| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / အပဒာနပာဠိ • Apadānapāḷi |
၃. ကုဏ္ဍလကေသီဝဂ္ဂော
3. Kuṇḍalakesīvaggo
၁. ကုဏ္ဍလကေသာထေရီအပဒာနံ
1. Kuṇḍalakesātherīapadānaṃ
၁.
1.
‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပာရဂူ။
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū;
ဣတော သတသဟသ္သမ္ဟိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော။
Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
၂.
2.
‘‘တဒာဟံ ဟံသဝတိယံ၊ ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ။
‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, jātā seṭṭhikule ahuṃ;
နာနာရတနပဇ္ဇောတေ၊ မဟာသုခသမပ္ပိတာ။
Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.
၃.
3.
‘‘ဥပေတ္ဝာ တံ မဟာဝီရံ၊ အသ္သောသိံ ဓမ္မဒေသနံ။
‘‘Upetvā taṃ mahāvīraṃ, assosiṃ dhammadesanaṃ;
တတော ဇာတပ္ပသာဒာဟံ၊ ဥပေသိံ သရဏံ ဇိနံ။
Tato jātappasādāhaṃ, upesiṃ saraṇaṃ jinaṃ.
၄.
4.
‘‘တဒာ မဟာကာရုဏိကော၊ ပဒုမုတ္တရနာမကော။
‘‘Tadā mahākāruṇiko, padumuttaranāmako;
ခိပ္ပာဘိညာနမဂ္ဂန္တိ၊ ဌပေသိ ဘိက္ခုနိံ သုဘံ။
Khippābhiññānamagganti, ṭhapesi bhikkhuniṃ subhaṃ.
၅.
5.
‘‘တံ သုတ္ဝာ မုဒိတာ ဟုတ္ဝာ၊ ဒာနံ ဒတ္ဝာ မဟေသိနော။
‘‘Taṃ sutvā muditā hutvā, dānaṃ datvā mahesino;
နိပစ္စ သိရသာ ပာဒေ၊ တံ ဌာနမဘိပတ္ထယိံ။
Nipacca sirasā pāde, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
၆.
6.
‘‘အနုမောဒိ မဟာဝီရော၊ ‘ဘဒ္ဒေ ယံ တေဘိပတ္ထိတံ။
‘‘Anumodi mahāvīro, ‘bhadde yaṃ tebhipatthitaṃ;
သမိဇ္ဈိသ္သတိ တံ သဗ္ဗံ၊ သုခိနီ ဟောဟိ နိဗ္ဗုတာ။
Samijjhissati taṃ sabbaṃ, sukhinī hohi nibbutā.
၇.
7.
‘‘‘သတသဟသ္သိတော ကပ္ပေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝော။
‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;
ဂောတမော နာမ ဂောတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိသ္သတိ။
Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
၈.
8.
‘‘‘တသ္သ ဓမ္မေသု ဒာယာဒာ၊ ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ။
‘‘‘Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā;
ဘဒ္ဒာကုဏ္ဍလကေသာတိ၊ ဟေသ္သတိ သတ္ထု သာဝိကာ’။
Bhaddākuṇḍalakesāti, hessati satthu sāvikā’.
၉.
9.
‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ။
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ဇဟိတ္ဝာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ။
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
၁၀.
10.
‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ၊ တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ။
‘‘Tato cutā yāmamagaṃ, tatohaṃ tusitaṃ gatā;
တတော စ နိမ္မာနရတိံ၊ ဝသဝတ္တိပုရံ တတော။
Tato ca nimmānaratiṃ, vasavattipuraṃ tato.
၁၁.
11.
‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ၊ တသ္သ ကမ္မသ္သ ဝာဟသာ။
‘‘Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā;
တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ။
Tattha tattheva rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
၁၂.
12.
‘‘တတော စုတာ မနုသ္သေသု၊ ရာဇူနံ စက္ကဝတ္တိနံ။
‘‘Tato cutā manussesu, rājūnaṃ cakkavattinaṃ;
မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ။
Maṇḍalīnañca rājūnaṃ, mahesittamakārayiṃ.
၁၃.
13.
‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတ္ဝာန၊ ဒေဝေသု မာနုသေသု စ။
‘‘Sampattiṃ anubhotvāna, devesu mānusesu ca;
သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတ္ဝာ၊ နေကကပ္ပေသု သံသရိံ။
Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṃsariṃ.
၁၄.
14.
‘‘ဣမမ္ဟိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ၊ ဗ္ရဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော။
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
ကသ္သပော နာမ ဂောတ္တေန၊ ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော။
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
၁၅.
15.
‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိသ္သ၊ တဒာ အာသိ နရိသ္သရော။
‘‘Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro;
ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ၊ ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ။
Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
၁၆.
16.
‘‘တသ္သ ဓီတာ စတုတ္ထာသိံ၊ ဘိက္ခုဒာယီတိ ဝိသ္သုတာ။
‘‘Tassa dhītā catutthāsiṃ, bhikkhudāyīti vissutā;
ဓမ္မံ သုတ္ဝာ ဇိနဂ္ဂသ္သ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ။
Dhammaṃ sutvā jinaggassa, pabbajjaṃ samarocayiṃ.
၁၇.
17.
‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော၊ အဂာရေဝ တဒာ မယံ။
‘‘Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṃ;
ဝီသဝသ္သသဟသ္သာနိ၊ ဝိစရိမ္ဟ အတန္ဒိတာ။
Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
၁၈.
18.
‘‘ကောမာရိဗ္ရဟ္မစရိယံ၊ ရာဇကညာ သုခေဓိတာ။
‘‘Komāribrahmacariyaṃ, rājakaññā sukhedhitā;
ဗုဒ္ဓောပဋ္ဌာနနိရတာ၊ မုဒိတာ သတ္တ ဓီတရော။
Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.
၁၉.
19.
‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ၊ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒာယိကာ။
‘‘Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā;
ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ၊ သတ္တမီ သင္ဃဒာယိကာ။
Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
၂၀.
20.
‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ၊ ပဋာစာရာ အဟံ တဒာ။
‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ahaṃ tadā;
ကိသာဂောတမီ ဓမ္မဒိန္နာ၊ ဝိသာခာ ဟောတိ သတ္တမီ။
Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
၂၁.
21.
‘‘တေဟိ ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ။
‘‘Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca;
ဇဟိတ္ဝာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ။
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
၂၂.
22.
‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒာနိ၊ ဂိရိဗ္ဗဇပုရုတ္တမေ။
‘‘Pacchime ca bhave dāni, giribbajapuruttame;
ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ ဖီတေ၊ ယဒာဟံ ယောဗ္ဗနေ ဌိတာ။
Jātā seṭṭhikule phīte, yadāhaṃ yobbane ṭhitā.
၂၃.
23.
‘‘စောရံ ဝဓတ္ထံ နီယန္တံ၊ ဒိသ္ဝာ ရတ္တာ တဟိံ အဟံ။
‘‘Coraṃ vadhatthaṃ nīyantaṃ, disvā rattā tahiṃ ahaṃ;
ပိတာ မေ တံ သဟသ္သေန၊ မောစယိတ္ဝာ ဝဓာ တတော။
Pitā me taṃ sahassena, mocayitvā vadhā tato.
၂၄.
24.
‘‘အဒာသိ တသ္သ မံ တာတော၊ ဝိဒိတ္ဝာန မနံ မမ။
‘‘Adāsi tassa maṃ tāto, viditvāna manaṃ mama;
တသ္သာဟမာသိံ ဝိသဋ္ဌာ၊ အတီဝ ဒယိတာ ဟိတာ။
Tassāhamāsiṃ visaṭṭhā, atīva dayitā hitā.
၂၅.
25.
စောရပ္ပပာတံ နေတ္ဝာန၊ ပဗ္ဗတံ စေတယီ ဝဓံ။
Corappapātaṃ netvāna, pabbataṃ cetayī vadhaṃ.
၂၆.
26.
‘‘တဒာဟံ ပဏမိတ္ဝာန၊ သတ္တုကံ သုကတဉ္ဇလီ။
‘‘Tadāhaṃ paṇamitvāna, sattukaṃ sukatañjalī;
ရက္ခန္တီ အတ္တနော ပာဏံ၊ ဣဒံ ဝစနမဗ္ရဝိံ။
Rakkhantī attano pāṇaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ.
၂၇.
27.
‘‘‘ဣဒံ သုဝဏ္ဏကေယူရံ၊ မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ။
‘‘‘Idaṃ suvaṇṇakeyūraṃ, muttā veḷuriyā bahū;
၂၈.
28.
‘‘‘ဩရောပယသ္သု ကလ္ယာဏီ၊ မာ ဗာဠ္ဟံ ပရိဒေဝသိ။
‘‘‘Oropayassu kalyāṇī, mā bāḷhaṃ paridevasi;
န စာဟံ အဘိဇာနာမိ၊ အဟန္တ္ဝာ ဓနမာဘတံ’။
Na cāhaṃ abhijānāmi, ahantvā dhanamābhataṃ’.
၂၉.
29.
‘‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ၊ ယတော ပတ္တောသ္မိ ဝိညုတံ။
‘‘‘Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ;
န စာဟံ အဘိဇာနာမိ၊ အညံ ပိယတရံ တယာ’။
Na cāhaṃ abhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā’.
၃၀.
30.
‘‘‘ဧဟိ တံ ဥပဂူဟိသ္သံ၊ ကတ္ဝာန တံ ပဒက္ခိဏံ။
‘‘‘Ehi taṃ upagūhissaṃ, katvāna taṃ padakkhiṇaṃ;
၃၁.
31.
‘‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု၊ ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော။
‘‘‘Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito;
ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစက္ခဏာ။
Itthīpi paṇḍitā hoti, tattha tattha vicakkhaṇā.
၃၂.
32.
‘‘‘န ဟိ သဗ္ဗေသု ဌာနေသု၊ ပုရိသော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော။
‘‘‘Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito;
ဣတ္ထီပိ ပဏ္ဍိတာ ဟောတိ၊ လဟုံ အတ္ထဝိစိန္တိကာ။
Itthīpi paṇḍitā hoti, lahuṃ atthavicintikā.
၃၃.
33.
၃၄.
34.
‘‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ န ခိပ္ပမနုဗုဇ္ဈတိ။
‘‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati;
သော ဟညတေ မန္ဒမတိ၊ စောရောဝ ဂိရိဂဗ္ဘရေ။
So haññate mandamati, corova girigabbhare.
၃၅.
35.
‘‘‘ယော စ ဥပ္ပတိတံ အတ္ထံ၊ ခိပ္ပမေဝ နိဗောဓတိ။
‘‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati;
မုစ္စတေ သတ္တုသမ္ဗာဓာ၊ တဒာဟံ သတ္တုကာ ယထာ’။
Muccate sattusambādhā, tadāhaṃ sattukā yathā’.
၃၆.
36.
‘‘တဒာဟံ ပာတယိတ္ဝာန၊ ဂိရိဒုဂ္ဂမ္ဟိ သတ္တုကံ။
‘‘Tadāhaṃ pātayitvāna, giriduggamhi sattukaṃ;
သန္တိကံ သေတဝတ္ထာနံ၊ ဥပေတ္ဝာ ပဗ္ဗဇိံ အဟံ။
Santikaṃ setavatthānaṃ, upetvā pabbajiṃ ahaṃ.
၃၇.
37.
‘‘သဏ္ဍာသေန စ ကေသေ မေ၊ လုဉ္စိတ္ဝာ သဗ္ဗသော တဒာ။
‘‘Saṇḍāsena ca kese me, luñcitvā sabbaso tadā;
ပဗ္ဗဇိတ္ဝာန သမယံ၊ အာစိက္ခိံသု နိရန္တရံ။
Pabbajitvāna samayaṃ, ācikkhiṃsu nirantaraṃ.
၃၈.
38.
‘‘တတော တံ ဥဂ္ဂဟေတ္ဝာဟံ၊ နိသီဒိတ္ဝာန ဧကိကာ။
‘‘Tato taṃ uggahetvāhaṃ, nisīditvāna ekikā;
သမယံ တံ ဝိစိန္တေသိံ၊ သုဝာနော မာနုသံ ကရံ။
Samayaṃ taṃ vicintesiṃ, suvāno mānusaṃ karaṃ.
၃၉.
39.
‘‘ဆိန္နံ ဂယ္ဟ သမီပေ မေ၊ ပာတယိတ္ဝာ အပက္ကမိ။
‘‘Chinnaṃ gayha samīpe me, pātayitvā apakkami;
ဒိသ္ဝာ နိမိတ္တမလဘိံ၊ ဟတ္ထံ တံ ပုဠဝာကုလံ။
Disvā nimittamalabhiṃ, hatthaṃ taṃ puḷavākulaṃ.
၄၀.
40.
‘‘တတော ဥဋ္ဌာယ သံဝိဂ္ဂာ၊ အပုစ္ဆိံ သဟဓမ္မိကေ။
‘‘Tato uṭṭhāya saṃviggā, apucchiṃ sahadhammike;
တေ အဝောစုံ ဝိဇာနန္တိ၊ တံ အတ္ထံ သက္ယဘိက္ခဝော။
Te avocuṃ vijānanti, taṃ atthaṃ sakyabhikkhavo.
၄၁.
41.
‘‘သာဟံ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိသ္သံ၊ ဥပေတ္ဝာ ဗုဒ္ဓသာဝကေ။
‘‘Sāhaṃ tamatthaṃ pucchissaṃ, upetvā buddhasāvake;
တေ မမာဒာယ ဂစ္ဆိံသု၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌသ္သ သန္တိကံ။
Te mamādāya gacchiṃsu, buddhaseṭṭhassa santikaṃ.
၄၂.
42.
‘‘သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ ခန္ဓာယတနဓာတုယော။
‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo;
အသုဘာနိစ္စဒုက္ခာတိ၊ အနတ္တာတိ စ နာယကော။
Asubhāniccadukkhāti, anattāti ca nāyako.
၄၃.
43.
‘‘တသ္သ ဓမ္မံ သုဏိတ္ဝာဟံ၊ ဓမ္မစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ။
‘‘Tassa dhammaṃ suṇitvāhaṃ, dhammacakkhuṃ visodhayiṃ;
တတော ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒံ။
Tato viññātasaddhammā, pabbajjaṃ upasampadaṃ.
၄၄.
44.
‘‘အာယာစိတော တဒာ အာဟ၊ ‘ဧဟိ ဘဒ္ဒေ’တိ နာယကော။
‘‘Āyācito tadā āha, ‘ehi bhadde’ti nāyako;
တဒာဟံ ဥပသမ္ပန္နာ၊ ပရိတ္တံ တောယမဒ္ဒသံ။
Tadāhaṃ upasampannā, parittaṃ toyamaddasaṃ.
၄၅.
45.
‘‘ပာဒပက္ခာလနေနာဟံ ၊ ဉတ္ဝာ သဥဒယဗ္ဗယံ။
‘‘Pādapakkhālanenāhaṃ , ñatvā saudayabbayaṃ;
၄၆.
46.
‘‘တတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ၊ အနုပာဒာယ သဗ္ဗသော။
‘‘Tato cittaṃ vimucci me, anupādāya sabbaso;
ခိပ္ပာဘိညာနမဂ္ဂံ မေ၊ တဒာ ပညာပယီ ဇိနော။
Khippābhiññānamaggaṃ me, tadā paññāpayī jino.
၄၇.
47.
‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ၊ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ။
‘‘Iddhīsu ca vasī homi, dibbāya sotadhātuyā;
ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ၊ သတ္ထုသာသနကာရိကာ။
Paracittāni jānāmi, satthusāsanakārikā.
၄၈.
48.
‘‘ပုဗ္ဗေနိဝာသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ။
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
ခေပေတ္ဝာ အာသဝေ သဗ္ဗေ၊ ဝိသုဒ္ဓာသိံ သုနိမ္မလာ။
Khepetvā āsave sabbe, visuddhāsiṃ sunimmalā.
၄၉.
49.
‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ။
‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ;
ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော၊ ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ။
Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā.
၅၀.
50.
‘‘ယသ္သတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ၊ အဂာရသ္မာနဂာရိယံ။
‘‘Yassatthāya pabbajitā, agārasmānagāriyaṃ;
သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော၊ သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော။
So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo.
၅၁.
51.
‘‘အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တီသု၊ ပဋိဘာနေ တထေဝ စ။
‘‘Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca;
ဉာဏံ မေ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌသ္သ သာသနေ။
Ñāṇaṃ me vimalaṃ suddhaṃ, buddhaseṭṭhassa sāsane.
၅၂.
52.
‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ၊ ဘဝာ သဗ္ဗေ သမူဟတာ။
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
နာဂီဝ ဗန္ဓနံ ဆေတ္ဝာ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝာ။
Nāgīva bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavā.
၅၃.
53.
‘‘သ္ဝာဂတံ ဝတ မေ အာသိ၊ မမ ဗုဒ္ဓသ္သ သန္တိကေ။
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike;
တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ။
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
၅၄.
54.
‘‘ပဋိသမ္ဘိဒာ စတသ္သော၊ ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ။
‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ’’။
Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဒ္ဒာကုဏ္ဍလကေသာ ဘိက္ခုနီ ဣမာ ဂာထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
Itthaṃ sudaṃ bhaddākuṇḍalakesā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
ကုဏ္ဍလကေသာထေရိယာပဒာနံ ပဌမံ။
Kuṇḍalakesātheriyāpadānaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
