| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / วินยวินิจฺฉย-อุตฺตรวินิจฺฉย • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya |
ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธกกถา
Khuddakavatthukkhandhakakathā
๒๗๘๓.
2783.
รุเกฺข วา ปน กุเฎฺฎวา, อฎฺฎาเน ถมฺภเกสุ วา;
Rukkhe vā pana kuṭṭevā, aṭṭāne thambhakesu vā;
นฺหายมาโน สกํ กายํ, อุคฺฆํเสยฺยสฺส ทุกฺกฎํฯ
Nhāyamāno sakaṃ kāyaṃ, ugghaṃseyyassa dukkaṭaṃ.
๒๗๘๔.
2784.
กายํ คนฺธพฺพหเตฺถน, กุรุวินฺทกสุตฺติยา;
Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā;
มลฺลเกน น ฆํเสยฺย, นาญฺญมญฺญญฺจ กายโตฯ
Mallakena na ghaṃseyya, nāññamaññañca kāyato.
๒๗๘๕.
2785.
อกตํ มลฺลกํ นาม, คิลานเสฺสว วฎฺฎติ;
Akataṃ mallakaṃ nāma, gilānasseva vaṭṭati;
กตํ ตํ มลฺลกํ นาม, สเพฺพสมฺปิ น วฎฺฎติฯ
Kataṃ taṃ mallakaṃ nāma, sabbesampi na vaṭṭati.
๒๗๘๖.
2786.
กปาลิฎฺฐกขณฺฑานิ, สพฺพสฺส ปุถุปาณิกํ;
Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, sabbassa puthupāṇikaṃ;
คิลานสฺสาคิลานสฺส, วตฺถวฎฺฎิ จ วฎฺฎติฯ
Gilānassāgilānassa, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
๒๗๘๗.
2787.
วุตฺตา เผณกปาสาณ-กถลา ปาทฆํสเน;
Vuttā pheṇakapāsāṇa-kathalā pādaghaṃsane;
วฎฺฎํ วา จตุรสฺสํ วา, กตกํ น จ วฎฺฎติฯ
Vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā, katakaṃ na ca vaṭṭati.
๒๗๘๘.
2788.
ยํ กิญฺจิปิ อลงฺการํ, ธาเรนฺตสฺสปิ ทุกฺกฎํ;
Yaṃ kiñcipi alaṅkāraṃ, dhārentassapi dukkaṭaṃ;
โหติ อนฺตมโส ตาล-ปณฺณมตฺตมฺปิ ภิกฺขุโนฯ
Hoti antamaso tāla-paṇṇamattampi bhikkhuno.
๒๗๘๙.
2789.
โอสเณฺหยฺย สเก เกเส, โย หตฺถผณเกน วา;
Osaṇheyya sake kese, yo hatthaphaṇakena vā;
ผณเกนปิ โกเจฺฉน, ทุกฺกฎํ ตสฺส นิทฺทิเสฯ
Phaṇakenapi kocchena, dukkaṭaṃ tassa niddise.
๒๗๙๐.
2790.
สิตฺถเตโลทเตเลหิ , มณฺฑนตฺถํ น วฎฺฎติ;
Sitthatelodatelehi , maṇḍanatthaṃ na vaṭṭati;
อนุโลมนิปาตตฺถํ, อุทฺธํโลเมน ภิกฺขุนาฯ
Anulomanipātatthaṃ, uddhaṃlomena bhikkhunā.
๒๗๙๑.
2791.
หตฺถํ เตเลน เตเมตฺวา, ปุญฺฉิตพฺพา สิโรรุหา;
Hatthaṃ telena temetvā, puñchitabbā siroruhā;
วฎฺฎตุณฺหาภิตตฺตสฺส, อลฺลหเตฺถน ปุญฺฉิตุํฯ
Vaṭṭatuṇhābhitattassa, allahatthena puñchituṃ.
๒๗๙๒.
2792.
อาทาเส อุทปเตฺต วา, ยตฺถ กตฺถจิ อตฺตโน;
Ādāse udapatte vā, yattha katthaci attano;
มุขพิมฺพํ วินา เหตุํ, โอโลเกนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Mukhabimbaṃ vinā hetuṃ, olokentassa dukkaṭaṃ.
๒๗๙๓.
2793.
‘‘สญฺฉวิํ ตุ มุขํ, โน’’ติ, ทฎฺฐุมาพาธปจฺจยา;
‘‘Sañchaviṃ tu mukhaṃ, no’’ti, daṭṭhumābādhapaccayā;
‘‘ชิโณฺณ โน’’ตายุสงฺขาร-ชานนตฺถญฺจ วฎฺฎติฯ
‘‘Jiṇṇo no’’tāyusaṅkhāra-jānanatthañca vaṭṭati.
๒๗๙๔.
2794.
นจฺจํ วา ปน คีตํ วา, วาทิตํ วาปิ ภิกฺขุโน;
Naccaṃ vā pana gītaṃ vā, vāditaṃ vāpi bhikkhuno;
ทฎฺฐุํ วา ปน โสตุํ วา, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฎํฯ
Daṭṭhuṃ vā pana sotuṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
๒๗๙๕.
2795.
ทฎฺฐุมนฺตมโส โมร-นจฺจมฺปิ จ น วฎฺฎติ;
Daṭṭhumantamaso mora-naccampi ca na vaṭṭati;
โสตุมนฺตมโส ทนฺต-คีตมฺปิ จ น วฎฺฎติฯ
Sotumantamaso danta-gītampi ca na vaṭṭati.
๒๗๙๖.
2796.
นจฺจนฺตสฺส สยํ วาปิ, นจฺจาเปนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Naccantassa sayaṃ vāpi, naccāpentassa dukkaṭaṃ;
อนาปตฺตนฺตราราเม, ฐตฺวา สุณาติ ปสฺสติฯ
Anāpattantarārāme, ṭhatvā suṇāti passati.
๒๗๙๗.
2797.
‘‘ปสฺสิสฺสามี’’ติ นจฺจํ วา, คีตํ วา ปน วาทิตํ;
‘‘Passissāmī’’ti naccaṃ vā, gītaṃ vā pana vāditaṃ;
วิหารโต วิหารํ วา, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฎํฯ
Vihārato vihāraṃ vā, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
๒๗๙๘.
2798.
อาปตฺตโนฺตวิหาเรปิ, อุฎฺฐหิตฺวาน คจฺฉโต;
Āpattantovihārepi, uṭṭhahitvāna gacchato;
ฐตฺวา คีวํ ปสาเรตฺวา, ปสฺสโตปิ จ วีถิยํฯ
Ṭhatvā gīvaṃ pasāretvā, passatopi ca vīthiyaṃ.
๒๗๙๙.
2799.
เกสา ทีฆา น ธาเรยฺยา, โย ธาเรยฺยสฺส ทุกฺกฎํ;
Kesā dīghā na dhāreyyā, yo dhāreyyassa dukkaṭaṃ;
ทฺวงฺคุลํ วา ทุมาสํ วา, ตโต อุทฺธํ น วฎฺฎติฯ
Dvaṅgulaṃ vā dumāsaṃ vā, tato uddhaṃ na vaṭṭati.
๒๘๐๐.
2800.
นเข นาสิกโลมานิ, ทีฆานิ น ตุ ธารเย;
Nakhe nāsikalomāni, dīghāni na tu dhāraye;
น จ วีสติมฎฺฐํ วา, กาตุํ วฎฺฎติ ภิกฺขุโนฯ
Na ca vīsatimaṭṭhaṃ vā, kātuṃ vaṭṭati bhikkhuno.
๒๘๐๑.
2801.
กปฺปาเปยฺย วิสุํ มสฺสุํ, ทาฐิกํ วา ฐเปยฺย โย;
Kappāpeyya visuṃ massuṃ, dāṭhikaṃ vā ṭhapeyya yo;
สํหราเปยฺย วา โลมํ, สมฺพาเธ ตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Saṃharāpeyya vā lomaṃ, sambādhe tassa dukkaṭaṃ.
๒๘๐๒.
2802.
ฉินฺทโต ทุกฺกฎํ วุตฺตํ, เกเส กตฺตริกาย วา;
Chindato dukkaṭaṃ vuttaṃ, kese kattarikāya vā;
อคิลานสฺส อเญฺญน, ฉินฺทาเปนฺตสฺส วา ตถาฯ
Agilānassa aññena, chindāpentassa vā tathā.
๒๘๐๓.
2803.
ฉินฺทโต อตฺตโน องฺค-ชาตํ ถุลฺลจฺจยํ สิยา;
Chindato attano aṅga-jātaṃ thullaccayaṃ siyā;
เสสงฺคเฉทเน อตฺต-วเธ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Sesaṅgachedane atta-vadhe āpatti dukkaṭaṃ.
๒๘๐๔.
2804.
อหิกีฎาทิทฎฺฐสฺส, ตาทิสาพาธปจฺจยา;
Ahikīṭādidaṭṭhassa, tādisābādhapaccayā;
น โทโส ฉินฺทโต องฺคํ, โมเจนฺตสฺส จ โลหิตํฯ
Na doso chindato aṅgaṃ, mocentassa ca lohitaṃ.
๒๘๐๕.
2805.
อปริสฺสาวโน มคฺคํ, สเจ คจฺฉติ ทุกฺกฎํ;
Aparissāvano maggaṃ, sace gacchati dukkaṭaṃ;
ยาจมานสฺส วา มเคฺค, ตเถวาททโตปิ ตํฯ
Yācamānassa vā magge, tathevādadatopi taṃ.
๒๘๐๖.
2806.
น ภุเญฺช น ปิเว นโคฺค, น ขาเท น จ สายเย;
Na bhuñje na pive naggo, na khāde na ca sāyaye;
น ทเท น จ คเณฺหยฺย, น คเจฺฉยฺยปิ อญฺชสํฯ
Na dade na ca gaṇheyya, na gaccheyyapi añjasaṃ.
๒๘๐๗.
2807.
วนฺทิตพฺพํ น นเคฺคน, วนฺทาเปตพฺพเมว วา;
Vanditabbaṃ na naggena, vandāpetabbameva vā;
ปริกมฺมํ น กาตพฺพํ, น นเคฺคน จ การเยฯ
Parikammaṃ na kātabbaṃ, na naggena ca kāraye.
๒๘๐๘.
2808.
ปริกเมฺม ปฎิจฺฉาที, ติโสฺส ชนฺตาฆราทิกา;
Parikamme paṭicchādī, tisso jantāgharādikā;
วุตฺตา, วตฺถปฎิจฺฉาที, สพฺพตฺถ ปน วฎฺฎติฯ
Vuttā, vatthapaṭicchādī, sabbattha pana vaṭṭati.
๒๘๐๙.
2809.
ยตฺถ กตฺถจิ เปฬายํ, ภุญฺชิตุํ น จ วฎฺฎติ;
Yattha katthaci peḷāyaṃ, bhuñjituṃ na ca vaṭṭati;
เอกโต ภุญฺชโต โหติ, ทุกฺกฎํ เอกภาชเนฯ
Ekato bhuñjato hoti, dukkaṭaṃ ekabhājane.
๒๘๑๐.
2810.
เอกปาวุรณา เอก-ตฺถรณา วา นิปชฺชเร;
Ekapāvuraṇā eka-ttharaṇā vā nipajjare;
เอกมเญฺจปิ วา เตสํ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Ekamañcepi vā tesaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๒๘๑๑.
2811.
น นิสีเทยฺย สงฺฆาฎิ-ปลฺลตฺถิกมุปาคโต;
Na nisīdeyya saṅghāṭi-pallatthikamupāgato;
กิญฺจิ กีฬํ น กีเฬยฺย, ปลิตํ น จ คาหเยฯ
Kiñci kīḷaṃ na kīḷeyya, palitaṃ na ca gāhaye.
๒๘๑๒.
2812.
ภมุกาย นลาเฎ วา, ทาฐิกายปิ อุคฺคตํ;
Bhamukāya nalāṭe vā, dāṭhikāyapi uggataṃ;
ตาทิสํ ปลิตํ จญฺญํ, คาหาเปตุมฺปิ วฎฺฎติฯ
Tādisaṃ palitaṃ caññaṃ, gāhāpetumpi vaṭṭati.
๒๘๑๓.
2813.
อคิลาโน สเจ ภิกฺขุ, ฉตฺตํ ธาเรยฺย ทุกฺกฎํ;
Agilāno sace bhikkhu, chattaṃ dhāreyya dukkaṭaṃ;
อตฺตโน จีวราทีนํ, คุตฺตตฺถํ ปน วฎฺฎติฯ
Attano cīvarādīnaṃ, guttatthaṃ pana vaṭṭati.
๒๘๑๔.
2814.
หตฺถิโสณฺฑํ จตุกฺกณฺณํ, วสนํ มจฺฉวาฬกํ;
Hatthisoṇḍaṃ catukkaṇṇaṃ, vasanaṃ macchavāḷakaṃ;
เวลฺลิยํ ตาลวณฺฎญฺจ, นิวาเสนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Velliyaṃ tālavaṇṭañca, nivāsentassa dukkaṭaṃ.
๒๘๑๕.
2815.
คหิปารุปนํ วาปิ, ปารุปนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Gahipārupanaṃ vāpi, pārupantassa dukkaṭaṃ;
นิวาสเน ปารุปเน, ปริมณฺฑลตา มตาฯ
Nivāsane pārupane, parimaṇḍalatā matā.
๒๘๑๖.
2816.
โลกายตํ น วาเจยฺย, น จ ตํ ปริยาปุเณ;
Lokāyataṃ na vāceyya, na ca taṃ pariyāpuṇe;
น ติรจฺฉานวิชฺชา วา, วาเจตพฺพาว ภิกฺขุนาฯ
Na tiracchānavijjā vā, vācetabbāva bhikkhunā.
๒๘๑๗.
2817.
น จ วฎฺฎติ ธาเรตุํ, สพฺพา จามริพีชนี;
Na ca vaṭṭati dhāretuṃ, sabbā cāmaribījanī;
น จาลิเมฺปยฺย ทายํ วา, น จ ลเญฺช มุขมฺปิ จฯ
Na cālimpeyya dāyaṃ vā, na ca lañje mukhampi ca.
๒๘๑๘.
2818.
น วเห อุภโตกาชํ, วฎฺฎตนฺตรกาชกํ;
Na vahe ubhatokājaṃ, vaṭṭatantarakājakaṃ;
สีสกฺขนฺธกโฎลมฺพ-ภาเร โทโส น วิชฺชติฯ
Sīsakkhandhakaṭolamba-bhāre doso na vijjati.
๒๘๑๙.
2819.
อฎฺฐงฺคุลาทิกํ ภิกฺขุ, ปจฺฉิมํ จตุรงฺคุลา;
Aṭṭhaṅgulādikaṃ bhikkhu, pacchimaṃ caturaṅgulā;
ขาทโต ทนฺตกฎฺฐญฺจ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Khādato dantakaṭṭhañca, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๒๘๒๐.
2820.
รุกฺขํ เนวาภิรูเหยฺย, กิเจฺจ สติปิ โปริสํ;
Rukkhaṃ nevābhirūheyya, kicce satipi porisaṃ;
อาปทาสุ ยถากามํ, วฎฺฎเตวาภิรูหิตุํฯ
Āpadāsu yathākāmaṃ, vaṭṭatevābhirūhituṃ.
๒๘๒๑.
2821.
ลสุณํ น จ ขาเทยฺย, สเจ นากลฺลโก สิยา;
Lasuṇaṃ na ca khādeyya, sace nākallako siyā;
นาโรเปตพฺพกํ พุทฺธ-วจนํ อญฺญถา ปนฯ
Nāropetabbakaṃ buddha-vacanaṃ aññathā pana.
๒๘๒๒.
2822.
ขิปิเตน จ วตฺตพฺพํ, ‘‘ชีวา’’ติ, คิหินา ปุน;
Khipitena ca vattabbaṃ, ‘‘jīvā’’ti, gihinā puna;
‘‘ชีวถา’’ติ จ วุเตฺตน, ‘‘จิรํ ชีวา’’ติ วฎฺฎติฯ
‘‘Jīvathā’’ti ca vuttena, ‘‘ciraṃ jīvā’’ti vaṭṭati.
๒๘๒๓.
2823.
สามเณรํ คหฎฺฐํ วา, อาโกเฎนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Sāmaṇeraṃ gahaṭṭhaṃ vā, ākoṭentassa dukkaṭaṃ;
สยเน ปุปฺผสํกิเณฺณ, น วฎฺฎติ นิปชฺชิตุํฯ
Sayane pupphasaṃkiṇṇe, na vaṭṭati nipajjituṃ.
๒๘๒๔.
2824.
ขุรภณฺฑํ น คเณฺหยฺย, สเจ นฺหาปิตปุพฺพโก;
Khurabhaṇḍaṃ na gaṇheyya, sace nhāpitapubbako;
น จ ธารณิยา อุณฺหี, สพฺพา พาหิรโลมิกาฯ
Na ca dhāraṇiyā uṇhī, sabbā bāhiralomikā.
๒๘๒๕.
2825.
องฺคราคํ กโรนฺตสฺส, ทุกฺกฎํ สมุทีริตํ;
Aṅgarāgaṃ karontassa, dukkaṭaṃ samudīritaṃ;
อกายพนฺธนสฺสาปิ, คามํ ปวิสโตปิ จฯ
Akāyabandhanassāpi, gāmaṃ pavisatopi ca.
๒๘๒๖.
2826.
โลหชํ ทารุชํ สพฺพํ, กปฺปิยํ มตฺติกามยํ;
Lohajaṃ dārujaṃ sabbaṃ, kappiyaṃ mattikāmayaṃ;
วินา สตฺถญฺจ ปตฺตญฺจ, กตกํ กุมฺภการิกํฯ
Vinā satthañca pattañca, katakaṃ kumbhakārikaṃ.
ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธกกถาฯ
Khuddakavatthukkhandhakakathā.
