| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[২৫০] ১০. কপিজাতকৰণ্ণনা
[250] 10. Kapijātakavaṇṇanā
অযং ইসী উপসমসংযমে রতোতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো একং কুহকং ভিক্খুং আরব্ভ কথেসি। তস্স হি কুহকভাৰো ভিক্খূসু পাকটো জাতো। ভিক্খূ ধম্মসভাযং কথং সমুট্ঠাপেসুং – ‘‘আৰুসো, অসুকো ভিক্খু নিয্যানিকে বুদ্ধসাসনে পব্বজিত্ৰা কুহকৰত্তং পূরেতী’’তি। সত্থা আগন্ত্ৰা ‘‘কায নুত্থ, ভিক্খৰে , এতরহি কথায সন্নিসিন্না’’তি পুচ্ছিত্ৰা ‘‘ইমায নামা’’তি ৰুত্তে ‘‘ন, ভিক্খৰে, এস ভিক্খু ইদানেৰ, পুব্বেপি কুহকোযেৰ, অগ্গিমত্তস্স কারণা মক্কটো হুত্ৰা কোহঞ্ঞমকাসী’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।
Ayaṃ isī upasamasaṃyame ratoti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ kuhakaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi. Tassa hi kuhakabhāvo bhikkhūsu pākaṭo jāto. Bhikkhū dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ – ‘‘āvuso, asuko bhikkhu niyyānike buddhasāsane pabbajitvā kuhakavattaṃ pūretī’’ti. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, esa bhikkhu idāneva, pubbepi kuhakoyeva, aggimattassa kāraṇā makkaṭo hutvā kohaññamakāsī’’ti vatvā atītaṃ āhari.
অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো কাসিরট্ঠে ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো পুত্তস্স আধাৰিত্ৰা পরিধাৰিত্ৰা ৰিচরণকালে ব্রাহ্মণিযা মতায পুত্তং অঙ্কেনাদায হিমৰন্তং পৰিসিত্ৰা ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা তম্পি পুত্তং তাপসকুমারকং কত্ৰা পণ্ণসালায ৰাসং কপ্পেসি। ৰস্সারত্তসমযে অচ্ছিন্নধারে দেৰে ৰস্সন্তে একো মক্কটো সীতপীল়িতো দন্তে খাদন্তো কম্পন্তো ৰিচরতি। বোধিসত্তো মহন্তে দারুক্খন্ধে আহরিত্ৰা অগ্গিং কত্ৰা মঞ্চকে নিপজ্জি, পুত্তকোপিস্স পাদে পরিমজ্জমানো নিসীদি। সো মক্কটো একস্স মততাপসস্স সন্তকানি ৰক্কলানি নিৰাসেত্ৰা চ পারুপিত্ৰা চ অজিনচম্মং অংসে কত্ৰা কাজকমণ্ডলুং আদায ইসিৰেসেনাগন্ত্ৰা পণ্ণসালদ্ৰারে অগ্গিস্স কারণা কুহককম্মং কত্ৰা অট্ঠাসি। তাপসকুমারকো তং দিস্ৰা ‘‘তাত, তাপসো একো সীতপীল়িতো কম্পমানো তিট্ঠতি, ইধ নং পক্কোসথ, ৰিসিব্বেস্সতী’’তি পিতরং আযাচন্তো পঠমং গাথমাহ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kāsiraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto puttassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle brāhmaṇiyā matāya puttaṃ aṅkenādāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā tampi puttaṃ tāpasakumārakaṃ katvā paṇṇasālāya vāsaṃ kappesi. Vassārattasamaye acchinnadhāre deve vassante eko makkaṭo sītapīḷito dante khādanto kampanto vicarati. Bodhisatto mahante dārukkhandhe āharitvā aggiṃ katvā mañcake nipajji, puttakopissa pāde parimajjamāno nisīdi. So makkaṭo ekassa matatāpasassa santakāni vakkalāni nivāsetvā ca pārupitvā ca ajinacammaṃ aṃse katvā kājakamaṇḍaluṃ ādāya isivesenāgantvā paṇṇasāladvāre aggissa kāraṇā kuhakakammaṃ katvā aṭṭhāsi. Tāpasakumārako taṃ disvā ‘‘tāta, tāpaso eko sītapīḷito kampamāno tiṭṭhati, idha naṃ pakkosatha, visibbessatī’’ti pitaraṃ āyācanto paṭhamaṃ gāthamāha –
২০০.
200.
‘‘অযং ইসী উপসমসংযমে রতো, স তিট্ঠতি সিসিরভযেন অট্টিতো।
‘‘Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato, sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito;
হন্দ অযং পৰিসতুমং অগারকং, ৰিনেতু সীতং দরথঞ্চ কেৰল’’ন্তি॥
Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ, vinetu sītaṃ darathañca kevala’’nti.
তত্থ উপসমসংযমে রতোতি রাগাদিকিলেসউপসমে চ সীলসংযমে চ রতো। স তিট্ঠতীতি সো তিট্ঠতি। সিসিরভযেনাতি ৰাতৰুট্ঠিজনিতস্স সিসিরস্স ভযেন। অট্টিতোতি পীল়িতো। পৰিসতুমন্তি পৰিসতু ইমং। কেৰলন্তি সকলং অনৰসেসং।
Tattha upasamasaṃyame ratoti rāgādikilesaupasame ca sīlasaṃyame ca rato. Sa tiṭṭhatīti so tiṭṭhati. Sisirabhayenāti vātavuṭṭhijanitassa sisirassa bhayena. Aṭṭitoti pīḷito. Pavisatumanti pavisatu imaṃ. Kevalanti sakalaṃ anavasesaṃ.
বোধিসত্তো পুত্তস্স ৰচনং সুত্ৰা উট্ঠায ওলোকেন্তো মক্কটভাৰং ঞত্ৰা দুতিযং গাথমাহ –
Bodhisatto puttassa vacanaṃ sutvā uṭṭhāya olokento makkaṭabhāvaṃ ñatvā dutiyaṃ gāthamāha –
২০১.
201.
‘‘নাযং ইসী উপসমসংযমে রতো, কপী অযং দুমৰরসাখগোচরো।
‘‘Nāyaṃ isī upasamasaṃyame rato, kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro;
সো দূসকো রোসকো চাপি জম্মো, সচে ৰজেমম্পি দূসেয্যগার’’ন্তি॥
So dūsako rosako cāpi jammo, sace vajemampi dūseyyagāra’’nti.
তত্থ দুমৰরসাখগোচরোতি দুমৰরানং সাখগোচরো। সো দূসকো রোসকো চাপি জম্মোতি সো এৰং গতগতট্ঠানস্স দূসনতো দূসকো, ঘট্টনতায রোসকো, লামকভাৰেন জম্মো। সচে ৰজেতি যদি ইমং পণ্ণসালং ৰজে পৰিসেয্য, সব্বং উচ্চারপস্সাৰকরণেন চ অগ্গিদানেন চ দূসেয্যাতি।
Tattha dumavarasākhagocaroti dumavarānaṃ sākhagocaro. So dūsako rosako cāpi jammoti so evaṃ gatagataṭṭhānassa dūsanato dūsako, ghaṭṭanatāya rosako, lāmakabhāvena jammo. Sace vajeti yadi imaṃ paṇṇasālaṃ vaje paviseyya, sabbaṃ uccārapassāvakaraṇena ca aggidānena ca dūseyyāti.
এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা বোধিসত্তো উম্মুকং গহেত্ৰা তং সন্তাসেত্ৰা পলাপেসি। সো উপ্পতিত্ৰা ৰনং পক্খন্তো তথা পক্খন্তোৰ অহোসি, ন পুন তং ঠানং অগমাসি। বোধিসত্তো অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ নিব্বত্তেত্ৰা তাপসকুমারস্স কসিণপরিকম্মং আচিক্খি, সোপি অভিঞ্ঞা চ সমাপত্তিযো চ উপ্পাদেসি। তে উভোপি অপরিহীনজ্ঝানা ব্রহ্মলোকপরাযণা অহেসুং।
Evañca pana vatvā bodhisatto ummukaṃ gahetvā taṃ santāsetvā palāpesi. So uppatitvā vanaṃ pakkhanto tathā pakkhantova ahosi, na puna taṃ ṭhānaṃ agamāsi. Bodhisatto abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā tāpasakumārassa kasiṇaparikammaṃ ācikkhi, sopi abhiññā ca samāpattiyo ca uppādesi. Te ubhopi aparihīnajjhānā brahmalokaparāyaṇā ahesuṃ.
সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, ইদানেৰ, পোরাণতো পট্ঠাযপেস কুহকোযেৰা’’তি ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি। সচ্চপরিযোসানে কেচি সোতাপন্না, কেচি সকদাগামিনো, কেচি অনাগামিনো কেচি অরহন্তো অহেসুং। ‘‘তদা মক্কটো কুহকভিক্খু অহোসি, পুত্তো রাহুলো, পিতা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, porāṇato paṭṭhāyapesa kuhakoyevā’’ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino keci arahanto ahesuṃ. ‘‘Tadā makkaṭo kuhakabhikkhu ahosi, putto rāhulo, pitā pana ahameva ahosi’’nti.
কপিজাতকৰণ্ণনা দসমা।
Kapijātakavaṇṇanā dasamā.
সিঙ্গালৰগ্গো দসমো।
Siṅgālavaggo dasamo.
তস্সুদ্দানং –
Tassuddānaṃ –
সব্বদাঠী চ সুনখো, গুত্তিলো ৰিগতিচ্ছা চ।
Sabbadāṭhī ca sunakho, guttilo vigaticchā ca;
মূলপরিযাযং বালোৰাদং, পাদঞ্জলি কিং সুকোপমং।
Mūlapariyāyaṃ bālovādaṃ, pādañjali kiṃ sukopamaṃ;
সালকং কপি তে দস॥
Sālakaṃ kapi te dasa.
অথ ৰগ্গুদ্দানং –
Atha vagguddānaṃ –
দল়্হৰগ্গো চ সন্থৰো, কল্যাণধম্মাসদিসো।
Daḷhavaggo ca santhavo, kalyāṇadhammāsadiso;
রূহকো দল়্হৰগ্গো চ, বীরণথম্ভকাসাৰো।
Rūhako daḷhavaggo ca, bīraṇathambhakāsāvo;
উপাহনো সিঙ্গালো চ, দসৰগ্গা দুকে সিযুং॥
Upāhano siṅgālo ca, dasavaggā duke siyuṃ.
দুকনিপাতৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Dukanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ২৫০. কপিজাতকং • 250. Kapijātakaṃ
