| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / মিলিন্দপঞ্হপাল়ি • Milindapañhapāḷi |
৩. মচ্চুভাযনাভাযনপঞ্হো
3. Maccubhāyanābhāyanapañho
৩. ‘‘ভন্তে নাগসেন, ভাসিতম্পেতং ভগৰতা ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি, পুন ভণিতং ‘অরহা সব্বভযমতিক্কন্তো’তি। কিং নু খো, ভন্তে নাগসেন, অরহা দণ্ডভযা তসতি , নিরযে ৰা নেরযিকা সত্তা জলিতা কুথিতা তত্তা সন্তত্তা তম্হা জলিতগ্গিজালকা মহানিরযা চৰমানা মচ্চুনো ভাযন্তি। যদি, ভন্তে নাগসেন, ভগৰতা ভণিতং ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি, তেন হি ‘অরহা সব্বভযমতিক্কন্তো’তি যং ৰচনং, তং মিচ্ছা। যদি ভগৰতা ভণিতং ‘অরহা সব্বভযমতিক্কন্তো’তি, তেন হি ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি তম্পি ৰচনং মিচ্ছা। অযং উভতো কোটিকো পঞ্হো তৰানুপ্পত্তো, সো তযা নিব্বাহিতব্বো’’তি।
3. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti, puna bhaṇitaṃ ‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti. Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, arahā daṇḍabhayā tasati , niraye vā nerayikā sattā jalitā kuthitā tattā santattā tamhā jalitaggijālakā mahānirayā cavamānā maccuno bhāyanti. Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti, tena hi ‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi bhagavatā bhaṇitaṃ ‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti, tena hi ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayaṃ ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo’’ti.
‘‘নেতং, মহারাজ, ৰচনং ভগৰতা অরহন্তে উপাদায ভণিতং ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি। ঠপিতো অরহা তস্মিং ৰত্থুস্মিং, সমূহতো ভযহেতু অরহতো। যে তে, মহারাজ, সত্তা সকিলেসা, যেসঞ্চ অধিমত্তা অত্তানুদিট্ঠি, যে চ সুখদুক্খেসু উন্নতাৰনতা, তে উপাদায ভগৰতা ভণিতং ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি। অরহতো, মহারাজ, সব্বগতি উপচ্ছিন্না, যোনি ৰিদ্ধংসিতা, পটিসন্ধি উপহতা, ভগ্গা ফাসুকা, সমূহতা সব্বভৰালযা, সমুচ্ছিন্না সব্বসঙ্খারা, হতং কুসলাকুসলং, ৰিহতা অৰিজ্জা, অবীজং ৰিঞ্ঞাণং কতং, দড্ঢা সব্বকিলেসা, অতিৰত্তা লোকধম্মা, তস্মা অরহা ন তসতি সব্বভযেহি।
‘‘Netaṃ, mahārāja, vacanaṃ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṃ ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti. Ṭhapito arahā tasmiṃ vatthusmiṃ, samūhato bhayahetu arahato. Ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā, te upādāya bhagavatā bhaṇitaṃ ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti. Arahato, mahārāja, sabbagati upacchinnā, yoni viddhaṃsitā, paṭisandhi upahatā, bhaggā phāsukā, samūhatā sabbabhavālayā, samucchinnā sabbasaṅkhārā, hataṃ kusalākusalaṃ, vihatā avijjā, abījaṃ viññāṇaṃ kataṃ, daḍḍhā sabbakilesā, ativattā lokadhammā, tasmā arahā na tasati sabbabhayehi.
‘‘ইধ, মহারাজ, রঞ্ঞো চত্তারো মহামত্তা ভৰেয্যুং অনুরক্খা লদ্ধযসা ৰিস্সাসিকা ঠপিতা মহতি ইস্সরিযে ঠানে। অথ রাজা কিস্মিঞ্চি দেৰ করণীযে সমুপ্পন্নে যাৰতা সকৰিজিতে সব্বজনস্স আণাপেয্য ‘সব্বেৰ মে বলিং করোন্তু, সাধেথ তুম্হে চত্তারো মহামত্তা তং করণীয’ন্তি। অপি নু খো, মহারাজ, তেসং চতুন্নং মহামত্তানং বলিভযা সন্তাসো উপ্পজ্জেয্যা’’তি? ‘‘ন হি ভন্তে’’তি। ‘‘কেন কারণেন মহারাজা’’তি। ‘‘ঠপিতা তে, ভন্তে, রঞ্ঞা উত্তমট্ঠানে, নত্থি তেসং বলি, সমতিক্কন্তবলিনো তে, অৰসেসে উপাদায রঞ্ঞা আণাপিতং ‘সব্বেৰ মে বলিং করোন্তূ’তি। ‘‘এৰমেৰ খো, মহারাজ, নেতং ৰচনং ভগৰতা অরহন্তে উপাদায ভণিতং, ঠপিতো অরহা তস্মিং ৰত্থুস্মিং, সমূহতো ভযহেতু অরহতো, যে তে, মহারাজ, সত্তা সকিলেসা, যেসঞ্চ অধিমত্তা অত্তানুদিট্ঠি, যে চ সুখদুক্খেসু উন্নতাৰনতা , তে উপাদায ভগৰতা ভণিতং ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি। তস্মা অরহা ন তসতি সব্বভযেহী’’তি।
‘‘Idha, mahārāja, rañño cattāro mahāmattā bhaveyyuṃ anurakkhā laddhayasā vissāsikā ṭhapitā mahati issariye ṭhāne. Atha rājā kismiñci deva karaṇīye samuppanne yāvatā sakavijite sabbajanassa āṇāpeyya ‘sabbeva me baliṃ karontu, sādhetha tumhe cattāro mahāmattā taṃ karaṇīya’nti. Api nu kho, mahārāja, tesaṃ catunnaṃ mahāmattānaṃ balibhayā santāso uppajjeyyā’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena mahārājā’’ti. ‘‘Ṭhapitā te, bhante, raññā uttamaṭṭhāne, natthi tesaṃ bali, samatikkantabalino te, avasese upādāya raññā āṇāpitaṃ ‘sabbeva me baliṃ karontū’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, netaṃ vacanaṃ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṃ, ṭhapito arahā tasmiṃ vatthusmiṃ, samūhato bhayahetu arahato, ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā , te upādāya bhagavatā bhaṇitaṃ ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti. Tasmā arahā na tasati sabbabhayehī’’ti.
‘‘নেতং, ভন্তে নাগসেন, ৰচনং সাৰসেসং, নিরৰসেসৰচনমেতং ‘সব্বে’তি। তত্থ মে উত্তরিং কারণং ব্রূহি তং ৰচনং পতিট্ঠাপেতু’’ন্তি।
‘‘Netaṃ, bhante nāgasena, vacanaṃ sāvasesaṃ, niravasesavacanametaṃ ‘sabbe’ti. Tattha me uttariṃ kāraṇaṃ brūhi taṃ vacanaṃ patiṭṭhāpetu’’nti.
‘‘ইধ, মহারাজ, গামে গামস্সামিকো আণাপকং আণাপেয্য ‘এহি, ভো আণাপক, যাৰতা গামে গামিকা, তে সব্বে সীঘং মম সন্তিকে সন্নিপাতেহী’তি। সো ‘সাধু সামী’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা গামমজ্ঝে ঠত্ৰা তিক্খত্তুং সদ্দমনুস্সাৰেয্য ‘যাৰতা গামে গামিকা, তে সব্বে সীঘসীঘং সামিনো সন্তিকে সন্নিপতন্তূ’তি। ততো তে গামিকা আণাপকস্স ৰচনেন তুরিততুরিতা সন্নিপতিত্ৰা গামস্সামিকস্স আরোচেন্তি ‘সন্নিপতিতা, সামি, সব্বে গামিকা, যং তে করণীযং তং করোহী’তি। ইতি সো, মহারাজ, গামস্সামিকো কুটিপুরিসে সন্নিপাতেন্তো সব্বে গামিকে আণাপেতি, তে চ আণত্তা ন সব্বে সন্নিপতন্তি, কুটিপুরিসা যেৰ সন্নিপতন্তি, ‘এত্তকা যেৰ মে গামিকা’তি গামস্সামিকো চ তথা সম্পটিচ্ছতি, অঞ্ঞে বহুতরা অনাগতা ইত্থিপুরিসা দাসিদাসা ভতকা কম্মকরা গামিকা গিলানা গোমহিংসা অজেল়কা সুৰানা, যে অনাগতা, সব্বে তে অগণিতা, কুটিপুরিসে যেৰ উপাদায আণাপিতত্তা ‘সব্বে সন্নিপতন্তূ’তি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, নেতং ৰচনং ভগৰতা অরহন্তে উপাদায ভণিতং, ঠপিতো অরহা তস্মিং ৰত্থুস্মিং, সমূহতো ভযহেতু অরহতো, যে তে, মহারাজ, সত্তা সকিলেসা, যেসঞ্চ অধিমত্তা অত্তানুদিট্ঠি, যে চ সুখদুক্খেসু উন্নতাৰনতা, তে উপাদায ভগৰতা ভণিতং ‘সব্বে তসন্তি দণ্ডস্স, সব্বে ভাযন্তি মচ্চুনো’তি । তস্মা অরহা ন তসতি সব্বভযেহি।
‘‘Idha, mahārāja, gāme gāmassāmiko āṇāpakaṃ āṇāpeyya ‘ehi, bho āṇāpaka, yāvatā gāme gāmikā, te sabbe sīghaṃ mama santike sannipātehī’ti. So ‘sādhu sāmī’ti sampaṭicchitvā gāmamajjhe ṭhatvā tikkhattuṃ saddamanussāveyya ‘yāvatā gāme gāmikā, te sabbe sīghasīghaṃ sāmino santike sannipatantū’ti. Tato te gāmikā āṇāpakassa vacanena turitaturitā sannipatitvā gāmassāmikassa ārocenti ‘sannipatitā, sāmi, sabbe gāmikā, yaṃ te karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Iti so, mahārāja, gāmassāmiko kuṭipurise sannipātento sabbe gāmike āṇāpeti, te ca āṇattā na sabbe sannipatanti, kuṭipurisā yeva sannipatanti, ‘ettakā yeva me gāmikā’ti gāmassāmiko ca tathā sampaṭicchati, aññe bahutarā anāgatā itthipurisā dāsidāsā bhatakā kammakarā gāmikā gilānā gomahiṃsā ajeḷakā suvānā, ye anāgatā, sabbe te agaṇitā, kuṭipurise yeva upādāya āṇāpitattā ‘sabbe sannipatantū’ti. Evameva kho, mahārāja, netaṃ vacanaṃ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṃ, ṭhapito arahā tasmiṃ vatthusmiṃ, samūhato bhayahetu arahato, ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā, te upādāya bhagavatā bhaṇitaṃ ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti . Tasmā arahā na tasati sabbabhayehi.
‘‘অত্থি, মহারাজ, সাৰসেসং ৰচনং সাৰসেসো অত্থো, অত্থি সাৰসেসং ৰচনং নিরৰসেসো অত্থো, অত্থি নিরৰসেসং ৰচনং সাৰসেসো অত্থো, অত্থি নিরৰসেসং ৰচনং নিরৰসেসো অত্থো। তেন তেন অত্থো সম্পটিচ্ছিতব্বো।
‘‘Atthi, mahārāja, sāvasesaṃ vacanaṃ sāvaseso attho, atthi sāvasesaṃ vacanaṃ niravaseso attho, atthi niravasesaṃ vacanaṃ sāvaseso attho, atthi niravasesaṃ vacanaṃ niravaseso attho. Tena tena attho sampaṭicchitabbo.
‘‘পঞ্চৰিধেহি, মহারাজ, কারণেহি অত্থো সম্পটিচ্ছিতব্বো আহচ্চপদেন রসেন আচরিযৰংসেন 1 অধিপ্পাযা কারণুত্তরিযতায। এত্থ হি আহচ্চপদন্তি সুত্তং অধিপ্পেতং। রসোতি সুত্তানুলোমং। আচরিযৰংসোতি আচরিযৰাদো। অধিপ্পাযোতি অত্তনো মতি। কারণুত্তরিযতাতি ইমেহি চতূহি সমেন্তং 2 কারণং। ইমেহি খো, মহারাজ, পঞ্চহি কারণেহি অত্থো সম্পটিচ্ছিতব্বো। এৰমেসো পঞ্হো সুৰিনিচ্ছিতো হোতী’’তি।
‘‘Pañcavidhehi, mahārāja, kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo āhaccapadena rasena ācariyavaṃsena 3 adhippāyā kāraṇuttariyatāya. Ettha hi āhaccapadanti suttaṃ adhippetaṃ. Rasoti suttānulomaṃ. Ācariyavaṃsoti ācariyavādo. Adhippāyoti attano mati. Kāraṇuttariyatāti imehi catūhi samentaṃ 4 kāraṇaṃ. Imehi kho, mahārāja, pañcahi kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo. Evameso pañho suvinicchito hotī’’ti.
‘‘হোতু, ভন্তে নাগসেন, তথা তং সম্পটিচ্ছামি। ঠপিতো হোতু অরহা তস্মিং ৰত্থুস্মিং, তসন্তু অৰসেসা সত্তা, নিরযে পন নেরযিকা সত্তা দুক্খা তিব্বা কটুকা ৰেদনা ৰেদযমানা জলিতপজ্জলিতসব্বঙ্গপচ্চঙ্গা রুণ্ণকারুঞ্ঞকন্দিতপরিদেৰিতলালপ্পিতমুখা অসয্হতিব্বদুক্খাভিভূতা অতাণা অসরণা অসরণীভূতা অনপ্পসোকাতুরা অন্তিমপচ্ছিমগতিকা একন্তসোকপরাযণা উণ্হতিখিণচণ্ডখরতপনতেজৰন্তো ভীমভযজনকনিনাদমহাসদ্দা সংসিব্বিতছব্বিধজালামালাকুলা সমন্তা সতযোজনানুফরণচ্চিৰেগা কদরিযা তপনা মহানিরযা চৰমানা মচ্চুনো ভাযন্তী’’তি? ‘‘আম, মহারাজা’’তি।
‘‘Hotu, bhante nāgasena, tathā taṃ sampaṭicchāmi. Ṭhapito hotu arahā tasmiṃ vatthusmiṃ, tasantu avasesā sattā, niraye pana nerayikā sattā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā jalitapajjalitasabbaṅgapaccaṅgā ruṇṇakāruññakanditaparidevitalālappitamukhā asayhatibbadukkhābhibhūtā atāṇā asaraṇā asaraṇībhūtā anappasokāturā antimapacchimagatikā ekantasokaparāyaṇā uṇhatikhiṇacaṇḍakharatapanatejavanto bhīmabhayajanakaninādamahāsaddā saṃsibbitachabbidhajālāmālākulā samantā satayojanānupharaṇaccivegā kadariyā tapanā mahānirayā cavamānā maccuno bhāyantī’’ti? ‘‘Āma, mahārājā’’ti.
‘‘ননু, ভন্তে নাগসেন, নিরযো একন্তদুক্খৰেদনীযো, কিস্স পন তে নেরযিকা সত্তা একন্তদুক্খৰেদনীযা নিরযা চৰমানা মচ্চুনো ভাযন্তি, কিস্স নিরযে রমন্তী’’তি? ‘‘ন তে, মহারাজ, নেরযিকা সত্তা নিরযে রমন্তি, মুঞ্চিতুকামাৰ তে নিরযা। মরণস্সেৰ সো 5, মহারাজ, আনুভাৰো, যেন তেসং সন্তাসো উপ্পজ্জতী’’তি। ‘‘এতং খো, ভন্তে নাগসেন, ন সদ্দহামি, যং মুচ্চিতুকামানং চুতিযা সন্তাসো উপ্পজ্জতীতি, হাসনীযং , ভন্তে নাগসেন, তং ঠানং, যং তে পত্থিতং লভন্তি, কারণেন মং সঞ্ঞাপেহী’’তি।
‘‘Nanu, bhante nāgasena, nirayo ekantadukkhavedanīyo, kissa pana te nerayikā sattā ekantadukkhavedanīyā nirayā cavamānā maccuno bhāyanti, kissa niraye ramantī’’ti? ‘‘Na te, mahārāja, nerayikā sattā niraye ramanti, muñcitukāmāva te nirayā. Maraṇasseva so 6, mahārāja, ānubhāvo, yena tesaṃ santāso uppajjatī’’ti. ‘‘Etaṃ kho, bhante nāgasena, na saddahāmi, yaṃ muccitukāmānaṃ cutiyā santāso uppajjatīti, hāsanīyaṃ , bhante nāgasena, taṃ ṭhānaṃ, yaṃ te patthitaṃ labhanti, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ti.
‘‘মরণন্তি খো, মহারাজ, এতং অদিট্ঠসচ্চানং তাসনীযট্ঠানং, এত্থাযং জনো তসতি চ উব্বিজ্জতি চ। যো চ, মহারাজ, কণ্হসপ্পস্স ভাযতি, সো মরণস্স ভাযন্তো কণ্হসপ্পস্স ভাযতি। যো চ হত্থিস্স ভাযতি…পে॰… সীহস্স…পে॰… ব্যগ্ঘস্স…পে॰… দীপিস্স…পে॰… অচ্ছস্স…পে॰… তরচ্ছস্স…পে॰… মহিংসস্স…পে॰… গৰযস্স…পে॰… অগ্গিস্স…পে॰… উদকস্স…পে॰… খাণুকস্স…পে॰… কণ্টকস্স ভাযতি। যো চ সত্তিযা ভাযতি, সো মরণস্স ভাযন্তো সত্তিযা ভাযতি। মরণস্সেৰ সো 7, মহারাজ, সরসসভাৰতেজো 8, তস্স সরসসভাৰতেজেন সকিলেসা সত্তা মরণস্স তসন্তি ভাযন্তি, মুচ্চিতুকামাপি, মহারাজ, নেরযিকা সত্তা মরণস্স তসন্তি ভাযন্তি।
‘‘Maraṇanti kho, mahārāja, etaṃ adiṭṭhasaccānaṃ tāsanīyaṭṭhānaṃ, etthāyaṃ jano tasati ca ubbijjati ca. Yo ca, mahārāja, kaṇhasappassa bhāyati, so maraṇassa bhāyanto kaṇhasappassa bhāyati. Yo ca hatthissa bhāyati…pe… sīhassa…pe… byagghassa…pe… dīpissa…pe… acchassa…pe… taracchassa…pe… mahiṃsassa…pe… gavayassa…pe… aggissa…pe… udakassa…pe… khāṇukassa…pe… kaṇṭakassa bhāyati. Yo ca sattiyā bhāyati, so maraṇassa bhāyanto sattiyā bhāyati. Maraṇasseva so 9, mahārāja, sarasasabhāvatejo 10, tassa sarasasabhāvatejena sakilesā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti, muccitukāmāpi, mahārāja, nerayikā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti.
‘‘ইধ, মহারাজ, পুরিসস্স কাযে মেদো গণ্ঠি উপ্পজ্জেয্য। সো তেন রোগেন দুক্খিতো উপদ্দৰা পরিমুচ্চিতুকামো ভিসক্কং সল্লকত্তং আমন্তাপেয্য। তস্স ৰচনং সো ভিসক্কো সল্লকত্তো সম্পটিচ্ছিত্ৰা তস্স রোগস্স উদ্ধরণায উপকরণং উপট্ঠাপেয্য, সত্থকং তিখিণং করেয্য , যমকসলাকা 11 অগ্গিম্হি পক্খিপেয্য, খারলৰণং নিসদায পিসাপেয্য, অপি নু খো, মহারাজ, তস্স আতুরস্স তিখিণসত্থকচ্ছেদনেন যমকসলাকাদহনেন খারলোণপ্পৰেসনেন তাসো উপ্পজ্জেয্যা’’তি? ‘‘আম ভন্তে’’তি। ‘‘ইতি, মহারাজ, তস্স আতুরস্স রোগা মুচ্চিতুকামস্সাপি ৰেদনাভযা সন্তাসো উপ্পজ্জতি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, নিরযা মুচ্চিতুকামানম্পি নেরযিকানং সত্তানং মরণভযা সন্তাসো উপ্পজ্জতি।
‘‘Idha, mahārāja, purisassa kāye medo gaṇṭhi uppajjeyya. So tena rogena dukkhito upaddavā parimuccitukāmo bhisakkaṃ sallakattaṃ āmantāpeyya. Tassa vacanaṃ so bhisakko sallakatto sampaṭicchitvā tassa rogassa uddharaṇāya upakaraṇaṃ upaṭṭhāpeyya, satthakaṃ tikhiṇaṃ kareyya , yamakasalākā 12 aggimhi pakkhipeyya, khāralavaṇaṃ nisadāya pisāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa āturassa tikhiṇasatthakacchedanena yamakasalākādahanena khāraloṇappavesanena tāso uppajjeyyā’’ti? ‘‘Āma bhante’’ti. ‘‘Iti, mahārāja, tassa āturassa rogā muccitukāmassāpi vedanābhayā santāso uppajjati. Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṃ sattānaṃ maraṇabhayā santāso uppajjati.
‘‘ইধ, মহারাজ, পুরিসো ইস্সরাপরাধিকো বদ্ধো সঙ্খলিকবন্ধনেন গব্ভে পক্খিত্তো পরিমুচ্চিতুকামো অস্স, তমেনং সো ইস্সরো মোচেতুকামো পক্কোসাপেয্য। অপি নু খো, মহারাজ, তস্স ইস্সরাপরাধিকস্স পুরিসস্স ‘কতদোসো অহ’ন্তি জানন্তস্স ইস্সরদস্সনেন সন্তাসো উপ্পজ্জেয্যা’’তি? ‘‘আম ভন্তে’’তি। ‘‘ইতি, মহারাজ, তস্স ইস্সরাপরাধিকস্স পুরিসস্স পরিমুচ্চিতুকামাস্সাপি ইস্সরভযা সন্তাসো উপ্পজ্জতি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, নিরযা মুচ্চিতুকামানম্পি নেরযিকানং সত্তানং মরণভযা সন্তাসো উপ্পজ্জতী’’তি।
‘‘Idha, mahārāja, puriso issarāparādhiko baddho saṅkhalikabandhanena gabbhe pakkhitto parimuccitukāmo assa, tamenaṃ so issaro mocetukāmo pakkosāpeyya. Api nu kho, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa ‘katadoso aha’nti jānantassa issaradassanena santāso uppajjeyyā’’ti? ‘‘Āma bhante’’ti. ‘‘Iti, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa parimuccitukāmāssāpi issarabhayā santāso uppajjati. Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṃ sattānaṃ maraṇabhayā santāso uppajjatī’’ti.
‘‘অপরম্পি , ভন্তে, উত্তরিং কারণং ব্রূহি, যেনাহং কারণেন ওকপ্পেয্য’’ন্তি। ‘‘ইধ, মহারাজ, পুরিসো দট্ঠৰিসেন আসীৰিসেন দট্ঠো ভৰেয্য, সো তেন ৰিসৰিকারেন পতেয্য উপ্পতেয্য ৰট্টেয্য পৰট্টেয্য, অথঞ্ঞতরো পুরিসো বলৰন্তেন মন্তপদেন তং দট্ঠৰিসং আসীৰিসং আনেত্ৰা তং দট্ঠৰিসং পচ্চাচমাপেয্য, অপি নু খো, মহারাজ, তস্স ৰিসগতস্স পুরিসস্স তস্মিং দট্ঠৰিসে সপ্পে সোত্থিহেতু উপগচ্ছন্তে সন্তাসো উপ্পজ্জেয্যা’’তি? ‘‘আম ভন্তে’’তি। ইতি, মহারাজ, তথারূপে অহিম্হি সোত্থিহেতুপি উপগচ্ছন্তে তস্স সন্তাসো উপ্পজ্জতি। এৰমেৰ খো, মহারাজ, নিরযা মুচ্চিতুকামানম্পি নেরযিকানং সন্তানং মরণভযা সন্তাসো উপ্পজ্জতি। অনিট্ঠং, মহারাজ, সব্বসত্তানং মরণং, তস্মা নেরযিকা সত্তা নিরযা পরিমুচ্চিতুকামাপি মচ্চুনো ভাযন্তী’’তি। ‘‘সাধু, ভন্তে নাগসেন, এৰমেতং তথা সম্পটিচ্ছামী’’তি।
‘‘Aparampi , bhante, uttariṃ kāraṇaṃ brūhi, yenāhaṃ kāraṇena okappeyya’’nti. ‘‘Idha, mahārāja, puriso daṭṭhavisena āsīvisena daṭṭho bhaveyya, so tena visavikārena pateyya uppateyya vaṭṭeyya pavaṭṭeyya, athaññataro puriso balavantena mantapadena taṃ daṭṭhavisaṃ āsīvisaṃ ānetvā taṃ daṭṭhavisaṃ paccācamāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa visagatassa purisassa tasmiṃ daṭṭhavise sappe sotthihetu upagacchante santāso uppajjeyyā’’ti? ‘‘Āma bhante’’ti. Iti, mahārāja, tathārūpe ahimhi sotthihetupi upagacchante tassa santāso uppajjati. Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṃ santānaṃ maraṇabhayā santāso uppajjati. Aniṭṭhaṃ, mahārāja, sabbasattānaṃ maraṇaṃ, tasmā nerayikā sattā nirayā parimuccitukāmāpi maccuno bhāyantī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
মচ্চুভাযনাভাযনপঞ্হো ততিযো।
Maccubhāyanābhāyanapañho tatiyo.
Footnotes:
