| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi |
৫২৮. মহাবোধিজাতকং (৩)
528. Mahābodhijātakaṃ (3)
১২৪.
124.
‘‘কিং নু দণ্ডং কিমজিনং, কিং ছত্তং কিমুপাহনং।
‘‘Kiṃ nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;
কিমঙ্কুসঞ্চ পত্তঞ্চ, সঙ্ঘাটিঞ্চাপি ব্রাহ্মণ।
Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;
১২৫.
125.
‘‘দ্ৰাদসেতানি ৰস্সানি, ৰুসিতানি তৰন্তিকে।
‘‘Dvādasetāni vassāni, vusitāni tavantike;
নাভিজানামি সোণেন, পিঙ্গলেনাভিকূজিতং॥
Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.
১২৬.
126.
‘‘স্ৰাযং দিত্তোৰ নদতি, সুক্কদাঠং ৰিদংসযং।
‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;
তৰ সুত্ৰা সভরিযস্স, ৰীতসদ্ধস্স মং পতি’’॥
Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.
১২৭.
127.
‘‘অহু এস কতো দোসো, যথা ভাসসি ব্রাহ্মণ।
‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;
এস ভিয্যো পসীদামি, ৰস ব্রাহ্মণ মাগমা’’॥
Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.
১২৮.
128.
‘‘সব্বসেতো পুরে আসি, ততোপি সবলো অহু।
‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;
সব্বলোহিতকো দানি, কালো পক্কমিতুং মম॥
Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.
১২৯.
129.
‘‘অব্ভন্তরং পুরে আসি, ততো মজ্ঝে ততো বহি।
‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;
পুরা নিদ্ধমনা হোতি, সযমেৰ ৰজামহং॥
Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.
১৩০.
130.
‘‘ৰীতসদ্ধং ন সেৰেয্য, উদপানংৰনোদকং।
‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;
সচেপি নং অনুখণে, ৰারি কদ্দমগন্ধিকং॥
Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.
১৩১.
131.
‘‘পসন্নমেৰ সেৰেয্য, অপ্পসন্নং ৰিৰজ্জযে।
‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;
পসন্নং পযিরুপাসেয্য, রহদং ৰুদকত্থিকো॥
Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.
১৩২.
132.
১৩৩.
133.
‘‘যো ভজন্তং ন ভজতি, সেৰমানং ন সেৰতি।
‘‘Yo bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;
স ৰে মনুস্সপাপিট্ঠো, মিগো সাখস্সিতো যথা॥
Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.
১৩৪.
134.
‘‘অচ্চাভিক্খণসংসগ্গা, অসমোসরণেন চ।
‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;
এতেন মিত্তা জীরন্তি, অকালে যাচনায চ॥
Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.
১৩৫.
135.
‘‘তস্মা নাভিক্খণং গচ্ছে, ন চ গচ্ছে চিরাচিরং।
‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;
১৩৬.
136.
‘‘অতিচিরং নিৰাসেন, পিযো ভৰতি অপ্পিযো।
‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;
আমন্ত খো তং গচ্ছাম, পুরা তে হোম অপ্পিযা’’॥
Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.
১৩৭.
137.
‘‘এৰং চে যাচমানানং, অঞ্জলিং নাৰবুজ্ঝসি।
‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;
এৰং তং অভিযাচাম, পুন কযিরাসি পরিযাযং’’॥
Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.
১৩৮.
138.
‘‘এৰং চে নো ৰিহরতং, অন্তরাযো ন হেস্সতি।
‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;
অপ্পেৰ নাম পস্সেম, অহোরত্তানমচ্চযে’’॥
Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.
১৩৯.
139.
‘‘উদীরণা চে সংগত্যা, ভাৰায মনুৰত্ততি।
‘‘Udīraṇā ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;
অকামা অকরণীযং ৰা, করণীযং ৰাপি কুব্বতি।
Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;
১৪০.
140.
‘‘সো চে অত্থো চ ধম্মো চ, কল্যাণো ন চ পাপকো।
‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
ভোতো চে ৰচনং সচ্চং, সুহতো ৰানরো মযা॥
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
১৪১.
141.
ন মং ত্ৰং গরহেয্যাসি, ভোতো ৰাদো হি তাদিসো’’॥
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
১৪২.
142.
‘‘ইস্সরো সব্বলোকস্স, সচে কপ্পেতি জীৰিতং।
‘‘Issaro sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;
নিদ্দেসকারী পুরিসো, ইস্সরো তেন লিপ্পতি॥
Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.
১৪৩.
143.
‘‘সো চে অত্থো চ ধম্মো চ, কল্যাণো ন চ পাপকো।
‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
ভোতো চে ৰচনং সচ্চং, সুহতো ৰানরো মযা॥
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
১৪৪.
144.
‘‘অত্তনো চে হি ৰাদস্স, অপরাধং ৰিজানিযা।
‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
ন মং ত্ৰং গরহেয্যাসি, ভোতো ৰাদো হি তাদিসো’’॥
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
১৪৫.
145.
‘‘সচে পুব্বেকতহেতু, সুখদুক্খং নিগচ্ছতি।
‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;
পোরাণকইণমোক্খো, ক্ৰিধ পাপেন লিপ্পতি॥
Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.
১৪৬.
146.
‘‘সো চে অত্থো চ ধম্মো চ, কল্যাণো ন চ পাপকো।
‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
ভোতো চে ৰচনং সচ্চং, সুহতো ৰানরো মযা॥
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
১৪৭.
147.
‘‘অত্তনো চে হি ৰাদস্স, অপরাধং ৰিজানিযা।
‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
ন মং ত্ৰং গরহেয্যাসি, ভোতো ৰাদো হি তাদিসো’’॥
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
১৪৮.
148.
‘‘চতুন্নংযেৰুপাদায, রূপং সম্ভোতি পাণিনং।
‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;
যতো চ রূপং সম্ভোতি, তত্থেৰানুপগচ্ছতি।
Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;
ইধেৰ জীৰতি জীৰো, পেচ্চ পেচ্চ ৰিনস্সতি॥
Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.
১৪৯.
149.
উচ্ছিজ্জতি অযং লোকো, যে বালা যে চ পণ্ডিতা।
Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;
উচ্ছিজ্জমানে লোকস্মিং, ক্ৰিধ পাপেন লিপ্পতি॥
Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.
১৫০.
150.
‘‘সো চে অত্থো চ ধম্মো চ, কল্যাণো ন চ পাপকো।
‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;
ভোতো চে ৰচনং সচ্চং, সুহতো ৰানরো মযা॥
Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.
১৫১.
151.
‘‘অত্তনো চে হি ৰাদস্স, অপরাধং ৰিজানিযা।
‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
ন মং ত্ৰং গরহেয্যাসি, ভোতো ৰাদো হি তাদিসো’’॥
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.
১৫২.
152.
মাতরং পিতরং হঞ্ঞে, অথো জেট্ঠম্পি ভাতরং।
Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;
১৫৩.
153.
‘‘যস্স রুক্খস্স ছাযায, নিসীদেয্য সযেয্য ৰা।
‘‘Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;
১৫৪.
154.
অত্থো মে সম্বলেনাপি, সুহতো ৰানরো মযা॥
Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.
১৫৫.
155.
১৫৬.
156.
‘‘অত্তনো চে হি ৰাদস্স, অপরাধং ৰিজানিযা।
‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;
ন মং ত্ৰং গরহেয্যাসি, ভোতো ৰাদো হি তাদিসো॥
Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.
১৫৭.
157.
‘‘অহেতুৰাদো পুরিসো, যো চ ইস্সরকুত্তিকো।
‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;
পুব্বেকতী চ উচ্ছেদী, যো চ খত্তৰিদো নরো॥
Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.
১৫৮.
158.
‘‘এতে অসপ্পুরিসা লোকে, বালা পণ্ডিতমানিনো।
‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
করেয্য তাদিসো পাপং, অথো অঞ্ঞম্পি কারযে।
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
১৫৯.
159.
‘‘উরব্ভরূপেন ৰকস্সু 37 পুব্বে, অসংকিতো অজযূথং উপেতি।
‘‘Urabbharūpena vakassu 38 pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;
১৬০.
160.
‘‘তথাৰিধেকে সমণব্রাহ্মণাসে, ছদনং কত্ৰা ৰঞ্চযন্তি মনুস্সে।
‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;
অনাসকা থণ্ডিলসেয্যকা চ, রজোজল্লং উক্কুটিকপ্পধানং।
Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;
পরিযাযভত্তঞ্চ অপানকত্তা, পাপাচারা অরহন্তো ৰদানা॥
Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.
১৬১.
161.
‘‘এতে অসপ্পুরিসা লোকে, বালা পণ্ডিতমানিনো।
‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
করেয্য তাদিসো পাপং, অথো অঞ্ঞম্পি কারযে।
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
অসপ্পুরিসসংসগ্গো, দুক্খন্তো কটুকুদ্রযো॥
Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
১৬২.
162.
‘‘যমাহু নত্থি ৰীরিযন্তি, অহেতুঞ্চ পৰদন্তি 43 যে।
‘‘Yamāhu natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti 44 ye;
পরকারং অত্তকারঞ্চ, যে তুচ্ছং সমৰণ্ণযুং॥
Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.
১৬৩.
163.
‘‘এতে অসপ্পুরিসা লোকে, বালা পণ্ডিতমানিনো।
‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;
করেয্য তাদিসো পাপং, অথো অঞ্ঞম্পি কারযে।
Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;
অসপ্পুরিসসংসগ্গো, দুক্খন্তো কটুকুদ্রযো॥
Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.
১৬৪.
164.
‘‘সচে হি ৰীরিযং নাস্স, কম্মং কল্যাণপাপকং।
‘‘Sace hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
ন ভরে ৰড্ঢকিং রাজা, নপি যন্তানি কারযে॥
Na bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.
১৬৫.
165.
‘‘যস্মা চ ৰীরিযং অত্থি, কম্মং কল্যাণপাপকং।
‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;
তস্মা যন্তানি কারেতি, রাজা ভরতি ৰড্ঢকিং॥
Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.
১৬৬.
166.
‘‘যদি ৰস্সসতং দেৰো, ন ৰস্সে ন হিমং পতে।
‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;
উচ্ছিজ্জেয্য অযং লোকো, ৰিনস্সেয্য অযং পজা॥
Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.
১৬৭.
167.
‘‘যস্মা চ ৰস্সতী দেৰো, হিমঞ্চানুফুসাযতি।
‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;
১৬৮.
168.
‘‘গৰং চে তরমানানং, জিম্হং গচ্ছতি পুঙ্গৰো।
‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;
সব্বা তা জিম্হং গচ্ছন্তি, নেত্তে জিম্হং 47 গতে সতি॥
Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ 48 gate sati.
১৬৯.
169.
সো চে অধম্মং চরতি, পগেৰ ইতরা পজা।
So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;
সব্বং রট্ঠং দুখং সেতি, রাজা চে হোতি অধম্মিকো॥
Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.
১৭০.
170.
‘‘গৰং চে তরমানানং, উজুং গচ্ছতি পুঙ্গৰো।
‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;
১৭১.
171.
‘‘এৰমেৰ মনুস্সেসু, যো হোতি সেট্ঠসম্মতো।
‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;
সব্বং রট্ঠং সুখং সেতি, রাজা চে হোতি ধম্মিকো॥
Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.
১৭২.
172.
‘‘মহারুক্খস্স ফলিনো, আমং ছিন্দতি যো ফলং।
‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;
রসঞ্চস্স ন জানাতি, বীজঞ্চস্স ৰিনস্সতি॥
Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
১৭৩.
173.
‘‘মহারুক্খূপমং রট্ঠং, অধম্মেন পসাসতি।
‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;
রসঞ্চস্স ন জানাতি, রট্ঠঞ্চস্স ৰিনস্সতি॥
Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
১৭৪.
174.
‘‘মহারুক্খস্স ফলিনো, পক্কং ছিন্দতি যো ফলং।
‘‘Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;
রসঞ্চস্স ৰিজানাতি, বীজঞ্চস্স ন নস্সতি॥
Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.
১৭৫.
175.
‘‘মহারুক্খূপমং রট্ঠং, ধম্মেন যো পসাসতি।
‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;
রসঞ্চস্স ৰিজানাতি, রট্ঠঞ্চস্স ন নস্সতি॥
Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.
১৭৬.
176.
‘‘যো চ রাজা জনপদং, অধম্মেন পসাসতি।
‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;
সব্বোসধীহি সো রাজা, ৰিরুদ্ধো হোতি খত্তিযো॥
Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.
১৭৭.
177.
‘‘তথেৰ নেগমে হিংসং, যে যুত্তা কযৰিক্কযে।
‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;
ওজদানবলীকারে, স কোসেন ৰিরুজ্ঝতি॥
Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.
১৭৮.
178.
উস্সিতে হিংসযং রাজা, স বলেন ৰিরুজ্ঝতি॥
Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.
১৭৯.
179.
অধম্মচারী খত্তিযো, সো সগ্গেন ৰিরুজ্ঝতি॥
Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.
১৮০.
180.
‘‘যো চ রাজা অধম্মট্ঠো, ভরিযং হন্তি অদূসিকং।
‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;
১৮১.
181.
ইসযো চ ন হিংসেয্য, পুত্তদারে সমং চরে॥
Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.
১৮২.
182.
‘‘স তাদিসো ভূমিপতি, রট্ঠপালো অকোধনো।
‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;
মহাবোধিজাতকং ততিযং।
Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.
পণ্ণাসনিপাতং নিট্ঠিতং।
Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.
তস্সুদ্দানং –
Tassuddānaṃ –
সনিল়ীনিকমৰ্হযনো পঠমো, দুতিযো পন সউম্মদন্তিৰরো।
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro;
ততিযো পন বোধিসিরীৰ্হযনো, কথিতা পন তীণি জিনেন সুভাতি॥
Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā / [৫২৮] ৩. মহাবোধিজাতকৰণ্ণনা • [528] 3. Mahābodhijātakavaṇṇanā
