| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
១០. កយវិក្កយសិក្ខាបទវណ្ណនា
10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
៥៩៣. កយវិក្កយសិក្ខាបទេ បាឡិយំ ជានាហីតិ ឯត្ថ ឧបធារេហីតិ អត្ថោ, សុដ្ឋុ ឧបធារេត្វា គណ្ហ, ឥទំ ន មនាបន្តិ បុន ទាតុំ ន សក្ខិស្សសីតិ អធិប្បាយោ។
593. Kayavikkayasikkhāpade pāḷiyaṃ jānāhīti ettha upadhārehīti attho, suṭṭhu upadhāretvā gaṇha, idaṃ na manāpanti puna dātuṃ na sakkhissasīti adhippāyo.
៥៩៤-៥៩៥. កយន្តិ បរភណ្ឌស្ស គហណំ។ វិក្កយន្តិ អត្តនោ ភណ្ឌស្ស ទានំ។ តេនាហ ‘‘ឥមិនា ឥមំ ទេហី’’តិអាទិ។ យស្មា កយិតំ នាម បរស្ស ហត្ថតោ គហិតំ វុច្ចតិ, វិក្កីតញ្ច បរស្ស ហត្ថេ ទិន្នំ, តស្មា ‘‘កយិតញ្ច ហោតិ បរភណ្ឌំ អត្តនោ ហត្ថគតំ ករោន្តេន, វិក្កីតញ្ច អត្តនោ ភណ្ឌំ បរហត្ថគតំ ករោន្តេនា’’តិ វុត្តំ។ យទិ ឯវំ បាឡិយំ បរតោ ‘‘កយិតញ្ច ហោតិ វិក្កយិតញ្ចា’’តិ វត្វា ‘‘អត្តនោ ភណ្ឌំ បរហត្ថគតំ បរភណ្ឌំ អត្តនោ ហត្ថគត’’ន្តិ កស្មា វុត្តន្តិ អាហ ‘‘ឥមិនា ឥមន្តិអាទិវចនានុរូបតោ បនា’’តិអាទិ។ ឥមិនាតិ ហិ សកសន្តកំ វុត្តំ។ តទនុរូបតោ បាឡិយំ បឋមំ អត្តនោ ភណ្ឌំ ទស្សិតំ, ន កយវិក្កយបទានុរូបតោ។ តញ្ហិ វិបរីតតោ បរសន្តកគ្គហណំ បុរក្ខត្វា ឋិតំ។
594-595.Kayanti parabhaṇḍassa gahaṇaṃ. Vikkayanti attano bhaṇḍassa dānaṃ. Tenāha ‘‘iminā imaṃ dehī’’tiādi. Yasmā kayitaṃ nāma parassa hatthato gahitaṃ vuccati, vikkītañca parassa hatthe dinnaṃ, tasmā ‘‘kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena, vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontenā’’ti vuttaṃ. Yadi evaṃ pāḷiyaṃ parato ‘‘kayitañca hoti vikkayitañcā’’ti vatvā ‘‘attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ parabhaṇḍaṃ attano hatthagata’’nti kasmā vuttanti āha ‘‘iminā imantiādivacanānurūpato panā’’tiādi. Imināti hi sakasantakaṃ vuttaṃ. Tadanurūpato pāḷiyaṃ paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ, na kayavikkayapadānurūpato. Tañhi viparītato parasantakaggahaṇaṃ purakkhatvā ṭhitaṃ.
កាមំ សេសញាតកេបិ ‘‘ឥមំ ទេហី’’តិ វទតោ វិញ្ញត្តិ ន ហោតិ, សទ្ធាទេយ្យវិនិបាតនស្សបិ បន អភាវំ ទស្សេតុកាមោ ‘‘មាតរំ បន បិតរំ វា’’តិ អាហ។ វិញ្ញត្តិ ន ហោតីតិ ឥទំ វិសុំ វិញ្ញាបនំ សន្ធាយ វុត្តំ។ អញ្ញំ កិញ្ចិ អវត្វា ឯវំ វទន្តោ អញ្ញាតកំ វិញ្ញាបេតិ នាមាតិ អាហ – ‘‘អញ្ញាតកំ ‘ឥមំ ទេហី’តិ វទតោ វិញ្ញត្តី’’តិ។ អញ្ញំ កិញ្ចិ អវត្វា ‘‘ឥមំ គណ្ហាហី’’តិ ទិន្នំ អញ្ញាតកស្ស ទិន្នំ នាម ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘សទ្ធាទេយ្យវិនិបាតន’’ន្តិ។ តិស្សោ អាបត្តិយោតិ អញ្ញាតកវិញ្ញត្តិសទ្ធាទេយ្យវិនិបាតនកយវិក្កយាបត្តិសង្ខាតា តិស្សោ អាបត្តិយោ។
Kāmaṃ sesañātakepi ‘‘imaṃ dehī’’ti vadato viññatti na hoti, saddhādeyyavinipātanassapi pana abhāvaṃ dassetukāmo ‘‘mātaraṃ pana pitaraṃ vā’’ti āha. Viññatti na hotīti idaṃ visuṃ viññāpanaṃ sandhāya vuttaṃ. Aññaṃ kiñci avatvā evaṃ vadanto aññātakaṃ viññāpeti nāmāti āha – ‘‘aññātakaṃ ‘imaṃ dehī’ti vadato viññattī’’ti. Aññaṃ kiñci avatvā ‘‘imaṃ gaṇhāhī’’ti dinnaṃ aññātakassa dinnaṃ nāma hotīti vuttaṃ ‘‘saddhādeyyavinipātana’’nti. Tisso āpattiyoti aññātakaviññattisaddhādeyyavinipātanakayavikkayāpattisaṅkhātā tisso āpattiyo.
ឥមំ នាម ករោហីតិ វទតិ, វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ភុត្តោសិ, ឥទានិ កស្មា ន ករោសីតិ វត្ថុម្បិ វដ្ដតិ។ ‘‘និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ កិញ្ចាបិ សតិយេវ និស្សគ្គិយវត្ថុម្ហិ បាចិត្តិយំ វុត្តំ, អសតិបិ បន តស្មិំ បាចិត្តិយន្តិ ឥទំ អដ្ឋកថាបមាណេន គហេតព្ពន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘កិញ្ចាបី’’តិអាទិ វុត្តំ។ បរិភុត្តេតិ សប្បិអាទិំ សន្ធាយ វុត្តំ។ យំ អត្តនោ ធនេន បរិវត្តេតិ, យេន ច បរិវត្តេតិ, តេសំ កប្បិយវត្ថុតា, អសហធម្មិកតា, កយវិក្កយាបជ្ជនញ្ចាតិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ។
Imaṃ nāma karohīti vadati, vaṭṭatīti ettha bhuttosi, idāni kasmā na karosīti vatthumpi vaṭṭati. ‘‘Nissaggiyaṃ pācittiya’’nti kiñcāpi satiyeva nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ vuttaṃ, asatipi pana tasmiṃ pācittiyanti idaṃ aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dassetuṃ ‘‘kiñcāpī’’tiādi vuttaṃ. Paribhutteti sappiādiṃ sandhāya vuttaṃ. Yaṃ attano dhanena parivatteti, yena ca parivatteti, tesaṃ kappiyavatthutā, asahadhammikatā, kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni.
កយវិក្កយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
និដ្ឋិតោ កោសិយវគ្គោ ទុតិយោ។
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ១០. កយវិក្កយសិក្ខាបទំ • 10. Kayavikkayasikkhāpadaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ១០. កយវិក្កយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ១០. កយវិក្កយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ១០. កយវិក្កយសិក្ខាបទវណ្ណនា • 10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
