| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ជាតក-អដ្ឋកថា • Jātaka-aṭṭhakathā |
[២៥០] ១០. កបិជាតកវណ្ណនា
[250] 10. Kapijātakavaṇṇanā
អយំ ឥសី ឧបសមសំយមេ រតោតិ ឥទំ សត្ថា ជេតវនេ វិហរន្តោ ឯកំ កុហកំ ភិក្ខុំ អារព្ភ កថេសិ។ តស្ស ហិ កុហកភាវោ ភិក្ខូសុ បាកដោ ជាតោ។ ភិក្ខូ ធម្មសភាយំ កថំ សមុដ្ឋាបេសុំ – ‘‘អាវុសោ, អសុកោ ភិក្ខុ និយ្យានិកេ ពុទ្ធសាសនេ បព្ពជិត្វា កុហកវត្តំ បូរេតី’’តិ។ សត្ថា អាគន្ត្វា ‘‘កាយ នុត្ថ, ភិក្ខវេ , ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា’’តិ បុច្ឆិត្វា ‘‘ឥមាយ នាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឯស ភិក្ខុ ឥទានេវ, បុព្ពេបិ កុហកោយេវ, អគ្គិមត្តស្ស ការណា មក្កដោ ហុត្វា កោហញ្ញមកាសី’’តិ វត្វា អតីតំ អាហរិ។
Ayaṃ isī upasamasaṃyame ratoti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Tassa hi kuhakabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto. Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ – ‘‘āvuso, asuko bhikkhu niyyānike buddhasāsane pabbajitvā kuhakavattaṃ pūretī’’ti. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, esa bhikkhu idāneva, pubbepi kuhakoyeva, aggimattassa kāraṇā makkaṭo hutvā kohaññamakāsī’’ti vatvā atītaṃ āhari.
អតីតេ ពារាណសិយំ ព្រហ្មទត្តេ រជ្ជំ ការេន្តេ ពោធិសត្តោ កាសិរដ្ឋេ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា វយប្បត្តោ បុត្តស្ស អាធាវិត្វា បរិធាវិត្វា វិចរណកាលេ ព្រាហ្មណិយា មតាយ បុត្តំ អង្កេនាទាយ ហិមវន្តំ បវិសិត្វា ឥសិបព្ពជ្ជំ បព្ពជិត្វា តម្បិ បុត្តំ តាបសកុមារកំ កត្វា បណ្ណសាលាយ វាសំ កប្បេសិ។ វស្សារត្តសមយេ អច្ឆិន្នធារេ ទេវេ វស្សន្តេ ឯកោ មក្កដោ សីតបីឡិតោ ទន្តេ ខាទន្តោ កម្បន្តោ វិចរតិ។ ពោធិសត្តោ មហន្តេ ទារុក្ខន្ធេ អាហរិត្វា អគ្គិំ កត្វា មញ្ចកេ និបជ្ជិ, បុត្តកោបិស្ស បាទេ បរិមជ្ជមានោ និសីទិ។ សោ មក្កដោ ឯកស្ស មតតាបសស្ស សន្តកានិ វក្កលានិ និវាសេត្វា ច បារុបិត្វា ច អជិនចម្មំ អំសេ កត្វា កាជកមណ្ឌលុំ អាទាយ ឥសិវេសេនាគន្ត្វា បណ្ណសាលទ្វារេ អគ្គិស្ស ការណា កុហកកម្មំ កត្វា អដ្ឋាសិ។ តាបសកុមារកោ តំ ទិស្វា ‘‘តាត, តាបសោ ឯកោ សីតបីឡិតោ កម្បមានោ តិដ្ឋតិ, ឥធ នំ បក្កោសថ, វិសិព្ពេស្សតី’’តិ បិតរំ អាយាចន្តោ បឋមំ គាថមាហ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto puttassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle brāhmaṇiyā matāya puttaṃ aṅkenādāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tampi puttaṃ tāpasakumārakaṃ katvā paṇṇasālāya vāsaṃ kappesi. Vassārattasamaye acchinnadhāre deve vassante eko makkaṭo sītapīḷito dante khādanto kampanto vicarati. Bodhisatto mahante dārukkhandhe āharitvā aggiṃ katvā mañcake nipajji, puttakopissa pāde parimajjamāno nisīdi. So makkaṭo ekassa matatāpasassa santakāni vakkalāni nivāsetvā ca pārupitvā ca ajinacammaṃ aṃse katvā kājakamaṇḍaluṃ ādāya isivesenāgantvā paṇṇasāladvāre aggissa kāraṇā kuhakakammaṃ katvā aṭṭhāsi. Tāpasakumārako taṃ disvā ‘‘tāta, tāpaso eko sītapīḷito kampamāno tiṭṭhati, idha naṃ pakkosatha, visibbessatī’’ti pitaraṃ āyācanto paṭhamaṃ gāthamāha –
២០០.
200.
‘‘អយំ ឥសី ឧបសមសំយមេ រតោ, ស តិដ្ឋតិ សិសិរភយេន អដ្ដិតោ;
‘‘Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato, sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito;
ហន្ទ អយំ បវិសតុមំ អគារកំ, វិនេតុ សីតំ ទរថញ្ច កេវល’’ន្តិ។
Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ, vinetu sītaṃ darathañca kevala’’nti.
តត្ថ ឧបសមសំយមេ រតោតិ រាគាទិកិលេសឧបសមេ ច សីលសំយមេ ច រតោ។ ស តិដ្ឋតីតិ សោ តិដ្ឋតិ។ សិសិរភយេនាតិ វាតវុដ្ឋិជនិតស្ស សិសិរស្ស ភយេន។ អដ្ដិតោតិ បីឡិតោ។ បវិសតុមន្តិ បវិសតុ ឥមំ។ កេវលន្តិ សកលំ អនវសេសំ។
Tattha upasamasaṃyame ratoti rāgādikilesaupasame ca sīlasaṃyame ca rato. Sa tiṭṭhatīti so tiṭṭhati. Sisirabhayenāti vātavuṭṭhijanitassa sisirassa bhayena. Aṭṭitoti pīḷito. Pavisatumanti pavisatu imaṃ. Kevalanti sakalaṃ anavasesaṃ.
ពោធិសត្តោ បុត្តស្ស វចនំ សុត្វា ឧដ្ឋាយ ឱលោកេន្តោ មក្កដភាវំ ញត្វា ទុតិយំ គាថមាហ –
Bodhisatto puttassa vacanaṃ sutvā uṭṭhāya olokento makkaṭabhāvaṃ ñatvā dutiyaṃ gāthamāha –
២០១.
201.
‘‘នាយំ ឥសី ឧបសមសំយមេ រតោ, កបី អយំ ទុមវរសាខគោចរោ;
‘‘Nāyaṃ isī upasamasaṃyame rato, kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro;
សោ ទូសកោ រោសកោ ចាបិ ជម្មោ, សចេ វជេមម្បិ ទូសេយ្យគារ’’ន្តិ។
So dūsako rosako cāpi jammo, sace vajemampi dūseyyagāra’’nti.
តត្ថ ទុមវរសាខគោចរោតិ ទុមវរានំ សាខគោចរោ។ សោ ទូសកោ រោសកោ ចាបិ ជម្មោតិ សោ ឯវំ គតគតដ្ឋានស្ស ទូសនតោ ទូសកោ, ឃដ្ដនតាយ រោសកោ, លាមកភាវេន ជម្មោ។ សចេ វជេតិ យទិ ឥមំ បណ្ណសាលំ វជេ បវិសេយ្យ, សព្ពំ ឧច្ចារបស្សាវករណេន ច អគ្គិទានេន ច ទូសេយ្យាតិ។
Tattha dumavarasākhagocaroti dumavarānaṃ sākhagocaro. So dūsako rosako cāpi jammoti so evaṃ gatagataṭṭhānassa dūsanato dūsako, ghaṭṭanatāya rosako, lāmakabhāvena jammo. Sace vajeti yadi imaṃ paṇṇasālaṃ vaje paviseyya, sabbaṃ uccārapassāvakaraṇena ca aggidānena ca dūseyyāti.
ឯវញ្ច បន វត្វា ពោធិសត្តោ ឧម្មុកំ គហេត្វា តំ សន្តាសេត្វា បលាបេសិ។ សោ ឧប្បតិត្វា វនំ បក្ខន្តោ តថា បក្ខន្តោវ អហោសិ, ន បុន តំ ឋានំ អគមាសិ។ ពោធិសត្តោ អភិញ្ញា ច សមាបត្តិយោ ច និព្ពត្តេត្វា តាបសកុមារស្ស កសិណបរិកម្មំ អាចិក្ខិ, សោបិ អភិញ្ញា ច សមាបត្តិយោ ច ឧប្បាទេសិ។ តេ ឧភោបិ អបរិហីនជ្ឈានា ព្រហ្មលោកបរាយណា អហេសុំ។
Evañca pana vatvā bodhisatto ummukaṃ gahetvā taṃ santāsetvā palāpesi. So uppatitvā vanaṃ pakkhanto tathā pakkhantova ahosi, na puna taṃ ṭhānaṃ agamāsi. Bodhisatto abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tāpasakumārassa kasiṇaparikammaṃ ācikkhi, sopi abhiññā ca samāpattiyo ca uppādesi. Te ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
សត្ថា ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឥទានេវ, បោរាណតោ បដ្ឋាយបេស កុហកោយេវា’’តិ ឥមំ ធម្មទេសនំ អាហរិត្វា សច្ចានិ បកាសេត្វា ជាតកំ សមោធានេសិ។ សច្ចបរិយោសានេ កេចិ សោតាបន្នា, កេចិ សកទាគាមិនោ, កេចិ អនាគាមិនោ កេចិ អរហន្តោ អហេសុំ។ ‘‘តទា មក្កដោ កុហកភិក្ខុ អហោសិ, បុត្តោ រាហុលោ, បិតា បន អហមេវ អហោសិ’’ន្តិ។
Satthā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, porāṇato paṭṭhāyapesa kuhakoyevā’’ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino keci arahanto ahesuṃ. ‘‘Tadā makkaṭo kuhakabhikkhu ahosi, putto rāhulo, pitā pana ahameva ahosi’’nti.
កបិជាតកវណ្ណនា ទសមា។
Kapijātakavaṇṇanā dasamā.
សិង្គាលវគ្គោ ទសមោ។
Siṅgālavaggo dasamo.
តស្សុទ្ទានំ –
Tassuddānaṃ –
សព្ពទាឋី ច សុនខោ, គុត្តិលោ វិគតិច្ឆា ច;
Sabbadāṭhī ca sunakho, guttilo vigaticchā ca;
មូលបរិយាយំ ពាលោវាទំ, បាទញ្ជលិ កិំ សុកោបមំ;
Mūlapariyāyaṃ bālovādaṃ, pādañjali kiṃ sukopamaṃ;
សាលកំ កបិ តេ ទស។
Sālakaṃ kapi te dasa.
អថ វគ្គុទ្ទានំ –
Atha vagguddānaṃ –
ទឡ្ហវគ្គោ ច សន្ថវោ, កល្យាណធម្មាសទិសោ;
Daḷhavaggo ca santhavo, kalyāṇadhammāsadiso;
រូហកោ ទឡ្ហវគ្គោ ច, ពីរណថម្ភកាសាវោ;
Rūhako daḷhavaggo ca, bīraṇathambhakāsāvo;
ឧបាហនោ សិង្គាលោ ច, ទសវគ្គា ទុកេ សិយុំ។
Upāhano siṅgālo ca, dasavaggā duke siyuṃ.
ទុកនិបាតវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Dukanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ជាតកបាឡិ • Jātakapāḷi / ២៥០. កបិជាតកំ • 250. Kapijātakaṃ
