| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / संयुत्तनिकाय (अट्ठकथा) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
३. कस्सपगोत्तसुत्तवण्णना
3. Kassapagottasuttavaṇṇanā
२२३. ततिये छेतन्ति एकं मिगलुद्दकं। ओवदतीति सो किर मिगलुद्दको पातोव भुञ्जित्वा ‘‘मिगे वधिस्सामी’’ति अरञ्ञं पविट्ठो एकं रोहितमिगं दिस्वा ‘‘सत्तिया नं पहरिस्सामी’’ति अनुबन्धमानो थेरस्स पठमसुत्ते वुत्तनयेनेव दिवाविहारं निसिन्नस्स अविदूरेन पक्कमति। अथ नं थेरो – ‘‘उपासक, पाणातिपातो नामेस अपायसंवत्तनिको अप्पायुकसंवत्तनिको, सक्का अञ्ञेनपि कसिवणिज्जादिकम्मेन दारभरणं कातुं, मा एवरूपं कक्खळकम्मं करोही’’ति आह। सोपि ‘‘महापंसुकूलिकत्थेरो कथेती’’ति गारवेन ठत्वा सोतुं आरद्धो। अथस्स सोतुकामतं जनेस्सामीति थेरो अङ्गुट्ठकं जालापेसि। सो अक्खीहिपि पस्सति, कण्णेहिपि सुणाति, चित्तं पनस्स ‘‘असुकट्ठानं मिगो गतो भविस्सति, असुकतित्थं ओतिण्णो, तत्थ नं गन्त्वा घातेत्वा यावदिच्छकं मंसं खादित्वा सेसं काजेनादाय गन्त्वा पुत्तके तोसेस्सामी’’ति एवं मिगस्सेव अनुपदं धावति। एवं विक्खित्तचित्तस्स धम्मं देसेन्तं थेरं सन्धाय वुत्तं ‘‘ओवदती’’ति। अज्झभासीति ‘‘अयं थेरो अदारुं तच्छन्तो विय अखेत्ते वप्पन्तो विय अत्तनोपि कम्मं नासेति, एतस्सापि चोदेस्सामि न’’न्ति अभासि।
223. Tatiye chetanti ekaṃ migaluddakaṃ. Ovadatīti so kira migaluddako pātova bhuñjitvā ‘‘mige vadhissāmī’’ti araññaṃ paviṭṭho ekaṃ rohitamigaṃ disvā ‘‘sattiyā naṃ paharissāmī’’ti anubandhamāno therassa paṭhamasutte vuttanayeneva divāvihāraṃ nisinnassa avidūrena pakkamati. Atha naṃ thero – ‘‘upāsaka, pāṇātipāto nāmesa apāyasaṃvattaniko appāyukasaṃvattaniko, sakkā aññenapi kasivaṇijjādikammena dārabharaṇaṃ kātuṃ, mā evarūpaṃ kakkhaḷakammaṃ karohī’’ti āha. Sopi ‘‘mahāpaṃsukūlikatthero kathetī’’ti gāravena ṭhatvā sotuṃ āraddho. Athassa sotukāmataṃ janessāmīti thero aṅguṭṭhakaṃ jālāpesi. So akkhīhipi passati, kaṇṇehipi suṇāti, cittaṃ panassa ‘‘asukaṭṭhānaṃ migo gato bhavissati, asukatitthaṃ otiṇṇo, tattha naṃ gantvā ghātetvā yāvadicchakaṃ maṃsaṃ khāditvā sesaṃ kājenādāya gantvā puttake tosessāmī’’ti evaṃ migasseva anupadaṃ dhāvati. Evaṃ vikkhittacittassa dhammaṃ desentaṃ theraṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ovadatī’’ti. Ajjhabhāsīti ‘‘ayaṃ thero adāruṃ tacchanto viya akhette vappanto viya attanopi kammaṃ nāseti, etassāpi codessāmi na’’nti abhāsi.
अप्पपञ्ञन्ति निप्पञ्ञं। अचेतसन्ति कारणजाननसमत्थेन चित्तेन रहितं। मन्दोवाति अन्धबालो विय। सुणातीति तव धम्मकथं सुणाति। न विजानातीति अत्थमस्स न जानाति। आलोकेतीति तव पुथुज्जनिकइद्धिया जलन्तं अङ्गुट्ठकं आलोकेति। न पस्सतीति एत्थ ‘‘नेव तेलं न वट्टि न दीपकपल्लिका, थेरस्स पन आनुभावेनायं जलती’’ति इमं कारणं न पस्सति। दस पज्जोतेति दससु अङ्गुलीसु दस पदीपे। रूपानीति कारणरूपानि। चक्खूति पञ्ञाचक्खु। संवेगमापादीति किं मे इमिनाति? वीरियं पग्गय्ह परमविवेकं अरहत्तमग्गं पटिपज्जि। ततियं।
Appapaññanti nippaññaṃ. Acetasanti kāraṇajānanasamatthena cittena rahitaṃ. Mandovāti andhabālo viya. Suṇātīti tava dhammakathaṃ suṇāti. Na vijānātīti atthamassa na jānāti. Āloketīti tava puthujjanikaiddhiyā jalantaṃ aṅguṭṭhakaṃ āloketi. Na passatīti ettha ‘‘neva telaṃ na vaṭṭi na dīpakapallikā, therassa pana ānubhāvenāyaṃ jalatī’’ti imaṃ kāraṇaṃ na passati. Dasa pajjoteti dasasu aṅgulīsu dasa padīpe. Rūpānīti kāraṇarūpāni. Cakkhūti paññācakkhu. Saṃvegamāpādīti kiṃ me imināti? Vīriyaṃ paggayha paramavivekaṃ arahattamaggaṃ paṭipajji. Tatiyaṃ.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / संयुत्तनिकाय • Saṃyuttanikāya / ३. कस्सपगोत्तसुत्तं • 3. Kassapagottasuttaṃ
टीका • Tīkā / सुत्तपिटक (टीका) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / संयुत्तनिकाय (टीका) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ३. कस्सपगोत्तसुत्तवण्णना • 3. Kassapagottasuttavaṇṇanā
