Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৪৪৭] ৯. মহাধম্মপালজাতকৰণ্ণনা

[447] 9. Mahādhammapālajātakavaṇṇanā

কিং তে ৰতন্তি ইদং সত্থা পঠমগমনেন কপিলপুরং গন্ত্ৰা নিগ্রোধারামে ৰিহরন্তো পিতু নিৰেসনে রঞ্ঞো অসদ্দহনং আরব্ভ কথেসি। তদা হি সুদ্ধোদনমহারাজা ৰীসতিসহস্সভিক্খুপরিৰারস্স ভগৰতো অত্তনো নিৰেসনে যাগুখজ্জকং দত্ৰা অন্তরাভত্তে সম্মোদনীযং কথং কথেন্তো ‘‘ভন্তে, তুম্হাকং পধানকালে দেৰতা আগন্ত্ৰা আকাসে ঠত্ৰা ‘পুত্তো তে সিদ্ধত্থকুমারো অপ্পাহারতায মতো’তি ময্হং আরোচেসু’’ন্তি আহ। সত্থারা চ ‘‘সদ্দহি, মহারাজা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন সদ্দহিং, ভন্তে, আকাসে ঠত্ৰা কথেন্তিযোপি দেৰতা, ‘মম পুত্তস্স বোধিতলে বুদ্ধত্তং অপ্পত্ৰা পরিনিব্বানং নাম নত্থী’তি পটিক্খিপি’’ন্তি আহ। ‘‘মহারাজ, পুব্বেপি ত্ৰং মহাধম্মপালকালেপি ‘পুত্তো তে মতো ইমানিস্স অট্ঠীনী’তি দস্সেত্ৰা ৰদন্তস্সপি দিসাপামোক্খাচরিযস্স ‘অম্হাকং কুলে তরুণকালে কালকিরিযা নাম নত্থী’তি ন সদ্দহি, ইদানি পন কস্মা সদ্দহিস্সসী’’তি ৰত্ৰা তেন যাচিতো অতীতং আহরি।

Kiṃte vatanti idaṃ satthā paṭhamagamanena kapilapuraṃ gantvā nigrodhārāme viharanto pitu nivesane rañño asaddahanaṃ ārabbha kathesi. Tadā hi suddhodanamahārājā vīsatisahassabhikkhuparivārassa bhagavato attano nivesane yāgukhajjakaṃ datvā antarābhatte sammodanīyaṃ kathaṃ kathento ‘‘bhante, tumhākaṃ padhānakāle devatā āgantvā ākāse ṭhatvā ‘putto te siddhatthakumāro appāhāratāya mato’ti mayhaṃ ārocesu’’nti āha. Satthārā ca ‘‘saddahi, mahārājā’’ti vutte ‘‘na saddahiṃ, bhante, ākāse ṭhatvā kathentiyopi devatā, ‘mama puttassa bodhitale buddhattaṃ appatvā parinibbānaṃ nāma natthī’ti paṭikkhipi’’nti āha. ‘‘Mahārāja, pubbepi tvaṃ mahādhammapālakālepi ‘putto te mato imānissa aṭṭhīnī’ti dassetvā vadantassapi disāpāmokkhācariyassa ‘amhākaṃ kule taruṇakāle kālakiriyā nāma natthī’ti na saddahi, idāni pana kasmā saddahissasī’’ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে কাসিরট্ঠে ধম্মপালগামো নাম অহোসি। সো ধম্মপালকুলস্স ৰসনতায এতং নামং লভি। তত্থ দসন্নং কুসলকম্মপথানং পালনতো ‘‘ধম্মপালো’’ত্ৰেৰ পঞ্ঞাতো ব্রাহ্মণো পটিৰসতি, তস্স কুলে অন্তমসো দাসকম্মকরাপি দানং দেন্তি, সীলং রক্খন্তি, উপোসথকম্মং করোন্তি। তদা বোধিসত্তো তস্মিং কুলে নিব্বত্তি, ‘‘ধম্মপালকুমারো’’ত্ৰেৰস্স নামং করিংসু। অথ নং ৰযপ্পত্তং পিতা সহস্সং দত্ৰা সিপ্পুগ্গহণত্থায তক্কসিলং পেসেসি। সো তত্থ গন্ত্ৰা দিসাপামোক্খাচরিযস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গণ্হি, পঞ্চন্নং মাণৰকসতানং জেট্ঠন্তেৰাসিকো অহোসি। তদা আচরিযস্স জেট্ঠপুত্তো কালমকাসি। আচরিযো মাণৰকপরিৰুতো ঞাতিগণেন সদ্ধিং রোদন্তো কন্দন্তো সুসানে তস্স সরীরকিচ্চং কারেতি। তত্থ আচরিযো চ ঞাতিৰগ্গো চস্স অন্তেৰাসিকা চ রোদন্তি পরিদেৰন্তি, ধম্মপালোযেৰেকো ন রোদতি ন পরিদেৰতি। অপিচ খো পন তেসু পঞ্চসতেসু মাণৰেসু সুসানা আগম্ম আচরিযস্স সন্তিকে নিসীদিত্ৰা ‘‘অহো এৰরূপো নাম আচারসম্পন্নো তরুণমাণৰো তরুণকালেযেৰ মাতাপিতূহি ৰিপ্পযুত্তো মরণপ্পত্তো’’তি ৰদন্তেসু ‘‘সম্মা, তুম্হে ‘তরুণো’তি ভণথ, অথ কস্মা তরুণকালেযেৰ মরতি, ননু অযুত্তং তরুণকালে মরিতু’’ন্তি আহ।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente kāsiraṭṭhe dhammapālagāmo nāma ahosi. So dhammapālakulassa vasanatāya etaṃ nāmaṃ labhi. Tattha dasannaṃ kusalakammapathānaṃ pālanato ‘‘dhammapālo’’tveva paññāto brāhmaṇo paṭivasati, tassa kule antamaso dāsakammakarāpi dānaṃ denti, sīlaṃ rakkhanti, uposathakammaṃ karonti. Tadā bodhisatto tasmiṃ kule nibbatti, ‘‘dhammapālakumāro’’tvevassa nāmaṃ kariṃsu. Atha naṃ vayappattaṃ pitā sahassaṃ datvā sippuggahaṇatthāya takkasilaṃ pesesi. So tattha gantvā disāpāmokkhācariyassa santike sippaṃ uggaṇhi, pañcannaṃ māṇavakasatānaṃ jeṭṭhantevāsiko ahosi. Tadā ācariyassa jeṭṭhaputto kālamakāsi. Ācariyo māṇavakaparivuto ñātigaṇena saddhiṃ rodanto kandanto susāne tassa sarīrakiccaṃ kāreti. Tattha ācariyo ca ñātivaggo cassa antevāsikā ca rodanti paridevanti, dhammapāloyeveko na rodati na paridevati. Apica kho pana tesu pañcasatesu māṇavesu susānā āgamma ācariyassa santike nisīditvā ‘‘aho evarūpo nāma ācārasampanno taruṇamāṇavo taruṇakāleyeva mātāpitūhi vippayutto maraṇappatto’’ti vadantesu ‘‘sammā, tumhe ‘taruṇo’ti bhaṇatha, atha kasmā taruṇakāleyeva marati, nanu ayuttaṃ taruṇakāle maritu’’nti āha.

অথ নং তে আহংসু ‘‘কিং পন সম্ম, ত্ৰং ইমেসং সত্তানং মরণভাৰং ন জানাসী’’তি? জানামি, তরুণকালে পন ন মরন্তি, মহল্লককালেযেৰ মরন্তীতি। ননু অনিচ্চা সব্বে সঙ্খারা হুত্ৰা অভাৰিনোতি? ‘‘সচ্চং অনিচ্চা, দহরকালে পন সত্তা ন মরন্তি, মহল্লককালে মরন্তি, অনিচ্চতং পাপুণন্তী’’তি। ‘‘কিং সম্ম, ধম্মপাল, তুম্হাকং গেহে ন কেচি মরন্তী’’তি? ‘‘দহরকালে পন ন মরন্তি, মহল্লককালেযেৰ মরন্তী’’তি। ‘‘কিং পনেসা তুম্হাকং কুলপৰেণী’’তি? ‘‘আম কুলপৰেণী’’তি। মাণৰা তং তস্স কথং আচরিযস্স আরোচেসুং। অথ নং সো পক্কোসাপেত্ৰা পুচ্ছি ‘‘সচ্চং কির তাত ধম্মপাল, তুম্হাকং কুলে দহরকালে ন মীযন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং আচরিযা’’তি। সো তস্স ৰচনং সুত্ৰা চিন্তেসি ‘‘অযং অতিৰিয অচ্ছরিযং ৰদতি, ইমস্স পিতু সন্তিকং গন্ত্ৰা পুচ্ছিত্ৰা সচে এতং সচ্চং, অহম্পি তমেৰ ধম্মং পূরেস্সামী’’তি। সো পুত্তস্স কত্তব্বকিচ্চং কত্ৰা সত্তট্ঠদিৰসচ্চযেন ধম্মপালং পক্কোসাপেত্ৰা ‘‘তাত, অহং খিপ্পং আগমিস্সামি, যাৰ মমাগমনা ইমে মাণৰে সিপ্পং ৰাচেহী’’তি ৰত্ৰা একস্স এল়কস্স অট্ঠীনি গহেত্ৰা ধোৰিত্ৰা পসিব্বকে কত্ৰা একং চূল়ুপট্ঠাকং আদায তক্কসিলতো নিক্খমিত্ৰা অনুপুব্বেন তং গামং পত্ৰা ‘‘কতরং মহাধম্মপালস্স গেহ’’ন্তি পুচ্ছিত্ৰা গন্ত্ৰা দ্ৰারে অট্ঠাসি। ব্রাহ্মণস্স দাসমনুস্সেসু যো যো পঠমং অদ্দস, সো সো আচরিযস্স হত্থতো ছত্তং গণ্হি, উপাহনং গণ্হি, উপট্ঠাকস্সপি হত্থতো পসিব্বকং গণ্হি। ‘‘পুত্তস্স ৰো ধম্মপালকুমারস্স আচরিযো দ্ৰারে ঠিতোতি কুমারস্স পিতু আরোচেথা’’তি চ ৰুত্তা ‘‘সাধূ’’তি গন্ত্ৰা আরোচযিংসু। সো ৰেগেন দ্ৰারমূলং গন্ত্ৰা ‘‘ইতো এথা’’তি তং ঘরং অভিনেত্ৰা পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৰা সব্বং পাদধোৰনাদিকিচ্চং অকাসি।

Atha naṃ te āhaṃsu ‘‘kiṃ pana samma, tvaṃ imesaṃ sattānaṃ maraṇabhāvaṃ na jānāsī’’ti? Jānāmi, taruṇakāle pana na maranti, mahallakakāleyeva marantīti. Nanu aniccā sabbe saṅkhārā hutvā abhāvinoti? ‘‘Saccaṃ aniccā, daharakāle pana sattā na maranti, mahallakakāle maranti, aniccataṃ pāpuṇantī’’ti. ‘‘Kiṃ samma, dhammapāla, tumhākaṃ gehe na keci marantī’’ti? ‘‘Daharakāle pana na maranti, mahallakakāleyeva marantī’’ti. ‘‘Kiṃ panesā tumhākaṃ kulapaveṇī’’ti? ‘‘Āma kulapaveṇī’’ti. Māṇavā taṃ tassa kathaṃ ācariyassa ārocesuṃ. Atha naṃ so pakkosāpetvā pucchi ‘‘saccaṃ kira tāta dhammapāla, tumhākaṃ kule daharakāle na mīyantī’’ti? ‘‘Saccaṃ ācariyā’’ti. So tassa vacanaṃ sutvā cintesi ‘‘ayaṃ ativiya acchariyaṃ vadati, imassa pitu santikaṃ gantvā pucchitvā sace etaṃ saccaṃ, ahampi tameva dhammaṃ pūressāmī’’ti. So puttassa kattabbakiccaṃ katvā sattaṭṭhadivasaccayena dhammapālaṃ pakkosāpetvā ‘‘tāta, ahaṃ khippaṃ āgamissāmi, yāva mamāgamanā ime māṇave sippaṃ vācehī’’ti vatvā ekassa eḷakassa aṭṭhīni gahetvā dhovitvā pasibbake katvā ekaṃ cūḷupaṭṭhākaṃ ādāya takkasilato nikkhamitvā anupubbena taṃ gāmaṃ patvā ‘‘kataraṃ mahādhammapālassa geha’’nti pucchitvā gantvā dvāre aṭṭhāsi. Brāhmaṇassa dāsamanussesu yo yo paṭhamaṃ addasa, so so ācariyassa hatthato chattaṃ gaṇhi, upāhanaṃ gaṇhi, upaṭṭhākassapi hatthato pasibbakaṃ gaṇhi. ‘‘Puttassa vo dhammapālakumārassa ācariyo dvāre ṭhitoti kumārassa pitu ārocethā’’ti ca vuttā ‘‘sādhū’’ti gantvā ārocayiṃsu. So vegena dvāramūlaṃ gantvā ‘‘ito ethā’’ti taṃ gharaṃ abhinetvā pallaṅke nisīdāpetvā sabbaṃ pādadhovanādikiccaṃ akāsi.

আচরিযো ভুত্তভোজনো সুখকথায নিসিন্নকালে ‘‘ব্রাহ্মণ, পুত্তো তে ধম্মপালকুমারো পঞ্ঞৰা তিণ্ণং ৰেদানং অট্ঠারসন্নঞ্চ সিপ্পানং নিপ্ফত্তিং পত্তো, অপিচ খো পনেকেন অফাসুকেন জীৰিতক্খযং পত্তো, সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চা, মা সোচিত্থা’’তি আহ। ব্রাহ্মণো পাণিং পহরিত্ৰা মহাহসিতং হসি। ‘‘কিং নু ব্রাহ্মণ, হসসী’’তি চ ৰুত্তে ‘‘ময্হং পুত্তো ন মরতি, অঞ্ঞো কোচি মতো ভৰিস্সতী’’তি আহ। ‘‘ব্রাহ্মণ, পুত্তোযেৰ তে মতো, পুত্তস্সেৰ তে অট্ঠীনি দিস্ৰা সদ্দহা’’তি অট্ঠীনি নীহরিত্ৰা ‘‘ইমানি তে পুত্তস্স অট্ঠীনী’’তি আহ। এতানি এল়কস্স ৰা সুনখস্স ৰা ভৰিস্সন্তি, ময্হং পন পুত্তো ন মরতি, অম্হাকাঞ্হি কুলে যাৰ সত্তমা কুলপরিৰট্টা তরুণকালে মতপুব্বা নাম নত্থি, ত্ৰং মুসা ভণসীতি। তস্মিং খণে সব্বেপি পাণিং পহরিত্ৰা মহাহসিতং হসিংসু। আচরিযো তং অচ্ছরিযং দিস্ৰা সোমনস্সপ্পত্তো হুত্ৰা ‘‘ব্রাহ্মণ, তুম্হাকং কুলপৰেণিযং দহরানং অমরণেন ন সক্কা অহেতুকেন ভৰিতুং, কেন ৰো কারণেন দহরা ন মীযন্তী’’তি পুচ্ছন্তো পঠমং গাথমাহ –

Ācariyo bhuttabhojano sukhakathāya nisinnakāle ‘‘brāhmaṇa, putto te dhammapālakumāro paññavā tiṇṇaṃ vedānaṃ aṭṭhārasannañca sippānaṃ nipphattiṃ patto, apica kho panekena aphāsukena jīvitakkhayaṃ patto, sabbe saṅkhārā aniccā, mā socitthā’’ti āha. Brāhmaṇo pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasi. ‘‘Kiṃ nu brāhmaṇa, hasasī’’ti ca vutte ‘‘mayhaṃ putto na marati, añño koci mato bhavissatī’’ti āha. ‘‘Brāhmaṇa, puttoyeva te mato, puttasseva te aṭṭhīni disvā saddahā’’ti aṭṭhīni nīharitvā ‘‘imāni te puttassa aṭṭhīnī’’ti āha. Etāni eḷakassa vā sunakhassa vā bhavissanti, mayhaṃ pana putto na marati, amhākāñhi kule yāva sattamā kulaparivaṭṭā taruṇakāle matapubbā nāma natthi, tvaṃ musā bhaṇasīti. Tasmiṃ khaṇe sabbepi pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasiṃsu. Ācariyo taṃ acchariyaṃ disvā somanassappatto hutvā ‘‘brāhmaṇa, tumhākaṃ kulapaveṇiyaṃ daharānaṃ amaraṇena na sakkā ahetukena bhavituṃ, kena vo kāraṇena daharā na mīyantī’’ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –

৯২.

92.

‘‘কিং তে ৰতং কিং পন ব্রহ্মচরিযং, কিস্স সুচিণ্ণস্স অযং ৰিপাকো।

‘‘Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko;

অক্খাহি মে ব্রাহ্মণ এতমত্থং, কস্মা নু তুম্হং দহরা ন মীযরে’’তি॥

Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kasmā nu tumhaṃ daharā na mīyare’’ti.

তত্থ ৰতন্তি ৰতসমাদানং। ব্রহ্মচরিযন্তি সেট্ঠচরিযং। কিস্স সুচিণ্ণস্সাতি তুম্হাকং কুলে দহরানং অমরণং নাম কতরসুচরিতস্স ৰিপাকোতি।

Tattha vatanti vatasamādānaṃ. Brahmacariyanti seṭṭhacariyaṃ. Kissa suciṇṇassāti tumhākaṃ kule daharānaṃ amaraṇaṃ nāma katarasucaritassa vipākoti.

তং সুত্ৰা ব্রাহ্মণো যেসং গুণানং আনুভাৰেন তস্মিং কুলে দহরা ন মীযন্তি, তে ৰণ্ণযন্তো –

Taṃ sutvā brāhmaṇo yesaṃ guṇānaṃ ānubhāvena tasmiṃ kule daharā na mīyanti, te vaṇṇayanto –

৯৩.

93.

‘‘ধম্মং চরাম ন মুসা ভণাম, পাপানি কম্মানি পরিৰজ্জযাম।

‘‘Dhammaṃ carāma na musā bhaṇāma, pāpāni kammāni parivajjayāma;

অনরিযং পরিৰজ্জেমু সব্বং, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Anariyaṃ parivajjemu sabbaṃ, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৪.

94.

‘‘সুণোম ধম্মং অসতং সতঞ্চ, ন চাপি ধম্মং অসতং রোচযাম।

‘‘Suṇoma dhammaṃ asataṃ satañca, na cāpi dhammaṃ asataṃ rocayāma;

হিত্ৰা অসন্তে ন জহাম সন্তে, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Hitvā asante na jahāma sante, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৫.

95.

‘‘পুব্বেৰ দানা সুমনা ভৰাম, দদম্পি ৰে অত্তমনা ভৰাম।

‘‘Pubbeva dānā sumanā bhavāma, dadampi ve attamanā bhavāma;

দত্ৰাপি ৰে নানুতপ্পাম পচ্ছা, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Datvāpi ve nānutappāma pacchā, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৬.

96.

‘‘সমণে মযং ব্রাহ্মণে অদ্ধিকে চ, ৰনিব্বকে যাচনকে দলিদ্দে।

‘‘Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe addhike ca, vanibbake yācanake dalidde;

অন্নেন পানেন অভিতপ্পযাম, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Annena pānena abhitappayāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৭.

97.

‘‘মযঞ্চ ভরিযং নাতিক্কমাম, অম্হে চ ভরিযা নাতিক্কমন্তি।

‘‘Mayañca bhariyaṃ nātikkamāma, amhe ca bhariyā nātikkamanti;

অঞ্ঞত্র তাহি ব্রহ্মচরিযং চরাম, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৮.

98.

‘‘পাণাতিপাতা ৰিরমাম সব্বে, লোকে অদিন্নং পরিৰজ্জযাম।

‘‘Pāṇātipātā viramāma sabbe, loke adinnaṃ parivajjayāma;

অমজ্জপা নোপি মুসা ভণাম, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Amajjapā nopi musā bhaṇāma, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

৯৯.

99.

‘‘এতাসু ৰে জাযরে সুত্তমাসু, মেধাৰিনো হোন্তি পহূতপঞ্ঞা।

‘‘Etāsu ve jāyare suttamāsu, medhāvino honti pahūtapaññā;

বহুস্সুতা ৰেদগুনো চ হোন্তি, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Bahussutā vedaguno ca honti, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

১০০.

100.

‘‘মাতা পিতা চ ভগিনী ভাতরো চ, পুত্তা চ দারা চ মযঞ্চ সব্বে।

‘‘Mātā pitā ca bhaginī bhātaro ca, puttā ca dārā ca mayañca sabbe;

ধম্মং চরাম পরলোকহেতু, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে॥

Dhammaṃ carāma paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare.

১০১.

101.

‘‘দাসা চ দাস্যো অনুজীৰিনো চ, পরিচারকা কম্মকরা চ সব্বে।

‘‘Dāsā ca dāsyo anujīvino ca, paricārakā kammakarā ca sabbe;

ধম্মং চরন্তি পরলোকহেতু, তস্মা হি অম্হং দহরা ন মীযরে’’তি॥ –

Dhammaṃ caranti paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare’’ti. –

ইমা গাথা আহ।

Imā gāthā āha.

তত্থ ধম্মং চরামাতি দসকুসলকম্মপথধম্মং চরাম, অত্তনো জীৰিতহেতু অন্তমসো কুন্থকিপিল্লিকম্পি জীৰিতা ন ৰোরোপেম, পরভণ্ডং লোভচিত্তেন ন ওলোকেমাতি সব্বং ৰিত্থারেতব্বং। মুসাৰাদো চেত্থ মুসাৰাদিস্স অকরণপাপং নাম নত্থীতি উস্সন্নৰসেন পুন ৰুত্তো। তে কির হসাধিপ্পাযেনপি মুসা ন ভণন্তি। পাপানীতি সব্বানি নিরযগামিকম্মানি। অনরিযন্তি অরিযগরহিতং সব্বং অসুন্দরং অপরিসুদ্ধং কম্মং পরিৰজ্জযাম। তস্মা হি অম্হন্তি এত্থ হি-কারো নিপাতমত্তো, তেন কারণেন অম্হাকং দহরা ন মীযন্তি, অন্তরা অকালমরণং নাম নো নত্থীতি অত্থো। ‘‘তস্মা অম্হ’’ন্তিপি পাঠো। সুণোমাতি মযং কিরিযৰাদানং সপ্পুরিসানং কুসলদীপনম্পি অসপ্পুরিসানং অকুসলদীপনম্পি ধম্মং সুণোম , সো পন নো সুতমত্তকোৰ হোতি, তং ন রোচযাম। তেহি পন নো সদ্ধিং ৰিগ্গহো ৰা ৰিৰাদো ৰা মা হোতূতি ধম্মং সুণাম, সুত্ৰাপি হিত্ৰা অসন্তে সন্তে ৰত্তাম, একম্পি খণং ন জহাম সন্তে, পাপমিত্তে পহায কল্যাণমিত্তসেৰিনোৰ হোমাতি।

Tattha dhammaṃ carāmāti dasakusalakammapathadhammaṃ carāma, attano jīvitahetu antamaso kunthakipillikampi jīvitā na voropema, parabhaṇḍaṃ lobhacittena na olokemāti sabbaṃ vitthāretabbaṃ. Musāvādo cettha musāvādissa akaraṇapāpaṃ nāma natthīti ussannavasena puna vutto. Te kira hasādhippāyenapi musā na bhaṇanti. Pāpānīti sabbāni nirayagāmikammāni. Anariyanti ariyagarahitaṃ sabbaṃ asundaraṃ aparisuddhaṃ kammaṃ parivajjayāma. Tasmā hi amhanti ettha hi-kāro nipātamatto, tena kāraṇena amhākaṃ daharā na mīyanti, antarā akālamaraṇaṃ nāma no natthīti attho. ‘‘Tasmā amha’’ntipi pāṭho. Suṇomāti mayaṃ kiriyavādānaṃ sappurisānaṃ kusaladīpanampi asappurisānaṃ akusaladīpanampi dhammaṃ suṇoma , so pana no sutamattakova hoti, taṃ na rocayāma. Tehi pana no saddhiṃ viggaho vā vivādo vā mā hotūti dhammaṃ suṇāma, sutvāpi hitvā asante sante vattāma, ekampi khaṇaṃ na jahāma sante, pāpamitte pahāya kalyāṇamittasevinova homāti.

সমণে মযং ব্রাহ্মণেতি মযং সমিতপাপে বাহিতপাপে পচ্চেকবুদ্ধসমণব্রাহ্মণেপি অৰসেসধম্মিকসমণব্রাহ্মণেপি অদ্ধিকযাচকে সেসজনেপি অন্নপানেন অভিতপ্পেমাতি অত্থো। পাল়িযং পন অযং গাথা ‘‘পুব্বেৰ দানা’’তি গাথায পচ্ছতো আগতা। নাতিক্কমামাতি অত্তনো ভরিযং অতিক্কমিত্ৰা বহি অঞ্ঞং মিচ্ছাচারং ন করোম। অঞ্ঞত্র তাহীতি তা অত্তনো ভরিযা ঠপেত্ৰা সেসইত্থীসু ব্রহ্মচরিযং চরাম, অম্হাকং ভরিযাপি সেসপুরিসেসু এৰমেৰ ৰত্তন্তি। জাযরেতি জাযন্তি। সুত্তমাসূতি সুসীলাসু উত্তমিত্থীসু। ইদং ৰুত্তং হোতি – যে এতাসু সম্পন্নসীলাসু উত্তমিত্থীসু অম্হাকং পুত্তা জাযন্তি, তে মেধাৰিনোতি এৰংপকারা হোন্তি, কুতো তেসং অন্তরা মরণং, তস্মাপি অম্হাকং কুলে দহরা ন মরন্তীতি। ধম্মং চরামাতি পরলোকত্থায তিৰিধসুচরিতধম্মং চরাম। দাস্যোতি দাসিযো।

Samaṇe mayaṃ brāhmaṇeti mayaṃ samitapāpe bāhitapāpe paccekabuddhasamaṇabrāhmaṇepi avasesadhammikasamaṇabrāhmaṇepi addhikayācake sesajanepi annapānena abhitappemāti attho. Pāḷiyaṃ pana ayaṃ gāthā ‘‘pubbeva dānā’’ti gāthāya pacchato āgatā. Nātikkamāmāti attano bhariyaṃ atikkamitvā bahi aññaṃ micchācāraṃ na karoma. Aññatra tāhīti tā attano bhariyā ṭhapetvā sesaitthīsu brahmacariyaṃ carāma, amhākaṃ bhariyāpi sesapurisesu evameva vattanti. Jāyareti jāyanti. Suttamāsūti susīlāsu uttamitthīsu. Idaṃ vuttaṃ hoti – ye etāsu sampannasīlāsu uttamitthīsu amhākaṃ puttā jāyanti, te medhāvinoti evaṃpakārā honti, kuto tesaṃ antarā maraṇaṃ, tasmāpi amhākaṃ kule daharā na marantīti. Dhammaṃ carāmāti paralokatthāya tividhasucaritadhammaṃ carāma. Dāsyoti dāsiyo.

অৰসানে –

Avasāne –

১০২.

102.

‘‘ধম্মো হৰে রক্খতি ধম্মচারিং, ধম্মো সুচিণ্ণো সুখমাৰহতি।

‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;

এসানিসংসো ধম্মে সুচিণ্ণে, ন দুগ্গতিং গচ্ছতি ধম্মচারী॥

Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī.

১০৩.

103.

‘‘ধম্মো হৰে রক্খতি ধম্মচারিং, ছত্তং মহন্তং ৰিয ৰস্সকালে।

‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, chattaṃ mahantaṃ viya vassakāle;

ধম্মেন গুত্তো মম ধম্মপালো, অঞ্ঞস্স অট্ঠীনি সুখী কুমারো’’তি॥ –

Dhammena gutto mama dhammapālo, aññassa aṭṭhīni sukhī kumāro’’ti. –

ইমাহি দ্ৰীহি গাথাহি ধম্মচারীনং গুণং কথেসি।

Imāhi dvīhi gāthāhi dhammacārīnaṃ guṇaṃ kathesi.

তত্থ রক্খতীতি ধম্মো নামেসো রক্খিতো অত্তনো রক্খিতং পটিরক্খতি। সুখমাৰহতীতি দেৰমনুস্সসুখঞ্চেৰ নিব্বানসুখঞ্চ আৰহতি। দুগ্গতিন্তি নিরযাদিভেদং দুগ্গতিং ন গচ্ছতি। এৰং ব্রাহ্মণ, মযং ধম্মং রক্খাম, ধম্মোপি অম্হে রক্খতীতি দস্সেতি। ধম্মেন গুত্তোতি মহাছত্তসদিসেন অত্তনা গোপিতধম্মেন গুত্তো। অঞ্ঞস্স অট্ঠীনীতি তযা আনীতানি অট্ঠীনি অঞ্ঞস্স এল়কস্স ৰা সুনখস্স ৰা অট্ঠীনি ভৰিস্সন্তি, ছড্ডেথেতানি, মম পুত্তো সুখী কুমারোতি।

Tattha rakkhatīti dhammo nāmeso rakkhito attano rakkhitaṃ paṭirakkhati. Sukhamāvahatīti devamanussasukhañceva nibbānasukhañca āvahati. Naduggatinti nirayādibhedaṃ duggatiṃ na gacchati. Evaṃ brāhmaṇa, mayaṃ dhammaṃ rakkhāma, dhammopi amhe rakkhatīti dasseti. Dhammena guttoti mahāchattasadisena attanā gopitadhammena gutto. Aññassa aṭṭhīnīti tayā ānītāni aṭṭhīni aññassa eḷakassa vā sunakhassa vā aṭṭhīni bhavissanti, chaḍḍethetāni, mama putto sukhī kumāroti.

তং সুত্ৰা আচরিযো ‘‘ময্হং আগমনং সুআগমনং, সফলং, নো নিপ্ফল’’ন্তি সঞ্জাতসোমনস্সো ধম্মপালস্স পিতরং খমাপেত্ৰা ‘‘মযা আগচ্ছন্তেন তুম্হাকং ৰীমংসনত্থায ইমানি এল়কঅট্ঠীনি আভতানি, পুত্তো তে অরোগোযেৰ, তুম্হাকং রক্খিতধম্মং ময্হম্পি দেথা’’তি পণ্ণে লিখিত্ৰা কতিপাহং তত্থ ৰসিত্ৰা তক্কসিলং গন্ত্ৰা ধম্মপালং সব্বসিপ্পানি সিক্খাপেত্ৰা মহন্তেন পরিৰারেন পেসেসি।

Taṃ sutvā ācariyo ‘‘mayhaṃ āgamanaṃ suāgamanaṃ, saphalaṃ, no nipphala’’nti sañjātasomanasso dhammapālassa pitaraṃ khamāpetvā ‘‘mayā āgacchantena tumhākaṃ vīmaṃsanatthāya imāni eḷakaaṭṭhīni ābhatāni, putto te arogoyeva, tumhākaṃ rakkhitadhammaṃ mayhampi dethā’’ti paṇṇe likhitvā katipāhaṃ tattha vasitvā takkasilaṃ gantvā dhammapālaṃ sabbasippāni sikkhāpetvā mahantena parivārena pesesi.

সত্থা সুদ্ধোদনমহারাজস্স ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে রাজা অনাগামিফলে পতিট্ঠহি। তদা মাতাপিতরো মহারাজকুলানি অহেসুং, আচরিযো সারিপুত্তো, পরিসা বুদ্ধপরিসা, ধম্মপালকুমারো পন অহমেৰ অহোসিন্তি।

Satthā suddhodanamahārājassa imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne rājā anāgāmiphale patiṭṭhahi. Tadā mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ, ācariyo sāriputto, parisā buddhaparisā, dhammapālakumāro pana ahameva ahosinti.

মহাধম্মপালজাতকৰণ্ণনা নৰমা।

Mahādhammapālajātakavaṇṇanā navamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৪৪৭. মহাধম্মপালজাতকং • 447. Mahādhammapālajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact