| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੬. ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
6. Laṭukikopamasuttavaṇṇanā
੧੪੮. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਯੇਨ ਸੋ વਨਸਣ੍ਡੋਤਿ ਅਯਮ੍ਪਿ ਮਹਾਉਦਾਯਿਤ੍ਥੇਰੋ ਭਗવਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇવ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪવਿਸਿਤ੍વਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਯੇਨ ਸੋ ਭਗવਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ વਨਸਣ੍ਡੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ। ਅਪਹਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪਹਾਰਕੋ। ਉਪਹਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਹਾਰਕੋ। ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ વੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ વੁਟ੍ਠਿਤੋ।
148.Evaṃme sutanti laṭukikopamasuttaṃ. Tattha yena so vanasaṇḍoti ayampi mahāudāyitthero bhagavatā saddhiṃyeva piṇḍāya pavisitvā saddhiṃ paṭikkami. Tasmā yena so bhagavatā upasaṅkamanto vanasaṇḍo tenupasaṅkamīti veditabbo. Apahattāti apahārako. Upahattāti upahārako. Paṭisallānā vuṭṭhitoti phalasamāpattito vuṭṭhito.
੧੪੯. ਯਂ ਭਗવਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਗવਾ। ਇਙ੍ਘਾਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਪਾਤੋ। ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ। ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਏવਰੂਪਂ ਪਨ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾ ਕਥਂ ਯਾਪੇਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏવਂ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਹੋਸੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਂ। ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਤ੍ਤਿਭੋਜਨਸ੍ਸ ਪਣੀਤਭਾવਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਸੂਪੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੂਪੇਨ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਂ ਮਚ੍ਛਮਂਸਕਲ਼ੀਰਾਦਿ। ਸਮਗ੍ਗਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਏਕਤੋ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮ। ਸਙ੍ਖਤਿਯੋਤਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਿਕਖਾਦਨੀਯਾਨਿ। ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਿਯੋ ਰਤ੍ਤਿਂਯੇવ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦਿવਾ ਪਨ ਅਪ੍ਪਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਥੋਕਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ। ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਿ ਦਿવਾ ਯਾਗੁਕਞ੍ਜਿਯਾਦੀਹਿ ਯਾਪੇਤ੍વਾਪਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਪਣੀਤਮੇવ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ।
149.Yaṃbhagavāti yasmiṃ samaye bhagavā. Iṅghāti āṇattiyaṃ nipāto. Aññathattanti cittassa aññathattaṃ. Tañca kho na bhagavantaṃ paṭicca, evarūpaṃ pana paṇītabhojanaṃ alabhantā kathaṃ yāpessāmāti evaṃ paṇītabhojanaṃ paṭicca ahosīti veditabbaṃ. Bhūtapubbanti iminā rattibhojanassa paṇītabhāvaṃ dasseti. Sūpeyyanti sūpena upanetabbaṃ macchamaṃsakaḷīrādi. Samaggā bhuñjissāmāti ekato bhuñjissāma. Saṅkhatiyoti abhisaṅkhārikakhādanīyāni. Sabbā tā rattinti sabbā tā saṅkhatiyo rattiṃyeva honti, divā pana appā parittā thokikā hontīti. Manussā hi divā yāgukañjiyādīhi yāpetvāpi rattiṃ yathāsatti yathāpaṇītameva bhuñjanti.
ਪੁਨ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਤ੍ਤਿ વਿਕਾਲਭੋਜਨੇ ਆਦੀਨવਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾਯਨ੍ਤਿ ਬਹਲਨ੍ਧਕਾਰੇ। ਮਾਣવੇਹੀਤਿ ਚੋਰੇਹਿ। ਕਤਕਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਕਤਚੋਰਕਮ੍ਮੇਹਿ। ਚੋਰਾ ਕਿਰ ਕਤਕਮ੍ਮਾ ਯਂ ਨੇਸਂ ਦੇવਤਂ ਆਯਾਚਿਤ੍વਾ ਕਮ੍ਮਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਉਪਹਾਰਤ੍ਥਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਮਾਰੇਤ੍વਾ ਗਲਲੋਹਿਤਾਦੀਨਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ। ਤੇ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਾਰਿਯਮਾਨੇਸੁ ਕੋਲਾਹਲਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਮਾਰੇਨ੍ਤਿ। ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਅਕਤਕਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਅਟવਿਤੋ ਗਾਮਂ ਆਗਮਨਕਾਲੇ ਕਮ੍ਮਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਥਂ ਪੁਰੇਤਰਂ ਬਲਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਕਾਮੇਹਿ। ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤੀਤਿ ‘‘ਏਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਜੇਕਰਤ੍ਤਿਂ ਇਧੇવ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍વਾ ਇਧ વਸਿਤ੍વਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭવਿਤ੍વਾ ਸ੍વੇ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ।
Puna bhūtapubbanti iminā ratti vikālabhojane ādīnavaṃ dasseti. Tattha andhakāratimisāyanti bahalandhakāre. Māṇavehīti corehi. Katakammehīti katacorakammehi. Corā kira katakammā yaṃ nesaṃ devataṃ āyācitvā kammaṃ nipphannaṃ, tassa upahāratthāya manusse māretvā galalohitādīni gaṇhanti. Te aññesu manussesu māriyamānesu kolāhalā uppajjissanti, pabbajitaṃ pariyesanto nāma natthīti maññamānā bhikkhū gahetvā mārenti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Akatakammehīti aṭavito gāmaṃ āgamanakāle kammanipphannatthaṃ puretaraṃ balikammaṃ kātukāmehi. Asaddhammena nimantetīti ‘‘ehi bhikkhu ajjekarattiṃ idheva bhuñjitvā idha vasitvā sampattiṃ anubhavitvā sve gamissasī’’ti methunadhammena nimanteti.
ਪੁਨ ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਂ ਕਥੇਤਿ। વਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯਾਤਿ વਿਜ੍ਜੁવਿਜ੍ਜੋਤਨਕ੍ਖਣੇ । વਿਸ੍ਸਰਮਕਾਸੀਤਿ ਮਹਾਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ। ਅਭੁਮ੍ਮੇਤਿ ਭੂ’ਤਿ વਡ੍ਢਿ, ਅਭੂ’ਤਿ ਅવਡ੍ਢਿ, વਿਨਾਸੋ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਪਿਸਾਚੋ વਤ ਮਨ੍ਤਿ ਪਿਸਾਚੋ ਮਂ ਖਾਦਿਤੁਂ ਆਗਤੋ વਤ। ਆਤੁਮਾਰੀ ਮਾਤੁਮਾਰੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਤੂਤਿ ਪਿਤਾ, ਮਾਤੂਤਿ ਮਾਤਾ। ਇਦਂ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਸ੍ਸ ਪਿਤਾ વਾ ਮਾਤਾ વਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤਕੋਤਿ ਯਥਾ ਤਥਾ વਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍વਾ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਖਾਦਨੀਯਭੋਜਨੀਯਂ ਦਤ੍વਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਸਯਾਪੇਨ੍ਤਿ। ਸੋ ਏવਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਨ ਚਰਤਿ। ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਮਤਾ ਮਞ੍ਞੇ, ਤੇਨ ਏવਂ ਚਰਸੀਤਿ।
Puna bhūtapubbanti iminā attanā diṭṭhakāraṇaṃ katheti. Vijjantarikāyāti vijjuvijjotanakkhaṇe . Vissaramakāsīti mahāsaddamakāsi. Abhummeti bhū’ti vaḍḍhi, abhū’ti avaḍḍhi, vināso mayhanti attho. Pisāco vata manti pisāco maṃ khādituṃ āgato vata. Ātumārī mātumārīti ettha ātūti pitā, mātūti mātā. Idaṃ vuttaṃ hoti – yassa pitā vā mātā vā atthi, taṃ mātāpitaro amhākaṃ puttakoti yathā tathā vā uppādetvā yaṃkiñci khādanīyabhojanīyaṃ datvā ekasmiṃ ṭhāne sayāpenti. So evaṃ rattiṃ piṇḍāya na carati. Tuyhaṃ pana mātāpitaro matā maññe, tena evaṃ carasīti.
੧੫੦. ਏવਮੇવਾਤਿ ਏવਮੇવ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਨਿਸਂਸਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਨਿਕ੍ਕਾਰਣੇਨੇવ। ਏવਮਾਹਂਸੂਤਿ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਆਹ। ਤਤ੍ਥ ਆਹਂਸੂਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਕਿਂ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ, ਨਨੁ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੇਨ વਿਯ ਅਸੁਣਨ੍ਤੇਨ વਿਯ ਭવਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ। ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ। ਅਧਿਸਲ੍ਲਿਖਤੇવਾਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਸਮਣੋ ਨવਨੀਤਂ ਪਿਸਨ੍ਤੋ વਿਯ ਪਦੁਮਨਾਲ਼ਸੁਤ੍ਤਂ ਕਕਚੇਨ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਨ੍ਤੋ વਿਯ ਅਤਿਸਲ੍ਲੇਖਤਿ, ਅਤਿવਾਯਾਮਂ ਕਰੋਤਿ। ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾਤਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਦਯੋ વਿਯ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ, ਤੇਸੁ ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ। ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਏવਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਸਚੇ ਏਤੇ ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮੇਤਂ, ਹਰਥ ਭਗવਾ’ਤਿ વਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਸਤ੍ਥਾ ਨ ਹਰੇਯ੍ਯ। ਏવਂ ਪਨ ਅવਤ੍વਾ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਪਰਿવਾਰੇਤ੍વਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ‘ਏવਂ ਭਗવਾ, ਸਾਧੁ ਭਗવਾ, ਪਞ੍ਞਪੇਥ ਭਗવਾ’ਤਿ ਅਤਿਰੇਕਤਰਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ।
150.Evamevāti evameva kiñci ānisaṃsaṃ apassantā nikkāraṇeneva. Evamāhaṃsūti garahanto āha. Tattha āhaṃsūti vadanti. Kiṃ panimassāti imassa appamattakassa hetu kiṃ vattabbaṃ nāma, nanu apassantena viya asuṇantena viya bhavitabbanti. Oramattakassāti parittamattakassa. Adhisallikhatevāyanti ayaṃ samaṇo navanītaṃ pisanto viya padumanāḷasuttaṃ kakacena okkantanto viya atisallekhati, ativāyāmaṃ karoti. Sikkhākāmāti sāriputtamoggallānādayo viya sikkhākāmā, tesu ca appaccayaṃ upaṭṭhapenti. Tesañhi evaṃ hoti ‘‘sace ete ‘appamattakametaṃ, haratha bhagavā’ti vadeyyuṃ, kiṃ satthā na hareyya. Evaṃ pana avatvā bhagavantaṃ parivāretvā nisinnā ‘evaṃ bhagavā, sādhu bhagavā, paññapetha bhagavā’ti atirekataraṃ ussāhaṃ paṭilabhantī’’ti. Tasmā tesu appaccayaṃ upaṭṭhapenti.
ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾਨਂ। ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ। ਥੂਲੋ ਕਲਿਙ੍ਗਰੋਤਿ ਗਲੇ ਬਦ੍ਧਂ ਮਹਾਕਟ੍ਠਂ વਿਯ ਹੋਤਿ। ਲਟੁਕਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾਤਿ ਚਾਤਕਸਕੁਣਿਕਾ। ਸਾ ਕਿਰ ਰવਸਤਂ ਰવਿਤ੍વਾ ਨਚ੍ਚਸਤਂ ਨਚ੍ਚਿਤ੍વਾ ਸਕਿਂ ਗੋਚਰਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ। ਆਕਾਸਤੋ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਨ ਨਂ ਦਿਸ੍વਾ વਚ੍ਛਪਾਲਕਾਦਯੋ ਕੀਲ਼ਨਤ੍ਥਂ ਪੂਤਿਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ। ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਆਗਮੇਤੀਤਿ ਉਪੇਤਿ। ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂ ਪੂਤਿਲਤਾਬਨ੍ਧਨਂ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪ੍ਪਸਰੀਰਤਾਯ ਚੇવ ਅਪ੍ਪਥਾਮਤਾਯ ਚ ਬਲવਬਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਲ਼ਿਕੇਰਰਜ੍ਜੁ વਿਯ ਦੁਚ੍ਛਿਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ। ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਮਨ੍ਦਤਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਮਨ੍ਦਤਾਯ ਚ ਬਲવਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ, ਦੁਕ੍ਕਟવਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਾਰਾਜਿਕવਤ੍ਥੁ વਿਯ ਦੁਪ੍ਪਜਹਂ ਹੋਤਿ।
Tesanti tesaṃ ekaccānaṃ moghapurisānaṃ. Tanti taṃ appamattakaṃ pahātabbaṃ. Thūlo kaliṅgaroti gale baddhaṃ mahākaṭṭhaṃ viya hoti. Laṭukikā sakuṇikāti cātakasakuṇikā. Sā kira ravasataṃ ravitvā naccasataṃ naccitvā sakiṃ gocaraṃ gaṇhāti. Ākāsato bhūmiyaṃ patiṭṭhitaṃ pana naṃ disvā vacchapālakādayo kīḷanatthaṃ pūtilatāya bandhanti. Taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ. Āgametīti upeti. Tañhi tassāti taṃ pūtilatābandhanaṃ tassā appasarīratāya ceva appathāmatāya ca balavabandhanaṃ nāma, mahantaṃ nāḷikerarajju viya ducchijjaṃ hoti. Tesanti tesaṃ moghapurisānaṃ saddhāmandatāya ca paññāmandatāya ca balavaṃ bandhanaṃ nāma, dukkaṭavatthumattakampi mahantaṃ pārājikavatthu viya duppajahaṃ hoti.
੧੫੧. ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਭਗવਤਾ વਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਭਗવਾ ਪਹਾਨਮਾਹ। ਨਨੁ ਏવਂ ਭਗવਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਞਤ੍વਾਪਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਮੇવਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ। ਪਨ੍ਨਲੋਮਾਤਿ ਪਤਿਤਲੋਮਾ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਯੇਨ ਉਦ੍ਧਗ੍ਗਲੋਮਾ। ਪਰਦਤ੍ਤવੁਤ੍ਤਾਤਿ ਪਰੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨવੁਤ੍ਤਿਨੋ, ਪਰਤੋ ਲਦ੍ਧੇਨ ਯਾਪੇਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ વਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਾ ਹੁਤ੍વਾ વਿਹਰਨ੍ਤਿ। ਮਿਗੋ ਹਿ ਪਹਾਰਂ ਲਭਿਤ੍વਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾવਾਸਂ ਗਨ੍ਤ੍વਾ ਭੇਸਜ੍ਜਂ વਾ વਣਤੇਲਂ વਾ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ ਅਕਤ੍વਾ ਪਹਾਰਂ ਲਭਿਤ੍વਾવ ਅਗਾਮਕਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪવਿਸਿਤ੍વਾ ਪਹਟਟ੍ਠਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍વਾ ਨਿਪਤਿਤ੍વਾ ਫਾਸੁਭੂਤਕਾਲੇ ਉਟ੍ਠਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ। ਏવਂ ਮਿਗਾ ਅਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨਪਕ੍ਖੇ ਠਿਤਾ। ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ વਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ। ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਂ વਰਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਂ ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਸ੍ਸ ਮਹਾਸਰੀਰਤਾਯ ਚੇવ ਮਹਾਥਾਮਤਾਯ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਬਨ੍ਧਨਂ ਨਾਮ। ਪੂਤਿਲਤਾ વਿਯ ਸੁਛਿਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ। ਤੇਸਂ ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਤਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਾਰਾਜਿਕવਤ੍ਥੁਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟવਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਕਂ વਿਯ ਸੁਪ੍ਪਜਹਂ ਹੋਤਿ।
151. Sukkapakkhe pahātabbassāti kiṃ imassa appamattakassa pahātabbassa hetu bhagavatā vattabbaṃ atthi, yassa no bhagavā pahānamāha. Nanu evaṃ bhagavato adhippāyaṃ ñatvāpi pahātabbamevāti attho. Appossukkāti anussukkā. Pannalomāti patitalomā, na tassa pahātabbabhayena uddhaggalomā. Paradattavuttāti parehi dinnavuttino, parato laddhena yāpentāti attho. Migabhūtena cetasā viharantīti apaccāsīsanapakkhe ṭhitā hutvā viharanti. Migo hi pahāraṃ labhitvā manussāvāsaṃ gantvā bhesajjaṃ vā vaṇatelaṃ vā labhissāmīti ajjhāsayaṃ akatvā pahāraṃ labhitvāva agāmakaṃ araññaṃ pavisitvā pahaṭaṭṭhānaṃ heṭṭhā katvā nipatitvā phāsubhūtakāle uṭṭhāya gacchati. Evaṃ migā apaccāsīsanapakkhe ṭhitā. Idaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘migabhūtena cetasā viharantī’’ti. Tañhi tassāti taṃ varattabandhanaṃ tassa hatthināgassa mahāsarīratāya ceva mahāthāmatāya ca dubbalabandhanaṃ nāma. Pūtilatā viya suchijjaṃ hoti. Tesaṃ tanti tesaṃ taṃ kulaputtānaṃ saddhāmahantatāya ca paññāmahantatāya ca mahantaṃ pārājikavatthupi dukkaṭavatthumattakaṃ viya suppajahaṃ hoti.
੧੫੨. ਦਲਿਦ੍ਦੋਤਿ ਦਾਲਿਦ੍ਦਿਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ। ਅਸ੍ਸਕੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕੋ। ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਯੋਤਿ ਅਨਡ੍ਢੋ। ਅਗਾਰਕਨ੍ਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਗੇਹਂ। ਓਲੁਗ੍ਗવਿਲੁਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਗੇਹਯਟ੍ਠਿਯੋ ਪਿਟ੍ਠਿવਂਸਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍વਾ ਮਣ੍ਡਲੇ ਲਗ੍ਗਾ, ਮਣ੍ਡਲਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍વਾ ਭੂਮਿਯਂ ਲਗ੍ਗਾ। ਕਾਕਾਤਿਦਾਯਿਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇવ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੇ વਿਸੁਂ ਦ੍વਾਰਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤੋ ਤਤੋ ਕਾਕਾ ਪવਿਸਿਤ੍વਾ ਪਰਿવਾਰੇਨ੍ਤਿ। ਸੂਰਕਾਕਾ ਹਿ ਪਲਾਯਨਕਾਲੇ ਚ ਯਥਾਸਮ੍ਮੁਖਟ੍ਠਾਨੇਨੇવ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍વਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤਿ। ਨਪਰਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਨ ਪੁਞ੍ਞવਨ੍ਤਾਨਂ ਗੇਹਂ વਿਯ ਉਤ੍ਤਮਰੂਪਂ। ਖਟੋਪਿਕਾਤਿ વਿਲੀવਮਞ੍ਚਕੋ। ਓਲੁਗ੍ਗવਿਲੁਗ੍ਗਾਤਿ ਓਣਤੁਣ੍ਣਤਾ। ਧਞ੍ਞਸਮવਾਪਕਨ੍ਤਿ ਧਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸਮવਾਪਕਞ੍ਚ। ਤਤ੍ਥ ਧਞ੍ਞਂ ਨਾਮ ਕੁਦ੍ਰੂਸਕੋ। ਸਮવਾਪਕਨ੍ਤਿ ਲਾਬੁਬੀਜਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਬੀਜਕਾਦਿ ਬੀਜਜਾਤਂ। ਨਪਰਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪੁਞ੍ਞવਨ੍ਤਾਨਂ ਗਨ੍ਧਸਾਲਿਬੀਜਾਦਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬੀਜਂ, ਨ ਏવਰੂਪਂ। ਜਾਯਿਕਾਤਿ ਕਪਣਜਾਯਾ। ਨਪਰਮਰੂਪਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਸੀਸਾ ਲਮ੍ਬਤ੍ਥਨੀ ਮਹੋਦਰਾ ਪਿਸਾਚਾ વਿਯ ਬੀਭਚ੍ਛਾ। ਸਾਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਸਮਣਭਾવੋ। ਸੋ વਤਸ੍ਸਂ, ਯੋਹਨ੍ਤਿ ਸੋ વਤਾਹਂ ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਮ ਅਸ੍ਸਂ, ਯੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍વਾ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ।
152.Daliddoti dāliddiyena samannāgato. Assakoti nissako. Anāḷhiyoti anaḍḍho. Agārakanti khuddakagehaṃ. Oluggavilugganti yassa gehayaṭṭhiyo piṭṭhivaṃsato muccitvā maṇḍale laggā, maṇḍalato muccitvā bhūmiyaṃ laggā. Kākātidāyinti yattha kiñcideva bhuñjissāmāti anto nisinnakāle visuṃ dvārakiccaṃ nāma natthi, tato tato kākā pavisitvā parivārenti. Sūrakākā hi palāyanakāle ca yathāsammukhaṭṭhāneneva nikkhamitvā palāyanti. Naparamarūpanti na puññavantānaṃ gehaṃ viya uttamarūpaṃ. Khaṭopikāti vilīvamañcako. Oluggaviluggāti oṇatuṇṇatā. Dhaññasamavāpakanti dhaññañca samavāpakañca. Tattha dhaññaṃ nāma kudrūsako. Samavāpakanti lābubījakumbhaṇḍabījakādi bījajātaṃ. Naparamarūpanti yathā puññavantānaṃ gandhasālibījādi parisuddhaṃ bījaṃ, na evarūpaṃ. Jāyikāti kapaṇajāyā. Naparamarūpāti pacchisīsā lambatthanī mahodarā pisācā viya bībhacchā. Sāmaññanti samaṇabhāvo. So vatassaṃ, yohanti so vatāhaṃ puriso nāma assaṃ, yo kesamassuṃ ohāretvā pabbajeyyanti.
ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸੋ ਏવਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍વਾਪਿ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤ੍વਾ – ‘‘ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਲਾਭਗਰੁਕਾ ਦੁਕ੍ਕਰਾ ਦੁਰਾਸਦਾ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਅਟ੍ਠਪਿ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍વਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨੇવ ਪਤ੍ਤੇਨ ਆਗਨ੍ਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ , ਏવਂ ਯਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਪੁਨ ਆਗਤਸ੍ਸ વਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਿਣવਲ੍ਲਿਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਾ ਨਾਮ ਦੁਸ੍ਸਮੋਧਾਨਿਯਾ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ વੀਮਂਸਤਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਤਂ ਅਗਾਰਕਂ વੇਜਯਨ੍ਤਪਾਸਾਦੋ વਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਖਟੋਪਿਕਂ ਓਲੋਕੇਤ੍વਾ – ‘‘ਮਯਿ ਗਤੇ ਇਮਂ વਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍વਾ ਉਦ੍ਧਨਾਲਾਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪੁਨ ਅਟ੍ਟਨਿਪਾਦવਿਲੀવਾਦੀਨਿ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਸਾ ਸਿਰਿਸਯਨਂ વਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਤਤੋ ਧਞ੍ਞਕੁਮ੍ਭਿਂ ਓਲੋਕੇਤ੍વਾ – ‘‘ਮਯਿ ਗਤੇ ਅਯਂ ਘਰਣੀ ਇਮਂ ਧਞ੍ਞਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ। ਪੁਨ ਆਗਤੇਨ ਜੀવਿਤવੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਸਾ ਅਡ੍ਢਤੇਲ਼ਸਾਨਿ ਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਸਤਾਨਿ વਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਤਤੋ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਓਲੋਕੇਤ੍વਾ – ‘‘ਮਯਿ ਗਤੇ ਇਮਂ ਹਤ੍ਥਿਗੋਪਕੋ વਾ ਅਸ੍ਸਗੋਪਕੋ વਾ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪਲੋਭੇਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਨ ਆਗਤੇਨ ਭਤ੍ਤਪਾਚਿਕਾ ਨਾਮ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤਿ। ਅਥਸ੍ਸ ਸਾ ਰੂਪਿਨੀ ਦੇવੀ વਿਯ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ। ਇਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿਆਦਿ વੁਤ੍ਤਂ।
So na sakkuṇeyyāti so evaṃ cintetvāpi gehaṃ gantvā – ‘‘pabbajjā nāma lābhagarukā dukkarā durāsadā, sattapi aṭṭhapi gāme piṇḍāya caritvā yathādhoteneva pattena āgantabbampi hoti , evaṃ yāpetuṃ asakkontassa me puna āgatassa vasanaṭṭhānaṃ icchitabbaṃ, tiṇavallidabbasambhārā nāma dussamodhāniyā, kinti karomī’’ti vīmaṃsati. Athassa taṃ agārakaṃ vejayantapāsādo viya upaṭṭhāti. Athassa khaṭopikaṃ oloketvā – ‘‘mayi gate imaṃ visaṅkharitvā uddhanālātaṃ karissanti, puna aṭṭanipādavilīvādīni laddhabbāni honti, kinti karissāmī’’ti cinteti. Athassa sā sirisayanaṃ viya upaṭṭhāti. Tato dhaññakumbhiṃ oloketvā – ‘‘mayi gate ayaṃ gharaṇī imaṃ dhaññaṃ tena tena saddhiṃ bhuñjissati. Puna āgatena jīvitavutti nāma laddhabbā hoti, kinti karissāmī’’ti cinteti. Athassa sā aḍḍhateḷasāni koṭṭhāgārasatāni viya upaṭṭhāti. Tato mātugāmaṃ oloketvā – ‘‘mayi gate imaṃ hatthigopako vā assagopako vā yo koci palobhessati, puna āgatena bhattapācikā nāma laddhabbā hoti, kinti karissāmī’’ti cinteti. Athassa sā rūpinī devī viya upaṭṭhāti. Idaṃ sandhāya ‘‘so na sakkuṇeyyā’’tiādi vuttaṃ.
੧੫੩. ਨਿਕ੍ਖਗਣਾਨਨ੍ਤਿ ਸੁવਣ੍ਣਨਿਕ੍ਖਸਤਾਨਂ। ਚਯੋਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਕਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ। ਧਞ੍ਞਗਣਾਨਨ੍ਤਿ ਧਞ੍ਞਸਕਟਸਤਾਨਂ।
153.Nikkhagaṇānanti suvaṇṇanikkhasatānaṃ. Cayoti santānato katasannicayo. Dhaññagaṇānanti dhaññasakaṭasatānaṃ.
੧੫੪. ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਤਿ ਇਧ ਕਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ? ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਤੇ ਤਞ੍ਚੇવ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਞ੍ਚੇવ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਪਜਹਨਕਾ ਚ ਅਪ੍ਪਜਹਨਕਾ ਚ ਰਾਸਿવਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਨ ਪਾਟਿਯੇਕ੍ਕਂ વਿਭਤ੍ਤਾ। ਇਦਾਨਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਤ੍ਥਂ ਗਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਰੁਕ੍ਖੇ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍વਾ ਪੁਨ ਨਿવਤ੍ਤਿਤ੍વਾ વਙ੍ਕਞ੍ਚ ਪਹਾਯ ਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕਮੇવ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏવਮੇવ ਅਪ੍ਪਜਹਨਕੇ ਛਡ੍ਡੇਤ੍વਾ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕੇ ਕਤ੍વਾ ਪਜਹਨਕਪੁਗ੍ਗਲਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਮਂ ਦੇਸਨਂ ਆਰਭਿ।
154.Cattārome, udāyi, puggalāti idha kiṃ dasseti? Heṭṭhā ‘‘te tañceva pajahanti, te tañceva nappajahantī’’ti pajahanakā ca appajahanakā ca rāsivasena dassitā, na pāṭiyekkaṃ vibhattā. Idāni yathā nāma dabbasambhāratthaṃ gato puriso paṭipāṭiyā rukkhe chinditvā puna nivattitvā vaṅkañca pahāya kamme upanetabbayuttakameva gaṇhāti, evameva appajahanake chaḍḍetvā abbohārike katvā pajahanakapuggalā cattāro hontīti dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi.
ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯਾਤਿ ਖਨ੍ਧੁਪਧਿਕਿਲੇਸੁਪਧਿਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੁਪਧਿਕਾਮਗੁਣੂਪਧੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਉਪਧੀਨਂ ਪਹਾਨਾਯ। ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਧਿਅਨੁਧਾવਨਕਾ। ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਰਨ੍ਤਿ ਧਾવਨ੍ਤੀਤਿ ਸਰਾ। ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ। ਪਦਦ੍વਯੇਨਪਿ વਿਤਕ੍ਕਾਯੇવ વੁਤ੍ਤਾ। ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਭવਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍વਾ વਤ੍ਤਨ੍ਤਿ। ਸਂਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ। ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯવੇਮਤ੍ਤਤਾਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਨਤ੍ਤਤਾ । ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚੀਤਿ ਬਹੁਕਾਲਂ વੀਤਿવਤ੍ਤੇਤ੍વਾ। ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ। ਨਿਪਾਤੋਤਿ ਅਯੋਕਟਾਹਮ੍ਹਿ ਪਤਨਂ। ਏਤ੍ਤਾવਤਾ ‘‘ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਤਯੋ ਰਾਸਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ। ਤੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਜਨਾ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ।
Upadhipahānāyāti khandhupadhikilesupadhiabhisaṅkhārupadhikāmaguṇūpadhīti imesaṃ upadhīnaṃ pahānāya. Upadhipaṭisaṃyuttāti upadhianudhāvanakā. Sarasaṅkappāti ettha saranti dhāvantīti sarā. Saṅkappentīti saṅkappā. Padadvayenapi vitakkāyeva vuttā. Samudācarantīti abhibhavanti ajjhottharitvā vattanti. Saṃyuttoti kilesehi saṃyutto. Indriyavemattatāti indriyanānattatā . Kadāci karahacīti bahukālaṃ vītivattetvā. Satisammosāti satisammosena. Nipātoti ayokaṭāhamhi patanaṃ. Ettāvatā ‘‘nappajahati, pajahati, khippaṃ pajahatī’’ti tayo rāsayo dassitā. Tesu cattāro janā nappajahanti nāma, cattāro pajahanti nāma, cattāro khippaṃ pajahanti nāma.
ਤਤ੍ਥ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਅਨਾਗਾਮੀਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਜਨਾ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ। ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦਯੋ ਤਾવ ਮਾ ਪਜਹਨ੍ਤੁ, ਅਨਾਗਾਮੀ ਕਥਂ ਨ ਪਜਹਤੀਤਿ? ਸੋਪਿ ਹਿ ਯਾવਦੇવਸ੍ਸ ਭવਲੋਭੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਾવ ਅਹੋਸੁਖਂ ਅਹੋਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ। ਤਸ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ। ਏਤੇਯੇવ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਜਨਾ ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ। ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਯੋ ਤਾવ ਪਜਹਨ੍ਤੁ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਥਂ ਪਜਹਤੀਤਿ? ਆਰਦ੍ਧવਿਪਸ੍ਸਕੋ ਹਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੇਨ ਸਹਸਾ ਕਿਲੇਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ‘‘ਮਾਦਿਸਸ੍ਸ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਲੇਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸਂવੇਗਂ ਕਤ੍વਾ વੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ વਿਪਸ੍ਸਨਂ વਡ੍ਢੇਤ੍વਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ। ਇਤਿ ਸੋ ਪਜਹਤਿ ਨਾਮ। ਤੇਯੇવ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਜਹਨ੍ਤਿ ਨਾਮ। ਤਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੧.੨੮੮ ਆਦਯੋ), ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾવਨੇਤਿ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੩.੪੫੩ ਆਦਯੋ) ਇਮੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਤਿਯવਾਰੋ ਗਹਿਤੋ, ਪਞ੍ਹੋ ਪਨ ਦੁਤਿਯવਾਰੇਨੇવ ਕਥਿਤੋਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬੋ।
Tattha puthujjano sotāpanno sakadāgāmī anāgāmīti ime cattāro janā nappajahanti nāma. Puthujjanādayo tāva mā pajahantu, anāgāmī kathaṃ na pajahatīti? Sopi hi yāvadevassa bhavalobho atthi, tāva ahosukhaṃ ahosukhanti abhinandati. Tasmā nappajahati nāma. Eteyeva pana cattāro janā pajahanti nāma. Sotāpannādayo tāva pajahantu, puthujjano kathaṃ pajahatīti? Āraddhavipassako hi satisammosena sahasā kilese uppanne ‘‘mādisassa nāma bhikkhuno kileso uppanno’’ti saṃvegaṃ katvā vīriyaṃ paggayha vipassanaṃ vaḍḍhetvā maggena kilese samugghāteti. Iti so pajahati nāma. Teyeva cattāro khippaṃ pajahanti nāma. Tattha imasmiṃ sutte, mahāhatthipadopame (ma. ni. 1.288 ādayo), indriyabhāvaneti (ma. ni. 3.453 ādayo) imesu suttesu kiñcāpi tatiyavāro gahito, pañho pana dutiyavāreneva kathitoti veditabbo.
ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਉਪਧਿ ਨਾਮ। ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਇਤਿ વਿਦਿਤ੍વਾ ਕਿਲੇਸੁਪਧਿਨਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਹੋਤਿ, ਨਿਗ੍ਗਹਣੋ ਨਿਤਣ੍ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ વਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ વਿਮੁਤ੍ਤੋ।
Upadhidukkhassa mūlanti ettha pañca khandhā upadhi nāma. Taṃ dukkhassa mūlanti iti viditvā kilesupadhinā nirupadhi hoti, niggahaṇo nitaṇhoti attho. Upadhisaṅkhaye vimuttoti taṇhakkhaye nibbāne ārammaṇato vimutto.
੧੫੫. ਏવਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲੇ વਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍વਾ ਇਦਾਨਿ ਯੇ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਏਤ੍ਤਕੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਨ੍ਤਿ’’। ਯੇ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਏਤ੍ਤਕੇ ਕਿਲੇਸੇ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ ਉਦਾਯਿ ਕਾਮਗੁਣਾਤਿਆਦਿਮਾਹ। ਤਤ੍ਥ ਮਿਲ਼੍ਹਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਸੁਚਿਸੁਖਂ। ਅਨਰਿਯਸੁਖਨ੍ਤਿ ਅਨਰਿਯੇਹਿ ਸੇવਿਤਸੁਖਂ। ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਤੋਪਿ વਿਪਾਕਤੋਪਿ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ। ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਮਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸੁਖਂ। ਪવਿવੇਕਸੁਖਨ੍ਤਿ ਗਣਤੋਪਿ ਕਿਲੇਸਤੋਪਿ ਪવਿવਿਤ੍ਤਸੁਖਂ। ਉਪਸਮਸੁਖਨ੍ਤਿ ਰਾਗਾਦਿવੂਪਸਮਤ੍ਥਾਯ ਸੁਖਂ। ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬੋਧਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤ੍ਥਾਯ ਸੁਖਂ। ਨ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਤੋਪਿ વਿਪਾਕਤੋਪਿ ਨ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਭਾવੇਤਬ੍ਬਮੇવੇਤਂ।
155. Evaṃ cattāro puggale vitthāretvā idāni ye pajahanti, te ‘‘ime nāma ettake kilese pajahanti’’. Ye nappajahanti, tepi ‘‘ime nāma ettake kilese nappajahantī’’ti dassetuṃ pañca kho ime udāyi kāmaguṇātiādimāha. Tattha miḷhasukhanti asucisukhaṃ. Anariyasukhanti anariyehi sevitasukhaṃ. Bhāyitabbanti etassa sukhassa paṭilābhatopi vipākatopi bhāyitabbaṃ. Nekkhammasukhanti kāmato nikkhantasukhaṃ. Pavivekasukhanti gaṇatopi kilesatopi pavivittasukhaṃ. Upasamasukhanti rāgādivūpasamatthāya sukhaṃ. Sambodhasukhanti maggasaṅkhātassa sambodhassa nibbattanatthāya sukhaṃ. Na bhāyitabbanti etassa sukhassa paṭilābhatopi vipākatopi na bhāyitabbaṃ, bhāvetabbamevetaṃ.
੧੫੬. ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ વਦਾਮੀਤਿ ਇਞ੍ਜਨਂ ਚਲਨਂ ਫਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ વਦਾਮਿ। ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਂ। ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਯੇ ਏਤੇ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ વਿਤਕ੍ਕવਿਚਾਰਾ, ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਂ। ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਸੁਪਿ ਏਸੇવ ਨਯੋ। ਅਨਿਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ વਦਾਮੀਤਿ ਇਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਅਨਿਞ੍ਜਨਂ ਅਚਲਨਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਨ੍ਤਿ વਦਾਮਿ।
156.Iñjitasmiṃvadāmīti iñjanaṃ calanaṃ phandananti vadāmi. Kiñca tattha iñjitasminti kiñca tattha iñjitaṃ. Idaṃ tattha iñjitasminti ye ete aniruddhā vitakkavicārā, idaṃ tattha iñjitaṃ. Dutiyatatiyajjhānesupi eseva nayo. Aniñjitasmiṃ vadāmīti idaṃ catutthajjhānaṃ aniñjanaṃ acalanaṃ nipphandananti vadāmi.
ਅਨਲਨ੍ਤਿ વਦਾਮੀਤਿ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਆਲਯਨ੍ਤਿ વਦਾਮਿ, ਤਣ੍ਹਾਲਯੋ ਏਤ੍ਥ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ। ਅਥ વਾ ਅਨਲਂ ਅਪਰਿਯਤ੍ਤਂ, ਨ ਏਤ੍ਤਾવਤਾ ਅਲਮੇਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ વਦਾਮਿ। ਨੇવਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਏવਰੂਪਾਯਪਿ ਸਨ੍ਤਾਯ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹਾਨਮੇવ વਦਾਮਿ। ਅਣੁਂ વਾ ਥੂਲਂ વਾਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਂ વਾ ਮਹਨ੍ਤਂ વਾ ਅਪ੍ਪਸਾવਜ੍ਜਂ વਾ ਮਹਾਸਾવਜ੍ਜਂ વਾ। ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇવ। ਦੇਸਨਾ ਪਨ ਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ વਸੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨੇવ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਤਿ।
Analanti vadāmīti akattabbaālayanti vadāmi, taṇhālayo ettha na uppādetabboti dasseti. Atha vā analaṃ apariyattaṃ, na ettāvatā alametanti sanniṭṭhānaṃ kātabbanti vadāmi. Nevasaññānāsaññāyatanassāpīti evarūpāyapi santāya samāpattiyā pahānameva vadāmi. Aṇuṃ vā thūlaṃ vāti khuddakaṃ vā mahantaṃ vā appasāvajjaṃ vā mahāsāvajjaṃ vā. Sesaṃ sabbattha uttānameva. Desanā pana neyyapuggalassa vasena arahattanikūṭeneva niṭṭhāpitāti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Laṭukikopamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੬. ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ • 6. Laṭukikopamasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੬. ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 6. Laṭukikopamasuttavaṇṇanā
