| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
៤. កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា
4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
២៣០-២៣១. ចតុត្ថេ កាណាយ មាតាតិ កាណាតិ លទ្ធនាមាយ ទារិកាយ មាតា។ កស្មា បនេសា កាណា នាម ជាតាតិ អាហ ‘‘សា កិរស្សា’’តិអាទិ។ ឥមិស្សា ទហរកាលេ មាតាបិតរោ សិនេហវសេន ‘‘អម្ម កាណេ, អម្ម កាណេ’’តិ វោហរិំសុ, សា តទុបាទាយ កាណា នាម ជាតា, តស្សា ច មាតា ‘‘កាណមាតា’’តិ បាកដា អហោសីតិ ឯវមេត្ថ ការណំ វទន្តិ។ បដិយាលោកន្តិ បច្ឆិមំ ទិសំ, បច្ចាទិច្ចន្តិ វុត្តំ ហោតិ។
230-231. Catutthe kāṇāya mātāti kāṇāti laddhanāmāya dārikāya mātā. Kasmā panesā kāṇā nāma jātāti āha ‘‘sā kirassā’’tiādi. Imissā daharakāle mātāpitaro sinehavasena ‘‘amma kāṇe, amma kāṇe’’ti vohariṃsu, sā tadupādāya kāṇā nāma jātā, tassā ca mātā ‘‘kāṇamātā’’ti pākaṭā ahosīti evamettha kāraṇaṃ vadanti. Paṭiyālokanti pacchimaṃ disaṃ, paccādiccanti vuttaṃ hoti.
២៣៣. បូវគណនាយ បាចិត្តិយន្តិ មុខវដ្ដិយា ហេដ្ឋិមលេខតោ ឧបរិដ្ឋិតបូវគណនាយ បាចិត្តិយំ។ ‘‘ទ្វត្តិបត្តបូរា បដិគ្គហេតព្ពា’’តិ ហិ វចនតោ មុខវដ្ដិយា ហេដ្ឋិមលេខំ អនតិក្កន្តេ ទ្វេ វា តយោ វា បត្តបូរេ គហេតុំ វដ្ដតិ។
233.Pūvagaṇanāya pācittiyanti mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhato upariṭṭhitapūvagaṇanāya pācittiyaṃ. ‘‘Dvattipattapūrā paṭiggahetabbā’’ti hi vacanato mukhavaṭṭiyā heṭṭhimalekhaṃ anatikkante dve vā tayo vā pattapūre gahetuṃ vaṭṭati.
២៣៥. អដ្ឋកថាសុ បន…បេ.… វុត្តន្តិ ឥទំ អដ្ឋកថាសុ តថា អាគតភាវមត្តទីបនត្ថំ វុត្តំ, ន បន តស្ស វាទស្ស បតិដ្ឋាបនត្ថំ។ អដ្ឋកថាសុ វុត្តញ្ហិ បាឡិយា ន សមេតិ។ តតុត្តរិគហណេ អនាបត្តិទស្សនត្ថញ្ហិ ‘‘ញាតកានំ បវារិតាន’’ន្តិ វុត្តំ។ អញ្ញថា ‘‘អនាបត្តិ ទ្វត្តិបត្តបូរេ បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឥមិនាវ បមាណយុត្តគ្គហណេ អនាបត្តិសិទ្ធិតោ ‘‘ញាតកានំ បវារិតាន’’ន្តិ វិសុំ ន វត្តព្ពំ។ យទិ ឯវំ ‘‘តំ បាឡិយា ន សមេតី’’តិ កស្មា ន វុត្តន្តិ? ហេដ្ឋា តតុត្តរិសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ សក្កា វិញ្ញាតុន្តិ ន វុត្តំ។ វុត្តញ្ហិ តត្ថ (បារា. អដ្ឋ. ២.៥២៦) ‘‘អដ្ឋកថាសុ បន ញាតកបវារិតដ្ឋានេ បកតិយាវ ពហុម្បិ វដ្ដតិ, អច្ឆិន្នការណា បមាណមេវ វដ្ដតីតិ វុត្តំ, តំ បាឡិយា ន សមេតី’’តិ។ ‘‘អបាថេយ្យាទិអត្ថាយ បដិយាទិត’’ន្តិ សញ្ញាយ គណ្ហន្តស្សបិ អាបត្តិយេវ អចិត្តកត្តា សិក្ខាបទស្ស។ អត្តនោយេវ គហណត្ថំ ‘‘ឥមស្ស ហត្ថេ ទេហី’’តិ វចនេនបិ អាបជ្ជនតោ ‘‘វចីកម្ម’’ន្តិ វុត្តំ។ សេសំ ឧត្តានមេវ ។ វុត្តលក្ខណបូវមន្ថតា, អសេសកតា, អបដិប្បស្សទ្ធគមនតា, ន ញាតកាទិតា, អតិរេកបដិគ្គហណន្តិ ឥមានិ បនេត្ថ បញ្ច អង្គានិ។
235.Aṭṭhakathāsu pana…pe… vuttanti idaṃ aṭṭhakathāsu tathā āgatabhāvamattadīpanatthaṃ vuttaṃ, na pana tassa vādassa patiṭṭhāpanatthaṃ. Aṭṭhakathāsu vuttañhi pāḷiyā na sameti. Tatuttarigahaṇe anāpattidassanatthañhi ‘‘ñātakānaṃ pavāritāna’’nti vuttaṃ. Aññathā ‘‘anāpatti dvattipattapūre paṭiggaṇhātī’’ti imināva pamāṇayuttaggahaṇe anāpattisiddhito ‘‘ñātakānaṃ pavāritāna’’nti visuṃ na vattabbaṃ. Yadi evaṃ ‘‘taṃ pāḷiyā na sametī’’ti kasmā na vuttanti? Heṭṭhā tatuttarisikkhāpade vuttanayeneva sakkā viññātunti na vuttaṃ. Vuttañhi tattha (pārā. aṭṭha. 2.526) ‘‘aṭṭhakathāsu pana ñātakapavāritaṭṭhāne pakatiyāva bahumpi vaṭṭati, acchinnakāraṇā pamāṇameva vaṭṭatīti vuttaṃ, taṃ pāḷiyā na sametī’’ti. ‘‘Apātheyyādiatthāya paṭiyādita’’nti saññāya gaṇhantassapi āpattiyeva acittakattā sikkhāpadassa. Attanoyeva gahaṇatthaṃ ‘‘imassa hatthe dehī’’ti vacanenapi āpajjanato ‘‘vacīkamma’’nti vuttaṃ. Sesaṃ uttānameva . Vuttalakkhaṇapūvamanthatā, asesakatā, apaṭippassaddhagamanatā, na ñātakāditā, atirekapaṭiggahaṇanti imāni panettha pañca aṅgāni.
កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៤. ភោជនវគ្គោ • 4. Bhojanavaggo
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវិភង្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ៤. កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ៤. កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā / ៤. កាណមាតាសិក្ខាបទវណ្ណនា • 4. Kāṇamātāsikkhāpadavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៤. កាណមាតាសិក្ខាបទំ • 4. Kāṇamātāsikkhāpadaṃ
