Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៦. កុដិវិហារិត្ថេរគាថាវណ្ណនា

6. Kuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā

កោ កុដិកាយន្តិ អាយស្មតោ កុដិវិហារិត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? សោ កិរ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ អាកាសេន គច្ឆន្តស្ស ‘‘ឧទកទានំ ទស្សាមី’’តិ សីតលំ ឧទកំ គហេត្វា បីតិសោមនស្សជាតោ ឧទ្ធម្មុខោ ហុត្វា ឧក្ខិបិ។ សត្ថា តស្ស អជ្ឈាសយំ ញត្វា បសាទសំវឌ្ឍនត្ថំ អាកាសេ ឋិតោវ សម្បដិច្ឆិ។ សោ តេន អនប្បកំ បីតិសោមនស្សំ បដិសំវេទេសិ។ សេសំ អញ្ជនវនិយត្ថេរស្ស វត្ថុម្ហិ វុត្តសទិសមេវ។ អយំ បន វិសេសោ – អយំ កិរ វុត្តនយេន បព្ពជិត្វា កតបុព្ពកិច្ចោ វិបស្សនំ អនុយុញ្ជន្តោ សាយំ ខេត្តសមីបេន គច្ឆន្តោ ទេវេ ផុសាយន្តេ ខេត្តបាលកស្ស បុញ្ញំ តិណកុដិំ ទិស្វា បវិសិត្វា តត្ថ តិណសន្ថារកេ និសីទិ ។ និសិន្នមត្តោវ ឧតុសប្បាយំ លភិត្វា វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ១.១១.២៩-៣៥) –

Kokuṭikāyanti āyasmato kuṭivihārittherassa gāthā. Kā uppatti? So kira padumuttarassa bhagavato ākāsena gacchantassa ‘‘udakadānaṃ dassāmī’’ti sītalaṃ udakaṃ gahetvā pītisomanassajāto uddhammukho hutvā ukkhipi. Satthā tassa ajjhāsayaṃ ñatvā pasādasaṃvaḍḍhanatthaṃ ākāse ṭhitova sampaṭicchi. So tena anappakaṃ pītisomanassaṃ paṭisaṃvedesi. Sesaṃ añjanavaniyattherassa vatthumhi vuttasadisameva. Ayaṃ pana viseso – ayaṃ kira vuttanayena pabbajitvā katapubbakicco vipassanaṃ anuyuñjanto sāyaṃ khettasamīpena gacchanto deve phusāyante khettapālakassa puññaṃ tiṇakuṭiṃ disvā pavisitvā tattha tiṇasanthārake nisīdi . Nisinnamattova utusappāyaṃ labhitvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.11.29-35) –

‘‘សុវណ្ណវណ្ណំ សម្ពុទ្ធំ, គច្ឆន្តំ អនិលញ្ជសេ;

‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, gacchantaṃ anilañjase;

ឃតាសនំវ ជលិតំ, អាទិត្តំវ ហុតាសនំ។

Ghatāsanaṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ.

‘‘បាណិនា ឧទកំ គយ្ហ, អាកាសេ ឧក្ខិបិំ អហំ;

‘‘Pāṇinā udakaṃ gayha, ākāse ukkhipiṃ ahaṃ;

សម្បដិច្ឆិ មហាវីរោ, ពុទ្ធោ ការុណិកោ ឥសិ។

Sampaṭicchi mahāvīro, buddho kāruṇiko isi.

‘‘អន្តលិក្ខេ ឋិតោ សត្ថា, បទុមុត្តរនាមកោ;

‘‘Antalikkhe ṭhito satthā, padumuttaranāmako;

មម សង្កប្បមញ្ញាយ, ឥមា គាថា អភាសថ។

Mama saṅkappamaññāya, imā gāthā abhāsatha.

‘‘ឥមិនា ទកទានេន, បីតិឧប្បាទនេន ច;

‘‘Iminā dakadānena, pītiuppādanena ca;

កប្បសតសហស្សម្បិ, ទុគ្គតិំ នុបបជ្ជតិ។

Kappasatasahassampi, duggatiṃ nupapajjati.

‘‘តេន កម្មេន ទ្វិបទិន្ទ, លោកជេដ្ឋ នរាសភ;

‘‘Tena kammena dvipadinda, lokajeṭṭha narāsabha;

បត្តោម្ហិ អចលំ ឋានំ, ហិត្វា ជយបរាជយំ។

Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ, hitvā jayaparājayaṃ.

‘‘សហស្សរាជនាមេន, តយោ តេ ចក្កវត្តិនោ;

‘‘Sahassarājanāmena, tayo te cakkavattino;

បញ្ចសដ្ឋិកប្បសតេ, ចាតុរន្តា ជនាធិបា។

Pañcasaṭṭhikappasate, cāturantā janādhipā.

‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

អរហត្តំ បន បត្វា ថេរេ តត្ថ និសិន្នេ ខេត្តបាលកោ អាគន្ត្វា ‘‘កោ កុដិកាយ’’ន្តិ អាហ។ តំ សុត្វា ថេរោ ‘‘ភិក្ខុ កុដិកាយ’’ន្តិអាទិមាហ។ តយិទំ ខេត្តបាលស្ស ថេរស្ស ច វចនំ ឯកជ្ឈំ កត្វា –

Arahattaṃ pana patvā there tattha nisinne khettapālako āgantvā ‘‘ko kuṭikāya’’nti āha. Taṃ sutvā thero ‘‘bhikkhu kuṭikāya’’ntiādimāha. Tayidaṃ khettapālassa therassa ca vacanaṃ ekajjhaṃ katvā –

៥៦.

56.

‘‘កោ កុដិកាយំ ភិក្ខុ កុដិកាយំ, វីតរាគោ សុសមាហិតចិត្តោ;

‘‘Ko kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto;

ឯវំ ជានាហិ អាវុសោ, អមោឃា តេ កុដិកា កតា’’តិ។ –

Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti. –

តថារូបេន សង្គីតិំ អារោបិតំ។

Tathārūpena saṅgītiṃ āropitaṃ.

តត្ថ កោ កុដិកាយន្តិ, ‘‘ឥមិស្សំ កុដិកាយំ កោ និសិន្នោ’’តិ ខេត្តបាលស្ស បុច្ឆាវចនំ។ តស្ស ភិក្ខុ កុដិកាយន្តិ ថេរស្ស បដិវចនទានំ។ អថ នំ អត្តនោ អនុត្តរទក្ខិណេយ្យភាវតោ តំ កុដិបរិភោគំ អនុមោទាបេត្វា ឧឡារំ តមេវ បុញ្ញំ បតិដ្ឋាបេតុំ ‘‘វីតរាគោ’’តិអាទិ វុត្តំ។ តស្សត្ថោ – ឯកោ ភិន្នកិលេសោ ភិក្ខុ តេ កុដិកាយំ និសិន្នោ, តតោ ឯវ សោ អគ្គមគ្គេន សព្ពសោ សមុច្ឆិន្នរាគតាយ វីតរាគោ អនុត្តរសមាធិនា និព្ពានំ អារម្មណំ កត្វា សុដ្ឋុ សមាហិតចិត្តតាយ សុសមាហិតចិត្តោ, ឥមញ្ច អត្ថំ, អាវុសោ ខេត្តបាល, យថាហំ វទាមិ, ឯវំ ជានាហិ សទ្ទហ អធិមុច្ចស្សុ។ អមោឃា តេ កុដិកា កតា តយា កតា កុដិកា អមោឃា អវញ្ឈា សផលា សឧទ្រយា, យស្មា អរហតា ខីណាសវេន បរិភុត្តា។ សចេ ត្វំ អនុមោទសិ, តំ តេ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយាតិ។

Tattha ko kuṭikāyanti, ‘‘imissaṃ kuṭikāyaṃ ko nisinno’’ti khettapālassa pucchāvacanaṃ. Tassa bhikkhu kuṭikāyanti therassa paṭivacanadānaṃ. Atha naṃ attano anuttaradakkhiṇeyyabhāvato taṃ kuṭiparibhogaṃ anumodāpetvā uḷāraṃ tameva puññaṃ patiṭṭhāpetuṃ ‘‘vītarāgo’’tiādi vuttaṃ. Tassattho – eko bhinnakileso bhikkhu te kuṭikāyaṃ nisinno, tato eva so aggamaggena sabbaso samucchinnarāgatāya vītarāgo anuttarasamādhinā nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā suṭṭhu samāhitacittatāya susamāhitacitto, imañca atthaṃ, āvuso khettapāla, yathāhaṃ vadāmi, evaṃ jānāhi saddaha adhimuccassu. Amoghāte kuṭikā katā tayā katā kuṭikā amoghā avañjhā saphalā saudrayā, yasmā arahatā khīṇāsavena paribhuttā. Sace tvaṃ anumodasi, taṃ te bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyāti.

តំ សុត្វា ខេត្តបាលោ ‘‘លាភា វត មេ, សុលទ្ធំ វត មេ, យស្ស មេ កុដិកាយំ ឯទិសោ អយ្យោ បវិសិត្វា និសីទតី’’តិ បសន្នចិត្តោ អនុមោទន្តោ អដ្ឋាសិ។ ឥមំ បន តេសំ កថាសល្លាបំ ភគវា ទិព្ពាយ សោតធាតុយា សុត្វា អនុមោទនញ្ចស្ស ញត្វា តម្ភាវិនិំ សម្បត្តិំ វិភាវេន្តោ ខេត្តបាលំ ឥមាហិ គាថាហិ អជ្ឈភាសិ –

Taṃ sutvā khettapālo ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me kuṭikāyaṃ ediso ayyo pavisitvā nisīdatī’’ti pasannacitto anumodanto aṭṭhāsi. Imaṃ pana tesaṃ kathāsallāpaṃ bhagavā dibbāya sotadhātuyā sutvā anumodanañcassa ñatvā tambhāviniṃ sampattiṃ vibhāvento khettapālaṃ imāhi gāthāhi ajjhabhāsi –

‘‘វិហាសិ កុដិយំ ភិក្ខុ, សន្តចិត្តោ អនាសវោ;

‘‘Vihāsi kuṭiyaṃ bhikkhu, santacitto anāsavo;

តេន កម្មវិបាកេន, ទេវិន្ទោ ត្វំ ភវិស្សសិ។

Tena kammavipākena, devindo tvaṃ bhavissasi.

‘‘ឆត្តិំសក្ខត្តុំ ទេវិន្ទោ, ទេវរជ្ជំ ករិស្សសិ;

‘‘Chattiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi;

ចតុត្តិំសក្ខត្តុំ ចក្កវត្តី, រាជា រដ្ឋេ ភវិស្សសិ;

Catuttiṃsakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissasi;

រតនកុដិ នាម បច្ចេកពុទ្ធោ, វីតរាគោ ភវិស្សសី’’តិ។

Ratanakuṭi nāma paccekabuddho, vītarāgo bhavissasī’’ti.

កុដិកាយំ លទ្ធវិសេសត្តា បន ថេរស្ស តតោ បភុតិ កុដិវិហារីត្វេវ សមញ្ញា ឧទបាទិ។ អយមេវ ច ថេរស្ស អញ្ញាព្យាករណគាថាបិ អហោសីតិ។

Kuṭikāyaṃ laddhavisesattā pana therassa tato pabhuti kuṭivihārītveva samaññā udapādi. Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthāpi ahosīti.

កុដិវិហារិត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Kuṭivihārittheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៦. កុដិវិហារិត្ថេរគាថា • 6. Kuṭivihārittheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact