| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
៣. មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនា
3. Mahākaccānabhaddekarattasuttavaṇṇanā
២៧៩. ឧណ្ហភាវេន តបនតោ តបំ ឧទកំ ឯតស្សាតិ តបោទា, រហទោ។ តេនាហ ‘‘តត្តោទកស្ស រហទស្សា’’តិ។ សង្ខេបេន វុត្តមត្ថំ វិត្ថារតោ ទស្សេតុំ, ‘‘វេភារបព្ពតស្សា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តតោ ឧទករហទតោ, តំ រហទំ ឧបនិស្សាយាតិ អត្ថោ។ នាគភវនាគតោបិ ហិ សោ រហទោ តតោ ឧបរិ មនុស្សលោកេ ជលាសយេន សម្ពទ្ធោ ហោតិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘តបោទា នាម នទី សន្ទតី’’តិ។ ឯទិសាតិ កុថិតា ឧណ្ហា, អន្វត្ថនាមវសេន តបោទាតិ ច វុច្ចតីតិ អត្ថោ។ បេតលោកោតិ បេតានំ វសនដ្ឋានំ បច្ចេកនិរយំ សន្ធាយាហ។ ឥមស្ស បន អារាមស្សាតិ តបោទារាមស្ស។ តតោតិ តបោទាសង្ខាតនទិតោ។ មហាឧទករហទោតិ មហាឧទកភរិតំ បល្លលំ។
279. Uṇhabhāvena tapanato tapaṃ udakaṃ etassāti tapodā, rahado. Tenāha ‘‘tattodakassa rahadassā’’ti. Saṅkhepena vuttamatthaṃ vitthārato dassetuṃ, ‘‘vebhārapabbatassā’’tiādi vuttaṃ. Tato udakarahadato, taṃ rahadaṃ upanissāyāti attho. Nāgabhavanāgatopi hi so rahado tato upari manussaloke jalāsayena sambaddho hoti. Tena vuttaṃ – ‘‘tapodā nāma nadī sandatī’’ti. Edisāti kuthitā uṇhā, anvatthanāmavasena tapodāti ca vuccatīti attho. Petalokoti petānaṃ vasanaṭṭhānaṃ paccekanirayaṃ sandhāyāha. Imassa pana ārāmassāti tapodārāmassa. Tatoti tapodāsaṅkhātanadito. Mahāudakarahadoti mahāudakabharitaṃ pallalaṃ.
២៨០. សមិទ្ធោតិ ឧឡារោ, បរិបុណ្ណោយេវាតិ អត្ថោ។ អាទិម្ហិ ព្រហ្មចរិយមស្សាតិ អាទិព្រហ្មចរិយោ, សោ ឯវ អាទិព្រហ្មចរិយកោ។ តេនាហ ‘‘បុព្ពភាគប្បដិបត្តិភូតោ’’តិ។ ‘‘អតីតំ អនាគតំ បច្ចុប្បន្ន’’ន្តិ អទ្ធភេទមុខេន សង្ខតធម្មពោធវចនំ។
280.Samiddhoti uḷāro, paripuṇṇoyevāti attho. Ādimhi brahmacariyamassāti ādibrahmacariyo, so eva ādibrahmacariyako. Tenāha ‘‘pubbabhāgappaṭipattibhūto’’ti. ‘‘Atītaṃ anāgataṃ paccuppanna’’nti addhabhedamukhena saṅkhatadhammabodhavacanaṃ.
២៨២. កាមំ ខន្ធាទិវសេន វិភជនំ សាធារណំ, បឋមទុតិយចតុត្ថសុត្តេសុ បន ខន្ធវសេន វិភជនំ កត្វា ឥធ តថា អកត្វា ឯវំ ទេសនាយ ឋបនំ តតោ អញ្ញថា អាយតនវសេន វិភជនត្ថំ។ ឯវំ វិភិន្នា ហិ សង្ខេបវិត្ថារតោ អនវសេសា សម្មសនុបគា ធម្មា វិភជិត្វា ទស្សិតា ហោន្តិ; អយំ កិរេត្ថ ភគវតោ អជ្ឈាសយោ ថេរេន នយតោ គហិតោតិ ទស្សេតុំ, ‘‘ឥមស្មិំ កិរា’’តិអាទិ វុត្តំ។ តត្ថ ទ្វាទសាយតនវសេនេវ មាតិកំ ឋបេសីតិ លោកិយានិ ទ្វាទសាយតនានិ ឯវ សន្ធាយ មាតិកំ ឋបេសិ, យថា តីសុ សុត្តេសុ ខន្ធវសេន វិភត្តំ, ឯវំ យទិ ភគវតា ឥធាបិ វិភជនំ ឥច្ឆិតំ សិយា, តថា វិភជេយ្យ, យស្មា បន តថា អវិភជិត្វាវ គន្ធកុដិំ បវិដ្ឋោ, តស្មា ទ្វាទសាយតនវសេនេវេត្ថ វិភជនំ ភគវតា ច អធិប្បេតន្តិ នយគ្គាហេ ឋត្វា ថេរោ វិភជិ។ តេនាហ – ‘‘នយំ បដិលភិត្វា ឯវមាហា’’តិ។ ភារិយំ កតន្តិ ទុក្ករំ កតំ។ អបទេ បទំ ទស្សិតំ អាកាសេ បទំ កតំ សាធារណស្ស អត្ថស្ស វិសិដ្ឋវិសយតាយ ទស្សិតត្តា។ និកន្តិវិញ្ញាណន្តិ និកន្តិតណ្ហាយ សម្បយុត្តំ វិញ្ញាណំ, ‘‘ឆន្ទរាគប្បដិពទ្ធំ ហោតី’’តិ វចនតោ។ មនោតិ ភវង្គចិត្តំ មនោទ្វារិកជវនានំ ទ្វារភូតំ។
282. Kāmaṃ khandhādivasena vibhajanaṃ sādhāraṇaṃ, paṭhamadutiyacatutthasuttesu pana khandhavasena vibhajanaṃ katvā idha tathā akatvā evaṃ desanāya ṭhapanaṃ tato aññathā āyatanavasena vibhajanatthaṃ. Evaṃ vibhinnā hi saṅkhepavitthārato anavasesā sammasanupagā dhammā vibhajitvā dassitā honti; ayaṃ kirettha bhagavato ajjhāsayo therena nayato gahitoti dassetuṃ, ‘‘imasmiṃ kirā’’tiādi vuttaṃ. Tattha dvādasāyatanavaseneva mātikaṃ ṭhapesīti lokiyāni dvādasāyatanāni eva sandhāya mātikaṃ ṭhapesi, yathā tīsu suttesu khandhavasena vibhattaṃ, evaṃ yadi bhagavatā idhāpi vibhajanaṃ icchitaṃ siyā, tathā vibhajeyya, yasmā pana tathā avibhajitvāva gandhakuṭiṃ paviṭṭho, tasmā dvādasāyatanavasenevettha vibhajanaṃ bhagavatā ca adhippetanti nayaggāhe ṭhatvā thero vibhaji. Tenāha – ‘‘nayaṃ paṭilabhitvā evamāhā’’ti. Bhāriyaṃ katanti dukkaraṃ kataṃ. Apade padaṃ dassitaṃ ākāse padaṃ kataṃ sādhāraṇassa atthassa visiṭṭhavisayatāya dassitattā. Nikantiviññāṇanti nikantitaṇhāya sampayuttaṃ viññāṇaṃ, ‘‘chandarāgappaṭibaddhaṃ hotī’’ti vacanato. Manoti bhavaṅgacittaṃ manodvārikajavanānaṃ dvārabhūtaṃ.
២៨៣. បត្ថនាវសេន ឋបេសីតិ បត្ថនាវសេន ចិត្តំ បវត្តេសិ។
283.Patthanāvasena ṭhapesīti patthanāvasena cittaṃ pavattesi.
មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា
Mahākaccānabhaddekarattasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā
សមត្តា។
Samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ៣. មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្តំ • 3. Mahākaccānabhaddekarattasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ៣. មហាកច្ចានភទ្ទេករត្តសុត្តវណ្ណនា • 3. Mahākaccānabhaddekarattasuttavaṇṇanā
