| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៩. មហល្លកវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា
9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā
១៣៥. នវមេ ‘‘មហល្លកោ នាម វិហារោ សសាមិកោ’’តិ វុត្តត្តា សញ្ញាចិកាយ កុដិយា អនាបត្តិ។ ‘‘អឌ្ឍតេយ្យហត្ថម្បី’’តិ ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទេន វុត្តវចនំ បាឡិយា សមេតីតិ អាហ ‘‘តំ សុវុត្ត’’ន្តិ។ ‘‘បាឡិយំ អដ្ឋកថាយញ្ច ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទេន អឌ្ឍតេយ្យហត្ថប្បមាណស្ស ឱកាសស្ស ទស្សិតត្តា កវាដំ អឌ្ឍតេយ្យហត្ថវិត្ថារតោ ឩនកំ វា ហោតុ អធិកំ វា, អឌ្ឍតេយ្យហត្ថប្បមាណំយេវ ឱកាសោ’’តិ វទន្តិ។
135. Navame ‘‘mahallako nāma vihāro sasāmiko’’ti vuttattā saññācikāya kuṭiyā anāpatti. ‘‘Aḍḍhateyyahatthampī’’ti ukkaṭṭhaparicchedena vuttavacanaṃ pāḷiyā sametīti āha ‘‘taṃ suvutta’’nti. ‘‘Pāḷiyaṃ aṭṭhakathāyañca ukkaṭṭhaparicchedena aḍḍhateyyahatthappamāṇassa okāsassa dassitattā kavāṭaṃ aḍḍhateyyahatthavitthārato ūnakaṃ vā hotu adhikaṃ vā, aḍḍhateyyahatthappamāṇaṃyeva okāso’’ti vadanti.
យស្ស វេមជ្ឈេតិ យស្ស វិហារស្ស វេមជ្ឈេ។ សា អបរិបូរឧបចារាបិ ហោតីតិ វិវរិយមានំ កវាដំ យំ ភិត្តិំ អាហនតិ, សា សមន្តា កវាដវិត្ថារប្បមាណឧបចាររហិតាបិ ហោតីតិ អត្ថោ។ អាលោកំ សន្ធេតិ បិធេតីតិ អាលោកសន្ធិ។ ‘‘បុនប្បុនំ ឆាទាបេសិ, បុនប្បុនំ លិម្បាបេសីតិ ឥមស្មិំ វត្ថុស្មិំ ឧប្បន្នទោសេន សិក្ខាបទស្ស បញ្ញត្តត្តា លេបំ អនុជានន្តេន ច ទ្វារពន្ធស្ស សមន្តា អឌ្ឍតេយ្យហត្ថប្បមាណេយេវ បទេសេ បុនប្បុនំ លេបស្ស អនុញ្ញាតត្តា តតោ អញ្ញត្ថ បុនប្បុនំ លិម្បេន្តស្ស វា លិម្បាបេន្តស្ស វា ភិត្តិយំ មត្តិកាយ កត្តព្ពកិច្ចំ និដ្ឋាបេត្វា បុន ចតុត្ថលេបេ ទិន្នេ បាចិត្តិយេន ភវិតព្ព’’ន្តិ វទន្តិ។ គណ្ឋិបទេសុ បន តីសុបិ ‘‘បុនប្បុនំ លេបទានស្ស វុត្តប្បមាណតោ អញ្ញត្ថ បដិក្ខិត្តមត្តំ ឋបេត្វា បាចិត្តិយស្ស អវុត្តត្តា ទុក្កដំ អនុរូប’’ន្តិ វុត្តំ។
Yassa vemajjheti yassa vihārassa vemajjhe. Sā aparipūraupacārāpi hotīti vivariyamānaṃ kavāṭaṃ yaṃ bhittiṃ āhanati, sā samantā kavāṭavitthārappamāṇaupacārarahitāpi hotīti attho. Ālokaṃ sandheti pidhetīti ālokasandhi. ‘‘Punappunaṃ chādāpesi, punappunaṃ limpāpesīti imasmiṃ vatthusmiṃ uppannadosena sikkhāpadassa paññattattā lepaṃ anujānantena ca dvārabandhassa samantā aḍḍhateyyahatthappamāṇeyeva padese punappunaṃ lepassa anuññātattā tato aññattha punappunaṃ limpentassa vā limpāpentassa vā bhittiyaṃ mattikāya kattabbakiccaṃ niṭṭhāpetvā puna catutthalepe dinne pācittiyena bhavitabba’’nti vadanti. Gaṇṭhipadesu pana tīsupi ‘‘punappunaṃ lepadānassa vuttappamāṇato aññattha paṭikkhittamattaṃ ṭhapetvā pācittiyassa avuttattā dukkaṭaṃ anurūpa’’nti vuttaṃ.
អធិដ្ឋាតព្ពន្តិ សំវិធាតព្ពំ។ អប្បហរិតេតិ ឯត្ថ អប្ប-សទ្ទោ ‘‘អប្បិច្ឆោ’’តិអាទីសុ វិយ អភាវត្ថោតិ អាហ ‘‘អហរិតេ’’តិ។ បតនោកាសោតិ បតនោកាសត្តា តត្រ ឋិតស្ស ភិក្ខុនោ ឧបរិ បតេយ្យាតិ អធិប្បាយោ។ សចេ ហរិតេ ឋិតោ អធិដ្ឋេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ វចនេន ឥមមត្ថំ ទីបេតិ – សចេ វិហារស្ស សមន្តា វុត្តប្បមាណេ បរិច្ឆេទេ បុព្ពណ្ណាទីនិ ន សន្តិ, តត្ថ វិហារោ ការេតព្ពោ។ យត្ថ បន សន្តិ, តត្ថ ការាបេន្តស្ស ទុក្កដន្តិ។
Adhiṭṭhātabbanti saṃvidhātabbaṃ. Appahariteti ettha appa-saddo ‘‘appiccho’’tiādīsu viya abhāvatthoti āha ‘‘aharite’’ti. Patanokāsoti patanokāsattā tatra ṭhitassa bhikkhuno upari pateyyāti adhippāyo. Sace harite ṭhito adhiṭṭheti, āpatti dukkaṭassāti vacanena imamatthaṃ dīpeti – sace vihārassa samantā vuttappamāṇe paricchede pubbaṇṇādīni na santi, tattha vihāro kāretabbo. Yattha pana santi, tattha kārāpentassa dukkaṭanti.
១៣៦. ឯកេកំ មគ្គំ ឧជុកមេវ ឧដ្ឋបេត្វា ឆាទនំ មគ្គេន ឆាទនំ នាម ហោតីតិ ទស្សេតុំ ‘‘មគ្គេន ឆាទេន្តស្សា’’តិ វុត្តំ។ ឥមិនា បន នយេន សព្ពស្មិំ វិហារេ ឯកវារំ ឆាទិតេ តំ ឆទនំ ឯកមគ្គន្តិ គហេត្វា ‘‘ទ្វេ មគ្គេ’’តិអាទិ វុត្តំ។ ‘‘បរិយាយេន ឆាទនេបិ ឥមិនាវ នយេន យោជេតព្ព’’ន្តិ តីសុបិ គណ្ឋិបទេសុ វុត្តំ, តំ ‘‘បុនប្បុនំ ឆាទាបេសី’’តិ ឥមាយ បាឡិយា ‘‘សព្ពម្បិ ចេតំ ឆទនំ ឆទនូបរិ វេទិតព្ព’’ន្តិ ឥមិនា អដ្ឋកថាវចនេន ច សមេតិ, តស្មា ទ្វេ មគ្គេ អធិដ្ឋហិត្វា តតិយាយ មគ្គំ អាណាបេត្វា បក្កមិតព្ពន្តិ ឯត្ថ ទ្វេ ឆទនានិ អធិដ្ឋហិត្វា តតិយំ ឆទនំ ‘‘ឯវំ ឆាទេហី’’តិ អាណាបេត្វា បក្កមិតព្ពន្តិ ឯវមត្ថោ គហេតព្ពោ។
136. Ekekaṃ maggaṃ ujukameva uṭṭhapetvā chādanaṃ maggena chādanaṃ nāma hotīti dassetuṃ ‘‘maggena chādentassā’’ti vuttaṃ. Iminā pana nayena sabbasmiṃ vihāre ekavāraṃ chādite taṃ chadanaṃ ekamagganti gahetvā ‘‘dve magge’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Pariyāyena chādanepi imināva nayena yojetabba’’nti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ, taṃ ‘‘punappunaṃ chādāpesī’’ti imāya pāḷiyā ‘‘sabbampi cetaṃ chadanaṃ chadanūpari veditabba’’nti iminā aṭṭhakathāvacanena ca sameti, tasmā dve magge adhiṭṭhahitvā tatiyāya maggaṃ āṇāpetvā pakkamitabbanti ettha dve chadanāni adhiṭṭhahitvā tatiyaṃ chadanaṃ ‘‘evaṃ chādehī’’ti āṇāpetvā pakkamitabbanti evamattho gahetabbo.
កេចិ បន ‘‘បឋមំ តាវ ឯកវារំ អបរិសេសំ ឆាទេត្វា បុន ឆទនទណ្ឌកេ ពន្ធិត្វា ទុតិយវារំ តថេវ ឆាទេតព្ពំ, តតិយវារចតុត្ថវារេ សម្បត្តេ ទ្វេ មគ្គេ អធិដ្ឋហិត្វា អាណាបេត្វា បក្កមិតព្ព’’ន្តិ វទន្តិ។ អបរេ បន ‘‘បឋមវារេយេវ តយោបិ មគ្គេ អធិដ្ឋាតុំ វដ្ដតិ, ចតុត្ថតោ បដ្ឋាយ អាបត្តិ បាចិត្តិយ’’ន្តិ វទន្តិ។ តទុភយម្បិ បាឡិយា អដ្ឋកថាយ ច ន សមេតិ។ តតិយាយ មគ្គន្តិ ឯត្ថ តតិយាយាតិ ឧបយោគត្ថេ សម្បទានវចនំ, តតិយំ មគ្គន្តិ អត្ថោ។ តិណ្ណំ មគ្គានន្តិ មគ្គវសេន ឆាទិតានំ តិណ្ណំ ឆទនានំ។ តិណ្ណំ បរិយាយានន្តិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។ ចតុត្ថេ មគ្គេ វា បរិយាយេ វាតិ ច តថា ឆាទេន្តានំ ចតុត្ថំ ឆាទនមេវ វុត្តំ។ សេសំ ឧត្តានមេវ។ មហល្លកវិហារតា, អត្តនោ វាសាគារតា, ឧត្តរិ អធិដ្ឋានន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
Keci pana ‘‘paṭhamaṃ tāva ekavāraṃ aparisesaṃ chādetvā puna chadanadaṇḍake bandhitvā dutiyavāraṃ tatheva chādetabbaṃ, tatiyavāracatutthavāre sampatte dve magge adhiṭṭhahitvā āṇāpetvā pakkamitabba’’nti vadanti. Apare pana ‘‘paṭhamavāreyeva tayopi magge adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati, catutthato paṭṭhāya āpatti pācittiya’’nti vadanti. Tadubhayampi pāḷiyā aṭṭhakathāya ca na sameti. Tatiyāya magganti ettha tatiyāyāti upayogatthe sampadānavacanaṃ, tatiyaṃ magganti attho. Tiṇṇaṃ maggānanti maggavasena chāditānaṃ tiṇṇaṃ chadanānaṃ. Tiṇṇaṃ pariyāyānanti etthāpi eseva nayo. Catutthe magge vā pariyāye vāti ca tathā chādentānaṃ catutthaṃ chādanameva vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva. Mahallakavihāratā, attano vāsāgāratā, uttari adhiṭṭhānanti imāni panettha tīṇi aṅgāni.
មហល្លកវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ២. ភូតគាមវគ្គោ • 2. Bhūtagāmavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៩. មហល្លកវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៩. មហល្លកវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៩. មហល្លកវិហារសិក្ខាបទវណ្ណនា • 9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៩. មហល្លកវិហារសិក្ខាបទំ • 9. Mahallakavihārasikkhāpadaṃ
