Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৯৪] ৪. লোমহংসজাতকৰণ্ণনা

[94] 4. Lomahaṃsajātakavaṇṇanā

সোতত্তো সোসিন্নো চেৰাতি ইদং সত্থা ৰেসালিং উপনিস্সায পাটিকারামে ৰিহরন্তো সুনক্খত্তং আরব্ভ কথেসি। একস্মিঞ্হি সমযে সুনক্খত্তো সত্থু উপট্ঠাকো হুত্ৰা পত্তচীৰরমাদায ৰিচরমানো কোরক্খত্তিযস্স ধম্মং রোচেন্তো দসবলস্স পত্তচীৰরং নিয্যাদেত্ৰা কোরক্খত্তিযং নিস্সায ৰসতি। তস্স কালকঞ্জিকঅসুরযোনিযং নিব্বত্তকালে গিহি হুত্ৰা ‘‘নত্থি সমণস্স গোতমস্স উত্তরি মনুস্সধম্মা অলমরিযঞাণদস্সনৰিসেসো, তক্কপরিযাহতং সমণো গোতমো ধম্মং দেসেতি ৰীমংসানুচরিতং সযংপটিভানং। যস্স চ খ্ৰাস্স অত্থায ধম্মো দেসিতো, ন সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’’তি (ম॰ নি॰ ১.১৪৬) ৰেসালিযং তিণ্ণং পাকারানং অন্তরে ৰিচরন্তো সত্থু অৰণ্ণং ভাসতি।

Sotattososinno cevāti idaṃ satthā vesāliṃ upanissāya pāṭikārāme viharanto sunakkhattaṃ ārabbha kathesi. Ekasmiñhi samaye sunakkhatto satthu upaṭṭhāko hutvā pattacīvaramādāya vicaramāno korakkhattiyassa dhammaṃ rocento dasabalassa pattacīvaraṃ niyyādetvā korakkhattiyaṃ nissāya vasati. Tassa kālakañjikaasurayoniyaṃ nibbattakāle gihi hutvā ‘‘natthi samaṇassa gotamassa uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanaviseso, takkapariyāhataṃ samaṇo gotamo dhammaṃ deseti vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ. Yassa ca khvāssa atthāya dhammo desito, na so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’’ti (ma. ni. 1.146) vesāliyaṃ tiṇṇaṃ pākārānaṃ antare vicaranto satthu avaṇṇaṃ bhāsati.

অথাযস্মা সারিপুত্তো পিণ্ডায চরন্তো তস্সেৰং অৰণ্ণং ভাসন্তস্স সুত্ৰা পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো তমত্থং ভগৰতো আরোচেসি। ভগৰা ‘‘কোধনো, সারিপুত্ত, সুনক্খত্তো মোঘপুরিসো, কোধৰসেনেৰমাহ, কোধৰসেনাপি পন ‘ন সো নিয্যাতি তক্করস্স সম্মা দুক্খক্খযাযা’তি ৰদন্তো অজানিত্ৰাপি ময্হং গুণমেৰ ভাসতি। ন খো পন সো মোঘপুরিসো ময্হং গুণং জানাতি। ময্হঞ্হি, সারিপুত্ত, ছ অভিঞ্ঞা নাম অত্থি, অযম্পি মে উত্তরিমনুস্সধম্মোৰ। দসবলঞাণানি অত্থি, চতুৰেসারজ্জঞাণং অত্থি, চতুযোনিপরিচ্ছেদকঞাণং অত্থি, পঞ্চগতিপরিচ্ছেদকঞাণং অত্থি, অযম্পি মে উত্তরিমনুস্সধম্মোৰ। এৰং উত্তরিমনুস্সধম্মসমন্নাগতং পন মং যো এৰং ৰদেয্য ‘নত্থি সমণস্স গোতমস্স উত্তরিমনুস্সধম্মো’তি, সো তং ৰাচং অপ্পহায তং চিত্তং অপ্পহায তং দিট্ঠিং অপ্পটিনিস্সজ্জিত্ৰা যথাভতং নিক্খিত্তো এৰং নিরযে’’তি এৰং অত্তনো ৰিজ্জমানং উত্তরিমনুস্সধম্মস্স গুণং কথেত্ৰা ‘‘সুনক্খত্তো কির, সারিপুত্ত, কোরক্খত্তিযস্স দুক্করকারিকায মিচ্ছাতপে পসন্নো, মিচ্ছাতপে পসীদন্তেন পন মযি এৰ পসীদিতুং ৰট্টতি। অহঞ্হি ইতো একনৰুতিকপ্পমত্থকে ‘অত্থি নু খো এত্থ সারো’তি বাহিরকং মিচ্ছাতপং ৰীমংসন্তো চতুরঙ্গসমন্নাগতং ব্রহ্মচরিযৰাসং ৰসিং, তপস্সী সুদং হোমি পরমতপস্সী, লূখো সুদং হোমি পরমলূখো, জেগুচ্ছী সুদং হোমি পরমজেগুচ্ছী, পৰিৰিত্তো সুদং হোমি পরমপৰিৰিত্তো’’তি ৰত্ৰা থেরেন যাচিতো অতীতং আহরি।

Athāyasmā sāriputto piṇḍāya caranto tassevaṃ avaṇṇaṃ bhāsantassa sutvā piṇḍapātapaṭikkanto tamatthaṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā ‘‘kodhano, sāriputta, sunakkhatto moghapuriso, kodhavasenevamāha, kodhavasenāpi pana ‘na so niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyā’ti vadanto ajānitvāpi mayhaṃ guṇameva bhāsati. Na kho pana so moghapuriso mayhaṃ guṇaṃ jānāti. Mayhañhi, sāriputta, cha abhiññā nāma atthi, ayampi me uttarimanussadhammova. Dasabalañāṇāni atthi, catuvesārajjañāṇaṃ atthi, catuyoniparicchedakañāṇaṃ atthi, pañcagatiparicchedakañāṇaṃ atthi, ayampi me uttarimanussadhammova. Evaṃ uttarimanussadhammasamannāgataṃ pana maṃ yo evaṃ vadeyya ‘natthi samaṇassa gotamassa uttarimanussadhammo’ti, so taṃ vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye’’ti evaṃ attano vijjamānaṃ uttarimanussadhammassa guṇaṃ kathetvā ‘‘sunakkhatto kira, sāriputta, korakkhattiyassa dukkarakārikāya micchātape pasanno, micchātape pasīdantena pana mayi eva pasīdituṃ vaṭṭati. Ahañhi ito ekanavutikappamatthake ‘atthi nu kho ettha sāro’ti bāhirakaṃ micchātapaṃ vīmaṃsanto caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyavāsaṃ vasiṃ, tapassī sudaṃ homi paramatapassī, lūkho sudaṃ homi paramalūkho, jegucchī sudaṃ homi paramajegucchī, pavivitto sudaṃ homi paramapavivitto’’ti vatvā therena yācito atītaṃ āhari.

অতীতে একনৰুতিকপ্পমত্থকে বোধিসত্তো ‘‘বাহিরকতপং ৰীমংসিস্সামী’’তি আজীৰকপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা অচেলকো অহোসি রজোজল্লিকো, পৰিৰিত্তো অহোসি একৰিহারী। মনুস্সে দিস্ৰা মিগো ৰিয পলাযি, মহাৰিকতিভোজনো অহোসি, ৰচ্ছকগোমযাদীনি পরিভুঞ্জি, অপ্পমাদৰিহারত্থায অরঞ্ঞে একস্মিং ভিংসনকে ৰনসণ্ডে ৰিহাসি। তস্মিম্পি ৰিহরন্তো হিমপাতসমযে অন্তরট্ঠকে রত্তিং ৰনসণ্ডা নিক্খমিত্ৰা অব্ভোকাসে ৰিহরিত্ৰা সূরিযে উগ্গতে ৰনসণ্ডং পৰিসতি। সো যথা রত্তিং অব্ভোকাসে হিমোদকেন তিন্তো, তথেৰ দিৰা ৰনসণ্ডতো পগ্ঘরন্তেহি উদকবিন্দূহি তেমযি। এৰং অহোরত্তং সীতদুক্খং অনুভোতি। গিম্হানং পন পচ্ছিমে মাসে দিৰা অব্ভোকাসে ৰিহরিত্ৰা রত্তিং ৰনসণ্ডং পৰিসতি। সো যথা দিৰা অব্ভোকাসে আতপেন পরিল়াহপ্পত্তো, তথেৰ রত্তিং নিৰাতে ৰনসণ্ডে পরিল়াহং পাপুণাতি, সরীরা সেদধারা মুচ্চন্তি। অথস্স পুব্বে অস্সুতপুব্বা অযং গাথা পটিভাসি –

Atīte ekanavutikappamatthake bodhisatto ‘‘bāhirakatapaṃ vīmaṃsissāmī’’ti ājīvakapabbajjaṃ pabbajitvā acelako ahosi rajojalliko, pavivitto ahosi ekavihārī. Manusse disvā migo viya palāyi, mahāvikatibhojano ahosi, vacchakagomayādīni paribhuñji, appamādavihāratthāya araññe ekasmiṃ bhiṃsanake vanasaṇḍe vihāsi. Tasmimpi viharanto himapātasamaye antaraṭṭhake rattiṃ vanasaṇḍā nikkhamitvā abbhokāse viharitvā sūriye uggate vanasaṇḍaṃ pavisati. So yathā rattiṃ abbhokāse himodakena tinto, tatheva divā vanasaṇḍato paggharantehi udakabindūhi temayi. Evaṃ ahorattaṃ sītadukkhaṃ anubhoti. Gimhānaṃ pana pacchime māse divā abbhokāse viharitvā rattiṃ vanasaṇḍaṃ pavisati. So yathā divā abbhokāse ātapena pariḷāhappatto, tatheva rattiṃ nivāte vanasaṇḍe pariḷāhaṃ pāpuṇāti, sarīrā sedadhārā muccanti. Athassa pubbe assutapubbā ayaṃ gāthā paṭibhāsi –

৯৪.

94.

‘‘সোতত্তো সোসিন্নো চেৰ, একো ভিংসনকে ৰনে।

‘‘Sotatto sosinno ceva, eko bhiṃsanake vane;

নগ্গো ন চগ্গিমাসীনো, এসনাপসুতো মুনী’’তি॥

Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munī’’ti.

তত্থ সোতত্তোতি সূরিযসন্তাপেন সুট্ঠু তত্তো। সোসিন্নোতি হিমোদকেন সুসিন্নো সুট্ঠু তিন্তো। একো ভিংসনকে ৰনেতি যত্থ পৰিট্ঠানং যেভুয্যেন লোমানি হংসন্তি, তথারূপে ভিংসনকেৰনসণ্ডে একো অদুতিযোৰ অহোসিন্তি দীপেতি। নগ্গো ন চগ্গিমাসীনোতি নগ্গো চ ন চ অগ্গিমাসীনো। তথা সীতেন পীল়িযমানোপি নেৰ নিৰাসনপারুপনং ৰা আদিযিং, ন চ অগ্গিং আগম্ম নিসীদিন্তি দীপেতি। এসনাপসুতোতি অব্রহ্মচরিযেপি তস্মিং ব্রহ্মচরিযসঞ্ঞী হুত্ৰা ‘‘ব্রহ্মচরিযমেৰেতং এসনা গৰেসনা উপাযো ব্রহ্মলোকস্সা’’তি এৰং তায ব্রহ্মচরিযেসনায পসুতো অনুযুত্তো উস্সুক্কং আপন্নো অহোসিন্তি দস্সেতি। মুনীতি ‘‘মুনি খো এস মোনত্থায পটিপন্নো’’তি এৰং লোকেন সম্ভাৰিতো অহোসিন্তি দীপেতি।

Tattha sotattoti sūriyasantāpena suṭṭhu tatto. Sosinnoti himodakena susinno suṭṭhu tinto. Eko bhiṃsanake vaneti yattha paviṭṭhānaṃ yebhuyyena lomāni haṃsanti, tathārūpe bhiṃsanakevanasaṇḍe eko adutiyova ahosinti dīpeti. Naggo na caggimāsīnoti naggo ca na ca aggimāsīno. Tathā sītena pīḷiyamānopi neva nivāsanapārupanaṃ vā ādiyiṃ, na ca aggiṃ āgamma nisīdinti dīpeti. Esanāpasutoti abrahmacariyepi tasmiṃ brahmacariyasaññī hutvā ‘‘brahmacariyamevetaṃ esanā gavesanā upāyo brahmalokassā’’ti evaṃ tāya brahmacariyesanāya pasuto anuyutto ussukkaṃ āpanno ahosinti dasseti. Munīti ‘‘muni kho esa monatthāya paṭipanno’’ti evaṃ lokena sambhāvito ahosinti dīpeti.

এৰং চতুরঙ্গসমন্নাগতং ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা বোধিসত্তো মরণকালে উপট্ঠিতং নিরযনিমিত্তং দিস্ৰা ‘‘ইদং ৰতসমাদানং নিরত্থক’’ন্তি ঞত্ৰা তঙ্খণঞ্ঞেৰ তং লদ্ধিং ভিন্দিত্ৰা সম্মাদিট্ঠিং গহেত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তি।

Evaṃ caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritvā bodhisatto maraṇakāle upaṭṭhitaṃ nirayanimittaṃ disvā ‘‘idaṃ vatasamādānaṃ niratthaka’’nti ñatvā taṅkhaṇaññeva taṃ laddhiṃ bhinditvā sammādiṭṭhiṃ gahetvā devaloke nibbatti.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘অহং তেন সমযেন সো আজীৰকো অহোসি’’ন্তি।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘ahaṃ tena samayena so ājīvako ahosi’’nti.

লোমহংসজাতকৰণ্ণনা চতুত্থা।

Lomahaṃsajātakavaṇṇanā catutthā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৯৪. লোমহংসজাতকং • 94. Lomahaṃsajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact