.
ಯಞ್ಚೇಸ ಇದಾನಿ ದಾಸತ್ತಂ ಉಪಗತೋ, ನ ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಸ್ಸ ಫಲೇನ। ದಾಸತ್ತಸಂವತ್ತನಿಕಞ್ಹಿಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಂ ಪಾಪಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿಟ್ಠಮೇತ್ಥ ಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Yañcesa idāni dāsattaṃ upagato, na taṃ kalyāṇakammassa phalena. Dāsattasaṃvattanikañhissa pubbe kataṃ pāpaṃ bhavissatīti niṭṭhamettha gantabbanti imamatthaṃ pakāsentī āha –
೧೨೫೨.
1252.
‘‘ಯಮಜ್ಜ ಬೀಜಕೋ ದಾಸೋ, ದುಕ್ಖಂ ಪಸ್ಸತಿ ಅತ್ತನಿ।
‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani;
ಪುಬ್ಬೇವಸ್ಸ ಕತಂ ಪಾಪಂ, ತಮೇಸೋ ಪಟಿಸೇವತಿ॥
Pubbevassa kataṃ pāpaṃ, tameso paṭisevati.
೧೨೫೩.
1253.
‘‘ಖೀಯತೇ ಚಸ್ಸ ತಂ ಪಾಪಂ, ತಥಾ ಹಿ ವಿನಯೇ ರತೋ।
‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato;
ಕಸ್ಸಪಞ್ಚ ಸಮಾಪಜ್ಜ, ಮಾ ಹೇವುಪ್ಪಥಮಾಗಮಾ’’ತಿ॥
Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā’’ti.
ತತ್ಥ ಮಾ ಹೇವುಪ್ಪಥಮಾಗಮಾತಿ ತಾತ, ತ್ವಂ ಇಮಂ ನಗ್ಗಂ ಕಸ್ಸಪಾಜೀವಕಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಮಾ ಹೇವ ನಿರಯಗಾಮಿಂ ಉಪ್ಪಥಂ ಅಗಮಾ, ಮಾ ಪಾಪಮಕಾಸೀತಿ ಪಿತರಂ ಓವದತಿ।
Tattha mā hevuppathamāgamāti tāta, tvaṃ imaṃ naggaṃ kassapājīvakaṃ upagantvā mā heva nirayagāmiṃ uppathaṃ agamā, mā pāpamakāsīti pitaraṃ ovadati.
ಇದಾನಿಸ್ಸ ಪಾಪೂಪಸೇವನಾಯ ದೋಸಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೂಪಸೇವನಾಯ ಚ ಗುಣಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Idānissa pāpūpasevanāya dosaṃ kalyāṇamittūpasevanāya ca guṇaṃ dassentī āha –
೧೨೫೪.
1254.
‘‘ಯಂ ಯಞ್ಹಿ ರಾಜ ಭಜತಿ, ಸನ್ತಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಅಸಂ।
‘‘Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ;
ಸೀಲವನ್ತಂ ವಿಸೀಲಂ ವಾ, ವಸಂ ತಸ್ಸೇವ ಗಚ್ಛತಿ॥
Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.
೧೨೫೫.
1255.
‘‘ಯಾದಿಸಂ ಕುರುತೇ ಮಿತ್ತಂ, ಯಾದಿಸಂ ಚೂಪಸೇವತಿ।
‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati;
ಸೋಪಿ ತಾದಿಸಕೋ ಹೋತಿ, ಸಹವಾಸೋ ಹಿ ತಾದಿಸೋ॥
Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso.
೧೨೫೬.
1256.
‘‘ಸೇವಮಾನೋ ಸೇವಮಾನಂ, ಸಮ್ಫುಟ್ಠೋ ಸಮ್ಫುಸಂ ಪರಂ।
‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ;
ಸರೋ ದಿದ್ಧೋ ಕಲಾಪಂವ, ಅಲಿತ್ತಮುಪಲಿಮ್ಪತಿ।
Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati;
ಉಪಲೇಪಭಯಾ ಧೀರೋ, ನೇವ ಪಾಪಸಖಾ ಸಿಯಾ॥
Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā.
೧೨೫೭.
1257.
‘‘ಪೂತಿಮಚ್ಛಂ ಕುಸಗ್ಗೇನ, ಯೋ ನರೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ।
‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati;
ಕುಸಾಪಿ ಪೂತಿ ವಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಬಾಲೂಪಸೇವನಾ॥
Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.
೧೨೫೮.
1258.
‘‘ತಗರಞ್ಚ ಪಲಾಸೇನ, ಯೋ ನರೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ।
‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;
ಪತ್ತಾಪಿ ಸುರಭಿ ವಾಯನ್ತಿ, ಏವಂ ಧೀರೂಪಸೇವನಾ॥
Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.
೧೨೫೯.
1259.
‘‘ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಪುಟಸ್ಸೇವ, ಞತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಕಮತ್ತನೋ
‘‘Tasmā pattapuṭasseva, ñatvā sampākamattano
ಅಸನ್ತೇ ನೋಪಸೇವೇಯ್ಯ, ಸನ್ತೇ ಸೇವೇಯ್ಯ ಪಣ್ಡಿತೋ।
Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito;
ಅಸನ್ತೋ ನಿರಯಂ ನೇನ್ತಿ, ಸನ್ತೋ ಪಾಪೇನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿ’’ನ್ತಿ॥
Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggati’’nti.
ತತ್ಥ ಸನ್ತಂ ವಾತಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಂ ವಾ। ಯದಿ ವಾ ಅಸನ್ತಿ ಅಸಪ್ಪುರಿಸಂ ವಾ। ಸರೋ ದಿದ್ಧೋ ಕಲಾಪಂವಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯಥಾ ನಾಮ ಹಲಾಹಲವಿಸಲಿತ್ತೋ ಸರೋ ಸರಕಲಾಪೇ ಖಿತ್ತೋ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ವಿಸೇನ ಅಲಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸರಕಲಾಪಂ ಲಿಮ್ಪತಿ, ವಿಸದಿದ್ಧಮೇವ ಕರೋತಿ, ಏವಮೇವ ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಂ ಸೇವಮಾನೋ ಅತ್ತಾನಂ ಸೇವಮಾನಂ ಪರಂ, ತೇನ ಸಮ್ಫುಟ್ಠೋ ತಂ ಸಮ್ಫುಸಂ ಅಲಿತ್ತಂ ಪಾಪೇನ ಪುರಿಸಂ ಅತ್ತನಾ ಏಕಜ್ಝಾಸಯಂ ಕರೋನ್ತೋ ಉಪಲಿಮ್ಪತಿ। ಪೂತಿ ವಾಯನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ತೇ ಕುಸಾಪಿ ದುಗ್ಗನ್ಧಾ ವಾಯನ್ತಿ। ತಗರಞ್ಚಾತಿ ತಗರಞ್ಚ ಅಞ್ಞಞ್ಚ ಗನ್ಧಸಮ್ಪನ್ನಂ ಗನ್ಧಜಾತಂ। ಏವನ್ತಿ ಏವರೂಪಾ ಧೀರೂಪಸೇವನಾ। ಧೀರೋ ಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸೇವಮಾನಂ ಧೀರಮೇವ ಕರೋತಿ।
Tattha santaṃ vāti sappurisaṃ vā. Yadi vā asanti asappurisaṃ vā. Saro diddho kalāpaṃvāti mahārāja, yathā nāma halāhalavisalitto saro sarakalāpe khitto sabbaṃ taṃ visena alittampi sarakalāpaṃ limpati, visadiddhameva karoti, evameva pāpamitto pāpaṃ sevamāno attānaṃ sevamānaṃ paraṃ, tena samphuṭṭho taṃ samphusaṃ alittaṃ pāpena purisaṃ attanā ekajjhāsayaṃ karonto upalimpati. Pūti vāyantīti tassa te kusāpi duggandhā vāyanti. Tagarañcāti tagarañca aññañca gandhasampannaṃ gandhajātaṃ. Evanti evarūpā dhīrūpasevanā. Dhīro hi attānaṃ sevamānaṃ dhīrameva karoti.
ತಸ್ಮಾ ಪತ್ತಪುಟಸ್ಸೇವಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಗರಾದಿಪಲಿವೇಠಮಾನಾನಿ ಪಣ್ಣಾನಿಪಿ ಸುಗನ್ಧಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಪಲಾಸಪತ್ತಪುಟಸ್ಸೇವ ಪಣ್ಡಿತೂಪಸೇವನೇನ ಅಹಮ್ಪಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಏವಂ। ಞತ್ವಾ ಸಮ್ಪಾಕಮತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಪರಿಪಾಕಂ ಪಣ್ಡಿತಭಾವಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಞತ್ವಾ ಅಸನ್ತೇ ಪಹಾಯ ಪಣ್ಡಿತೇ ಸನ್ತೇ ಸೇವೇಯ್ಯ। ‘‘ನಿರಯಂ ನೇನ್ತೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ದೇವದತ್ತಾದೀಹಿ ನಿರಯಂ, ‘‘ಪಾಪೇನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಾದೀಹಿ ಸುಗತಿಂ ನೀತಾನಂ ವಸೇನ ಉದಾಹರಣಾನಿ ಆಹರಿತಬ್ಬಾನಿ।
Tasmāpattapuṭassevāti yasmā tagarādipaliveṭhamānāni paṇṇānipi sugandhāni honti, tasmā palāsapattapuṭasseva paṇḍitūpasevanena ahampi paṇḍito bhavissāmīti evaṃ. Ñatvā sampākamattanoti attano paripākaṃ paṇḍitabhāvaṃ parimāṇaṃ ñatvā asante pahāya paṇḍite sante seveyya. ‘‘Nirayaṃ nentī’’ti ettha devadattādīhi nirayaṃ, ‘‘pāpenti suggati’’nti ettha sāriputtattherādīhi sugatiṃ nītānaṃ vasena udāharaṇāni āharitabbāni.
ಏವಂ ರಾಜಧೀತಾ ಛಹಿ ಗಾಥಾಹಿ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅತೀತೇ ಅತ್ತನಾ ಅನುಭೂತಂ ದುಕ್ಖಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Evaṃ rājadhītā chahi gāthāhi pitu dhammaṃ kathetvā idāni atīte attanā anubhūtaṃ dukkhaṃ dassentī āha –
೧೨೬೦.
1260.
‘‘ಅಹಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಸತ್ತ, ಸರೇ ಸಂಸರಿತತ್ತನೋ।
‘‘Ahampi jātiyo satta, sare saṃsaritattano;
ಅನಾಗತಾಪಿ ಸತ್ತೇವ, ಯಾ ಗಮಿಸ್ಸಂ ಇತೋ ಚುತಾ॥
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
೧೨೬೧.
1261.
‘‘ಯಾ ಮೇ ಸಾ ಸತ್ತಮೀ ಜಾತಿ, ಅಹು ಪುಬ್ಬೇ ಜನಾಧಿಪ।
‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa;
ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತೋ ಮಗಧೇಸು, ಅಹುಂ ರಾಜಗಹೇ ಪುರೇ॥
Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.
೧೨೬೨.
1262.
‘‘ಪಾಪಂ ಸಹಾಯಮಾಗಮ್ಮ, ಬಹುಂ ಪಾಪಂ ಕತಂ ಮಯಾ।
‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā;
ಪರದಾರಸ್ಸ ಹೇಠೇನ್ತೋ, ಚರಿಮ್ಹಾ ಅಮರಾ ವಿಯ॥
Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
೧೨೬೩.
1263.
‘‘ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿಹಿತಂ ಅಟ್ಠಾ, ಭಸ್ಮಚ್ಛನ್ನೋವ ಪಾವಕೋ।
‘‘Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako;
ಅಥ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಕಮ್ಮೇಹಿ, ಅಜಾಯಿಂ ವಂಸಭೂಮಿಯಂ॥
Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.
೧೨೬೪.
1264.
‘‘ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ, ಇದ್ಧೇ ಫೀತೇ ಮಹದ್ಧನೇ।
‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane;
ಏಕಪುತ್ತೋ ಮಹಾರಾಜ, ನಿಚ್ಚಂ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತೋ॥
Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.
೧೨೬೫.
1265.
‘‘ತತ್ಥ ಮಿತ್ತಂ ಅಸೇವಿಸ್ಸಂ, ಸಹಾಯಂ ಸಾತವೇ ರತಂ।
‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ;
ಪಣ್ಡಿತಂ ಸುತಸಮ್ಪನ್ನಂ, ಸೋ ಮಂ ಅತ್ಥೇ ನಿವೇಸಯಿ॥
Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.
೧೨೬೬.
1266.
‘‘ಚಾತುದ್ದಸಿಂ ಪಞ್ಚದಸಿಂ, ಬಹುಂ ರತ್ತಿಂ ಉಪಾವಸಿಂ।
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ;
ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿಹಿತಂ ಅಟ್ಠಾ, ನಿಧೀವ ಉದಕನ್ತಿಕೇ॥
Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
೧೨೬೭.
1267.
‘‘ಅಥ ಪಾಪಾನ ಕಮ್ಮಾನಂ, ಯಮೇತಂ ಮಗಧೇ ಕತಂ।
‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ;
ಫಲಂ ಪರಿಯಾಗ ಮಂ ಪಚ್ಛಾ, ಭುತ್ವಾ ದುಟ್ಠವಿಸಂ ಯಥಾ॥
Phalaṃ pariyāga maṃ pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.
೧೨೬೮.
1268.
‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ರೋರುವೇ ನಿರಯೇ ಚಿರಂ।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, roruve niraye ciraṃ;
ಸಕಮ್ಮುನಾ ಅಪಚ್ಚಿಸ್ಸಂ, ತಂ ಸರಂ ನ ಸುಖಂ ಲಭೇ॥
Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.
೧೨೬೯.
1269.
‘‘ಬಹುವಸ್ಸಗಣೇ ತತ್ಥ, ಖೇಪಯಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ದುಖಂ।
‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ;
ಭಿನ್ನಾಗತೇ ಅಹುಂ ರಾಜ, ಛಗಲೋ ಉದ್ಧತಪ್ಫಲೋ’’ತಿ॥
Bhinnāgate ahuṃ rāja, chagalo uddhatapphalo’’ti.
ತತ್ಥ ಸತ್ತಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಇಧಲೋಕಪರಲೋಕಾ ನಾಮ ಸುಕತದುಕ್ಕಟಾನಞ್ಚ ಫಲಂ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ। ನ ಹಿ ಸಂಸಾರೋ ಸತ್ತೇ ಸೋಧೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸಕಮ್ಮುನಾ ಏವ ಸತ್ತಾ ಸುಜ್ಝನ್ತಿ। ಅಲಾತಸೇನಾಪತಿ ಚ ಬೀಜಕದಾಸೋ ಚ ಏಕಮೇವ ಜಾತಿಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿ। ನ ಕೇವಲಂ ಏತೇವ ಜಾತಿಂ ಸರನ್ತಿ, ಅಹಮ್ಪಿ ಅತೀತೇ ಸತ್ತ ಜಾತಿಯೋ ಅತ್ತನೋ ಸಂಸರಿತಂ ಸರಾಮಿ, ಅನಾಗತೇಪಿ ಇತೋ ಗನ್ತಬ್ಬಾ ಸತ್ತೇವ ಜಾನಾಮಿ। ಯಾ ಮೇ ಸಾತಿ ಯಾ ಸಾ ಮಮ ಅತೀತೇ ಸತ್ತಮೀ ಜಾತಿ ಆಸಿ। ಕಮ್ಮಾರಪುತ್ತೋತಿ ತಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಅಹಂ ಮಗಧೇಸು ರಾಜಗಹನಗರೇ ಸುವಣ್ಣಕಾರಪುತ್ತೋ ಅಹೋಸಿಂ।
Tattha sattāti mahārāja, idhalokaparalokā nāma sukatadukkaṭānañca phalaṃ nāma atthi. Na hi saṃsāro satte sodhetuṃ sakkoti, sakammunā eva sattā sujjhanti. Alātasenāpati ca bījakadāso ca ekameva jātiṃ anussaranti. Na kevalaṃ eteva jātiṃ saranti, ahampi atīte satta jātiyo attano saṃsaritaṃ sarāmi, anāgatepi ito gantabbā satteva jānāmi. Yā me sāti yā sā mama atīte sattamī jāti āsi. Kammāraputtoti tāya jātiyā ahaṃ magadhesu rājagahanagare suvaṇṇakāraputto ahosiṃ.
ಪರದಾರಸ್ಸ ಹೇಠೇನ್ತೋತಿ ಪರದಾರಂ ಹೇಠೇನ್ತಾ ಪರೇಸಂ ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತೇ ವರಭಣ್ಡೇ ಅಪರಜ್ಝನ್ತಾ। ಅಟ್ಠಾತಿ ತಂ ತದಾ ಮಯಾ ಕತಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಓಕಾಸೇ ಸತಿ ವಿಪಾಕದಾಯಕಂ ಹುತ್ವಾ ಭಸ್ಮಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ ಅಗ್ಗಿ ವಿಯ ನಿಹಿತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ವಂಸಭೂಮಿಯನ್ತಿ ವಂಸರಟ್ಠೇ। ಏಕಪುತ್ತೋತಿ ಅಸೀತಿಕೋಟಿವಿಭವೇ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ಅಹಂ ಏಕಪುತ್ತಕೋವ ಅಹೋಸಿಂ। ಸಾತವೇ ರತನ್ತಿ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮೇ ಅಭಿರತಂ। ಸೋ ಮನ್ತಿ ಸೋ ಸಹಾಯಕೋ ಮಂ ಅತ್ಥೇ ಕುಸಲಕಮ್ಮೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ।
Paradārassaheṭhentoti paradāraṃ heṭhentā paresaṃ rakkhitagopite varabhaṇḍe aparajjhantā. Aṭṭhāti taṃ tadā mayā kataṃ pāpakammaṃ okāsaṃ alabhitvā okāse sati vipākadāyakaṃ hutvā bhasmapaṭicchanno aggi viya nihitaṃ aṭṭhāsi. Vaṃsabhūmiyanti vaṃsaraṭṭhe. Ekaputtoti asītikoṭivibhave seṭṭhikule ahaṃ ekaputtakova ahosiṃ. Sātave ratanti kalyāṇakamme abhirataṃ. So manti so sahāyako maṃ atthe kusalakamme patiṭṭhāpesi.
ತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ತಮ್ಪಿ ಮೇ ಕತಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ತದಾ ಓಕಾಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಓಕಾಸೇ ಸತಿ ವಿಪಾಕದಾಯಕಂ ಹುತ್ವಾ ಉದಕನ್ತಿಕೇ ನಿಧಿ ವಿಯ ನಿಹಿತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಯಮೇತನ್ತಿ ಅಥ ಮಮ ಸನ್ತಕೇಸು ಪಾಪಕಮ್ಮೇಸು ಯಂ ಏತಂ ಮಯಾ ಮಗಧೇಸು ಪರದಾರಿಕಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತಸ್ಸ ಫಲಂ ಪಚ್ಛಾ ಮಂ ಪರಿಯಾಗಂ ಉಪಗತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಥಾ ಕಿಂ? ಭುತ್ವಾ ದುಟ್ಠವಿಸಂ ಯಥಾ, ಯಥಾ ಸವಿಸಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ತಂ ದುಟ್ಠಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಹಲಾಹಲಂ ವಿಸಂ ಕುಪ್ಪತಿ, ತಥಾ ಮಂ ಪರಿಯಾಗತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತೋತಿ ತತೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲತೋ। ತಂ ಸರನ್ತಿ ತಂ ತಸ್ಮಿಂ ನಿರಯೇ ಅನುಭೂತದುಕ್ಖಂ ಸರನ್ತೀ ಚಿತ್ತಸುಖಂ ನಾಮ ನ ಲಭಾಮಿ, ಭಯಮೇವ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ಭಿನ್ನಾಗತೇತಿ ಭಿನ್ನಾಗತೇ ನಾಮ ರಟ್ಠೇ। ಉದ್ಧತಪ್ಫಲೋತಿ ಉದ್ಧತಬೀಜೋ।
Taṃ kammanti tampi me kataṃ kalyāṇakammaṃ tadā okāsaṃ alabhitvā okāse sati vipākadāyakaṃ hutvā udakantike nidhi viya nihitaṃ aṭṭhāsi. Yametanti atha mama santakesu pāpakammesu yaṃ etaṃ mayā magadhesu paradārikakammaṃ kataṃ, tassa phalaṃ pacchā maṃ pariyāgaṃ upagatanti attho. Yathā kiṃ? Bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā, yathā savisaṃ bhojanaṃ bhuñjitvā ṭhitassa taṃ duṭṭhaṃ kakkhaḷaṃ halāhalaṃ visaṃ kuppati, tathā maṃ pariyāgatanti attho. Tatoti tato kosambiyaṃ seṭṭhikulato. Taṃ saranti taṃ tasmiṃ niraye anubhūtadukkhaṃ sarantī cittasukhaṃ nāma na labhāmi, bhayameva me uppajjati. Bhinnāgateti bhinnāgate nāma raṭṭhe. Uddhatapphaloti uddhatabījo.
ಸೋ ಪನ ಛಗಲಕೋ ಬಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಅಹೋಸಿ। ಪಿಟ್ಠಿಯಂ ಅಭಿರುಯ್ಹಪಿ ನಂ ವಾಹಯಿಂಸು, ಯಾನಕೇಪಿ ಯೋಜಯಿಂಸು। ಇಮಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
So pana chagalako balasampanno ahosi. Piṭṭhiyaṃ abhiruyhapi naṃ vāhayiṃsu, yānakepi yojayiṃsu. Imamatthaṃ pakāsentī āha –
೧೨೭೦.
1270.
‘‘ಸಾತಪುತ್ತಾ ಮಯಾ ವೂಳ್ಹಾ, ಪಿಟ್ಠಿಯಾ ಚ ರಥೇನ ಚ।
‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca;
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಪರದಾರಗಮನಸ್ಸ ಮೇ’’ತಿ॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me’’ti.
ತತ್ಥ ಸಾತಪುತ್ತಾತಿ ಅಮಚ್ಚಪುತ್ತಾ। ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ದೇವ, ರೋರುವೇ ಮಹಾನಿರಯೇ ಪಚ್ಚನಞ್ಚ ಛಗಲಕಕಾಲೇ ಬೀಜುಪ್ಪಾಟನಞ್ಚ ಪಿಟ್ಠಿವಾಹನಯಾನಕಯೋಜನಾನಿ ಚ ಸಬ್ಬೋಪೇಸ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ ಪರದಾರಗಮನಸ್ಸ ಮೇತಿ।
Tattha sātaputtāti amaccaputtā. Tassa kammassāti deva, roruve mahāniraye paccanañca chagalakakāle bījuppāṭanañca piṭṭhivāhanayānakayojanāni ca sabbopesa tassa nissando paradāragamanassa meti.
ತತೋ ಪನ ಚವಿತ್ವಾ ಅರಞ್ಞೇ ಕಪಿಯೋನಿಯಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ। ಅಥ ನಂ ಜಾತದಿವಸೇ ಯೂಥಪತಿನೋ ದಸ್ಸೇಸುಂ। ಸೋ ‘‘ಆನೇಥ ಮೇ, ಪುತ್ತ’’ನ್ತಿ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಿರವನ್ತಸ್ಸ ದನ್ತೇಹಿ ಫಲಾನಿ ಉಪ್ಪಾಟೇಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Tato pana cavitvā araññe kapiyoniyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Atha naṃ jātadivase yūthapatino dassesuṃ. So ‘‘ānetha me, putta’’nti daḷhaṃ gahetvā tassa viravantassa dantehi phalāni uppāṭesi. Tamatthaṃ pakāsentī āha –
೧೨೭೧.
1271.
‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ಕಪಿ ಆಸಿಂ ಬ್ರಹಾವನೇ।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane;
ನಿಲುಞ್ಚಿತಫಲೋಯೇವ, ಯೂಥಪೇನ ಪಗಬ್ಭಿನಾ।
Niluñcitaphaloyeva, yūthapena pagabbhinā;
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಪರದಾರಗಮನಸ್ಸ ಮೇ’’ತಿ॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me’’ti.
ತತ್ಥ ನಿಲುಞ್ಚಿತಫಲೋಯೇವಾತಿ ತತ್ರಪಾಹಂ ಪಗಬ್ಭೇನ ಯೂಥಪತಿನಾ ಲುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಉಪ್ಪಾಟಿತಫಲೋಯೇವ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha niluñcitaphaloyevāti tatrapāhaṃ pagabbhena yūthapatinā luñcitvā uppāṭitaphaloyeva ahosinti attho.
ಅಥ ಅಪರಾಪಿ ಜಾತಿಯೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Atha aparāpi jātiyo dassentī āha –
೧೨೭೨.
1272.
‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ದಸ್ಸನೇಸು ಪಸೂ ಅಹುಂ।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, dassanesu pasū ahuṃ;
ನಿಲುಞ್ಚಿತೋ ಜವೋ ಭದ್ರೋ, ಯೋಗ್ಗಂ ವೂಳ್ಹಂ ಚಿರಂ ಮಯಾ।
Niluñcito javo bhadro, yoggaṃ vūḷhaṃ ciraṃ mayā;
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಪರದಾರಗಮನಸ್ಸ ಮೇ॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
೧೨೭೩.
1273.
‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ವಜ್ಜೀಸು ಕುಲಮಾಗಮಾ।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā;
ನೇವಿತ್ಥೀ ನ ಪುಮಾ ಆಸಿಂ, ಮನುಸ್ಸತ್ತೇ ಸುದುಲ್ಲಭೇ।
Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe;
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೋ, ಪರದಾರಗಮನಸ್ಸ ಮೇ॥
Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
೧೨೭೪.
1274.
‘‘ತತೋ ಚುತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ಅಜಾಯಿಂ ನನ್ದನೇ ವನೇ।
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane;
ಭವನೇ ತಾವತಿಂಸಾಹಂ, ಅಚ್ಛರಾ ಕಾಮವಣ್ಣಿನೀ॥
Bhavane tāvatiṃsāhaṃ, accharā kāmavaṇṇinī.
೧೨೭೫.
1275.
‘‘ವಿಚಿತ್ರವತ್ಥಾಭರಣಾ, ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾ।
‘‘Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā;
ಕುಸಲಾ ನಚ್ಚಗೀತಸ್ಸ, ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪರಿಚಾರಿಕಾ॥
Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
೧೨೭೬.
1276.
‘‘ತತ್ಥ ಠಿತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ಸರಾಮಿ ಜಾತಿಯೋ ಇಮಾ।
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā;
ಅನಾಗತಾಪಿ ಸತ್ತೇವ, ಯಾ ಗಮಿಸ್ಸಂ ಇತೋ ಚುತಾ॥
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
೧೨೭೭.
1277.
‘‘ಪರಿಯಾಗತಂ ತಂ ಕುಸಲಂ, ಯಂ ಮೇ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಕತಂ।
‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ;
ದೇವೇ ಚೇವ ಮನುಸ್ಸೇ ಚ, ಸನ್ಧಾವಿಸ್ಸಂ ಇತೋ ಚುತಾ॥
Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.
೧೨೭೮.
1278.
‘‘ಸತ್ತ ಜಚ್ಚೋ ಮಹಾರಾಜ, ನಿಚ್ಚಂ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತಾ।
‘‘Satta jacco mahārāja, niccaṃ sakkatapūjitā;
ಥೀಭಾವಾಪಿ ನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಂ, ಛಟ್ಠಾ ನಿಗತಿಯೋ ಇಮಾ॥
Thībhāvāpi na muccissaṃ, chaṭṭhā nigatiyo imā.
೧೨೭೯.
1279.
‘‘ಸತ್ತಮೀ ಚ ಗತಿ ದೇವ, ದೇವಪುತ್ತೋ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ।
‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko;
ಪುಮಾ ದೇವೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ದೇವಕಾಯಸ್ಮಿಮುತ್ತಮೋ॥
Pumā devo bhavissāmi, devakāyasmimuttamo.
೧೨೮೦.
1280.
‘‘ಅಜ್ಜಾಪಿ ಸನ್ತಾನಮಯಂ, ಮಾಲಂ ಗನ್ಥೇನ್ತಿ ನನ್ದನೇ।
‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane;
ದೇವಪುತ್ತೋ ಜವೋ ನಾಮ, ಯೋ ಮೇ ಮಾಲಂ ಪಟಿಚ್ಛತಿ॥
Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.
೧೨೮೧.
1281.
‘‘ಮುಹುತ್ತೋ ವಿಯ ಸೋ ದಿಬ್ಯೋ, ಇಧ ವಸ್ಸಾನಿ ಸೋಳಸ।
‘‘Muhutto viya so dibyo, idha vassāni soḷasa;
ರತ್ತಿನ್ದಿವೋ ಚ ಸೋ ದಿಬ್ಯೋ, ಮಾನುಸಿಂ ಸರದೋಸತಂ॥
Rattindivo ca so dibyo, mānusiṃ saradosataṃ.
೧೨೮೨.
1282.
‘‘ಇತಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಅನ್ವೇನ್ತಿ, ಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯಾಪಿ ಜಾತಿಯೋ।
‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo;
ಕಲ್ಯಾಣಂ ಯದಿ ವಾ ಪಾಪಂ, ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ॥
Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassatī’’ti.
ತತ್ಥ ದಸ್ಸನೇಸೂತಿ ದಸ್ಸನರಟ್ಠೇಸು। ಪಸೂತಿ ಗೋಣೋ ಅಹೋಸಿಂ। ನಿಲುಞ್ಚಿತೋತಿ ವಚ್ಛಕಾಲೇಯೇವ ಮಂ ಏವಂ ಮನಾಪೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ನಿಬ್ಬೀಜಕಮಕಂಸು। ಸೋಹಂ ನಿಲುಞ್ಚಿತೋ ಉದ್ಧತಬೀಜೋ ಜವೋ ಭದ್ರೋ ಅಹೋಸಿಂ। ವಜ್ಜೀಸು ಕುಲಮಾಗಮಾತಿ ಗೋಯೋನಿತೋ ಚವಿತ್ವಾ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ನೇವಿತ್ಥೀ ನ ಪುಮಾತಿ ನಪುಂಸಕತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಆಹ। ಭವನೇ ತಾವತಿಂಸಾಹನ್ತಿ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಅಹಂ।
Tattha dassanesūti dassanaraṭṭhesu. Pasūti goṇo ahosiṃ. Niluñcitoti vacchakāleyeva maṃ evaṃ manāpo bhavissatīti nibbījakamakaṃsu. Sohaṃ niluñcito uddhatabījo javo bhadro ahosiṃ. Vajjīsu kulamāgamāti goyonito cavitvā vajjiraṭṭhe ekasmiṃ mahābhogakule nibbattinti dasseti. Nevitthī na pumāti napuṃsakattaṃ sandhāya āha. Bhavane tāvatiṃsāhanti tāvatiṃsabhavane ahaṃ.
ತತ್ಥ ಠಿತಾಹಂ, ವೇದೇಹ, ಸರಾಮಿ ಜಾತಿಯೋ ಇಮಾತಿ ಸಾ ಕಿರ ತಸ್ಮಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ಠಿತಾ ‘‘ಅಹಂ ಏವರೂಪಂ ದೇವಲೋಕಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಕುತೋ ನು ಖೋ ಆಗತಾ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ಮಹಾಭೋಗಕುಲೇ ನಪುಂಸಕತ್ತಭಾವತೋ ಚವಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವಂ ಪಸ್ಸಿ। ತತೋ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಮ್ಮೇನ ಏವರೂಪೇ ರಮಣೀಯೇ ಠಾನೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಸೇಟ್ಠಿಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಕತಂ ದಾನಾದಿಕುಸಲಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತಸ್ಸ ಫಲೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅನನ್ತರಾತೀತೇ ನಪುಂಸಕತ್ತಭಾವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಾನಾ ಕುತೋ ಆಗತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ದಸ್ಸನರಟ್ಠೇಸು ಗೋಯೋನಿಯಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನುಭೂತಭಾವಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ। ತತೋ ಅನನ್ತರಂ ಜಾತಿಂ ಅನುಸ್ಸರಮಾನಾ ವಾನರಯೋನಿಯಂ ಉದ್ಧತಫಲಭಾವಂ ಅದ್ದಸ। ತತೋ ಅನನ್ತರಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೀ ಭಿನ್ನಾಗತೇ ಛಗಲಕಯೋನಿಯಂ ಉದ್ಧತಬೀಜಭಾವಂ ಅನುಸ್ಸರಿ। ತತೋ ಪರಂ ಅನುಸ್ಸರಮಾನಾ ರೋರುವೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಭಾವಂ ಅನುಸ್ಸರಿ।
Tattha ṭhitāhaṃ, vedeha, sarāmi jātiyo imāti sā kira tasmiṃ devaloke ṭhitā ‘‘ahaṃ evarūpaṃ devalokaṃ āgacchantī kuto nu kho āgatā’’ti olokentī vajjiraṭṭhe mahābhogakule napuṃsakattabhāvato cavitvā tattha nibbattabhāvaṃ passi. Tato ‘‘kena nu kho kammena evarūpe ramaṇīye ṭhāne nibbattāmhī’’ti olokentī kosambiyaṃ seṭṭhikule nibbattitvā kataṃ dānādikusalaṃ disvā ‘‘etassa phalena nibbattāmhī’’ti ñatvā ‘‘anantarātīte napuṃsakattabhāve nibbattamānā kuto āgatāmhī’’ti olokentī dassanaraṭṭhesu goyoniyaṃ mahādukkhassa anubhūtabhāvaṃ aññāsi. Tato anantaraṃ jātiṃ anussaramānā vānarayoniyaṃ uddhataphalabhāvaṃ addasa. Tato anantaraṃ anussarantī bhinnāgate chagalakayoniyaṃ uddhatabījabhāvaṃ anussari. Tato paraṃ anussaramānā roruve nibbattabhāvaṃ anussari.
ಅಥಸ್ಸಾ ನಿರಯೇ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಞ್ಚ ಅನುಭೂತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಿಯಾ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ। ತತೋ ‘‘ಕೇನ ನು ಖೋ ಕಮ್ಮೇನ ಏವರೂಪಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೂತಂ ಮಯಾ’’ತಿ ಛಟ್ಠಂ ಜಾತಿಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ತಾಯ ಜಾತಿಯಾ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರೇ ಕತಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ತಮಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ಮಗಧರಟ್ಠೇ ಪಾಪಸಹಾಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕತಂ ಪರದಾರಿಕಕಮ್ಮಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತಸ್ಸ ಫಲೇನ ಮೇ ತಂ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭೂತ’’ನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ। ಅಥ ‘‘ಇತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅನಾಗತೇ ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ‘‘ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಪುನ ಸಕ್ಕಸ್ಸೇವ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ। ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ‘‘ತತಿಯೇಪಿ ಅತ್ತಭಾವೇ ಸಕ್ಕಸ್ಸೇವ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥೇ, ಪಞ್ಚಮೇ ಪನ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದೇವಲೋಕೇ ಜವನದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಅನನ್ತರಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ‘‘ಛಟ್ಠೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಇತೋ ತಾವತಿಂಸಭವನತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅಙ್ಗತಿರಞ್ಞೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮಿ, ‘ರುಚಾ’ತಿ ಮೇ ನಾಮಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ತತೋ ಅನನ್ತರಾ ಕುಹಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ ‘‘ಸತ್ತಮಾಯ ಜಾತಿಯಾ ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ದೇವಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇತ್ಥಿಭಾವತೋ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ। ತಸ್ಮಾ –
Athassā niraye tiracchānayoniyañca anubhūtaṃ dukkhaṃ anussarantiyā bhayaṃ uppajji. Tato ‘‘kena nu kho kammena evarūpaṃ dukkhaṃ anubhūtaṃ mayā’’ti chaṭṭhaṃ jātiṃ olokentī tāya jātiyā kosambinagare kataṃ kalyāṇakammaṃ disvā sattamaṃ olokentī magadharaṭṭhe pāpasahāyaṃ nissāya kataṃ paradārikakammaṃ disvā ‘‘etassa phalena me taṃ mahādukkhaṃ anubhūta’’nti aññāsi. Atha ‘‘ito cavitvā anāgate kuhiṃ nibbattissāmī’’ti olokentī ‘‘yāvatāyukaṃ ṭhatvā puna sakkasseva paricārikā hutvā nibbattissāmī’’ti aññāsi. Evaṃ punappunaṃ olokayamānā ‘‘tatiyepi attabhāve sakkasseva paricārikā hutvā nibbattissāmi, tathā catutthe, pañcame pana tasmiṃyeva devaloke javanadevaputtassa aggamahesī hutvā nibbattissāmī’’ti ñatvā tato anantaraṃ olokentī ‘‘chaṭṭhe attabhāve ito tāvatiṃsabhavanato cavitvā aṅgatirañño aggamahesiyā kucchimhi nibbattissāmi, ‘rucā’ti me nāmaṃ bhavissatī’’ti ñatvā ‘‘tato anantarā kuhiṃ nibbattissāmī’’ti olokentī ‘‘sattamāya jātiyā tato cavitvā tāvatiṃsabhavane mahiddhiko devaputto hutvā nibbattissāmi, itthibhāvato muccissāmī’’ti aññāsi. Tasmā –
‘‘ತತ್ಥ ಠಿತಾಹಂ ವೇದೇಹ, ಸರಾಮಿ ಸತ್ತ ಜಾತಿಯೋ।
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi satta jātiyo;
ಅನಾಗತಾಪಿ ಸತ್ತೇವ, ಯಾ ಗಮಿಸ್ಸಂ ಇತೋ ಚುತಾ’’ತಿ॥ – ಆದಿಮಾಹ।
Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā’’ti. – ādimāha;
ತತ್ಥ ಪರಿಯಾಗತನ್ತಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ತನೋ ವಾರೇನ ಆಗತಂ। ಸತ್ತ ಜಚ್ಚೋತಿ ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ನಪುಂಸಕಜಾತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ದೇವಲೋಕೇ ಪಞ್ಚ, ಅಯಞ್ಚ ಛಟ್ಠಾತಿ ಸತ್ತ ಜಾತಿಯೋತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಏತಾ ಸತ್ತ ಜಾತಿಯೋ ನಿಚ್ಚಂ ಸಕ್ಕತಪೂಜಿತಾ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಛಟ್ಠಾ ನಿಗತಿಯೋತಿ ದೇವಲೋಕೇ ಪನ ಪಞ್ಚ, ಅಯಞ್ಚ ಏಕಾತಿ ಇಮಾ ಛ ಗತಿಯೋ ಇತ್ಥಿಭಾವಾನ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ವದತಿ। ಸತ್ತಮೀ ಚಾತಿ ಇತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅನನ್ತರಂ। ಸನ್ತಾನಮಯನ್ತಿ ಏಕತೋವಣ್ಟಕಾದಿವಸೇನ ಕತಸನ್ತಾನಂ। ಗನ್ಥೇನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಸನ್ತಾನಮಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಅಜ್ಜಪಿ ಮಮ ಪರಿಚಾರಿಕಾ ನನ್ದನವನೇ ಮಾಲಂ ಗನ್ಥೇನ್ತಿಯೇವ। ಯೋ ಮೇ ಮಾಲಂ ಪಟಿಚ್ಛತೀತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಅನನ್ತರಜಾತಿಯಂ ಮಮ ಸಾಮಿಕೋ ಜವೋ ನಾಮ ದೇವಪುತ್ತೋ ಯೋ ರುಕ್ಖತೋ ಪತಿತಪತಿತಂ ಮಾಲಂ ಪಟಿಚ್ಛತಿ।
Tattha pariyāgatanti pariyāyena attano vārena āgataṃ. Satta jaccoti vajjiraṭṭhe napuṃsakajātiyā saddhiṃ devaloke pañca, ayañca chaṭṭhāti satta jātiyoti vuccanti. Etā satta jātiyo niccaṃ sakkatapūjitā ahosinti dasseti. Chaṭṭhā nigatiyoti devaloke pana pañca, ayañca ekāti imā cha gatiyo itthibhāvāna muccissanti vadati. Sattamī cāti ito cavitvā anantaraṃ. Santānamayanti ekatovaṇṭakādivasena katasantānaṃ. Ganthentīti yathā santānamayā honti, evaṃ ajjapi mama paricārikā nandanavane mālaṃ ganthentiyeva. Yo me mālaṃ paṭicchatīti mahārāja, anantarajātiyaṃ mama sāmiko javo nāma devaputto yo rukkhato patitapatitaṃ mālaṃ paṭicchati.
ಸೋಳಸಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಮಮ ಜಾತಿಯಾ ಇಮಾನಿ ಸೋಳಸ ವಸ್ಸಾನಿ, ಏತ್ತಕೋ ಪನ ಕಾಲೋ ದೇವಾನಂ ಏಕೋ ಮುಹುತ್ತೋ, ತೇನ ತಾ ಮಮ ಚುತಭಾವಮ್ಪಿ ಅಜಾನನ್ತಾ ಮಮತ್ಥಾಯ ಮಾಲಂ ಗನ್ಥೇನ್ತಿಯೇವ। ಮಾನುಸಿನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಸ್ಸಗಣನಂ ಆಗಮ್ಮ ಏಸ ಸರದೋಸತಂ ವಸ್ಸಸತಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ದೀಘಾಯುಕಾ ದೇವಾ । ಇಮಿನಾ ಪನ ಕಾರಣೇನ ಪರಲೋಕಸ್ಸ ಚ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಞ್ಚ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಿತಂ ಜಾನಾಹಿ, ದೇವಾತಿ।
Soḷasāti mahārāja, mama jātiyā imāni soḷasa vassāni, ettako pana kālo devānaṃ eko muhutto, tena tā mama cutabhāvampi ajānantā mamatthāya mālaṃ ganthentiyeva. Mānusinti manussānaṃ vassagaṇanaṃ āgamma esa saradosataṃ vassasataṃ hoti, evaṃ dīghāyukā devā . Iminā pana kāraṇena paralokassa ca kalyāṇapāpakānañca kammānaṃ atthitaṃ jānāhi, devāti.
ಅನ್ವೇನ್ತೀತಿ ಯಥಾ ಮಂ ಅನುಬನ್ಧಿಂಸು, ಏವಂ ಅನುಬನ್ಧನ್ತಿ। ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತೀತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ, ಉಪಪಜ್ಜವೇದನೀಯಂ ಅನನ್ತರಭವೇ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ, ಅಪರಾಪರಿಯವೇದನೀಯಂ ಪನ ವಿಪಾಕಂ ಅದತ್ವಾ ನ ನಸ್ಸತಿ। ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ನ ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿನಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ದೇವ, ಅಹಂ ಪರದಾರಿಕಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ನಿರಯೇ ಚ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಞ್ಚ ಮಹನ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿಂ। ಸಚೇ ಪನ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಇದಾನಿ ಗುಣಸ್ಸ ಕಥಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏವಂ ಕರಿಸ್ಸಥ, ಮಯಾ ಅನುಭೂತಸದಿಸಮೇವ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸಥ, ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ಮಾ ಕರಿತ್ಥಾ’’ತಿ ಆಹ।
Anventīti yathā maṃ anubandhiṃsu, evaṃ anubandhanti. Na hi kammaṃ vinassatīti diṭṭhadhammavedanīyaṃ tasmiṃyeva attabhāve, upapajjavedanīyaṃ anantarabhave vipākaṃ deti, aparāpariyavedanīyaṃ pana vipākaṃ adatvā na nassati. Taṃ sandhāya ‘‘na hi kammaṃ vinassatī’’ti vatvā ‘‘deva, ahaṃ paradārikakammassa nissandena niraye ca tiracchānayoniyañca mahantaṃ dukkhaṃ anubhaviṃ. Sace pana tumhepi idāni guṇassa kathaṃ gahetvā evaṃ karissatha, mayā anubhūtasadisameva dukkhaṃ anubhavissatha, tasmā evaṃ mā karitthā’’ti āha.
ಅಥಸ್ಸ ಉತ್ತರಿ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೀ ಆಹ –
Athassa uttari dhammaṃ desentī āha –
೧೨೮೩.
1283.
‘‘ಯೋ ಇಚ್ಛೇ ಪುರಿಸೋ ಹೋತುಂ, ಜಾತಿಂ ಜಾತಿಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ।
‘‘Yo icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;
ಪರದಾರಂ ವಿವಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಧೋತಪಾದೋವ ಕದ್ದಮಂ॥
Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.
೧೨೮೪.
1284.
‘‘ಯಾ ಇಚ್ಛೇ ಪುರಿಸೋ ಹೋತುಂ, ಜಾತಿಂ ಜಾತಿಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ।
‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ;
ಸಾಮಿಕಂ ಅಪಚಾಯೇಯ್ಯ, ಇನ್ದಂವ ಪರಿಚಾರಿಕಾ॥
Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.
೧೨೮೫.
1285.
‘‘ಯೋ ಇಚ್ಛೇ ದಿಬ್ಯಭೋಗಞ್ಚ, ದಿಬ್ಬಮಾಯುಂ ಯಸಂ ಸುಖಂ।
‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ;
ಪಾಪಾನಿ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ತಿವಿಧಂ ಧಮ್ಮಮಾಚರೇ॥
Pāpāni parivajjetvā, tividhaṃ dhammamācare.
೧೨೮೬.
1286.
‘‘ಕಾಯೇನ ವಾಚಾ ಮನಸಾ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಚಕ್ಖಣೋ।
‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo;
ಅತ್ತನೋ ಹೋತಿ ಅತ್ಥಾಯ, ಇತ್ಥೀ ವಾ ಯದಿ ವಾ ಪುಮಾ॥
Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
೧೨೮೭.
1287.
‘‘ಯೇ ಕೇಚಿಮೇ ಮಾನುಜಾ ಜೀವಲೋಕೇ, ಯಸಸ್ಸಿನೋ ಸಬ್ಬಸಮನ್ತಭೋಗಾ।
‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā;
ಅಸಂಸಯಂ ತೇಹಿ ಪುರೇ ಸುಚಿಣ್ಣಂ, ಕಮ್ಮಸ್ಸಕಾಸೇ ಪುಥು ಸಬ್ಬಸತ್ತಾ॥
Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.
೧೨೮೮.
1288.
‘‘ಇಙ್ಘಾನುಚಿನ್ತೇಸಿ ಸಯಮ್ಪಿ ದೇವ, ಕುತೋನಿದಾನಾ ತೇ ಇಮಾ ಜನಿನ್ದ।
‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda;
ಯಾ ತೇ ಇಮಾ ಅಚ್ಛರಾಸನ್ನಿಕಾಸಾ, ಅಲಙ್ಕತಾ ಕಞ್ಚನಜಾಲಛನ್ನಾ’’ತಿ॥
Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’ti.
ತತ್ಥ ಹೋತುನ್ತಿ ಭವಿತುಂ। ಸಬ್ಬಸಮನ್ತಭೋಗಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಬ್ಬಭೋಗಾ। ಸುಚಿಣ್ಣನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಚಿಣ್ಣಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ಕತಂ। ಕಮ್ಮಸ್ಸಕಾಸೇತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಮ್ಮಸ್ಸೇವ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದಿನೋ। ನ ಹಿ ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ಪುತ್ತಧೀತಾನಂ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ, ನ ತಾಹಿ ಪುತ್ತಧೀತಾಹಿ ಕತಂ ಕಮ್ಮಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ವಿಪಾಕಂ ದೇತಿ। ಸೇಸೇಹಿ ಕತಂ ಸೇಸಾನಂ ಕಿಮೇವ ದಸ್ಸತಿ? ಇಙ್ಘಾತಿ ಚೋದನತ್ಥೇ ನಿಪಾತೋ। ಅನುಚಿನ್ತೇಸೀತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಸಿ। ಯಾ ತೇ ಇಮಾತಿ ಯಾ ಇಮಾ ಸೋಳಸಸಹಸ್ಸಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ತಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಇಮಾ ತೇ ಕುತೋನಿದಾನಾ, ಕಿಂ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೇನ ಲದ್ಧಾ, ಉದಾಹು ಪನ್ಥದೂಸನಸನ್ಧಿಚ್ಛೇದಾದೀನಿ ಪಾಪಾನಿ ಕತ್ವಾ, ಅದು ಕಲ್ಯಾಣಕಮ್ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಲದ್ಧಾತಿ ಇದಂ ತಾವ ಅತ್ತನಾಪಿ ಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಸಿ, ದೇವಾತಿ।
Tattha hotunti bhavituṃ. Sabbasamantabhogāti paripuṇṇasabbabhogā. Suciṇṇanti suṭṭhu ciṇṇaṃ kalyāṇakammaṃ kataṃ. Kammassakāseti kammassakā attanā katakammasseva vipākapaṭisaṃvedino. Na hi mātāpitūhi kataṃ kammaṃ puttadhītānaṃ vipākaṃ deti, na tāhi puttadhītāhi kataṃ kammaṃ mātāpitūnaṃ vipākaṃ deti. Sesehi kataṃ sesānaṃ kimeva dassati? Iṅghāti codanatthe nipāto. Anucintesīti punappunaṃ cinteyyāsi. Yā te imāti yā imā soḷasasahassā itthiyo taṃ upaṭṭhahanti, imā te kutonidānā, kiṃ nipajjitvā niddāyantena laddhā, udāhu panthadūsanasandhicchedādīni pāpāni katvā, adu kalyāṇakammaṃ nissāya laddhāti idaṃ tāva attanāpi cinteyyāsi, devāti.
ಏವಂ ಸಾ ಪಿತರಂ ಅನುಸಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Evaṃ sā pitaraṃ anusāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೨೮೯.
1289.
‘‘ಇಚ್ಚೇವಂ ಪಿತರಂ ಕಞ್ಞಾ, ರುಚಾ ತೋಸೇಸಿ ಅಙ್ಗತಿಂ।
‘‘Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ;
ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಮಗ್ಗಮಾಚಿಕ್ಖಿ, ಧಮ್ಮಮಕ್ಖಾಸಿ ಸುಬ್ಬತಾ’’ತಿ॥
Mūḷhassa maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā’’ti.
ತತ್ಥ ಇಚ್ಚೇವನ್ತಿ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಇಮೇಹಿ ಏವರೂಪೇಹಿ ಮಧುರೇಹಿ ವಚನೇಹಿ ರುಚಾಕಞ್ಞಾ ಪಿತರಂ ತೋಸೇಸಿ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಮಗ್ಗಂ ವಿಯ ತಸ್ಸ ಸುಗತಿಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ನಾನಾನಯೇಹಿ ಸುಚರಿತಧಮ್ಮಂ ಅಕ್ಖಾಸಿ। ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇನ್ತೀಯೇವ ಸಾ ಸುಬ್ಬತಾ ಸುನ್ದರವತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತೀತಜಾತಿಯೋಪಿ ಕಥೇಸಿ।
Tattha iccevanti bhikkhave, iti imehi evarūpehi madhurehi vacanehi rucākaññā pitaraṃ tosesi, mūḷhassa maggaṃ viya tassa sugatimaggaṃ ācikkhi, nānānayehi sucaritadhammaṃ akkhāsi. Dhammaṃ kathentīyeva sā subbatā sundaravatā attano atītajātiyopi kathesi.
ಏವಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ‘‘ಮಾ, ದೇವ, ನಗ್ಗಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಗಣ್ಹಿ, ‘ಅತ್ಥಿ ಅಯಂ ಲೋಕೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರಲೋಕೋ , ಅತ್ಥಿ ಸುಕಟದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಾನಂ ಫಲ’ನ್ತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಗಣ್ಹ, ಮಾ ಅತಿತ್ಥೇನ ಪಕ್ಖನ್ದೀ’’ತಿ ಆಹ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಾ ಮೋಚೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ। ಸೋ ಹಿ ಕೇವಲಂ ತಸ್ಸಾ ಮಧುರವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತುಸ್ಸಿ। ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹಿ ಪಿಯಪುತ್ತಾನಂ ವಚನಂ ಪಿಯಾಯನ್ತಿ, ನ ಪನ ತಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ನಗರೇಪಿ ‘‘ರುಚಾ ಕಿರ ರಾಜಧೀತಾ ಪಿತು ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸೀ’’ತಿ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ। ‘‘ಪಣ್ಡಿತಾ ರಾಜಧೀತಾ ಅಜ್ಜ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಾ ಮೋಚೇತ್ವಾ ನಗರವಾಸೀನಂ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಮಹಾಜನೋ ತುಸ್ಸಿ। ಸಾ ಪಿತರಂ ಬೋಧೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ವೀರಿಯಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾವ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಪಿತು ಸೋತ್ಥಿಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಅಞ್ಜಲಿಂ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ದಸದಿಸಾ ನಮಸ್ಸಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ ಲೋಕಸನ್ಧಾರಕಾ ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಲೋಕಪಾಲದೇವತಾ ನಾಮ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ, ತೇ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಬಲೇನ ಮಮ ಪಿತರಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇನ್ತು , ಏತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಅಸತಿಪಿ ಮಮ ಗುಣೇನ ಮಮ ಸೀಲೇನ ಮಮ ಸಚ್ಚೇನ ಇಧಾಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಸಕಲಲೋಕಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿಂ ಕರೋನ್ತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ನಮಸ್ಸಿ।
Evaṃ pubbaṇhato paṭṭhāya sabbarattiṃ pitu dhammaṃ desetvā ‘‘mā, deva, naggassa micchādiṭṭhikassa vacanaṃ gaṇhi, ‘atthi ayaṃ loko, atthi paraloko , atthi sukaṭadukkaṭakammānaṃ phala’nti vadantassa mādisassa kalyāṇamittassa vacanaṃ gaṇha, mā atitthena pakkhandī’’ti āha. Evaṃ santepi pitaraṃ micchādassanā mocetuṃ nāsakkhi. So hi kevalaṃ tassā madhuravacanaṃ sutvā tussi. Mātāpitaro hi piyaputtānaṃ vacanaṃ piyāyanti, na pana taṃ micchādassanaṃ vissajjesi. Nagarepi ‘‘rucā kira rājadhītā pitu dhammaṃ desetvā micchādassanaṃ vissajjāpesī’’ti ekakolāhalaṃ ahosi. ‘‘Paṇḍitā rājadhītā ajja pitaraṃ micchādassanā mocetvā nagaravāsīnaṃ sotthibhāvaṃ karissatī’’ti mahājano tussi. Sā pitaraṃ bodhetuṃ asakkontī vīriyaṃ avissajjetvāva ‘‘yena kenaci upāyena pitu sotthibhāvaṃ karissāmī’’ti sirasmiṃ añjaliṃ patiṭṭhapetvā dasadisā namassitvā ‘‘imasmiṃ loke lokasandhārakā dhammikasamaṇabrāhmaṇā nāma lokapāladevatā nāma mahābrahmāno nāma atthi, te idhāgantvā attano balena mama pitaraṃ micchādassanaṃ vissajjāpentu , etassa guṇe asatipi mama guṇena mama sīlena mama saccena idhāgantvā imaṃ micchādassanaṃ vissajjāpetvā sakalalokassa sotthiṃ karontū’’ti adhiṭṭhahitvā namassi.
ತದಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನಾರದೋ ನಾಮ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಅಹೋಸಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಚ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಅನುದ್ದಯಾಯ ಮಹನ್ತಭಾವೇನ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೇ ಸತ್ತೇ ದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಕಾಲಾನುಕಾಲಂ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ। ಸೋ ತಂ ದಿವಸಂ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ರಾಜಧೀತರಂ ಪಿತು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಮೋಚನತ್ಥಂ ಲೋಕಸನ್ಧಾರಕದೇವತಾಯೋ ನಮಸ್ಸಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಮಂ ಅಞ್ಞೋ ಏತಂ ರಾಜಾನಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ರಾಜಧೀತು ಸಙ್ಗಹಂ, ರಞ್ಞೋ ಚ ಸಪರಿಜನಸ್ಸ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಂ ಕತ್ವಾ ಆಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಕೇನ ನು ಖೋ ವೇಸೇನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಪಿಯಾ ಚೇವ ಗರುನೋ ಚ ಆದೇಯ್ಯವಚನಾ ಚ, ತಸ್ಮಾ ಪಬ್ಬಜಿತವೇಸೇನ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಪಾಸಾದಿಕಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಮನುಞ್ಞಂ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಜಟನ್ತರೇ ಕಞ್ಚನಸೂಚಿಂ ಓದಹಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ರತ್ತಪಟಂ ಉಪರಿ ರತ್ತವಾಕಚೀರಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪಾರುಪಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣತಾರಾಖಚಿತಂ ರಜತಮಯಂ ಅಜಿನಚಮ್ಮಂ ಏಕಂಸೇ ಕತ್ವಾ ಮುತ್ತಾಸಿಕ್ಕಾಯ ಪಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸುವಣ್ಣಮಯಂ ಭಿಕ್ಖಾಭಾಜನಂ ಆದಾಯ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಓನತಂ ಸುವಣ್ಣಕಾಜಂ ಖನ್ಧೇ ಕತ್ವಾ ಮುತ್ತಾಸಿಕ್ಕಾಯ ಏವ ಪವಾಳಕಮಣ್ಡಲುಂ ಆದಾಯ ಇಮಿನಾ ಇಸಿವೇಸೇನ ಗಗನತಲೇ ಚನ್ದೋ ವಿಯ ವಿರೋಚಮಾನೋ ಆಕಾಸೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅಲಙ್ಕತಚನ್ದಕಪಾಸಾದಮಹಾತಲಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಪುರತೋ ಆಕಾಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Tadā bodhisatto nārado nāma mahābrahmā ahosi. Bodhisattā ca nāma attano mettābhāvanāya anuddayāya mahantabhāvena suppaṭipannaduppaṭipanne satte dassanatthaṃ kālānukālaṃ lokaṃ olokenti. So taṃ divasaṃ lokaṃ olokento taṃ rājadhītaraṃ pitu micchādiṭṭhimocanatthaṃ lokasandhārakadevatāyo namassamānaṃ disvā, ‘‘ṭhapetvā maṃ añño etaṃ rājānaṃ micchādassanaṃ vissajjāpetuṃ samattho nāma natthi, ajja mayā rājadhītu saṅgahaṃ, rañño ca saparijanassa sotthibhāvaṃ katvā āgantuṃ vaṭṭati, kena nu kho vesena gamissāmī’’ti cintetvā ‘‘manussānaṃ pabbajitā piyā ceva garuno ca ādeyyavacanā ca, tasmā pabbajitavesena gamissāmī’’ti sanniṭṭhānaṃ katvā pāsādikaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ manussattabhāvaṃ māpetvā manuññaṃ jaṭāmaṇḍalaṃ bandhitvā jaṭantare kañcanasūciṃ odahitvā anto rattapaṭaṃ upari rattavākacīraṃ nivāsetvā pārupitvā suvaṇṇatārākhacitaṃ rajatamayaṃ ajinacammaṃ ekaṃse katvā muttāsikkāya pakkhittaṃ suvaṇṇamayaṃ bhikkhābhājanaṃ ādāya tīsu ṭhānesu onataṃ suvaṇṇakājaṃ khandhe katvā muttāsikkāya eva pavāḷakamaṇḍaluṃ ādāya iminā isivesena gaganatale cando viya virocamāno ākāsena āgantvā alaṅkatacandakapāsādamahātalaṃ pavisitvā rañño purato ākāse aṭṭhāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೨೯೦.
1290.
‘‘ಅಥಾಗಮಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ, ನಾರದೋ ಮಾನುಸಿಂ ಪಜಂ।
‘‘Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ;
ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಅವೇಕ್ಖನ್ತೋ, ಅದ್ದಾ ರಾಜಾನಮಙ್ಗತಿಂ॥
Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.
೧೨೯೧.
1291.
‘‘ತತೋ ಪತಿಟ್ಠಾ ಪಾಸಾದೇ, ವೇದೇಹಸ್ಸ ಪುರತ್ಥತೋ।
‘‘Tato patiṭṭhā pāsāde, vedehassa puratthato;
ತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾನಾನುಪ್ಪತ್ತಂ, ರುಚಾ ಇಸಿಮವನ್ದಥಾ’’ತಿ॥
Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandathā’’ti.
ತತ್ಥ ಅದ್ದಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋವ ಜಮ್ಬುದೀಪಂ ಅವೇಕ್ಖನ್ತೋ ಗುಣಾಜೀವಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಗಹಿತಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ರಾಜಾನಂ ಅಙ್ಗತಿಂ ಅದ್ದಸ, ತಸ್ಮಾ ಆಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತೋ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ತತೋ ಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಸ್ಸ ರಞ್ಞೋ ಅಮಚ್ಚಗಣಪರಿವುತಸ್ಸ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಪುರತೋ ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ಅಪದೇ ಪದಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಕಾಸೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ। ಅನುಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ಆಗತಂ। ಇಸಿನ್ತಿ ಇಸಿವೇಸೇನ ಆಗತತ್ತಾ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಇಸಿ’’ನ್ತಿ ಆಹ। ಅವನ್ದಥಾತಿ ‘‘ಮಮಾನುಗ್ಗಹೇನ ಮಮ ಪಿತರಿ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾ ಏಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಆಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠಾ ವಾತಾಭಿಹಟಾ ಸುವಣ್ಣಕದಲೀ ವಿಯ ಓನಮಿತ್ವಾ ನಾರದಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಅವನ್ದಿ।
Tattha addāti brahmaloke ṭhitova jambudīpaṃ avekkhanto guṇājīvakassa santike gahitamicchādassanaṃ rājānaṃ aṅgatiṃ addasa, tasmā āgatoti attho. Tato patiṭṭhāti tato so brahmā tassa rañño amaccagaṇaparivutassa nisinnassa purato tasmiṃ pāsāde apade padaṃ dassento ākāse patiṭṭhahi. Anuppattanti āgataṃ. Isinti isivesena āgatattā satthā ‘‘isi’’nti āha. Avandathāti ‘‘mamānuggahena mama pitari kāruññaṃ katvā eko devarājā āgato bhavissatī’’ti haṭṭhapahaṭṭhā vātābhihaṭā suvaṇṇakadalī viya onamitvā nāradabrahmānaṃ avandi.
ರಾಜಾಪಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾವ ಬ್ರಹ್ಮತೇಜೇನ ತಜ್ಜಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಆಸನೇ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಆಸನಾ ಓರುಯ್ಹ ಭೂಮಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಆಗತಟ್ಠಾನಞ್ಚ ನಾಮಗೋತ್ತಞ್ಚ ಪುಚ್ಛಿ। ತಮತ್ಥಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ ಸತ್ಥಾ ಆಹ –
Rājāpi taṃ disvāva brahmatejena tajjito attano āsane saṇṭhātuṃ asakkonto āsanā oruyha bhūmiyaṃ ṭhatvā āgataṭṭhānañca nāmagottañca pucchi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
೧೨೯೨.
1292.
‘‘ಅಥಾಸನಮ್ಹಾ ಓರುಯ್ಹ, ರಾಜಾ ಬ್ಯಥಿತಮಾನಸೋ।
‘‘Athāsanamhā oruyha, rājā byathitamānaso;
ನಾರದಂ ಪರಿಪುಚ್ಛನ್ತೋ, ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವಿ॥
Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.
೧೨೯೩.
1293.
‘ಕುತೋ ನು ಆಗಚ್ಛಸಿ ದೇವವಣ್ಣಿ, ಓಭಾಸಯಂ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಚನ್ದಿಮಾವ।
‘Kuto nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṃ sabbadisā candimāva;
ಅಕ್ಖಾಹಿ ಮೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ನಾಮಗೋತ್ತಂ, ಕಥಂ ತಂ ಜಾನನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ’’’ತಿ॥
Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’’ti.
ತತ್ಥ ಬ್ಯಥಿತಮಾನಸೋತಿ ಭೀತಚಿತ್ತೋ। ಕುತೋ ನೂತಿ ಕಚ್ಚಿ ನು ಖೋ ವಿಜ್ಜಾಧರೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಅವನ್ದಿತ್ವಾವ ಏವಂ ಪುಚ್ಛಿ।
Tattha byathitamānasoti bhītacitto. Kuto nūti kacci nu kho vijjādharo bhaveyyāti maññamāno avanditvāva evaṃ pucchi.
ಅಥ ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ರಾಜಾ ‘ಪರಲೋಕೋ ನತ್ಥೀ’ತಿ ಮಞ್ಞತಿ, ಪರಲೋಕಮೇವಸ್ಸ ತಾವ ಆಚಿಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –
Atha so ‘‘ayaṃ rājā ‘paraloko natthī’ti maññati, paralokamevassa tāva ācikkhissāmī’’ti cintetvā gāthamāha –
೧೨೯೪.
1294.
‘‘ಅಹಞ್ಹಿ ದೇವತೋ ಇದಾನಿ ಏಮಿ, ಓಭಾಸಯಂ ಸಬ್ಬದಿಸಾ ಚನ್ದಿಮಾವ।
‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā candimāva;
ಅಕ್ಖಾಮಿ ತೇ ಪುಚ್ಛಿತೋ ನಾಮಗೋತ್ತಂ, ಜಾನನ್ತಿ ಮಂ ನಾರದೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಚಾ’’ತಿ॥
Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo cā’’ti.
ತತ್ಥ ದೇವತೋತಿ ದೇವಲೋಕತೋ। ನಾರದೋ ಕಸ್ಸಪೋ ಚಾತಿ ಮಂ ನಾಮೇನ ನಾರದೋ, ಗೋತ್ತೇನ ಕಸ್ಸಪೋತಿ ಜಾನನ್ತಿ।
Tattha devatoti devalokato. Nārado kassapo cāti maṃ nāmena nārado, gottena kassapoti jānanti.
ಅಥ ರಾಜಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಚ್ಛಾಪಿ ಪರಲೋಕಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಲದ್ಧಕಾರಣಂ ತಾವ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –
Atha rājā ‘‘imaṃ pacchāpi paralokaṃ pucchissāmi, iddhiyā laddhakāraṇaṃ tāva pucchissāmī’’ti cintetvā gāthamāha –
೧೨೯೫.
1295.
‘‘ಅಚ್ಛೇರರೂಪಂ ತವ ಯಾದಿಸಞ್ಚ, ವೇಹಾಯಸಂ ಗಚ್ಛಸಿ ತಿಟ್ಠಸೀ ಚ।
‘‘Accherarūpaṃ tava yādisañca, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca;
ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ನಾರದ ಏತಮತ್ಥಂ, ಅಥ ಕೇನ ವಣ್ಣೇನ ತವಾಯಮಿದ್ಧೀ’’ತಿ॥
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhī’’ti.
ತತ್ಥ ಯಾದಿಸಞ್ಚಾತಿ ಯಾದಿಸಞ್ಚ ತವ ಸಣ್ಠಾನಂ, ಯಞ್ಚ ತ್ವಂ ಆಕಾಸೇ ಗಚ್ಛಸಿ ತಿಟ್ಠಸಿ ಚ, ಇದಂ ಅಚ್ಛರಿಯಜಾತಂ।
Tattha yādisañcāti yādisañca tava saṇṭhānaṃ, yañca tvaṃ ākāse gacchasi tiṭṭhasi ca, idaṃ acchariyajātaṃ.
ನಾರದೋ ಆಹ –
Nārado āha –
೧೨೯೬.
1296.
‘‘ಸಚ್ಚಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಚ ದಮೋ ಚ ಚಾಗೋ, ಗುಣಾ ಮಮೇತೇ ಪಕತಾ ಪುರಾಣಾ।
‘‘Saccañca dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā;
ತೇಹೇವ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸುಸೇವಿತೇಹಿ, ಮನೋಜಲೋ ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗತೋಸ್ಮೀ’’ತಿ॥
Teheva dhammehi susevitehi, manojalo yena kāmaṃ gatosmī’’ti.
ತತ್ಥ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಮುಸಾವಾದವಿರಹಿತಂ ವಚೀಸಚ್ಚಂ। ಧಮ್ಮೋತಿ ತಿವಿಧಸುಚರಿತಧಮ್ಮೋ ಚೇವ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಝಾನಧಮ್ಮೋ ಚ। ದಮೋತಿ ಇನ್ದ್ರಿಯದಮನಂ। ಚಾಗೋತಿ ಕಿಲೇಸಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ಚ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ಚ। ಮಮೇತೇ ಗುಣಾತಿ ಮಮ ಏತೇ ಗುಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಗುಣಸಹಗತಾ। ಪಕತಾ ಪುರಾಣಾತಿ ಮಯಾ ಪುರಿಮಭವೇ ಕತಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ‘‘ತೇಹೇವ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸುಸೇವಿತೇಹೀ’’ತಿ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಗುಣೇ ಸುಸೇವಿತೇ ಪರಿಚಾರಿತೇ ದಸ್ಸೇತಿ। ಮನೋಜವೋತಿ ಇದ್ಧಿಯಾ ಕಾರಣೇನ ಪಟಿಲದ್ಧೋ। ಯೇನ ಕಾಮಂ ಗತೋಸ್ಮೀತಿ ಯೇನ ದೇವಟ್ಠಾನೇ ಚ ಮನುಸ್ಸಟ್ಠಾನೇ ಚ ಗನ್ತುಂ ಇಚ್ಛನಂ, ತೇನ ಗತೋಸ್ಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha saccanti musāvādavirahitaṃ vacīsaccaṃ. Dhammoti tividhasucaritadhammo ceva kasiṇaparikammajhānadhammo ca. Damoti indriyadamanaṃ. Cāgoti kilesapariccāgo ca deyyadhammapariccāgo ca. Mamete guṇāti mama ete guṇasampayuttā guṇasahagatā. Pakatā purāṇāti mayā purimabhave katāti dasseti. ‘‘Teheva dhammehi susevitehī’’ti te sabbe guṇe susevite paricārite dasseti. Manojavoti iddhiyā kāraṇena paṭiladdho. Yena kāmaṃ gatosmīti yena devaṭṭhāne ca manussaṭṭhāne ca gantuṃ icchanaṃ, tena gatosmīti attho.
ರಾಜಾ ಏವಂ ತಸ್ಮಿಂ ಕಥೇನ್ತೇಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ ಪರಲೋಕಂ ಅಸದ್ದಹನ್ತೋ ‘‘ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಗಾಥಮಾಹ –
Rājā evaṃ tasmiṃ kathentepi micchādassanassa gahitattā paralokaṃ asaddahanto ‘‘atthi nu kho puññavipāko’’ti vatvā gāthamāha –
೧೨೯೭.
1297.
‘‘ಅಚ್ಛೇರಮಾಚಿಕ್ಖಸಿ ಪುಞ್ಞಸಿದ್ಧಿಂ, ಸಚೇ ಹಿ ಏತೇಹಿ ಯಥಾ ವದೇಸಿ।
‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi yathā vadesi;
ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ನಾರದ ಏತಮತ್ಥಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಚ ಮೇ ಸಾಧು ವಿಯಾಕರೋಹೀ’’ತಿ॥
Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohī’’ti.
ತತ್ಥ ಪುಞ್ಞಸಿದ್ಧಿನ್ತಿ ಪುಞ್ಞಾನಂ ಸಿದ್ಧಿಂ ಫಲದಾಯಕತ್ತಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖಸಿ।
Tattha puññasiddhinti puññānaṃ siddhiṃ phaladāyakattaṃ ācikkhanto acchariyaṃ ācikkhasi.
ನಾರದೋ ಆಹ –
Nārado āha –
೧೨೯೮.
1298.
‘‘ಪುಚ್ಛಸ್ಸು ಮಂ ರಾಜ ತವೇಸ ಅತ್ಥೋ, ಯಂ ಸಂಸಯಂ ಕುರುಸೇ ಭೂಮಿಪಾಲ।
‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla;
ಅಹಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಂಸಯತಂ ಗಮೇಮಿ, ನಯೇಹಿ ಞಾಯೇಹಿ ಚ ಹೇತುಭೀ ಚಾ’’ತಿ॥
Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī cā’’ti.
ತತ್ಥ ತವೇಸ ಅತ್ಥೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತಬ್ಬಕೋ ನಾಮ ತವ ಏಸ ಅತ್ಥೋ। ಯಂ ಸಂಸಯನ್ತಿ ಯಂ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿದೇವ ಅತ್ಥೇ ಸಂಸಯಂ ಕರೋಸಿ, ತಂ ಮಂ ಪುಚ್ಛ। ನಿಸ್ಸಂಸಯತನ್ತಿ ಅಹಂ ತಂ ನಿಸ್ಸಂಸಯಭಾವಂ ಗಮೇಮಿ। ನಯೇಹೀತಿ ಕಾರಣವಚನೇಹಿ। ಞಾಯೇಹೀತಿ ಞಾಣೇಹಿ। ಹೇತುಭೀತಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ, ಪಟಿಞ್ಞಾಮತ್ತೇನೇವ ಅವತ್ವಾ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಾರಣವಚನೇನ ಚ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪಕಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಚ ತಂ ನಿಸ್ಸಂಸಯಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha tavesa atthoti pucchitabbako nāma tava esa attho. Yaṃ saṃsayanti yaṃ kismiñcideva atthe saṃsayaṃ karosi, taṃ maṃ puccha. Nissaṃsayatanti ahaṃ taṃ nissaṃsayabhāvaṃ gamemi. Nayehīti kāraṇavacanehi. Ñāyehīti ñāṇehi. Hetubhīti paccayehi, paṭiññāmatteneva avatvā ñāṇena paricchinditvā kāraṇavacanena ca tesaṃ dhammānaṃ samuṭṭhāpakapaccayehi ca taṃ nissaṃsayaṃ karissāmīti attho.
ರಾಜಾ ಆಹ –
Rājā āha –
೧೨೯೯.
1299.
‘‘ಪುಚ್ಛಾಮಿ ತಂ ನಾರದ ಏತಮತ್ಥಂ, ಪುಟ್ಠೋ ಚ ಮೇ ನಾರದ ಮಾ ಮುಸಾ ಭಣಿ।
‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi;
ಅತ್ಥಿ ನು ದೇವಾ ಪಿತರೋ ನು ಅತ್ಥಿ, ಲೋಕೋ ಪರೋ ಅತ್ಥಿ ಜನೋ ಯಮಾಹೂ’’ತಿ॥
Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhū’’ti.
ತತ್ಥ ಜನೋ ಯಮಾಹೂತಿ ಯಂ ಜನೋ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ದೇವಾ, ಅತ್ಥಿ ಪಿತರೋ, ಅತ್ಥಿ ಪರೋ ಲೋಕೋ’’ತಿ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋತಿ ಪುಚ್ಛತಿ।
Tattha jano yamāhūti yaṃ jano evamāha – ‘‘atthi devā, atthi pitaro, atthi paro loko’’ti, taṃ sabbaṃ atthi nu khoti pucchati.
ನಾರದೋ ಆಹ –
Nārado āha –
೧೩೦೦.
1300.
‘‘ಅತ್ಥೇವ ದೇವಾ ಪಿತರೋ ಚ ಅತ್ಥಿ, ಲೋಕೋ ಪರೋ ಅತ್ಥಿ ಜನೋ ಯಮಾಹು।
‘‘Attheva devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu;
ಕಾಮೇಸು ಗಿದ್ಧಾ ಚ ನರಾ ಪಮೂಳ್ಹಾ, ಲೋಕಂ ಪರಂ ನ ವಿದೂ ಮೋಹಯುತ್ತಾ’’ತಿ॥
Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’ti.
ತತ್ಥ ಅತ್ಥೇವ ದೇವಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ದೇವಾ ಚ ಪಿತರೋ ಚ ಅತ್ಥಿ, ಯಮ್ಪಿ ಜನೋ ಪರಲೋಕಮಾಹ, ಸೋಪಿ ಅತ್ಥೇವ। ನ ವಿದೂತಿ ಕಾಮಗಿದ್ಧಾ ಪನ ಮೋಹಮೂಳ್ಹಾ ಜನಾ ಪರಲೋಕಂ ನ ವಿದನ್ತಿ ನ ಜಾನನ್ತೀತಿ।
Tattha attheva devāti mahārāja, devā ca pitaro ca atthi, yampi jano paralokamāha, sopi attheva. Na vidūti kāmagiddhā pana mohamūḷhā janā paralokaṃ na vidanti na jānantīti.
ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಪರಿಹಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಏವಮಾಹ –
Taṃ sutvā rājā parihāsaṃ karonto evamāha –
೧೩೦೧.
1301.
‘‘ಅತ್ಥೀತಿ ಚೇ ನಾರದ ಸದ್ದಹಾಸಿ, ನಿವೇಸನಂ ಪರಲೋಕೇ ಮತಾನಂ।
‘‘Atthīti ce nārada saddahāsi, nivesanaṃ paraloke matānaṃ;
ಇಧೇವ ಮೇ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ ದೇಹಿ, ದಸ್ಸಾಮಿ ತೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ನಿವೇಸನನ್ತಿ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ। ಪಞ್ಚ ಸತಾನೀತಿ ಪಞ್ಚ ಕಹಾಪಣಸತಾನಿ।
Tattha nivesananti nivāsaṭṭhānaṃ. Pañca satānīti pañca kahāpaṇasatāni.
ಅಥ ನಂ ಮಹಾಸತ್ತೋ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇಯೇವ ಗರಹನ್ತೋ ಆಹ –
Atha naṃ mahāsatto parisamajjheyeva garahanto āha –
೧೩೦೨.
1302.
‘‘ದಜ್ಜೇಮು ಖೋ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ ಭೋತೋ, ಜಞ್ಞಾಮು ಚೇ ಸೀಲವನ್ತಂ ವದಞ್ಞುಂ।
‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ;
ಲುದ್ದಂ ತಂ ಭೋನ್ತಂ ನಿರಯೇ ವಸನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸಂ॥
Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
೧೩೦೩.
1303.
‘‘ಇಧೇವ ಯೋ ಹೋತಿ ಅಧಮ್ಮಸೀಲೋ, ಪಾಪಾಚಾರೋ ಅಲಸೋ ಲುದ್ದಕಮ್ಮೋ।
‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo, pāpācāro alaso luddakammo;
ನ ಪಣ್ಡಿತಾ ತಸ್ಮಿಂ ಇಣಂ ದದನ್ತಿ, ನ ಹಿ ಆಗಮೋ ಹೋತಿ ತಥಾವಿಧಮ್ಹಾ॥
Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.
೧೩೦೪.
1304.
‘‘ದಕ್ಖಞ್ಚ ಪೋಸಂ ಮನುಜಾ ವಿದಿತ್ವಾ, ಉಟ್ಠಾನಕಂ ಸೀಲವನ್ತಂ ವದಞ್ಞುಂ।
‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ sīlavantaṃ vadaññuṃ;
ಸಯಮೇವ ಭೋಗೇಹಿ ನಿಮನ್ತಯನ್ತಿ, ಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾ ಪುನ ಮಾಹರೇಸೀ’’ತಿ॥
Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesī’’ti.
ತತ್ಥ ಜಞ್ಞಾಮು ಚೇತಿ ಯದಿ ಮಯಂ ಭವನ್ತಂ ‘‘ಸೀಲವಾ ಏಸ ವದಞ್ಞೂ, ಧಮ್ಮಿಕಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಇಮಿನಾ ನಾಮತ್ಥೋತಿ ಜಾನಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ವದಞ್ಞೂ’’ತಿ ಜಾನೇಯ್ಯಾಮ। ಅಥ ತೇ ವಡ್ಢಿಯಾ ಪಞ್ಚ ಸತಾನಿ ದದೇಯ್ಯಾಮ, ತ್ವಂ ಪನ ಲುದ್ದೋ ಸಾಹಸಿಕೋ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾನಸಾಲಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತ್ವಾ ಪರದಾರೇಸು ಅಪರಜ್ಝಸಿ, ಇತೋ ಚುತೋ ನಿರಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸಸಿ, ಏವಂ ಲುದ್ದಂ ತಂ ನಿರಯೇ ವಸನ್ತಂ ಭೋನ್ತಂ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಕೋ ‘‘ಸಹಸ್ಸಂ ಮೇ ದೇಹೀ’’ತಿ ಚೋದೇಸ್ಸತಿ। ತಥಾವಿಧಮ್ಹಾತಿ ತಾದಿಸಾ ಪುರಿಸಾ ದಿನ್ನಸ್ಸ ಇಣಸ್ಸ ಪುನ ಆಗಮೋ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ। ದಕ್ಖನ್ತಿ ಧನುಪ್ಪಾದನಕುಸಲಂ। ಪುನ ಮಾಹರೇಸೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರಿತ್ವಾ ಧನಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪುನ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಂ ಆಹರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಮಾ ನಿಕ್ಕಮ್ಮೋ ವಸೀತಿ ಸಯಮೇವ ಭೋಗೇಹಿ ನಿಮನ್ತಯನ್ತೀತಿ।
Tattha jaññāmu ceti yadi mayaṃ bhavantaṃ ‘‘sīlavā esa vadaññū, dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ imasmiṃ kāle iminā nāmatthoti jānitvā tassa tassa kiccassa kārako vadaññū’’ti jāneyyāma. Atha te vaḍḍhiyā pañca satāni dadeyyāma, tvaṃ pana luddo sāhasiko micchādassanaṃ gahetvā dānasālaṃ viddhaṃsetvā paradāresu aparajjhasi, ito cuto niraye uppajjissasi, evaṃ luddaṃ taṃ niraye vasantaṃ bhontaṃ tattha gantvā ko ‘‘sahassaṃ me dehī’’ti codessati. Tathāvidhamhāti tādisā purisā dinnassa iṇassa puna āgamo nāma na hoti. Dakkhanti dhanuppādanakusalaṃ. Puna māharesīti attano kammaṃ karitvā dhanaṃ uppādetvā puna amhākaṃ santakaṃ āhareyyāsi, mā nikkammo vasīti sayameva bhogehi nimantayantīti.
ಇತಿ ರಾಜಾ ತೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ಅಹೋಸಿ। ಮಹಾಜನೋ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ದೇವೋಪಿ ಅಜ್ಜ ರಾಜಾನಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಕಲನಗರಂ ಏಕಕೋಲಾಹಲಂ ಅಹೋಸಿ। ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ತದಾ ಸತ್ತಯೋಜನಿಕಾಯ ಮಿಥಿಲಾಯ ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಅಸ್ಸುಣನ್ತೋ ನಾಮ ನಾಹೋಸಿ। ಅಥ ಮಹಾಸತ್ತೋ ‘‘ಅಯಂ ರಾಜಾ ಅತಿವಿಯ ದಳ್ಹಂ ಮಿಚ್ಛಾದಸ್ಸನಂ ಗಣ್ಹಿ, ನಿರಯಭಯೇನ ನಂ ಸನ್ತಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತ್ವಾ ಪುನ ದೇವಲೋಕೇನ ಅಸ್ಸಾಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಚೇ ದಿಟ್ಠಿಂ ನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸ್ಸಸಿ, ಏವಂ ಅನನ್ತದುಕ್ಖಂ ನಿರಯಂ ಗಮಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿರಯಕಥಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ –
Iti rājā tena niggayhamāno appaṭibhāno ahosi. Mahājano haṭṭhatuṭṭho hutvā ‘‘mahiddhiko devopi ajja rājānaṃ micchādassanaṃ vissajjāpessatī’’ti sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ ahosi. Mahāsattassānubhāvena tadā sattayojanikāya mithilāya tassa dhammadesanaṃ assuṇanto nāma nāhosi. Atha mahāsatto ‘‘ayaṃ rājā ativiya daḷhaṃ micchādassanaṃ gaṇhi, nirayabhayena naṃ santajjetvā micchādiṭṭhiṃ vissajjāpetvā puna devalokena assāsessāmī’’ti cintetvā ‘‘mahārāja, sace diṭṭhiṃ na vissajjessasi, evaṃ anantadukkhaṃ nirayaṃ gamissasī’’ti vatvā nirayakathaṃ paṭṭhapesi –
೧೩೦೫.
1305.
‘‘ಇತೋ ಚುತೋ ದಕ್ಖಸಿ ತತ್ಥ ರಾಜ, ಕಾಕೋಲಸಙ್ಘೇಹಿ ವಿಕಸ್ಸಮಾನಂ।
‘‘Ito cuto dakkhasi tattha rāja, kākolasaṅghehi vikassamānaṃ;
ತಂ ಖಜ್ಜಮಾನಂ ನಿರಯೇ ವಸನ್ತಂ, ಕಾಕೇಹಿ ಗಿಜ್ಝೇಹಿ ಚ ಸೇನಕೇಹಿ।
Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi;
ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ರುಹಿರಂ ಸವನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ಕಾಕೋಲಸಙ್ಘೇಹೀತಿ ಲೋಹತುಣ್ಡೇಹಿ ಕಾಕಸಙ್ಘೇಹಿ। ವಿಕಸ್ಸಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಆಕಡ್ಢಿಯಮಾನಂ ತತ್ಥ ನಿರಯೇ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಸಿ। ತನ್ತಿ ತಂ ಭವನ್ತಂ।
Tattha kākolasaṅghehīti lohatuṇḍehi kākasaṅghehi. Vikassamānanti attānaṃ ākaḍḍhiyamānaṃ tattha niraye passissasi. Tanti taṃ bhavantaṃ.
ತಂ ಪನ ಕಾಕೋಲನಿರಯಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇಪಿ ಏತ್ಥ ನ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಸಿ, ಲೋಕನ್ತರನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಂ ನಿರಯಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Taṃ pana kākolanirayaṃ vaṇṇetvā ‘‘sacepi ettha na nibbattissasi, lokantaraniraye nibbattissasī’’ti vatvā taṃ nirayaṃ dassetuṃ gāthamāha –
೧೩೦೬.
1306.
‘‘ಅನ್ಧಂತಮಂ ತತ್ಥ ನ ಚನ್ದಸೂರಿಯಾ, ನಿರಯೋ ಸದಾ ತುಮುಲೋ ಘೋರರೂಪೋ।
‘‘Andhaṃtamaṃ tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo;
ಸಾ ನೇವ ರತ್ತೀ ನ ದಿವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಥಾವಿಧೇ ಕೋ ವಿಚರೇ ಧನತ್ಥಿಕೋ’’ತಿ॥
Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko’’ti.
ತತ್ಥ ಅನ್ಧಂ ತಮನ್ತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯಮ್ಹಿ ಲೋಕನ್ತರನಿರಯೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ತತ್ಥ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿನಿವಾರಣಂ ಅನ್ಧತಮಂ। ಸದಾ ತುಮುಲೋತಿ ಸೋ ನಿರಯೋ ನಿಚ್ಚಂ ಬಹಲನ್ಧಕಾರೋ। ಘೋರರೂಪೋತಿ ಭೀಸನಕಜಾತಿಕೋ। ಸಾ ನೇವ ರತ್ತೀತಿ ಯಾ ಇಧ ರತ್ತಿ ದಿವಾ ಚ, ಸಾ ನೇವ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ಕೋ ವಿಚರೇತಿ ಕೋ ಉದ್ಧಾರಂ ಸೋಧೇನ್ತೋ ವಿಚರಿಸ್ಸತಿ।
Tattha andhaṃ tamanti mahārāja, yamhi lokantaraniraye micchādiṭṭhikā nibbattanti, tattha cakkhuviññāṇassa uppattinivāraṇaṃ andhatamaṃ. Sadā tumuloti so nirayo niccaṃ bahalandhakāro. Ghorarūpoti bhīsanakajātiko. Sā neva rattīti yā idha ratti divā ca, sā neva tattha paññāyati. Ko vicareti ko uddhāraṃ sodhento vicarissati.
ತಮ್ಪಿಸ್ಸ ಲೋಕನ್ತರನಿರಯಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ ನ ಕೇವಲಂ ಏತದೇವ, ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಗಾಥಮಾಹ –
Tampissa lokantaranirayaṃ vitthārena vaṇṇetvā ‘‘mahārāja, micchādiṭṭhiṃ avissajjento na kevalaṃ etadeva, aññampi dukkhaṃ anubhavissasī’’ti dassento gāthamāha –
೧೩೦೭.
1307.
‘‘ಸಬಲೋ ಚ ಸಾಮೋ ಚ ದುವೇ ಸುವಾನಾ, ಪವದ್ಧಕಾಯಾ ಬಲಿನೋ ಮಹನ್ತಾ।
‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā;
ಖಾದನ್ತಿ ದನ್ತೇಹಿ ಅಯೋಮಯೇಹಿ, ಇತೋ ಪಣುನ್ನಂ ಪರಲೋಕಪತ್ತ’’ನ್ತಿ॥
Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapatta’’nti.
ತತ್ಥ ಇತೋ ಪಣುನ್ನನ್ತಿ ಇಮಮ್ಹಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕಾ ಚುತಂ। ಪರತೋ ನಿರಯೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ನಿರಯಟ್ಠಾನಾನಿ ನಿರಯಪಾಲಾನಂ ಉಪಕ್ಕಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ತಾಸಂ ತಾಸಂ ಗಾಥಾನಂ ಅನುತ್ತಾನಾನಿ ಪದಾನಿ ವಣ್ಣೇತಬ್ಬಾನಿ।
Tattha ito paṇunnanti imamhā manussalokā cutaṃ. Parato nirayesupi eseva nayo. Tasmā sabbāni tāni nirayaṭṭhānāni nirayapālānaṃ upakkamehi saddhiṃ heṭṭhā vuttanayeneva vitthāretvā tāsaṃ tāsaṃ gāthānaṃ anuttānāni padāni vaṇṇetabbāni.
೧೩೦೮.
1308.
‘‘ತಂ ಖಜ್ಜಮಾನಂ ನಿರಯೇ ವಸನ್ತಂ, ಲುದ್ದೇಹಿ ವಾಳೇಹಿ ಅಘಮ್ಮಿಗೇಹಿ ಚ।
‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca;
ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ರುಹಿರಂ ಸವನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ಲುದ್ದೇಹೀತಿ ದಾರುಣೇಹಿ। ವಾಳೇಹೀತಿ ದುಟ್ಠೇಹಿ। ಅಘಮ್ಮಿಗೇಹೀತಿ ಅಘಾವಹೇಹಿ ಮಿಗೇಹಿ, ದುಕ್ಖಾವಹೇಹಿ ಸುನಖೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha luddehīti dāruṇehi. Vāḷehīti duṭṭhehi. Aghammigehīti aghāvahehi migehi, dukkhāvahehi sunakhehīti attho.
೧೩೦೯.
1309.
‘‘ಉಸೂಹಿ ಸತ್ತೀಹಿ ಚ ಸುನಿಸಿತಾಹಿ, ಹನನ್ತಿ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ ಚ ಪಚ್ಚಮಿತ್ತಾ।
‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā;
ಕಾಳೂಪಕಾಳಾ ನಿರಯಮ್ಹಿ ಘೋರೇ, ಪುಬ್ಬೇ ನರಂ ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಕಾರಿ’’ನ್ತಿ॥
Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāri’’nti.
ತತ್ಥ ಹನನ್ತಿ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ ಚಾತಿ ಜಲಿತಾಯ ಅಯಪಥವಿಯಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಸಕಲಸರೀರಂ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಕರೋನ್ತಾ ಪಹರನ್ತಿ ಚೇವ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ ಚ। ಕಾಳೂಪಕಾಳಾತಿ ಏವಂನಾಮಕಾ ನಿರಯಪಾಲಾ। ನಿರಯಮ್ಹೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ತೇಸಞ್ಞೇವ ವಸೇನ ಕಾಳೂಪಕಾಳಸಙ್ಖಾತೇ ನಿರಯೇ। ದುಕ್ಕಟಕಮ್ಮಕಾರಿನ್ತಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿವಸೇನ ದುಕ್ಕಟಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕಂ।
Tattha hananti vijjhanti cāti jalitāya ayapathaviyaṃ pātetvā sakalasarīraṃ chiddāvachiddaṃ karontā paharanti ceva vijjhanti ca. Kāḷūpakāḷāti evaṃnāmakā nirayapālā. Nirayamhīti tasmiṃ tesaññeva vasena kāḷūpakāḷasaṅkhāte niraye. Dukkaṭakammakārinti micchādiṭṭhivasena dukkaṭānaṃ kammānaṃ kārakaṃ.
೧೩೧೦.
1310.
‘‘ತಂ ಹಞ್ಞಮಾನಂ ನಿರಯೇ ವಜನ್ತಂ, ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಸ್ಸಸ್ಮಿಂ ವಿಪ್ಫಾಲಿತೂದರಂ।
‘‘Taṃ haññamānaṃ niraye vajantaṃ, kucchismiṃ passasmiṃ vipphālitūdaraṃ;
ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ರುಹಿರಂ ಸವನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ತನ್ತಿ ತಂ ಭವನ್ತಂ ತತ್ಥ ನಿರಯೇ ತಥಾ ಹಞ್ಞಮಾನಂ। ವಜನ್ತನ್ತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಧಾವನ್ತಂ। ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ಕುಚ್ಛಿಯಞ್ಚ ಪಸ್ಸೇ ಚ ಹಞ್ಞಮಾನಂ ವಿಜ್ಝಿಯಮಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha tanti taṃ bhavantaṃ tattha niraye tathā haññamānaṃ. Vajantanti ito cito ca dhāvantaṃ. Kucchisminti kucchiyañca passe ca haññamānaṃ vijjhiyamānanti attho.
೧೩೧೧.
1311.
‘‘ಸತ್ತೀ ಉಸೂ ತೋಮರಭಿಣ್ಡಿವಾಲಾ, ವಿವಿಧಾವುಧಾ ವಸ್ಸನ್ತಿ ತತ್ಥ ದೇವಾ।
‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā;
ಪತನ್ತಿ ಅಙ್ಗಾರಮಿವಚ್ಚಿಮನ್ತೋ, ಸಿಲಾಸನೀ ವಸ್ಸತಿ ಲುದ್ದಕಮ್ಮೇತಿ॥
Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakammeti.
ತತ್ಥ ಅಙ್ಗಾರಮಿವಚ್ಚಿಮನ್ತೋತಿ ಜಲಿತಅಙ್ಗಾರಾ ವಿಯ ಅಚ್ಚಿಮನ್ತಾ ಆವುಧವಿಸೇಸಾ ಪತನ್ತಿ। ಸಿಲಾಸನೀತಿ ಜಲಿತಸಿಲಾಸನಿ। ವಸ್ಸತಿ ಲುದ್ದಕಮ್ಮೇತಿ ಯಥಾ ನಾಮ ದೇವೇ ವಸ್ಸನ್ತೇ ಅಸನಿ ಪತತಿ, ಏವಮೇವ ಆಕಾಸೇ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ಚಿಚ್ಚಿಟಾಯಮಾನಂ ಜಲಿತಸಿಲಾವಸ್ಸಂ ತೇಸಂ ಲುದ್ದಕಮ್ಮಾನಂ ಉಪರಿ ಪತತಿ।
Tattha aṅgāramivaccimantoti jalitaaṅgārā viya accimantā āvudhavisesā patanti. Silāsanīti jalitasilāsani. Vassati luddakammeti yathā nāma deve vassante asani patati, evameva ākāse samuṭṭhāya cicciṭāyamānaṃ jalitasilāvassaṃ tesaṃ luddakammānaṃ upari patati.
೧೩೧೨.
1312.
‘‘ಉಣ್ಹೋ ಚ ವಾತೋ ನಿರಯಮ್ಹಿ ದುಸ್ಸಹೋ, ನ ತಮ್ಹಿ ಸುಖಂ ಲಬ್ಭತಿ ಇತ್ತರಮ್ಪಿ।
‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati ittarampi;
ತಂ ತಂ ವಿಧಾವನ್ತಮಲೇನಮಾತುರಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ಇತ್ತರಮ್ಪೀತಿ ಪರಿತ್ತಕಮ್ಪಿ। ವಿಧಾವನ್ತನ್ತಿ ವಿವಿಧಾ ಧಾವನ್ತಂ।
Tattha ittarampīti parittakampi. Vidhāvantanti vividhā dhāvantaṃ.
೧೩೧೩.
1313.
‘‘ಸನ್ಧಾವಮಾನಮ್ಪಿ ರಥೇಸು ಯುತ್ತಂ, ಸಜೋತಿಭೂತಂ ಪಥವಿಂ ಕಮನ್ತಂ।
‘‘Sandhāvamānampi rathesu yuttaṃ, sajotibhūtaṃ pathaviṃ kamantaṃ;
ಪತೋದಲಟ್ಠೀಹಿ ಸುಚೋದಯನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ರಥೇಸು ಯುತ್ತನ್ತಿ ವಾರೇನ ವಾರಂ ತೇಸು ಜಲಿತಲೋಹರಥೇಸು ಯುತ್ತಂ। ಕಮನ್ತನ್ತಿ ಅಕ್ಕಮಮಾನಂ। ಸುಚೋದಯನ್ತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ಚೋದಯನ್ತಂ।
Tattha rathesu yuttanti vārena vāraṃ tesu jalitaloharathesu yuttaṃ. Kamantanti akkamamānaṃ. Sucodayantanti suṭṭhu codayantaṃ.
೧೩೧೪.
1314.
‘‘ತಮಾರುಹನ್ತಂ ಖುರಸಞ್ಚಿತಂ ಗಿರಿಂ, ವಿಭಿಂಸನಂ ಪಜ್ಜಲಿತಂ ಭಯಾನಕಂ।
‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ;
ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ರುಹಿರಂ ಸವನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ತಮಾರುಹನ್ತನ್ತಿ ತಂ ಭವನ್ತಂ ಜಲಿತಾವುಧಪಹಾರೇ ಅಸಹಿತ್ವಾ ಜಲಿತಖುರೇಹಿ ಸಞ್ಚಿತಂ ಜಲಿತಲೋಹಪಬ್ಬತಂ ಆರುಹನ್ತಂ।
Tattha tamāruhantanti taṃ bhavantaṃ jalitāvudhapahāre asahitvā jalitakhurehi sañcitaṃ jalitalohapabbataṃ āruhantaṃ.
೧೩೧೫.
1315.
‘‘ತಮಾರುಹನ್ತಂ ಪಬ್ಬತಸನ್ನಿಕಾಸಂ, ಅಙ್ಗಾರರಾಸಿಂ ಜಲಿತಂ ಭಯಾನಕಂ।
‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ;
ಸುದಡ್ಢಗತ್ತಂ ಕಪಣಂ ರುದನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sudaḍḍhagattaṃ kapaṇaṃ rudantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ಸುದಡ್ಢಗತ್ತನ್ತಿ ಸುಟ್ಠು ದಡ್ಢಸರೀರಂ।
Tattha sudaḍḍhagattanti suṭṭhu daḍḍhasarīraṃ.
೧೩೧೬.
1316.
‘‘ಅಬ್ಭಕೂಟಸಮಾ ಉಚ್ಚಾ, ಕಣ್ಟಕನಿಚಿತಾ ದುಮಾ।
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, kaṇṭakanicitā dumā;
ಅಯೋಮಯೇಹಿ ತಿಕ್ಖೇಹಿ, ನರಲೋಹಿತಪಾಯಿಭೀ’’ತಿ॥
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhī’’ti.
ತತ್ಥ ಕಣ್ಟಕನಿಚಿತಾತಿ ಜಲಿತಕಣ್ಟಕೇಹಿ ಚಿತಾ। ‘‘ಅಯೋಮಯೇಹೀ’’ತಿ ಇದಂ ಯೇಹಿ ಕಣ್ಟಕೇಹಿ ಆಚಿತಾ, ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ವುತ್ತಂ।
Tattha kaṇṭakanicitāti jalitakaṇṭakehi citā. ‘‘Ayomayehī’’ti idaṃ yehi kaṇṭakehi ācitā, te dassetuṃ vuttaṃ.
೧೩೧೭.
1317.
‘‘ತಮಾರುಹನ್ತಿ ನಾರಿಯೋ, ನರಾ ಚ ಪರದಾರಗೂ।
‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū;
ಚೋದಿತಾ ಸತ್ತಿಹತ್ಥೇಹಿ, ಯಮನಿದ್ದೇಸಕಾರಿಭೀ’’ತಿ॥
Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhī’’ti.
ತತ್ಥ ತಮಾರುಹನ್ತೀತಿ ತಂ ಏವರೂಪಂ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖಂ ಆರುಹನ್ತಿ। ಯಮನಿದ್ದೇಸಕಾರಿಭೀತಿ ಯಮಸ್ಸ ವಚನಕರೇಹಿ, ನಿರಯಪಾಲೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
Tattha tamāruhantīti taṃ evarūpaṃ simbalirukkhaṃ āruhanti. Yamaniddesakāribhīti yamassa vacanakarehi, nirayapālehīti attho.
೧೩೧೮.
1318.
‘‘ತಮಾರುಹನ್ತಂ ನಿರಯಂ, ಸಿಮ್ಬಲಿಂ ರುಹಿರಮಕ್ಖಿತಂ।
‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruhiramakkhitaṃ;
ವಿದಡ್ಢಕಾಯಂ ವಿತಚಂ, ಆತುರಂ ಗಾಳ್ಹವೇದನಂ॥
Vidaḍḍhakāyaṃ vitacaṃ, āturaṃ gāḷhavedanaṃ.
೧೩೧೯.
1319.
‘‘ಪಸ್ಸಸನ್ತಂ ಮುಹುಂ ಉಣ್ಹಂ, ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಾಪರಾಧಿಕಂ।
‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ;
ದುಮಗ್ಗೇ ವಿತಚಂ ಗತ್ತಂ, ಕೋ ತಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ ತಂ ಧನ’’ನ್ತಿ॥
Dumagge vitacaṃ gattaṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
ತತ್ಥ ವಿದಡ್ಢಕಾಯನ್ತಿ ವಿಹಿಂಸಿತಕಾಯಂ। ವಿತಚನ್ತಿ ಚಮ್ಮಮಂಸಾನಂ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಛಿನ್ನತಾಯ ಕೋವಿಳಾರಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಕಿಂಸುಕಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ ಚ।
Tattha vidaḍḍhakāyanti vihiṃsitakāyaṃ. Vitacanti cammamaṃsānaṃ chiddāvachiddaṃ chinnatāya koviḷārapupphaṃ viya kiṃsukapupphaṃ viya ca.
೧೩೨೦.
1320.
‘‘ಅಬ್ಭಕೂಟಸಮಾ ಉಚ್ಚಾ, ಅಸಿಪತ್ತಾಚಿತಾ ದುಮಾ।
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā;
ಅಯೋಮಯೇಹಿ ತಿಕ್ಖೇಹಿ, ನರಲೋಹಿತಪಾಯಿಭೀ’’ತಿ॥
Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhī’’ti.
ತತ್ಥ ಅಸಿಪತ್ತಾಚಿತಾತಿ ಅಸಿಮಯೇಹಿ ಪತ್ತೇಹಿ ಚಿತಾ।
Tattha asipattācitāti asimayehi pattehi citā.
೧೩೨೧.
1321.
‘‘ತಮಾರುಹನ್ತಂ ಅಸಿಪತ್ತಪಾದಪಂ, ಅಸೀಹಿ ತಿಕ್ಖೇಹಿ ಚ ಛಿಜ್ಜಮಾನಂ।
‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ;
ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ರುಹಿರಂ ಸವನ್ತಂ, ಕೋ ಚೋದಯೇ ಪರಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸ’’ನ್ತಿ॥
Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
ತತ್ಥ ತಮಾರುಹನ್ತನ್ತಿ ತಂ ಭವನ್ತಂ ನಿರಯಪಾಲಾನಂ ಆವುಧಪಹಾರೇ ಅಸಹಿತ್ವಾ ಆರುಹನ್ತಂ।
Tattha tamāruhantanti taṃ bhavantaṃ nirayapālānaṃ āvudhapahāre asahitvā āruhantaṃ.
೧೩೨೨.
1322.
‘‘ತತೋ ನಿಕ್ಖನ್ತಮತ್ತಂ ತಂ, ಅಸಿಪತ್ತಾಚಿತಾ ದುಮಾ।
‘‘Tato nikkhantamattaṃ taṃ, asipattācitā dumā;
ಸಮ್ಪತಿತಂ ವೇತರಣಿಂ, ಕೋ ತಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ ತಂ ಧನ’’ನ್ತಿ॥
Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
ತತ್ಥ ಸಮ್ಪತಿತನ್ತಿ ಪತಿತಂ।
Tattha sampatitanti patitaṃ.
೧೩೨೩.
1323.
‘‘ಖರಾ ಖಾರೋದಿಕಾ ತತ್ತಾ, ದುಗ್ಗಾ ವೇತರಣೀ ನದೀ।
‘‘Kharā khārodikā tattā, duggā vetaraṇī nadī;
ಅಯೋಪೋಕ್ಖರಸಞ್ಛನ್ನಾ, ತಿಕ್ಖಾ ಪತ್ತೇಹಿ ಸನ್ದತಿ’’॥
Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati’’.
ತತ್ಥ ಖರಾತಿ ಫರುಸಾ। ಅಯೋಪೋಕ್ಖರಸಞ್ಛನ್ನಾತಿ ಅಯೋಮಯೇಹಿ ತಿಖಿಣಪರಿಯನ್ತೇಹಿ ಪೋಕ್ಖರಪತ್ತೇಹಿ ಸಞ್ಛನ್ನಾ। ಪತ್ತೇಹೀತಿ ತೇಹಿ ಪತ್ತೇಹಿ ಸಾ ನದೀ ತಿಕ್ಖಾ ಹುತ್ವಾ ಸನ್ದತಿ।
Tattha kharāti pharusā. Ayopokkharasañchannāti ayomayehi tikhiṇapariyantehi pokkharapattehi sañchannā. Pattehīti tehi pattehi sā nadī tikkhā hutvā sandati.
೧೩೨೪.
1324.
‘‘ತತ್ಥ ಸಞ್ಛಿನ್ನಗತ್ತಂ ತಂ, ವುಯ್ಹನ್ತಂ ರುಹಿರಮಕ್ಖಿತಂ।
‘‘Tattha sañchinnagattaṃ taṃ, vuyhantaṃ ruhiramakkhitaṃ;
ವೇತರಞ್ಞೇ ಅನಾಲಮ್ಬೇ, ಕೋ ತಂ ಯಾಚೇಯ್ಯ ತಂ ಧನ’’ನ್ತಿ॥
Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
ತತ್ಥ ವೇತರಞ್ಞೇತಿ ವೇತರಣೀಉದಕೇ।
Tattha vetaraññeti vetaraṇīudake.
ಇಮಂ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ನಿರಯಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ಸಂವಿಗ್ಗಹದಯೋ ಮಹಾಸತ್ತಞ್ಞೇವ ತಾಣಗವೇಸೀ ಹುತ್ವಾ ಆಹ –
Imaṃ pana mahāsattassa nirayakathaṃ sutvā rājā saṃviggahadayo mahāsattaññeva tāṇagavesī hutvā āha –
೧೩೨೫.
1325.
‘‘ವೇಧಾಮಿ ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ಛಿಜ್ಜಮಾನೋ, ದಿಸಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ಪಮೂಳ್ಹಸಞ್ಞೋ।
‘‘Vedhāmi rukkho viya chijjamāno, disaṃ na jānāmi pamūḷhasañño;
ಭಯಾನುತಪ್ಪಾಮಿ ಮಹಾ ಚ ಮೇ ಭಯಾ, ಸುತ್ವಾನ ಕಥಾ ತವ ಭಾಸಿತಾ ಇಸೇ॥
Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā tava bhāsitā ise.
೧೩೨೬.
1326.
‘‘ಆದಿತ್ತೇ ವಾರಿಮಜ್ಝಂವ, ದೀಪಂವೋಘೇ ಮಹಣ್ಣವೇ।
‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave;
ಅನ್ಧಕಾರೇವ ಪಜ್ಜೋತೋ, ತ್ವಂ ನೋಸಿ ಸರಣಂ ಇಸೇ॥
Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.
೧೩೨೭.
1327.
‘‘ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅನುಸಾಸ ಮಂ ಇಸೇ, ಅತೀತಮದ್ಧಾ ಅಪರಾಧಿತಂ ಮಯಾ।
‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā;
ಆಚಿಕ್ಖ ಮೇ ನಾರದ ಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಂ, ಯಥಾ ಅಹಂ ನೋ ನಿರಯಂ ಪತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ॥
Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyya’’nti.
ತತ್ಥ ಭಯಾನುತಪ್ಪಾಮೀತಿ ಅತ್ತನಾ ಕತಸ್ಸ ಪಾಪಸ್ಸ ಭಯೇನ ಅನುತಪ್ಪಾಮಿ। ಮಹಾ ಚ ಮೇ ಭಯಾತಿ ಮಹನ್ತಞ್ಚ ಮೇ ನಿರಯಭಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ। ದಿಪಂವೋಘೇತಿ ದೀಪಂವ ಓಘೇ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಆದಿತ್ತೇ ಕಾಲೇ ವಾರಿಮಜ್ಝಂ ವಿಯ ಭಿನ್ನನಾವಾನಂ ಓಘೇ ಅಣ್ಣವೇ ಪತಿಟ್ಠಂ ಅಲಭಮಾನಾನಂ ದೀಪಂ ವಿಯ ಅನ್ಧಕಾರಗತಾನಂ ಪಜ್ಜೋತೋ ವಿಯ ಚ ತ್ವಂ ನೋ ಇಸೇ ಸರಣಂ ಭವ। ಅತೀತಮದ್ಧಾ ಅಪರಾಧಿತಂ ಮಯಾತಿ ಏಕಂಸೇನ ಮಯಾ ಅತೀತಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಾಧಿತಂ ವಿರಾಧಿತಂ, ಕುಸಲಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಕುಸಲಮೇವ ಕತನ್ತಿ।
Tattha bhayānutappāmīti attanā katassa pāpassa bhayena anutappāmi. Mahā ca me bhayāti mahantañca me nirayabhayaṃ uppannaṃ. Dipaṃvogheti dīpaṃva oghe. Idaṃ vuttaṃ hoti – āditte kāle vārimajjhaṃ viya bhinnanāvānaṃ oghe aṇṇave patiṭṭhaṃ alabhamānānaṃ dīpaṃ viya andhakāragatānaṃ pajjoto viya ca tvaṃ no ise saraṇaṃ bhava. Atītamaddhā aparādhitaṃ mayāti ekaṃsena mayā atītaṃ kammaṃ aparādhitaṃ virādhitaṃ, kusalaṃ atikkamitvā akusalameva katanti.
ಅಥಸ್ಸ ಮಹಾಸತ್ತೋ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೇ ಪೋರಾಣಕರಾಜಾನೋ ಉದಾಹರಣವಸೇನ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
Athassa mahāsatto visuddhimaggaṃ ācikkhituṃ sammāpaṭipanne porāṇakarājāno udāharaṇavasena dassento āha –
೧೩೨೮.
1328.
‘‘ಯಥಾ ಅಹೂ ಧತರಟ್ಠೋ, ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ ಅಟ್ಠಕೋ ಯಾಮತಗ್ಗಿ।
‘‘Yathā ahū dhataraṭṭho, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi;
ಉಸಿನ್ದರೋ ಚಾಪಿ ಸಿವೀ ಚ ರಾಜಾ, ಪರಿಚಾರಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ॥
Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.
೧೩೨೯.
1329.
‘‘ಏತೇ ಚಞ್ಞೇ ಚ ರಾಜಾನೋ, ಯೇ ಸಗ್ಗವಿಸಯಂ ಗತಾ।
‘‘Ete caññe ca rājāno, ye saggavisayaṃ gatā;
ಅಧಮ್ಮಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಧಮ್ಮಂ ಚರ ಮಹೀಪತಿ॥
Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.
೧೩೩೦.
1330.
‘‘ಅನ್ನಹತ್ಥಾ ಚ ತೇ ಬ್ಯಮ್ಹೇ, ಘೋಸಯನ್ತು ಪುರೇ ತವ।
‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava;
‘ಕೋ ಛಾತೋ ಕೋ ಚ ತಸಿತೋ, ಕೋ ಮಾಲಂ ಕೋ ವಿಲೇಪನಂ।
‘Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ;
ನಾನಾರತ್ತಾನಂ ವತ್ಥಾನಂ, ಕೋ ನಗ್ಗೋ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತಿ॥
Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.
೧೩೩೧.
1331.
‘ಕೋ ಪನ್ಥೇ ಛತ್ತಮಾನೇತಿ, ಪಾದುಕಾ ಚ ಮುದೂ ಸುಭಾ’।
‘Ko panthe chattamāneti, pādukā ca mudū subhā’;
ಇತಿ ಸಾಯಞ್ಚ ಪಾತೋ ಚ, ಘೋಸಯನ್ತು ಪುರೇ ತವ॥
Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.
೧೩೩೨.
1332.
‘‘ಜಿಣ್ಣಂ ಪೋಸಂ ಗವಾಸ್ಸಞ್ಚ, ಮಾಸ್ಸು ಯುಞ್ಜ ಯಥಾ ಪುರೇ।
‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavāssañca, māssu yuñja yathā pure;
ಪರಿಹಾರಞ್ಚ ದಜ್ಜಾಸಿ, ಅಧಿಕಾರಕತೋ ಬಲೀ’’ತಿ॥
Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī’’ti.
ತತ್ಥ ಏತೇ ಚಾತಿ ಯಥಾ ಏತೇ ಚ ಧತರಟ್ಠೋ ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ ಅಟ್ಠಕೋ ಯಾಮತಗ್ಗಿ ಉಸಿನ್ದರೋ ಸಿವೀತಿ ಛ ರಾಜಾನೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾ ಸಗ್ಗವಿಸಯಂ ಗತಾ, ಏವಂ ತ್ವಮ್ಪಿ ಅಧಮ್ಮಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಚರ। ಕೋ ಛಾತೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ತವ ಬ್ಯಮ್ಹೇ ಪುರೇ ರಾಜನಿವೇಸನೇ ಚೇವ ನಗರೇ ಚ ಅನ್ನಹತ್ಥಾ ಪುರಿಸಾ ‘‘ಕೋ ಛಾತೋ, ಕೋ ತಸಿತೋ’’ತಿ ತೇಸಂ ದಾತುಕಾಮತಾಯ ಘೋಸೇನ್ತು। ಕೋ ಮಾಲನ್ತಿ ಕೋ ಮಾಲಂ ಇಚ್ಛತಿ, ಕೋ ವಿಲೇಪನಂ ಇಚ್ಛತಿ, ನಾನಾರತ್ತಾನಂ ವತ್ಥಾನಂ ಯಂ ಯಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತಂ ತಂ ಕೋ ನಗ್ಗೋ ಪರಿದಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಘೋಸೇನ್ತು। ಕೋ ಪನ್ಥೇ ಛತ್ತಮಾನೇತೀತಿ ಕೋ ಪನ್ಥೇ ಛತ್ತಂ ಧಾರಯಿಸ್ಸತಿ। ಪಾದುಕಾ ಚಾತಿ ಉಪಾಹನಾ ಚ ಮುದೂ ಸುಭಾ ಕೋ ಇಚ್ಛತಿ।
Tattha ete cāti yathā ete ca dhataraṭṭho vessāmitto aṭṭhako yāmataggi usindaro sivīti cha rājāno aññe ca dhammaṃ caritvā saggavisayaṃ gatā, evaṃ tvampi adhammaṃ parivajjetvā dhammaṃ cara. Ko chātoti mahārāja, tava byamhe pure rājanivesane ceva nagare ca annahatthā purisā ‘‘ko chāto, ko tasito’’ti tesaṃ dātukāmatāya ghosentu. Ko mālanti ko mālaṃ icchati, ko vilepanaṃ icchati, nānārattānaṃ vatthānaṃ yaṃ yaṃ icchati, taṃ taṃ ko naggo paridahissatīti ghosentu. Ko panthe chattamānetīti ko panthe chattaṃ dhārayissati. Pādukā cāti upāhanā ca mudū subhā ko icchati.
ಜಿಣ್ಣಂ ಪೋಸನ್ತಿ ಯೋ ತೇ ಉಪಟ್ಠಾಕೇಸು ಅಮಚ್ಚೋ ವಾ ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ಕತೂಪಕಾರೋ ಜರಾಜಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಯಥಾ ಪೋರಾಣಕಾಲೇ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಯೇಪಿ ತೇ ಗವಾಸ್ಸಾದಯೋ ಜಿಣ್ಣತಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ತೇಸು ಏಕಮ್ಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ಕಮ್ಮೇಸು ಮಾ ಯೋಜಯಿ। ಜಿಣ್ಣಕಾಲಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ತೇ ತಾನಿ ಕಮ್ಮಾನಿ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಪರಿಹಾರಞ್ಚಾತಿ ಇಧ ಪರಿವಾರೋ ‘‘ಪರಿಹಾರೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯೋ ಚ ತೇ ಬಲೀ ಹುತ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತೂಪಕಾರೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಜರಾಜಿಣ್ಣಕಾಲೇ ಯಥಾಪೋರಾಣಪರಿವಾರಂ ದದೇಯ್ಯಾಸಿ। ಅಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಉಪಕಾರಕಾನಂ ಉಪಕಾರಂ ಕಾತುಂ ಸಮತ್ಥಕಾಲೇಯೇವ ಸಮ್ಮಾನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಸಮತ್ಥಕಾಲೇ ಪನ ನ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ। ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಪನ ಅಸಮತ್ಥಕಾಲೇಪಿ ತೇಸಂ ತಥೇವ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತುವಮ್ಪಿ ಏವಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ।
Jiṇṇaṃ posanti yo te upaṭṭhākesu amacco vā añño vā pubbe katūpakāro jarājiṇṇakāle yathā porāṇakāle kammaṃ kātuṃ na sakkoti, yepi te gavāssādayo jiṇṇatāya kammaṃ kātuṃ na sakkonti, tesu ekampi pubbe viya kammesu mā yojayi. Jiṇṇakālasmiñhi te tāni kammāni kātuṃ na sakkonti. Parihārañcāti idha parivāro ‘‘parihāro’’ti vutto. Idaṃ vuttaṃ hoti – yo ca te balī hutvā adhikārakato pubbe katūpakāro hoti, tassa jarājiṇṇakāle yathāporāṇaparivāraṃ dadeyyāsi. Asappurisā hi attano upakārakānaṃ upakāraṃ kātuṃ samatthakāleyeva sammānaṃ karonti, samatthakāle pana na olokenti. Sappurisā pana asamatthakālepi tesaṃ tatheva sakkāraṃ karonti, tasmā tuvampi evaṃ kareyyāsīti.
ಇತಿ ಮಹಾಸತ್ತೋ ರಞ್ಞೋ ದಾನಕಥಞ್ಚ ಸೀಲಕಥಞ್ಚ ಕಥೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಅಯಂ ರಾಜಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತಭಾವೇ ರಥೇನ ಉಪಮೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಿಯಮಾನೇ ತುಸ್ಸಿಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಸಬ್ಬಕಾಮದುಹರಥೋಪಮಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಆಹ –
Iti mahāsatto rañño dānakathañca sīlakathañca kathetvā idāni yasmā ayaṃ rājā attano attabhāve rathena upametvā vaṇṇiyamāne tussissati, tasmāssa sabbakāmaduharathopamāya dhammaṃ desento āha –
೧೩೩೩.
1333.
‘‘ಕಾಯೋ ತೇ ರಥಸಞ್ಞಾತೋ, ಮನೋಸಾರಥಿಕೋ ಲಹು।
‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu;
ಅವಿಹಿಂಸಾಸಾರಿತಕ್ಖೋ, ಸಂವಿಭಾಗಪಟಿಚ್ಛದೋ॥
Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.
೧೩೩೪.
1334.
‘‘ಪಾದಸಞ್ಞಮನೇಮಿಯೋ, ಹತ್ಥಸಞ್ಞಮಪಕ್ಖರೋ।
‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo;
ಕುಚ್ಛಿಸಞ್ಞಮನಬ್ಭನ್ತೋ, ವಾಚಾಸಞ್ಞಮಕೂಜನೋ॥
Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
೧೩೩೫.
1335.
‘‘ಸಚ್ಚವಾಕ್ಯಸಮತ್ತಙ್ಗೋ, ಅಪೇಸುಞ್ಞಸುಸಞ್ಞತೋ।
‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato;
ಗಿರಾಸಖಿಲನೇಲಙ್ಗೋ, ಮಿತಭಾಣಿಸಿಲೇಸಿತೋ॥
Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
೧೩೩೬.
1336.
‘‘ಸದ್ಧಾಲೋಭಸುಸಙ್ಖಾರೋ, ನಿವಾತಞ್ಜಲಿಕುಬ್ಬರೋ।
‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro;
ಅಥದ್ಧತಾನತೀಸಾಕೋ, ಸೀಲಸಂವರನನ್ಧನೋ॥
Athaddhatānatīsāko, sīlasaṃvaranandhano.
೧೩೩೭.
1337.
‘‘ಅಕ್ಕೋಧನಮನುಗ್ಘಾತೀ, ಧಮ್ಮಪಣ್ಡರಛತ್ತಕೋ।
‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako;
ಬಾಹುಸಚ್ಚಮಪಾಲಮ್ಬೋ, ಠಿತಚಿತ್ತಮುಪಾಧಿಯೋ॥
Bāhusaccamapālambo, ṭhitacittamupādhiyo.
೧೩೩೮.
1338.
‘‘ಕಾಲಞ್ಞುತಾಚಿತ್ತಸಾರೋ, ವೇಸಾರಜ್ಜತಿದಣ್ಡಕೋ।
‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako;
ನಿವಾತವುತ್ತಿಯೋತ್ತಕೋ, ಅನತಿಮಾನಯುಗೋ ಲಹು॥
Nivātavuttiyottako, anatimānayugo lahu.
೧೩೩೯.
1339.
‘‘ಅಲೀನಚಿತ್ತಸನ್ಥಾರೋ, ವುದ್ಧಿಸೇವೀ ರಜೋಹತೋ।
‘‘Alīnacittasanthāro, vuddhisevī rajohato;
ಸತಿಪತೋದೋ ಧೀರಸ್ಸ, ಧಿತಿ ಯೋಗೋ ಚ ರಸ್ಮಿಯೋ॥
Satipatodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
೧೩೪೦.
1340.
‘‘ಮನೋ ದನ್ತಂ ಪಥಂ ನೇತಿ, ಸಮದನ್ತೇಹಿ ವಾಹಿಭಿ।
‘‘Mano dantaṃ pathaṃ neti, samadantehi vāhibhi;
ಇಚ್ಛಾ ಲೋಭೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ, ಉಜುಮಗ್ಗೋ ಚ ಸಂಯಮೋ॥
Icchā lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṃyamo.
೧೩೪೧.
1341.
‘‘ರೂಪೇ ಸದ್ದೇ ರಸೇ ಗನ್ಧೇ, ವಾಹನಸ್ಸ ಪಧಾವತೋ।
‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato;
ಪಞ್ಞಾ ಆಕೋಟನೀ ರಾಜ, ತತ್ಥ ಅತ್ತಾವ ಸಾರಥಿ॥
Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
೧೩೪೨.
1342.
‘‘ಸಚೇ ಏತೇನ ಯಾನೇನ, ಸಮಚರಿಯಾ ದಳ್ಹಾ ಧಿತಿ।
‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti;
ಸಬ್ಬಕಾಮದುಹೋ ರಾಜ, ನ ಜಾತು ನಿರಯಂ ವಜೇ’’ತಿ॥
Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’ti.
ತತ್ಥ ರಥಸಞ್ಞಾತೋತಿ ಮಹಾರಾಜ, ತವ ಕಾಯೋ ರಥೋತಿ ಸಞ್ಞಾತೋ ಹೋತು। ಮನೋಸಾರಥಿಕೋತಿ ಮನಸಙ್ಖಾತೇನ ಕುಸಲಚಿತ್ತೇನ ಸಾರಥಿನಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಲಹೂತಿ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧತಾಯ ಸಲ್ಲಹುಕೋ। ಅವಿಹಿಂಸಾಸಾರಿತಕ್ಖೋತಿ ಅವಿಹಿಂಸಾಮಯೇನ ಸಾರಿತೇನ ಸುಟ್ಠು ಪರಿನಿಟ್ಠಿತೇನ ಅಕ್ಖೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಸಂವಿಭಾಗಪಟಿಚ್ಛದೋತಿ ದಾನಸಂವಿಭಾಗಮಯೇನ ಪಟಿಚ್ಛದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಪಾದಸಞ್ಞಮನೇಮಿಯೋತಿ ಪಾದಸಂಯಮಮಯಾಯ ನೇಮಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಹತ್ಥಸಞ್ಞಮಪಕ್ಖರೋತಿ ಹತ್ಥಸಂಯಮಮಯೇನ ಪಕ್ಖರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಕುಚ್ಛಿಸಞ್ಞಮನಬ್ಭನ್ತೋತಿ ಕುಚ್ಛಿಸಂಯಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಿತಭೋಜನಮಯೇನ ತೇಲೇನ ಅಬ್ಭನ್ತೋ। ‘‘ಅಬ್ಭಞ್ಜಿತಬ್ಬೋ ನಾಭಿ ಹೋತೂ’’ತಿಪಿ ಪಾಠೋ। ವಾಚಾಸಞ್ಞಮಕೂಜನೋತಿ ವಾಚಾಸಂಯಮೇನ ಅಕೂಜನೋ।
Tattha rathasaññātoti mahārāja, tava kāyo rathoti saññāto hotu. Manosārathikoti manasaṅkhātena kusalacittena sārathinā samannāgato. Lahūti vigatathinamiddhatāya sallahuko. Avihiṃsāsāritakkhoti avihiṃsāmayena sāritena suṭṭhu pariniṭṭhitena akkhena samannāgato. Saṃvibhāgapaṭicchadoti dānasaṃvibhāgamayena paṭicchadena samannāgato. Pādasaññamanemiyoti pādasaṃyamamayāya nemiyā samannāgato. Hatthasaññamapakkharoti hatthasaṃyamamayena pakkharena samannāgato. Kucchisaññamanabbhantoti kucchisaṃyamasaṅkhātena mitabhojanamayena telena abbhanto. ‘‘Abbhañjitabbo nābhi hotū’’tipi pāṭho. Vācāsaññamakūjanoti vācāsaṃyamena akūjano.
ಸಚ್ಚವಾಕ್ಯಸಮತ್ತಙ್ಗೋತಿ ಸಚ್ಚವಾಕ್ಯೇನ ಪರಿಪುಣ್ಣಅಙ್ಗೋ ಅಖಣ್ಡರಥಙ್ಗೋ। ಅಪೇಸುಞ್ಞಸುಸಞ್ಞತೋತಿ ಅಪೇಸುಞ್ಞೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಞ್ಞತೋ ಸಮುಸ್ಸಿತೋ। ಗಿರಾಸಖಿಲನೇಲಙ್ಗೋತಿ ಸಖಿಲಾಯ ಸಣ್ಹವಾಚಾಯ ನಿದ್ದೋಸಙ್ಗೋ ಮಟ್ಠರಥಙ್ಗೋ। ಮಿತಭಾಣಿಸಿಲೇಸಿತೋ ಮಿತಭಾಣಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಿಲೇಸೇನ ಸುಟ್ಠು ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಸದ್ಧಾಲೋಭಸುಸಙ್ಖಾರೋತಿ ಕಮ್ಮಫಲಸದ್ದಹನಸದ್ಧಾಮಯೇನ ಚ ಅಲೋಭಮಯೇನ ಚ ಸುನ್ದರೇನ ಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ನಿವಾತಞ್ಜಲಿಕುಬ್ಬರೋತಿ ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ನಿವಾತಮಯೇನ ಚೇವ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಮಯೇನ ಚ ಕುಬ್ಬರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಅಥದ್ಧತಾನತೀಸಾಕೋತಿ ಸಖಿಲಸಮ್ಮೋದಭಾವಸಙ್ಖಾತಾಯ ಅಥದ್ಧತಾಯ ಅನತಈಸೋ, ಥೋಕನತಈಸೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೀಲಸಂವರನನ್ಧನೋತಿ ಅಖಣ್ಡಪಞ್ಚಸೀಲಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಾದಿಸಂವರಸಙ್ಖಾತಾಯ ನನ್ಧನರಜ್ಜುಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ।
Saccavākyasamattaṅgoti saccavākyena paripuṇṇaaṅgo akhaṇḍarathaṅgo. Apesuññasusaññatoti apesuññena suṭṭhu saññato samussito. Girāsakhilanelaṅgoti sakhilāya saṇhavācāya niddosaṅgo maṭṭharathaṅgo. Mitabhāṇisilesito mitabhāṇasaṅkhātena silesena suṭṭhu sambandho. Saddhālobhasusaṅkhāroti kammaphalasaddahanasaddhāmayena ca alobhamayena ca sundarena alaṅkārena samannāgato. Nivātañjalikubbaroti sīlavantānaṃ nivātamayena ceva añjalikammamayena ca kubbarena samannāgato. Athaddhatānatīsākoti sakhilasammodabhāvasaṅkhātāya athaddhatāya anataīso, thokanataīsoti attho. Sīlasaṃvaranandhanoti akhaṇḍapañcasīlacakkhundriyādisaṃvarasaṅkhātāya nandhanarajjuyā samannāgato.
ಅಕ್ಕೋಧನಮನುಗ್ಘಾತೀತಿ ಅಕ್ಕೋಧನಭಾವಸಙ್ಖಾತೇನ ಅನುಗ್ಘಾತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಧಮ್ಮಪಣ್ಡರ-ಛತ್ತಕೋತಿ ದಸಕುಸಲಧಮ್ಮಸಙ್ಖಾತೇನ ಪಣ್ಡರಚ್ಛತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಬಾಹುಸಚ್ಚಮಪಾಲಮ್ಬೋತಿ ಅತ್ಥಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಬಹುಸ್ಸುತಭಾವಮಯೇನ ಅಪಾಲಮ್ಬೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಠಿತಚಿತ್ತಮುಪಾಧಿಯೋತಿ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಹಿ ಅವಿಕಮ್ಪನಭಾವೇನ ಸುಟ್ಠು ಠಿತಏಕಗ್ಗಭಾವಪ್ಪತ್ತಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾತೇನ ಉಪಾಧಿನಾ ಉತ್ತರತ್ಥರಣೇನ ವಾ ರಾಜಾಸನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಕಾಲಞ್ಞುತಾಚಿತ್ತಸಾರೋತಿ ‘‘ಅಯಂ ದಾನಸ್ಸ ದಿನ್ನಕಾಲೋ, ಅಯಂ ಸೀಲಸ್ಸ ರಕ್ಖನಕಾಲೋ’’ತಿ ಏವಂ ಕಾಲಞ್ಞುತಾಸಙ್ಖಾತೇನ ಕಾಲಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಕತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕುಸಲಸಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ರಥಸ್ಸ ನಾಮ ಆಣಿಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ದಬ್ಬಸಮ್ಭಾರಜಾತಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಸಾರಮಯಞ್ಚ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಏವಞ್ಹಿ ಸೋ ರಥೋ ಅದ್ಧಾನಕ್ಖಮೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತವಪಿ ಕಾಯರಥೋ ಕಾಲಂ ಜಾನಿತ್ವಾ ಕತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ದಾನಾದಿಕುಸಲಸಾರೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತೂತಿ। ವೇಸಾರಜ್ಜತಿದಣ್ಡಕೋತಿ ಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸಪಿ ವಿಸಾರದಭಾವಸಙ್ಖಾತೇನ ತಿದಣ್ಡೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ। ನಿವಾತವುತ್ತಿಯೋತ್ತಕೋತಿ ಓವಾದೇ ಪವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೇನ ಮುದುನಾ ಧುರಯೋತ್ತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ । ಮುದುನಾ ಹಿ ಧುರಯೋತ್ತೇನ ಬದ್ಧರಥಂ ಸಿನ್ಧವಾ ಸುಖಂ ವಹನ್ತಿ, ಏವಂ ತವ ಕಾಯರಥೋಪಿ ಪಣ್ಡಿತಾನಂ ಓವಾದಪ್ಪವತ್ತಿತಾಯ ಆಬದ್ಧೋ ಸುಖಂ ಯಾತೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅನತಿಮಾನಯುಗೋ ಲಹೂತಿ ಅನತಿಮಾನಸಙ್ಖಾತೇನ ಲಹುಕೇನ ಯುಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ।
Akkodhanamanugghātīti akkodhanabhāvasaṅkhātena anugghātena samannāgato. Dhammapaṇḍara-chattakoti dasakusaladhammasaṅkhātena paṇḍaracchattena samannāgato. Bāhusaccamapālamboti atthasannissitabahussutabhāvamayena apālambena samannāgato. Ṭhitacittamupādhiyoti lokadhammehi avikampanabhāvena suṭṭhu ṭhitaekaggabhāvappattacittasaṅkhātena upādhinā uttarattharaṇena vā rājāsanena samannāgato. Kālaññutācittasāroti ‘‘ayaṃ dānassa dinnakālo, ayaṃ sīlassa rakkhanakālo’’ti evaṃ kālaññutāsaṅkhātena kālaṃ jānitvā katena cittena kusalasārena samannāgato. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā, mahārāja, rathassa nāma āṇiṃ ādiṃ katvā dabbasambhārajātaṃ parisuddhaṃ sāramayañca icchitabbaṃ, evañhi so ratho addhānakkhamo hoti, evaṃ tavapi kāyaratho kālaṃ jānitvā katena cittena parisuddhena dānādikusalasārena samannāgato hotūti. Vesārajjatidaṇḍakoti parisamajjhe kathentassapi visāradabhāvasaṅkhātena tidaṇḍena samannāgato. Nivātavuttiyottakoti ovāde pavattanasaṅkhātena mudunā dhurayottena samannāgato . Mudunā hi dhurayottena baddharathaṃ sindhavā sukhaṃ vahanti, evaṃ tava kāyarathopi paṇḍitānaṃ ovādappavattitāya ābaddho sukhaṃ yātūti attho. Anatimānayugo lahūti anatimānasaṅkhātena lahukena yugena samannāgato.
ಅಲೀನಚಿತ್ತಸನ್ಥಾರೋತಿ ಯಥಾ ರಥೋ ನಾಮ ದನ್ತಮಯೇನ ಉಳಾರೇನ ಸನ್ಥಾರೇನ ಸೋಭತಿ, ಏವಂ ತವ ಕಾಯರಥೋಪಿ ದಾನಾದಿನಾ ಅಲೀನಅಸಙ್ಕುಟಿತಚಿತ್ತಸನ್ಥಾರೋ ಹೋತು। ವುದ್ಧಿಸೇವೀ ರಜೋಹತೋತಿ ಯಥಾ ರಥೋ ನಾಮ ವಿಸಮೇನ ರಜುಟ್ಠಾನಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ರಜೋಕಿಣ್ಣೋ ನ ಸೋಭತಿ, ಸಮೇನ ವಿರಜೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಸೋಭತಿ, ಏವಂ ತವ ಕಾಯರಥೋಪಿ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಸೇವಿತಾಯ ಸಮತಲಂ ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಹತರಜೋ ಹೋತು। ಸತಿಪತೋದೋ ಧೀರಸ್ಸಾತಿ ಪಣ್ಡಿತಸ್ಸ ತವ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯರಥೇ ಸುಪತಿಟ್ಠಿತಸತಿಪತೋದೋ ಹೋತು। ಧಿತಿ ಯೋಗೋ ಚ ರಸ್ಮಿಯೋತಿ ಅಬ್ಬೋಚ್ಛಿನ್ನವೀರಿಯಸಙ್ಖಾತಾ ಧಿತಿ ಚ ಹಿತಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಯುಞ್ಜನಭಾವಸಙ್ಖಾತೋ ಯೋಗೋ ಚ ತವ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯರಥೇ ವಟ್ಟಿತಾ ಥಿರಾ ರಸ್ಮಿಯೋ ಹೋನ್ತು। ಮನೋ ದನ್ತಂ ಪಥಂ ನೇತಿ, ಸಮದನ್ತೇಹಿ ವಾಹಿಭೀತಿ ಯಥಾ ರಥೋ ನಾಮ ವಿಸಮದನ್ತೇಹಿ ಸಿನ್ಧವೇಹಿ ಉಪ್ಪಥಂ ಯಾತಿ, ಸಮದನ್ತೇಹಿ ಸಮಸಿಕ್ಖಿತೇಹಿ ಯುತ್ತೋ ಉಜುಪಥಮೇವ ಅನ್ವೇತಿ, ಏವಂ ಮನೋಪಿ ದನ್ತಂ ನಿಬ್ಬಿಸೇವನಂ ಕುಮ್ಮಗ್ಗಂ ಪಹಾಯ ಉಜುಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಾತಿ। ತಸ್ಮಾ ಸುದನ್ತಂ ಆಚಾರಸಮ್ಪನ್ನಂ ಚಿತ್ತಂ ತವ ಕಾಯರಥಸ್ಸ ಸಿನ್ಧವಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧೇತು। ಇಚ್ಛಾಲೋಭೋ ಚಾತಿ ಅಪ್ಪತ್ತೇಸು ವತ್ಥೂಸು ಇಚ್ಛಾ, ಪತ್ತೇಸು ಲೋಭೋತಿ ಅಯಂ ಇಚ್ಛಾ ಚ ಲೋಭೋ ಚ ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ। ಕುಟಿಲೋ ಅನುಜುಮಗ್ಗೋ ಅಪಾಯಮೇವ ನೇತಿ। ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥವಸೇನ ಪನ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಮಗ್ಗವಸೇನ ವಾ ಪವತ್ತೋ ಸೀಲಸಂಯಮೋ ಉಜುಮಗ್ಗೋ ನಾಮ। ಸೋ ತವ ಕಾಯರಥಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತು।
Alīnacittasanthāroti yathā ratho nāma dantamayena uḷārena santhārena sobhati, evaṃ tava kāyarathopi dānādinā alīnaasaṅkuṭitacittasanthāro hotu. Vuddhisevī rajohatoti yathā ratho nāma visamena rajuṭṭhānamaggena gacchanto rajokiṇṇo na sobhati, samena virajena maggena gacchanto sobhati, evaṃ tava kāyarathopi paññāvuddhisevitāya samatalaṃ ujumaggaṃ paṭipajjitvā hatarajo hotu. Satipatodo dhīrassāti paṇḍitassa tava tasmiṃ kāyarathe supatiṭṭhitasatipatodo hotu. Dhiti yogo ca rasmiyoti abbocchinnavīriyasaṅkhātā dhiti ca hitappaṭipattiyaṃ yuñjanabhāvasaṅkhāto yogo ca tava tasmiṃ kāyarathe vaṭṭitā thirā rasmiyo hontu. Mano dantaṃ pathaṃ neti, samadantehi vāhibhīti yathā ratho nāma visamadantehi sindhavehi uppathaṃ yāti, samadantehi samasikkhitehi yutto ujupathameva anveti, evaṃ manopi dantaṃ nibbisevanaṃ kummaggaṃ pahāya ujumaggaṃ gaṇhāti. Tasmā sudantaṃ ācārasampannaṃ cittaṃ tava kāyarathassa sindhavakiccaṃ sādhetu. Icchālobho cāti appattesu vatthūsu icchā, pattesu lobhoti ayaṃ icchā ca lobho ca kummaggo nāma. Kuṭilo anujumaggo apāyameva neti. Dasakusalakammapathavasena pana aṭṭhaṅgikamaggavasena vā pavatto sīlasaṃyamo ujumaggo nāma. So tava kāyarathassa maggo hotu.
ರೂಪೇತಿ ಏತೇಸು ಮನಾಪಿಯೇಸು ರೂಪಾದೀಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧಾವನ್ತಸ್ಸ ತವ ಕಾಯರಥಸ್ಸ ಉಪ್ಪಥಂ ಪಟಿಪನ್ನಸ್ಸ ರಾಜರಥಸ್ಸ ಸಿನ್ಧವೇ ಆಕೋಟೇತ್ವಾ ನಿವಾರಣಪತೋದಯಟ್ಠಿ ವಿಯ ಪಞ್ಞಾ ಆಕೋಟನೀ ಹೋತು। ಸಾ ಹಿ ತಂ ಉಪ್ಪಥಗಮನತೋ ನಿವಾರೇತ್ವಾ ಉಜುಂ ಸುಚರಿತಮಗ್ಗಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸತಿ। ತತ್ಥ ಅತ್ತಾವ ಸಾರಥೀತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ತೇ ಕಾಯರಥೇ ಅಞ್ಞೋ ಸಾರಥಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತವ ಅತ್ತಾವ ಸಾರಥಿ ಹೋತು। ಸಚೇ ಏತೇನ ಯಾನೇನಾತಿ ಮಹಾರಾಜ, ಯಸ್ಸೇತಂ ಏವರೂಪಂ ಯಾನಂ ಸಚೇ ಅತ್ಥಿ, ಏತೇನ ಯಾನೇನ। ಸಮಚರಿಯಾ ದಳ್ಹಾ ಧಿತೀತಿ ಯಸ್ಸ ಸಮಚರಿಯಾ ಚ ಧಿತಿ ಚ ದಳ್ಹಾ ಹೋತಿ ಥಿರಾ, ಸೋ ಏತೇನ ಯಾನೇನ ಯಸ್ಮಾ ಏಸ ರಥೋ ಸಬ್ಬಕಾಮದುಹೋ ರಾಜ, ಯಥಾಧಿಪ್ಪೇತೇ ಸಬ್ಬಕಾಮೇ ದೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ನ ಜಾತು ನಿರಯಂ ವಜೇ, ಏಕಂಸೇನೇತಂ ಧಾರೇಹಿ, ಏವರೂಪೇನ ಯಾನೇನ ನಿರಯಂ ನ ಗಚ್ಛಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇತಿ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯಂ ಮಂ ಅವಚ ‘‘ಆಚಿಕ್ಖ ಮೇ, ನಾರದ, ಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗಂ, ಯಥಾ ಅಹಂ ನೋ ನಿರಯೇ ಪತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ, ಅಯಂ ತೇ ಸೋ ಮಯಾ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಕ್ಖಾತೋತಿ।
Rūpeti etesu manāpiyesu rūpādīsu kāmaguṇesu nimittaṃ gahetvā dhāvantassa tava kāyarathassa uppathaṃ paṭipannassa rājarathassa sindhave ākoṭetvā nivāraṇapatodayaṭṭhi viya paññā ākoṭanī hotu. Sā hi taṃ uppathagamanato nivāretvā ujuṃ sucaritamaggaṃ āropessati. Tattha attāva sārathīti tasmiṃ pana te kāyarathe añño sārathi nāma natthi, tava attāva sārathi hotu. Sace etena yānenāti mahārāja, yassetaṃ evarūpaṃ yānaṃ sace atthi, etena yānena. Samacariyā daḷhā dhitīti yassa samacariyā ca dhiti ca daḷhā hoti thirā, so etena yānena yasmā esa ratho sabbakāmaduho rāja, yathādhippete sabbakāme deti, tasmā na jātu nirayaṃ vaje, ekaṃsenetaṃ dhārehi, evarūpena yānena nirayaṃ na gacchasīti attho. Iti kho, mahārāja, yaṃ maṃ avaca ‘‘ācikkha me, nārada, suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no niraye pateyya’’nti, ayaṃ te so mayā anekapariyāyena akkhātoti.
ಏವಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಂ ಜಹಾಪೇತ್ವಾ ಸೀಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪಾಪಮಿತ್ತೇ ಪಹಾಯ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೇ ಉಪಸಙ್ಕಮ, ನಿಚ್ಚಂ ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ಹೋಹೀ’’ತಿ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ರಾಜಧೀತು ಗುಣಂ ವಣ್ಣೇತ್ವಾ ರಾಜಪರಿಸಾಯ ಚ ರಾಜೋರೋಧಾನಞ್ಚ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಮಹನ್ತೇನಾನುಭಾವೇನ ತೇಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾನಞ್ಞೇವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಗತೋ।
Evamassa dhammaṃ desetvā micchādiṭṭhiṃ jahāpetvā sīle patiṭṭhāpetvā ‘‘ito paṭṭhāya pāpamitte pahāya kalyāṇamitte upasaṅkama, niccaṃ appamatto hohī’’ti ovādaṃ datvā rājadhītu guṇaṃ vaṇṇetvā rājaparisāya ca rājorodhānañca ovādaṃ datvā mahantenānubhāvena tesaṃ passantānaññeva brahmalokaṃ gato.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನೇವ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠಿಜಾಲಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ದಮಿತೋಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇನ್ತೋ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ –
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi mayā diṭṭhijālaṃ bhinditvā uruvelakassapo damitoyevā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānento imā gāthā abhāsi –
೧೩೪೩.
1343.
‘‘ಅಲಾತೋ ದೇವದತ್ತೋಸಿ, ಸುನಾಮೋ ಆಸಿ ಭದ್ದಜಿ।
‘‘Alāto devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji;
ವಿಜಯೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋಸಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋಸಿ ಬೀಜಕೋ॥
Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
೧೩೪೪.
1344.
‘‘ಸುನಕ್ಖತ್ತೋ ಲಿಚ್ಛವಿಪುತ್ತೋ, ಗುಣೋ ಆಸಿ ಅಚೇಲಕೋ।
‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako;
ಆನನ್ದೋ ಸಾ ರುಚಾ ಆಸಿ, ಯಾ ರಾಜಾನಂ ಪಸಾದಯಿ॥
Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.
೧೩೪೫.
1345.
‘‘ಉರುವೇಲಕಸ್ಸಪೋ ರಾಜಾ, ಪಾಪದಿಟ್ಠಿ ತದಾ ಅಹು।
‘‘Uruvelakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu;
ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ಏವಂ ಧಾರೇಥ ಜಾತಕ’’ನ್ತಿ॥
Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.
ಮಹಾನಾರದಕಸ್ಸಪಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ।
Mahānāradakassapajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೫೪೫. ಮಹಾನಾರದಕಸ್ಸಪಜಾತಕಂ • 545. Mahānāradakassapajātakaṃ
