| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ចរិយាបិដក-អដ្ឋកថា • Cariyāpiṭaka-aṭṭhakathā |
១០. មច្ឆរាជចរិយាវណ្ណនា
10. Maccharājacariyāvaṇṇanā
៨៣. ទសមេ យទា ហោមិ, មច្ឆរាជា មហាសរេតិ អតីតេ មច្ឆយោនិយំ និព្ពត្តិត្វា កោសលរដ្ឋេ សាវត្ថិយំ ជេតវនេ បោក្ខរណិដ្ឋានេ វល្លិគហនបរិក្ខិត្តេ ឯកស្មិំ មហាសរេ មច្ឆានំ ចតូហិ សង្គហវត្ថូហិ រញ្ជនតោ យទា អហំ រាជា ហោមិ, មច្ឆគណបរិវុតោ តត្ថ បដិវសាមិ តទា។ ឧណ្ហេតិ ឧណ្ហកាលេ គិម្ហសមយេ។ សូរិយសន្តាបេតិ អាទិច្ចសន្តាបេន។ សរេ ឧទក ខីយថាតិ តស្មិំ សរេ ឧទកំ ខីយិត្ថ ឆិជ្ជិត្ថ។ តស្មិញ្ហិ រដ្ឋេ តទា ទេវោ ន វស្សិ, សស្សានិ មិលាយិំសុ, វាបិអាទីសុ ឧទកំ បរិក្ខយំ បរិយាទានំ អគមាសិ, មច្ឆកច្ឆបា កលលគហនំ បវិសិំសុ។ តស្មិម្បិ សរេ មច្ឆា កទ្ទមគហនំ បវិសិត្វា តស្មិំ តស្មិំ ឋានេ និលីយិំសុ។
83. Dasame yadā homi, maccharājā mahāsareti atīte macchayoniyaṃ nibbattitvā kosalaraṭṭhe sāvatthiyaṃ jetavane pokkharaṇiṭṭhāne valligahanaparikkhitte ekasmiṃ mahāsare macchānaṃ catūhi saṅgahavatthūhi rañjanato yadā ahaṃ rājā homi, macchagaṇaparivuto tattha paṭivasāmi tadā. Uṇheti uṇhakāle gimhasamaye. Sūriyasantāpeti ādiccasantāpena. Sare udaka khīyathāti tasmiṃ sare udakaṃ khīyittha chijjittha. Tasmiñhi raṭṭhe tadā devo na vassi, sassāni milāyiṃsu, vāpiādīsu udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ agamāsi, macchakacchapā kalalagahanaṃ pavisiṃsu. Tasmimpi sare macchā kaddamagahanaṃ pavisitvā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne nilīyiṃsu.
៨៤. តតោតិ តតោ ឧទកបរិក្ខយតោ អបរភាគេ។ កុលលសេនកាតិ កុលលាចេវ សេនា ច។ ភក្ខយន្តិ ទិវារត្តិំ, មច្ឆេ ឧបនិសីទិយាតិ តត្ថ តត្ថ កលលបិដ្ឋេ ឧបនិសីទិត្វា កលលគហនំ បវិសិត្វា និបន្នេ មច្ឆេ កាកា វា ឥតរេ វា ទិវា ចេវ រត្តិញ្ច កណយគ្គសទិសេហិ តុណ្ឌេហិ កោដ្ដេត្វា កោដ្ដេត្វា នីហរិត្វា វិប្ផន្ទមានេ ភក្ខយន្តិ។
84.Tatoti tato udakaparikkhayato aparabhāge. Kulalasenakāti kulalāceva senā ca. Bhakkhayanti divārattiṃ, macche upanisīdiyāti tattha tattha kalalapiṭṭhe upanisīditvā kalalagahanaṃ pavisitvā nipanne macche kākā vā itare vā divā ceva rattiñca kaṇayaggasadisehi tuṇḍehi koṭṭetvā koṭṭetvā nīharitvā vipphandamāne bhakkhayanti.
៨៥. អថ មហាសត្តោ មច្ឆានំ តំ ព្យសនំ ទិស្វា មហាករុណាយ សមុស្សាហិតហទយោ ‘‘ឋបេត្វា មំ ឥមេ មម ញាតកេ ឥមស្មា ទុក្ខា មោចេតុំ សមត្ថោ នាម អញ្ញោ នត្ថិ, កេន នុ ខោ អហំ ឧបាយេន តេ ឥតោ ទុក្ខតោ មោចេយ្យ’’ន្តិ ចិន្តេន្តោ ‘‘យំនូនាហំ បុព្ពកេហិ មហេសីហិ អាចិណ្ណសមាចិណ្ណំ មយិ ច សំវិជ្ជមានំ សច្ចធម្មំ និស្សាយ សច្ចកិរិយំ កត្វា ទេវំ វស្សាបេត្វា មម ញាតិសង្ឃស្ស ជីវិតទានំ ទទេយ្យំ, តេន ច សកលស្សាបិ អាហារូបជីវិនោ សត្តលោកស្ស មហាឧបការោ សម្បាទិតោ មយា’’តិ និច្ឆយំ កត្វា ទេវំ វស្សាបេតុំ សច្ចកិរិយំ អកាសិ។ តេន វុត្តំ ‘‘ឯវំ ចិន្តេសហ’’ន្តិអាទិ។
85. Atha mahāsatto macchānaṃ taṃ byasanaṃ disvā mahākaruṇāya samussāhitahadayo ‘‘ṭhapetvā maṃ ime mama ñātake imasmā dukkhā mocetuṃ samattho nāma añño natthi, kena nu kho ahaṃ upāyena te ito dukkhato moceyya’’nti cintento ‘‘yaṃnūnāhaṃ pubbakehi mahesīhi āciṇṇasamāciṇṇaṃ mayi ca saṃvijjamānaṃ saccadhammaṃ nissāya saccakiriyaṃ katvā devaṃ vassāpetvā mama ñātisaṅghassa jīvitadānaṃ dadeyyaṃ, tena ca sakalassāpi āhārūpajīvino sattalokassa mahāupakāro sampādito mayā’’ti nicchayaṃ katvā devaṃ vassāpetuṃ saccakiriyaṃ akāsi. Tena vuttaṃ ‘‘evaṃ cintesaha’’ntiādi.
តត្ថ សហ ញាតីហិ បីឡិតោតិ មយ្ហំ ញាតីហិ សទ្ធិំ តេន ឧទកបរិក្ខយេន បីឡិតោ។ សហាតិ វា និបាតមត្តំ។ មហាការុណិកតាយ តេន ព្យសនេន ទុក្ខិតេហិ ញាតីហិ ការណភូតេហិ បីឡិតោ, ញាតិសង្ឃទុក្ខទុក្ខិតោតិ អត្ថោ។
Tattha saha ñātīhi pīḷitoti mayhaṃ ñātīhi saddhiṃ tena udakaparikkhayena pīḷito. Sahāti vā nipātamattaṃ. Mahākāruṇikatāya tena byasanena dukkhitehi ñātīhi kāraṇabhūtehi pīḷito, ñātisaṅghadukkhadukkhitoti attho.
៨៦. ធម្មត្ថន្តិ ធម្មភូតំ អត្ថំ, ធម្មតោ វា អនបេតំ អត្ថំ។ កិំ តំ? សច្ចំ។ អទ្ទសបស្សយន្តិ មយ្ហំ ញាតីនញ្ច អបស្សយំ អទ្ទសំ។ អតិក្ខយន្តិ មហាវិនាសំ។
86.Dhammatthanti dhammabhūtaṃ atthaṃ, dhammato vā anapetaṃ atthaṃ. Kiṃ taṃ? Saccaṃ. Addasapassayanti mayhaṃ ñātīnañca apassayaṃ addasaṃ. Atikkhayanti mahāvināsaṃ.
៨៧. សទ្ធម្មន្តិ សតំ សាធូនំ ពុទ្ធាទីនំ ឯកស្សាបិ បាណិនោ អហិំសនសង្ខាតំ ធម្មំ។ អនុស្សរិត្វា។ បរមត្ថំ វិចិន្តយន្តិ តំ ខោ បន បរមត្ថំ សច្ចំ អវិបរីតសភាវំ កត្វា ចិន្តយន្តោ។ យំ លោកេ ធុវសស្សតន្តិ យទេតំ ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធសាវកានំ ឯកស្សាបិ បាណិនោ អហិំសនំ, តំ សព្ពកាលំ តថភាវេន ធុវំ សស្សតំ វិចិន្តយំ សច្ចកិរិយំ អកាសិន្តិ សម្ពន្ធោ។
87.Saddhammanti sataṃ sādhūnaṃ buddhādīnaṃ ekassāpi pāṇino ahiṃsanasaṅkhātaṃ dhammaṃ. Anussaritvā. Paramatthaṃ vicintayanti taṃ kho pana paramatthaṃ saccaṃ aviparītasabhāvaṃ katvā cintayanto. Yaṃ loke dhuvasassatanti yadetaṃ buddhapaccekabuddhasāvakānaṃ ekassāpi pāṇino ahiṃsanaṃ, taṃ sabbakālaṃ tathabhāvena dhuvaṃ sassataṃ vicintayaṃ saccakiriyaṃ akāsinti sambandho.
៨៨. ឥទានិ តំ ធម្មំ មហាសត្តោ អត្តនិ វិជ្ជមានំ គហេត្វា សច្ចវចនំ បយោជេតុកាមោ កាលវណ្ណំ កទ្ទមំ ទ្វិធា វិយូហិត្វា អញ្ជនរុក្ខសារឃដិកវណ្ណមហាសរីរោ សុធោតលោហិតកមណិសទិសានិ អក្ខីនិ ឧម្មីលេត្វា អាកាសំ ឧល្លោកេន្តោ ‘‘យតោ សរាមិ អត្តាន’’ន្តិ គាថមាហ។
88. Idāni taṃ dhammaṃ mahāsatto attani vijjamānaṃ gahetvā saccavacanaṃ payojetukāmo kālavaṇṇaṃ kaddamaṃ dvidhā viyūhitvā añjanarukkhasāraghaṭikavaṇṇamahāsarīro sudhotalohitakamaṇisadisāni akkhīni ummīletvā ākāsaṃ ullokento ‘‘yato sarāmi attāna’’nti gāthamāha.
តត្ថ យតោ សរាមិ អត្តានន្តិ យតោ បដ្ឋាយ អហំ អត្តភាវសង្ខាតំ អត្តានំ សរាមិ អនុស្សរាមិ។ យតោ បត្តោស្មិ វិញ្ញុតន្តិ យតោ បដ្ឋាយ តាសុ តាសុ ឥតិកត្តព្ពតាសុ វិញ្ញុតំ វិជាននភាវំ បត្តោស្មិ, ឧទ្ធំ អារោហនវសេន ឥតោ យាវ មយ្ហំ កាយវចីកម្មានំ អនុស្សរណសមត្ថតា វិញ្ញុតប្បត្តិ ឯវ, ឯត្ថន្តរេ សមានជាតិកានំ ខាទនដ្ឋានេ និព្ពត្តោបិ តណ្ឌុលកណប្បមាណម្បិ មច្ឆំ មយា ន ខាទិតបុព្ពំ, អញ្ញម្បិ កញ្ចិ បាណំ សញ្ចិច្ច ហិំសិតំ ពាធិតំ នាភិជានាមិ, បគេវ ជីវិតា វោរោបិតំ។
Tattha yato sarāmi attānanti yato paṭṭhāya ahaṃ attabhāvasaṅkhātaṃ attānaṃ sarāmi anussarāmi. Yato pattosmi viññutanti yato paṭṭhāya tāsu tāsu itikattabbatāsu viññutaṃ vijānanabhāvaṃ pattosmi, uddhaṃ ārohanavasena ito yāva mayhaṃ kāyavacīkammānaṃ anussaraṇasamatthatā viññutappatti eva, etthantare samānajātikānaṃ khādanaṭṭhāne nibbattopi taṇḍulakaṇappamāṇampi macchaṃ mayā na khāditapubbaṃ, aññampi kañci pāṇaṃ sañcicca hiṃsitaṃ bādhitaṃ nābhijānāmi, pageva jīvitā voropitaṃ.
៨៩. ឯតេន សច្ចវជ្ជេនាតិ ‘‘យទេតំ មយា កស្សចិ បាណស្ស អហិំសនំ វុត្តំ, សចេ ឯតំ សច្ចំ តថំ អវិបរីតំ, ឯតេន សច្ចវចនេន បជ្ជុន្នោ មេឃោ អភិវស្សតុ, ញាតិសង្ឃំ មេ ទុក្ខា បមោចេតូ’’តិ វត្វា បុន អត្តនោ បរិចារិកចេដកំ អាណាបេន្តោ វិយ បជ្ជុន្នំ ទេវរាជានំ អាលបន្តោ ‘‘អភិត្ថនយា’’តិ គាថមាហ។
89.Etena saccavajjenāti ‘‘yadetaṃ mayā kassaci pāṇassa ahiṃsanaṃ vuttaṃ, sace etaṃ saccaṃ tathaṃ aviparītaṃ, etena saccavacanena pajjunno megho abhivassatu, ñātisaṅghaṃ me dukkhā pamocetū’’ti vatvā puna attano paricārikaceṭakaṃ āṇāpento viya pajjunnaṃ devarājānaṃ ālapanto ‘‘abhitthanayā’’ti gāthamāha.
តត្ថ អភិត្ថនយ បជ្ជុន្នាតិ បជ្ជុន្នោ វុច្ចតិ មេឃោ, អយំ បន មេឃវសេន លទ្ធនាមំ វស្សវលាហកទេវរាជានំ អាលបតិ។ អយំ ហិស្ស អធិប្បាយោ – ទេវោ នាម អនភិត្ថនយន្តោ វិជ្ជុលតា អនិច្ឆារេន្តោ បវស្សន្តោបិ ន សោភតិ, តស្មា ត្វំ អភិត្ថនយន្តោ វិជ្ជុលតា និច្ឆារេន្តោ វស្សាបេហីតិ។ និធិំ កាកស្ស នាសយាតិ កាកា កលលំ បវិសិត្វា ឋិតេ មច្ឆេ តុណ្ឌេន កោដ្ដេត្វា នីហរិត្វា ខាទន្តិ , តស្មា តេសំ អន្តោកលលេ មច្ឆា ‘‘និធី’’តិ វុច្ចន្តិ។ តំ កាកសង្ឃស្ស និធិំ ទេវំ វស្សាបេន្តោ ឧទកេន បដិច្ឆាទេត្វា នាសេហិ។ កាកំ សោកាយ រន្ធេហីតិ កាកសង្ឃោ ឥមស្មិំ មហាសរេ ឧទកេន បុណ្ណេ មច្ឆេ អលភមានោ សោចិស្សតិ, តំ កាកគណំ ត្វំ ឥមំ កទ្ទមំ បូរេន្តោ សោកាយ រន្ធេហិ, សោកស្សត្ថាយ បន វស្សាបយថ, យថា អន្តោនិជ្ឈានលក្ខណំ សោកំ បាបុណាតិ, ឯវំ ករោហីតិ អត្ថោ។ មច្ឆេ សោកា បមោចយាតិ មម ញាតកេ សព្ពេវ មច្ឆេ ឥមម្ហា មរណសោកា បមោចេហិ។ ‘‘មញ្ច សោកា បមោចយា’’តិ (ជា. ១.១.៧៥) ជាតកេ បឋន្តិ។ តត្ថ ច-ការោ សម្បិណ្ឌនត្ថោ, មញ្ច មម ញាតកេ ចាតិ សព្ពេវ មរណសោកា បមោចេហិ (ជា. អដ្ឋ. ១.១.៧៥)។ មច្ឆានញ្ហិ អនុទកភាវេន បច្ចត្ថិកានំ ឃាសភាវំ គច្ឆាមាតិ មហាមរណសោកោ, មហាសត្តស្ស បន តេសំ អនយព្យសនំ បដិច្ច ករុណាយតោ ករុណាបតិរូបមុខេន សោកសម្ភវោ វេទិតព្ពោ។
Tattha abhitthanaya pajjunnāti pajjunno vuccati megho, ayaṃ pana meghavasena laddhanāmaṃ vassavalāhakadevarājānaṃ ālapati. Ayaṃ hissa adhippāyo – devo nāma anabhitthanayanto vijjulatā anicchārento pavassantopi na sobhati, tasmā tvaṃ abhitthanayanto vijjulatā nicchārento vassāpehīti. Nidhiṃ kākassa nāsayāti kākā kalalaṃ pavisitvā ṭhite macche tuṇḍena koṭṭetvā nīharitvā khādanti , tasmā tesaṃ antokalale macchā ‘‘nidhī’’ti vuccanti. Taṃ kākasaṅghassa nidhiṃ devaṃ vassāpento udakena paṭicchādetvā nāsehi. Kākaṃ sokāya randhehīti kākasaṅgho imasmiṃ mahāsare udakena puṇṇe macche alabhamāno socissati, taṃ kākagaṇaṃ tvaṃ imaṃ kaddamaṃ pūrento sokāya randhehi, sokassatthāya pana vassāpayatha, yathā antonijjhānalakkhaṇaṃ sokaṃ pāpuṇāti, evaṃ karohīti attho. Macche sokā pamocayāti mama ñātake sabbeva macche imamhā maraṇasokā pamocehi. ‘‘Mañca sokā pamocayā’’ti (jā. 1.1.75) jātake paṭhanti. Tattha ca-kāro sampiṇḍanattho, mañca mama ñātake cāti sabbeva maraṇasokā pamocehi (jā. aṭṭha. 1.1.75). Macchānañhi anudakabhāvena paccatthikānaṃ ghāsabhāvaṃ gacchāmāti mahāmaraṇasoko, mahāsattassa pana tesaṃ anayabyasanaṃ paṭicca karuṇāyato karuṇāpatirūpamukhena sokasambhavo veditabbo.
ឯវំ ពោធិសត្តោ អត្តនោ បរិចារិកចេដកំ អាណាបេន្តោ វិយ បជ្ជុន្នំ អាលបិត្វា សកលេ កោសលរដ្ឋេ មហាវស្សំ វស្សាបេសិ។ មហាសត្តស្ស ហិ សីលតេជេន សច្ចកិរិយាយ សមកាលមេវ សក្កស្ស បណ្ឌុកម្ពលសិលាសនំ ឧណ្ហាការំ ទស្សេសិ។ សោ ‘‘កិំ នុ ខោ’’តិ អាវជ្ជេន្តោ តំ ការណំ ញត្វា វស្សវលាហកទេវរាជានំ បក្កោសាបេត្វា ‘‘តាត, មហាបុរិសោ មច្ឆរាជា ញាតីនំ មរណសោកេន វស្សាបនំ ឥច្ឆតិ, សកលំ កោសលរដ្ឋំ ឯកមេឃំ កត្វា វស្សាបេហី’’តិ អាហ។
Evaṃ bodhisatto attano paricārikaceṭakaṃ āṇāpento viya pajjunnaṃ ālapitvā sakale kosalaraṭṭhe mahāvassaṃ vassāpesi. Mahāsattassa hi sīlatejena saccakiriyāya samakālameva sakkassa paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. So ‘‘kiṃ nu kho’’ti āvajjento taṃ kāraṇaṃ ñatvā vassavalāhakadevarājānaṃ pakkosāpetvā ‘‘tāta, mahāpuriso maccharājā ñātīnaṃ maraṇasokena vassāpanaṃ icchati, sakalaṃ kosalaraṭṭhaṃ ekameghaṃ katvā vassāpehī’’ti āha.
សោ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិត្វា ឯកំ វលាហកំ និវាសេត្វា ឯកំ បារុបិត្វា មេឃគីតំ គាយន្តោ បាចីនលោកធាតុអភិមុខោ បក្ខន្ទិ។ បាចីនទិសាភាគេ ខលមណ្ឌលមត្តំ ឯកំ មេឃមណ្ឌលំ ឧដ្ឋាយ សតបដលំ សហស្សបដលំ ហុត្វា អភិត្ថនយន្តំ វិជ្ជុលតា និច្ឆារេន្តំ អធោមុខឋបិតឧទកកុម្ភាការេន វិស្សន្ទមានំ សកលំ កោសលរដ្ឋំ មហោឃេន អជ្ឈោត្ថរិ។ ទេវោ អច្ឆិន្នធារំ វស្សន្តោ មុហុត្តេនេវ តំ មហាសរំ បូរេសិ។ មច្ឆា មរណភយតោ មុច្ចិំសុ។ កាកាទយោ អបតិដ្ឋា អហេសុំ។ ន កេវលំ មច្ឆា ឯវ, មនុស្សាបិ វិវិធសស្សានិ សម្បាទេន្តា ចតុប្បទាទយោបីតិ សព្ពេបិ វស្សូបជីវិនោ កាយិកចេតសិកទុក្ខតោ មុច្ចិំសុ។ តេន វុត្តំ –
So ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā ekaṃ valāhakaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā meghagītaṃ gāyanto pācīnalokadhātuabhimukho pakkhandi. Pācīnadisābhāge khalamaṇḍalamattaṃ ekaṃ meghamaṇḍalaṃ uṭṭhāya satapaṭalaṃ sahassapaṭalaṃ hutvā abhitthanayantaṃ vijjulatā nicchārentaṃ adhomukhaṭhapitaudakakumbhākārena vissandamānaṃ sakalaṃ kosalaraṭṭhaṃ mahoghena ajjhotthari. Devo acchinnadhāraṃ vassanto muhutteneva taṃ mahāsaraṃ pūresi. Macchā maraṇabhayato mucciṃsu. Kākādayo apatiṭṭhā ahesuṃ. Na kevalaṃ macchā eva, manussāpi vividhasassāni sampādentā catuppadādayopīti sabbepi vassūpajīvino kāyikacetasikadukkhato mucciṃsu. Tena vuttaṃ –
៩០.
90.
‘‘សហ កតេ សច្ចវរេ, បជ្ជុន្នោ អភិគជ្ជិយ;
‘‘Saha kate saccavare, pajjunno abhigajjiya;
ថលំ និន្នញ្ច បូរេន្តោ, ខណេន អភិវស្សថា’’តិ។
Thalaṃ ninnañca pūrento, khaṇena abhivassathā’’ti.
តត្ថ ខណេន អភិវស្សថាតិ អទន្ធាយិត្វា សច្ចកិរិយខណេនេវ អភិវស្សិ។
Tattha khaṇena abhivassathāti adandhāyitvā saccakiriyakhaṇeneva abhivassi.
៩១. កត្វា វីរិយមុត្តមន្តិ ទេវេ អវស្សន្តេ កិំ កាតព្ពន្តិ កោសជ្ជំ អនាបជ្ជិត្វា ញាតត្ថចរិយាសម្បាទនមុខេន មហតោ សត្តនិកាយស្ស ហិតសុខនិប្ផាទនំ ឧត្តមំ វីរិយំ កត្វា។ សច្ចតេជពលស្សិតោ មម សច្ចានុភាវពលសន្និស្សិតោ ហុត្វា តទា មហាមេឃំ វស្សាបេសិំ។ យស្មា ចេតទេវំ, តស្មា ‘‘សច្ចេន មេ សមោ នត្ថិ, ឯសា មេ សច្ចបារមី’’តិ មហាមច្ឆរាជកាលេ អត្តនោ សច្ចបារមិយា អនញ្ញសាធារណភាវំ ទស្សេសិ ធម្មរាជា។
91.Katvā vīriyamuttamanti deve avassante kiṃ kātabbanti kosajjaṃ anāpajjitvā ñātatthacariyāsampādanamukhena mahato sattanikāyassa hitasukhanipphādanaṃ uttamaṃ vīriyaṃ katvā. Saccatejabalassito mama saccānubhāvabalasannissito hutvā tadā mahāmeghaṃ vassāpesiṃ. Yasmā cetadevaṃ, tasmā ‘‘saccena me samo natthi, esā me saccapāramī’’ti mahāmaccharājakāle attano saccapāramiyā anaññasādhāraṇabhāvaṃ dassesi dhammarājā.
ឯវំ មហាសត្តោ មហាករុណាយ សមុស្សាហិតហទយោ សកលរដ្ឋេ មហាវស្សំ វស្សាបនវសេន មហាជនំ មរណទុក្ខតោ មោចេត្វា ជីវិតបរិយោសានេ យថាកម្មំ គតោ។
Evaṃ mahāsatto mahākaruṇāya samussāhitahadayo sakalaraṭṭhe mahāvassaṃ vassāpanavasena mahājanaṃ maraṇadukkhato mocetvā jīvitapariyosāne yathākammaṃ gato.
តទា បជ្ជុន្នោ អានន្ទត្ថេរោ អហោសិ, មច្ឆគណា ពុទ្ធបរិសា, មច្ឆរាជា លោកនាថោ។
Tadā pajjunno ānandatthero ahosi, macchagaṇā buddhaparisā, maccharājā lokanātho.
តស្ស ហេដ្ឋា វុត្តនយេនេវ សេសបារមិយោបិ និទ្ធារេតព្ពា។ តថា អត្តនោ សមានជាតិកានំ ខាទនដ្ឋានេ មច្ឆយោនិយំ និព្ពត្តិត្វា តណ្ឌុលកណមត្តម្បិ មច្ឆំ អាទិំ កត្វា កស្សចិបិ បាណិនោ អខាទនំ, តិដ្ឋតុ ខាទនំ ឯកសត្តស្សបិ អវិហេឋនំ, តថា សច្ចករណេន ទេវស្ស វស្សាបនំ, ឧទកេ បរិក្ខីណេ កលលគហនេ និមុជ្ជនវសេន អត្តនា អនុភវមានំ ទុក្ខំ វីរភាវេន អគណេត្វា ញាតិសង្ឃស្សេវ តំ ទុក្ខំ អត្តនោ ហទយេ កត្វា អសហន្តស្ស សព្ពភាវេន ករុណាយនា, តថា ច បដិបត្តីតិ ឯវមាទយោ គុណានុភាវា វិភាវេតព្ពាតិ។
Tassa heṭṭhā vuttanayeneva sesapāramiyopi niddhāretabbā. Tathā attano samānajātikānaṃ khādanaṭṭhāne macchayoniyaṃ nibbattitvā taṇḍulakaṇamattampi macchaṃ ādiṃ katvā kassacipi pāṇino akhādanaṃ, tiṭṭhatu khādanaṃ ekasattassapi aviheṭhanaṃ, tathā saccakaraṇena devassa vassāpanaṃ, udake parikkhīṇe kalalagahane nimujjanavasena attanā anubhavamānaṃ dukkhaṃ vīrabhāvena agaṇetvā ñātisaṅghasseva taṃ dukkhaṃ attano hadaye katvā asahantassa sabbabhāvena karuṇāyanā, tathā ca paṭipattīti evamādayo guṇānubhāvā vibhāvetabbāti.
មច្ឆរាជចរិយាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Maccharājacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ចរិយាបិដកបាឡិ • Cariyāpiṭakapāḷi / ១០. មច្ឆរាជចរិយា • 10. Maccharājacariyā
