| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / সুত্তনিপাতপাল়ি • Suttanipātapāḷi |
৪. কসিভারদ্ৰাজসুত্তং
4. Kasibhāradvājasuttaṃ
এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা মগধেসু ৰিহরতি দক্খিণাগিরিস্মিং 1 একনাল়াযং ব্রাহ্মণগামে। তেন খো পন সমযেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স পঞ্চমত্তানি নঙ্গলসতানি পযুত্তানি হোন্তি ৰপ্পকালে। অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায যেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স কম্মন্তো তেনুপসঙ্কমি। তেন খো পন সমযেন কসিভারদ্ৰাজস্স ব্রাহ্মণস্স পরিৰেসনা ৰত্ততি। অথ খো ভগৰা যেন পরিৰেসনা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি।
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ 2 ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi.
অদ্দসা খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং পিণ্ডায ঠিতং। দিস্ৰান ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অহং খো, সমণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামি। ত্ৰম্পি, সমণ, কসস্সু চ ৰপস্সু চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জস্সূ’’তি।
Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū’’ti.
‘‘অহম্পি খো, ব্রাহ্মণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামী’’তি। ‘‘ন খো পন মযং 3 পস্সাম ভোতো গোতমস্স যুগং ৰা নঙ্গলং ৰা ফালং ৰা পাচনং ৰা বলিবদ্দে 4 ৰা। অথ চ পন ভৰং গোতমো এৰমাহ – ‘অহম্পি খো, ব্রাহ্মণ, কসামি চ ৰপামি চ; কসিত্ৰা চ ৰপিত্ৰা চ ভুঞ্জামী’’’তি।
‘‘Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti. ‘‘Na kho pana mayaṃ 5 passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balibadde 6 vā. Atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha – ‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’’ti.
অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং গাথায অজ্ঝভাসি –
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
৭৬.
76.
‘‘কস্সকো পটিজানাসি, ন চ পস্সাম তে কসিং।
‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāma te kasiṃ;
কসিং নো পুচ্ছিতো ব্রূহি, যথা জানেমু তে কসিং’’॥
Kasiṃ no pucchito brūhi, yathā jānemu te kasiṃ’’.
৭৭.
77.
‘‘সদ্ধা বীজং তপো ৰুট্ঠি, পঞ্ঞা মে যুগনঙ্গলং।
‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ;
হিরী ঈসা মনো যোত্তং, সতি মে ফালপাচনং॥
Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.
৭৮.
78.
‘‘কাযগুত্তো ৰচীগুত্তো, আহারে উদরে যতো।
‘‘Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;
সচ্চং করোমি নিদ্দানং, সোরচ্চং মে পমোচনং॥
Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ.
৭৯.
79.
‘‘ৰীরিযং মে ধুরধোরয্হং, যোগক্খেমাধিৰাহনং।
‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;
গচ্ছতি অনিৰত্তন্তং, যত্থ গন্ত্ৰা ন সোচতি॥
Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati.
৮০.
80.
‘‘এৰমেসা কসী কট্ঠা, সা হোতি অমতপ্ফলা।
‘‘Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;
এতং কসিং কসিত্ৰান, সব্বদুক্খা পমুচ্চতী’’তি॥
Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.
৮১.
81.
‘‘গাথাভিগীতং মে অভোজনেয্যং, সম্পস্সতং ব্রাহ্মণ নেস ধম্মো।
‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ, sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;
গাথাভিগীতং পনুদন্তি বুদ্ধা, ধম্মে সতী ব্রাহ্মণ ৰুত্তিরেসা॥
Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā, dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā.
৮২.
82.
‘‘অঞ্ঞেন চ কেৰলিনং মহেসিং, খীণাসৰং কুক্কুচ্চৰূপসন্তং।
‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ, khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;
অন্নেন পানেন উপট্ঠহস্সু, খেত্তং হি তং পুঞ্ঞপেক্খস্স হোতী’’তি॥
Annena pānena upaṭṭhahassu, khettaṃ hi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.
‘‘অথ কস্স চাহং, ভো গোতম, ইমং পাযসং দম্মী’’তি? ‘‘ন খ্ৰাহং তং, ব্রাহ্মণ, পস্সামি সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায, যস্স সো পাযসো ভুত্তো সম্মা পরিণামং গচ্ছেয্য, অঞ্ঞত্র তথাগতস্স ৰা তথাগতসাৰকস্স ৰা। তেন হি ত্ৰং, ব্রাহ্মণ, তং পাযসং অপ্পহরিতে ৰা ছড্ডেহি অপ্পাণকে ৰা উদকে ওপিলাপেহী’’তি।
‘‘Atha kassa cāhaṃ, bho gotama, imaṃ pāyasaṃ dammī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yassa so pāyaso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyya, aññatra tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, taṃ pāyasaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī’’ti.
অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো তং পাযসং অপ্পাণকে উদকে ওপিলাপেসি। অথ খো সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি 11। সেয্যথাপি নাম ফালো দিৰসং সন্তত্তো 12 উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি; এৰমেৰ সো পাযসো উদকে পক্খিত্তো চিচ্চিটাযতি চিটিচিটাযতি সন্ধূপাযতি সম্পধূপাযতি।
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo taṃ pāyasaṃ appāṇake udake opilāpesi. Atha kho so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati 13. Seyyathāpi nāma phālo divasaṃ santatto 14 udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati; evameva so pāyaso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.
অথ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো পাদেসু সিরসা নিপতিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং , ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য, চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি 15; এৰমেৰং ভোতা গোতমেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো। এসাহং ভৰন্তং গোতমং সরণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ, লভেয্যাহং ভোতো গোতমস্স সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি।
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ , bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya, cakkhumanto rūpāni dakkhantīti 16; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca, labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.
অলত্থ খো কসিভারদ্ৰাজো ব্রাহ্মণো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং। অচিরূপসম্পন্নো খো পনাযস্মা ভারদ্ৰাজো একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরন্তো নচিরস্সেৰ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৰ অগারস্মা অনগারিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তরং – ব্রহ্মচরিযপরিযোসানং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহাসি। ‘‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি। অঞ্ঞতরো চ 17 পনাযস্মা ভারদ্ৰাজো অরহতং অহোসীতি।
Alattha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca 18 panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.
কসিভারদ্ৰাজসুত্তং চতুত্থং নিট্ঠিতং।
Kasibhāradvājasuttaṃ catutthaṃ niṭṭhitaṃ.
Footnotes:
Related texts:
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / সুত্তনিপাত-অট্ঠকথা • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ৪. কসিভারদ্ৰাজসুত্তৰণ্ণনা • 4. Kasibhāradvājasuttavaṇṇanā
