| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / куд̣̇д̣̇асигкаа-мууласигкаа • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
8. гаалиганид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа
8. Kālikaniddesavaṇṇanā
84. ид̣̇аани яз д̇з жад̇д̇ааро гаалигаа мунинаа вуд̇д̇аа ‘‘яаавагаалигам̣ яаамагаалигам̣ сад̇д̇аахагаалигам̣ яааваж̇ийвига’’нд̇и, д̇з д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘гаалигаа жаа’’д̇и бад̣̇ам̣ уд̣̇д̇хадам̣. д̇ад̇т̇а (баажи. 254-256; баажи. адта. 253-256) гад̇амз д̇з гаалигаад̇и жз, д̇з д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘яаавагаалига’’нд̇иаад̣̇имааха. д̇зсу арун̣уг̇г̇аманад̇о яаава тид̇амаж̇жханхигаа бхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ад̇о яаавагаалигам̣. арун̣уг̇г̇аманад̇о яаава яаамаавасаанаа бибаасааяа сад̇и бибаасажчзд̣̇анад̇т̇ам̣ баад̇аб̣б̣ад̇о яаамо гаало ассаад̇и яаамагаалигам̣. д̇зна убасамзд̇аб̣б̣з ааб̣аад̇хз сад̇и яаава сад̇д̇аахаа барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ад̇о сад̇д̇аахагаалигам̣. ааб̣аад̇хз сад̇и яааваж̇ийвам̣ барихарид̇ваа бхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ад̇о яааваж̇ийвигам̣.
84. Idāni ye te cattāro kālikā muninā vuttā ‘‘yāvakālikaṃ yāmakālikaṃ sattāhakālikaṃ yāvajīvika’’nti, te dassetuṃ ‘‘kālikā cā’’ti padaṃ uddhaṭaṃ. Tattha (pāci. 254-256; pāci. aṭṭha. 253-256) katame te kālikāti ce, te dassetuṃ ‘‘yāvakālika’’ntiādimāha. Tesu aruṇuggamanato yāva ṭhitamajjhanhikā bhuñjitabbato yāvakālikaṃ. Aruṇuggamanato yāva yāmāvasānā pipāsāya sati pipāsacchedanatthaṃ pātabbato yāmo kālo assāti yāmakālikaṃ. Tena upasametabbe ābādhe sati yāva sattāhā paribhuñjitabbato sattāhakālikaṃ. Ābādhe sati yāvajīvaṃ pariharitvā bhuñjitabbato yāvajīvikaṃ.
85. д̇зсу яаавагаалигам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘бидтам̣ муулам̣ палам̣ каж̇ж̇а’’нд̇иаад̣̇имааха. зд̇т̇а (баажи. 248-250; баажи. адта. 248-249) бидтакаад̣̇анийяам̣ наама сад̇д̇аннам̣ д̇аава д̇хан̃н̃аанам̣ д̇хан̃н̃аануломаанам̣ абаран̣н̣аанан̃жа бидтам̣ банасабидтам̣ лаб̣уж̇абидтам̣ амб̣аадагабидтам̣ саалабидтам̣ д̇ход̇агад̇аалабидтам̣ кийраваллибидтан̃жаад̇и звамаад̣̇ийни д̇зсу д̇зсу ж̇анабад̣̇зсу багад̇иаахааравасзна мануссаанам̣ каад̣̇анийяад̇т̇ан̃жа бхож̇анийяад̇т̇ан̃жа паран̣агаани бидтаани яаавагаалигаани. иминаава лагкан̣зна муулакаад̣̇анийяаад̣̇ийсуби яаавагаалигалагкан̣ам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣, ад̇ивид̇т̇аарабхаязна сам̣кид̇д̇ам̣. г̇орасо наама кийрад̣̇ад̇хид̇аггарасо. д̇хан̃н̃абхож̇ананд̇и саануломаани сад̇д̇ад̇хан̃н̃аани жа бан̃жавид̇хабхож̇анан̃жаад̇и ад̇т̇о. яааг̇усуубаббабхуд̇аяод̇и зд̇т̇а бабхуд̇и-сад̣̇д̣̇зна ганд̣̇акаад̣̇анийяам̣ мул̣аалакаад̣̇анийяам̣ мад̇т̇агакаад̣̇анийяам̣ канд̇хакаад̣̇анийяам̣ д̇ажакаад̣̇анийяам̣ бад̇д̇акаад̣̇анийяам̣ бубпакаад̣̇анийяам̣ адтикаад̣̇анийяам̣ нияяаасакаад̣̇анийяанд̇и имаани сан̇г̇ахид̇аанийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аани.
85. Tesu yāvakālikaṃ dassetuṃ ‘‘piṭṭhaṃ mūlaṃ phalaṃ khajja’’ntiādimāha. Ettha (pāci. 248-250; pāci. aṭṭha. 248-249) piṭṭhakhādanīyaṃ nāma sattannaṃ tāva dhaññānaṃ dhaññānulomānaṃ aparaṇṇānañca piṭṭhaṃ panasapiṭṭhaṃ labujapiṭṭhaṃ ambāṭakapiṭṭhaṃ sālapiṭṭhaṃ dhotakatālapiṭṭhaṃ khīravallipiṭṭhañcāti evamādīni tesu tesu janapadesu pakatiāhāravasena manussānaṃ khādanīyatthañca bhojanīyatthañca pharaṇakāni piṭṭhāni yāvakālikāni. Imināva lakkhaṇena mūlakhādanīyādīsupi yāvakālikalakkhaṇaṃ veditabbaṃ, ativitthārabhayena saṃkhittaṃ. Goraso nāma khīradadhitakkaraso. Dhaññabhojananti sānulomāni sattadhaññāni ca pañcavidhabhojanañcāti attho. Yāgusūpappabhutayoti ettha pabhuti-saddena kandakhādanīyaṃ muḷālakhādanīyaṃ matthakakhādanīyaṃ khandhakhādanīyaṃ tacakhādanīyaṃ pattakhādanīyaṃ pupphakhādanīyaṃ aṭṭhikhādanīyaṃ niyyāsakhādanīyanti imāni saṅgahitānīti veditabbāni.
д̇ад̇рид̣̇ам̣ мукамад̇д̇анид̣̇ассанам̣ – бхисасан̇каад̇о бад̣̇умабун̣д̣арийгаганд̣̇о бин̣д̣аалумасаалугааад̣̇аяо валлиганд̣̇о аалуваганд̣̇о д̇аалаганд̣̇од̇и звамаад̣̇и ганд̣̇акаад̣̇анийяам̣. бад̣̇умамул̣аалаад̣̇аяо мул̣аалакаад̣̇анийяам̣. д̇аалахинд̇аалагунд̇аалагзд̇аганаал̣игзрабууг̇аругкакаж̇ж̇уурийаад̣̇ийнам̣ гал̣ийрасан̇каад̇аа мад̇т̇агаа мад̇т̇агакаад̣̇анийяам̣. ужчуканд̇хо нийлуббаларад̇д̇уббалагумуд̣̇асог̇анд̇хигаанам̣ бубпад̣̇ан̣д̣агаанийд̇и звамаад̣̇и канд̇хакаад̣̇анийяам̣. д̇ажакаад̣̇анийяам̣ ужчуд̇ажо зва зго яаавагаалиго, соби сарасо. муулагам̣ каараго жажжу д̇амб̣уго д̇ан̣д̣улзяяагод̇и звамаад̣̇и бад̇д̇акаад̣̇анийяам̣. муулагабубпам̣ каарагабубпам̣ жажжубубпам̣ д̇амб̣угабубпанд̇и звамаад̣̇и бубпакаад̣̇анийяам̣, асогабубпам̣ бана яааваж̇ийвигам̣. лаб̣уж̇абанасадтиаад̣̇и адтикаад̣̇анийяам̣. нияяаасакаад̣̇анийяз яаавагаалигам̣ над̇т̇и. зд̇з вуд̇д̇аббагаараа яаавагаалигаа хонд̇ийд̇и ад̇т̇о.
Tatridaṃ mukhamattanidassanaṃ – bhisasaṅkhāto padumapuṇḍarīkakando piṇḍālumasālukaādayo vallikando āluvakando tālakandoti evamādi kandakhādanīyaṃ. Padumamuḷālādayo muḷālakhādanīyaṃ. Tālahintālakuntālaketakanāḷikerapūgarukkhakhajjūrīādīnaṃ kaḷīrasaṅkhātā matthakā matthakakhādanīyaṃ. Ucchukhandho nīluppalarattuppalakumudasogandhikānaṃ pupphadaṇḍakānīti evamādi khandhakhādanīyaṃ. Tacakhādanīyaṃ ucchutaco eva eko yāvakāliko, sopi saraso. Mūlakaṃ khārako caccu tambuko taṇḍuleyyakoti evamādi pattakhādanīyaṃ. Mūlakapupphaṃ khārakapupphaṃ caccupupphaṃ tambukapupphanti evamādi pupphakhādanīyaṃ, asokapupphaṃ pana yāvajīvikaṃ. Labujapanasaṭṭhiādi aṭṭhikhādanīyaṃ. Niyyāsakhādanīye yāvakālikaṃ natthi. Ete vuttappakārā yāvakālikā hontīti attho.
86. ид̣̇аани ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, адта баанаани амб̣абаанам̣ ж̇амб̣убаанам̣ жожабаанам̣ можабаанам̣ мад̇хугабаанам̣ муд̣̇д̣̇игабаанам̣ саалуугабаанам̣ паарусагабаана’’нд̇и (махаава. 300) звам̣ вуд̇д̇ам̣ адтавид̇хам̣ баанагам̣ яаамагаалигам̣ наамаад̇и д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘мад̇хуу’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а (махаава. адта. 300) мад̇хуж̇ам̣ муд̣̇д̣̇игаж̇ам̣ саалуугаж̇ам̣ жожаж̇ам̣ можаж̇ам̣ амб̣уж̇ам̣ ж̇амб̣уж̇ан̃жаад̇и звамад̇т̇о г̇ахзд̇аб̣б̣о. зд̇т̇а мад̇хуж̇ам̣ наама мад̇хугаанам̣ ж̇аад̇ирасзна гад̇ам̣, д̇ам̣ бана уд̣̇агасамбхиннамзва ваддад̇и, суд̣̇д̇хам̣ на ваддад̇и. муд̣̇д̣̇игабаанам̣ наама муд̣̇д̣̇игаа уд̣̇агз мад̣̇д̣̇ид̇ваа бариссаавзд̇ваа г̇ахид̇ам̣. саалуугабаанам̣ наама рад̇д̇уббаланийлуббалаад̣̇ийнам̣ гин̃ж̇агкарзхи гад̇ам̣. сзсаани баагадаанзва. зд̇т̇а бана сажз саяам̣ зд̇аани яаавагаалигавад̇т̇ууни бадиг̇г̇ахзд̇ваа уд̣̇агз мад̣̇д̣̇ид̇ваа аад̇абз аад̣̇ижжабаагзна бажид̇ваа бариссаавзд̇ваа баанагам̣ гарод̇и, д̇ам̣ бурзбхад̇д̇амзва габбад̇и. сажз анубасамбаннзна гад̇ам̣ лабхад̇и, д̇ад̣̇ахубурзбхад̇д̇ам̣ саамисамби ваддад̇и, бажчаабхад̇д̇ам̣ нираамисабарибхог̇зна яаава арун̣уг̇г̇аманаа ваддад̇и. имаани адта баанаани сийд̇ааниби аад̣̇ижжабаагааниби вадданд̇и, аг̇г̇ибаагаани бана на вадданд̇и, д̇асмаа ‘‘наг̇г̇исанд̇ад̇д̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
86. Idāni ‘‘anujānāmi, bhikkhave, aṭṭha pānāni ambapānaṃ jambupānaṃ cocapānaṃ mocapānaṃ madhukapānaṃ muddikapānaṃ sālūkapānaṃ phārusakapāna’’nti (mahāva. 300) evaṃ vuttaṃ aṭṭhavidhaṃ pānakaṃ yāmakālikaṃ nāmāti dassetuṃ ‘‘madhū’’tiādimāha. Tattha (mahāva. aṭṭha. 300) madhujaṃ muddikajaṃ sālūkajaṃ cocajaṃ mocajaṃ ambujaṃ jambujañcāti evamattho gahetabbo. Ettha madhujaṃ nāma madhukānaṃ jātirasena kataṃ, taṃ pana udakasambhinnameva vaṭṭati, suddhaṃ na vaṭṭati. Muddikapānaṃ nāma muddikā udake madditvā parissāvetvā gahitaṃ. Sālūkapānaṃ nāma rattuppalanīluppalādīnaṃ kiñjakkharehi kataṃ. Sesāni pākaṭāneva. Ettha pana sace sayaṃ etāni yāvakālikavatthūni paṭiggahetvā udake madditvā ātape ādiccapākena pacitvā parissāvetvā pānakaṃ karoti, taṃ purebhattameva kappati. Sace anupasampannena kataṃ labhati, tadahupurebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattaṃ nirāmisaparibhogena yāva aruṇuggamanā vaṭṭati. Imāni aṭṭha pānāni sītānipi ādiccapākānipi vaṭṭanti, aggipākāni pana na vaṭṭanti, tasmā ‘‘naggisantatta’’nti vuttaṃ.
87. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, саб̣б̣ам̣ паларасам̣ табзд̇ваа д̇хан̃н̃апалараса’’нд̇и (махаава. 300) вуд̇д̇ад̇д̇аа д̇хан̃н̃апаларасо бана на ваддад̇и, д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘саануломаани д̇хан̃н̃аани табзд̇ваа’’д̇и. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, саб̣б̣ам̣ бубпарасам̣ табзд̇ваа мад̇хугабубпараса’’нд̇и вуд̇д̇ад̇д̇аа мад̇хугабубпарасо аад̣̇ижжабааго ваа ход̇у аг̇г̇ибааго ваа, бажчаабхад̇д̇ам̣ на ваддад̇и, д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘мад̇хугабубпаман̃н̃ад̇раа’’д̇и.
87. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ phalarasaṃ ṭhapetvā dhaññaphalarasa’’nti (mahāva. 300) vuttattā dhaññaphalaraso pana na vaṭṭati, tena vuttaṃ ‘‘sānulomāni dhaññāni ṭhapetvā’’ti. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ puppharasaṃ ṭhapetvā madhukapuppharasa’’nti vuttattā madhukapuppharaso ādiccapāko vā hotu aggipāko vā, pacchābhattaṃ na vaṭṭati, tena vuttaṃ ‘‘madhukapupphamaññatrā’’ti.
88. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, саб̣б̣ам̣ бад̇д̇арасам̣ табзд̇ваа д̣аагараса’’нд̇и вуд̇д̇ад̇д̇аа уд̣̇агзна баггаанамби яаавагаалигабад̇д̇аанам̣ расо бурзбхад̇д̇амзва ваддад̇и, сийд̇од̣̇агзна мад̣̇д̣̇ид̇аанам̣ расо яаамагаалигам̣. д̇зна вуд̇д̇ам̣ ‘‘табзд̇ваа баггад̣аагаж̇а’’нд̇и. яааваж̇ийвигабан̣н̣асса уд̣̇агзна баггасса расо яааваж̇ийвиго ход̇и.
88. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, sabbaṃ pattarasaṃ ṭhapetvā ḍākarasa’’nti vuttattā udakena pakkānampi yāvakālikapattānaṃ raso purebhattameva vaṭṭati, sītodakena madditānaṃ raso yāmakālikaṃ. Tena vuttaṃ ‘‘ṭhapetvā pakkaḍākaja’’nti. Yāvajīvikapaṇṇassa udakena pakkassa raso yāvajīviko hoti.
89. ид̣̇аани сад̇д̇аахагаалигз д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘саббий’’д̇иаад̣̇имааха. зд̇т̇а (махаава. 260) бана –
89. Idāni sattāhakālike dassetuṃ ‘‘sappī’’tiādimāha. Ettha (mahāva. 260) pana –
‘‘саббинонийд̇ад̇злаани, мад̇хупаан̣ид̇амзва жа;
‘‘Sappinonītatelāni, madhuphāṇitameva ca;
сад̇д̇аахагаалигаа сабби, язсам̣ мам̣самаваарид̇а’’нд̇и. –
Sattāhakālikā sappi, yesaṃ maṃsamavārita’’nti. –
баато г̇ахзд̇аб̣б̣о. звам̣ бана г̇ахид̇з васаа д̇злаг̇г̇ахан̣зна г̇ахид̇аава ход̇и ‘‘д̇злам̣ наама д̇илад̇злам̣ саасабад̇злам̣ мад̇хугад̇злам̣ зран̣д̣ад̇злам̣ васаад̇зла’’нд̇и (баараа. 623; баажи. 260) звам̣ баал̣ияам̣ вид̇т̇аарид̇ад̇д̇аа. звам̣ бана аг̇г̇ахзд̇ваа васаа жа ‘‘мад̇хупаан̣ид̇а’’нд̇и баатз г̇ахид̇з яаавагаалигабхууд̇аа васаа сад̇д̇аахагаалигаад̇и аабаж̇ж̇зяяа, ‘‘яаани ко бана д̇аани г̇илаанаанам̣ бхигкуунам̣ бадисааяанийяаани бхзсаж̇ж̇аани, сзяяат̇ид̣̇ам̣ – сабби наванийд̇ам̣ д̇злам̣ мад̇ху паан̣ид̇а’’нд̇и (баараа. 622) звам̣ бан̃жзва бхаг̇авад̇аа сад̇д̇аахагаалигабхзсаж̇ж̇аани анун̃н̃аад̇аани, д̇ад̇о уд̇д̇ари чадтасса сад̇д̇аахагаалигабхзсаж̇ж̇асса ад̇т̇ид̇ааби аабаж̇ж̇ад̇и, бхзсаж̇ж̇агканд̇хагзби бхаг̇авад̇аа ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, васаани бхзсаж̇ж̇аани ажчавасам̣ мажчавасам̣ сусугаавасам̣ суугаравасам̣ г̇ад̣̇рабхавасам̣ гаалз бадиг̇г̇ахид̇ам̣ гаалз ниббаггам̣ гаалз сам̣садтам̣ д̇злабарибхог̇зна барибхун̃ж̇ид̇у’’нд̇и (махаава. 262) звам̣ сад̇д̇аахагаалигавасзна васам̣ анануж̇аанид̇ваа д̇ад̇о ниб̣б̣ад̇д̇ад̇зламзва анун̃н̃аад̇ам̣, д̇асмаа ‘‘мад̇хупаан̣ид̇амзва жаа’’д̇и баатз аг̇г̇ахид̇з баал̣ияаа адтагат̇ааяа жа вируж̇жхад̇и. т̇зрзна бана уд̇д̇аравихаараваасийнам̣ куд̣̇д̣̇асигкааяа ааг̇ад̇анаязна вуд̇д̇ам̣. д̇зсам̣ бана –
Pāṭho gahetabbo. Evaṃ pana gahite vasā telaggahaṇena gahitāva hoti ‘‘telaṃ nāma tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍatelaṃ vasātela’’nti (pārā. 623; pāci. 260) evaṃ pāḷiyaṃ vitthāritattā. Evaṃ pana aggahetvā vasā ca ‘‘madhuphāṇita’’nti pāṭhe gahite yāvakālikabhūtā vasā sattāhakālikāti āpajjeyya, ‘‘yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇita’’nti (pārā. 622) evaṃ pañceva bhagavatā sattāhakālikabhesajjāni anuññātāni, tato uttari chaṭṭhassa sattāhakālikabhesajjassa atthitāpi āpajjati, bhesajjakkhandhakepi bhagavatā ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vasāni bhesajjāni acchavasaṃ macchavasaṃ susukāvasaṃ sūkaravasaṃ gadrabhavasaṃ kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti (mahāva. 262) evaṃ sattāhakālikavasena vasaṃ ananujānitvā tato nibbattatelameva anuññātaṃ, tasmā ‘‘madhuphāṇitameva cā’’ti pāṭhe aggahite pāḷiyā aṭṭhakathāya ca virujjhati. Therena pana uttaravihāravāsīnaṃ khuddasikkhāya āgatanayena vuttaṃ. Tesaṃ pana –
‘‘сабби наванийд̇ам̣ д̇злам̣, мад̇ху паан̣ид̇абан̃жамам̣;
‘‘Sappi navanītaṃ telaṃ, madhu phāṇitapañcamaṃ;
ажчамажчавасаад̣̇и жа, хонд̇и сад̇д̇аахагаалигаа’’д̇и. –
Acchamacchavasādi ca, honti sattāhakālikā’’ti. –
звамааг̇ад̇ам̣. амхаагам̣ бана висум̣ сад̇д̇аахагаалигз ааг̇ад̇адтаанам̣ над̇т̇ийд̇и вад̣̇анд̇и, убабаригкид̇аб̣б̣ам̣.
Evamāgataṃ. Amhākaṃ pana visuṃ sattāhakālike āgataṭṭhānaṃ natthīti vadanti, upaparikkhitabbaṃ.
ид̣̇аани д̇зсу саббим̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘язсам̣ мам̣сабаваарид̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. ‘‘саббинаама г̇осабби ваа аж̇игаасабби ваа махим̣ сасабби ваа. язсам̣ мам̣сам̣ габбад̇и, д̇зсам̣ сабби, наванийд̇ам̣ наама д̇зсам̣язва наванийд̇а’’нд̇и (баараа. 623; баажи. 260) баал̣ияам̣ вуд̇д̇ад̇д̇аа наванийд̇ам̣ бана г̇ахид̇анд̇и на вид̇т̇аарид̇ам̣ , сабби бана бурзбхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахид̇ам̣ д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇ам̣ саамисамбинираамисамби ваддад̇и. бажчаабхад̇д̇ад̇о бадтааяа сад̇д̇аахам̣ нираамисам̣ барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ам̣. сад̇д̇аахаад̇иггамз сажз згабхааж̇анз табид̇ам̣, згам̣ ниссаг̇г̇ияам̣. сажз б̣ахуусу, вад̇т̇уг̇ан̣анааяа ниссаг̇г̇ияабаажид̇д̇ияаани. бажчаабхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахид̇ам̣ сад̇д̇аахам̣ нираамисамзва ваддад̇и. сабби д̇аабзнд̇асса саамам̣бааго на ход̇и, ‘‘наванийд̇ам̣ бана д̇аабзнд̇асса хи саамам̣бааго на ход̇и, саамам̣баггзна бана д̇зна сад̣̇д̇хим̣ аамисам̣ на ваддад̇ий’’д̇и жа ‘‘сажз анубасамбанно бурзбхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахид̇анаванийд̇зна саббим̣ гад̇ваа д̣̇зд̇и, бурзбхад̇д̇ам̣ саамисам̣ ваддад̇и. сажз саяам̣ гарод̇и, сад̇д̇аахам̣ нираамисамзва ваддад̇ий’’д̇и жа саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ (баараа. адта. 2.622) наванийд̇амхиязва саамам̣баагад̇аа вуд̇д̇аа, на саббимхи. яам̣ бана ган̇каавид̇аран̣ияам̣ вуд̇д̇ам̣ ‘‘ниб̣б̣ад̇д̇ид̇асабби ваа наванийд̇ам̣ ваа бажид̇ум̣ ваддад̇ий’’д̇и, ‘‘д̇ам̣ бана д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇амби саамисам̣ барибхун̃ж̇ид̇ум̣ на ваддад̇ий’’д̇и (ган̇каа. адта. бхзсаж̇ж̇асигкаабад̣̇аван̣н̣анаа) жа, д̇ад̇т̇а яаавагаалигавад̇т̇унаа асаммиссам̣ суд̇ход̇ам̣ наванийд̇ам̣ санд̇хааяа ‘‘бажид̇ум̣ ваддад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саяам̣бажид̇асад̇д̇аахагаалигзна сад̣̇д̇хим̣ яад̣̇и аамисам̣ бхун̃ж̇ад̇и, д̇ам̣ аамисам̣ саяам̣баггасад̇д̇аахагаалигзна миссид̇ам̣ ад̇д̇ано яаавагаалигабхаавам̣ сад̇д̇аахагаалигзна г̇ан̣хаабзд̇и, д̇ат̇аа жа сад̇и яаавагаалигам̣ абаггамби саяам̣баггабхаавам̣ убаг̇ажчад̇ийд̇и ‘‘саамисам̣ барибхун̃ж̇ид̇ум̣ на ваддад̇ий’’д̇и вуд̇д̇ам̣. яат̇аа саяам̣баггасад̇д̇аахагаалигавасаад̇злам̣ саяам̣бхаж̇ж̇ид̇асаасабаад̣̇ияааваж̇ийвигавад̇т̇уунам̣ д̇злан̃жа саамисам̣ д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇амби на ваддад̇и, д̇ат̇аа наванийд̇асаббийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. вагкад̇и жа аажарияо –
Idāni tesu sappiṃ dassetuṃ ‘‘yesaṃ maṃsapavārita’’nti vuttaṃ. ‘‘Sappināma gosappi vā ajikāsappi vā mahiṃ sasappi vā. Yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappi, navanītaṃ nāma tesaṃyeva navanīta’’nti (pārā. 623; pāci. 260) pāḷiyaṃ vuttattā navanītaṃ pana gahitanti na vitthāritaṃ , sappi pana purebhattaṃ paṭiggahitaṃ tadahu purebhattaṃ sāmisampinirāmisampi vaṭṭati. Pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisaṃ paribhuñjitabbaṃ. Sattāhātikkame sace ekabhājane ṭhapitaṃ, ekaṃ nissaggiyaṃ. Sace bahūsu, vatthugaṇanāya nissaggiyapācittiyāni. Pacchābhattaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati. Sappi tāpentassa sāmaṃpāko na hoti, ‘‘navanītaṃ pana tāpentassa hi sāmaṃpāko na hoti, sāmaṃpakkena pana tena saddhiṃ āmisaṃ na vaṭṭatī’’ti ca ‘‘sace anupasampanno purebhattaṃ paṭiggahitanavanītena sappiṃ katvā deti, purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati. Sace sayaṃ karoti, sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭatī’’ti ca samantapāsādikāyaṃ (pārā. aṭṭha. 2.622) navanītamhiyeva sāmaṃpākatā vuttā, na sappimhi. Yaṃ pana kaṅkhāvitaraṇiyaṃ vuttaṃ ‘‘nibbattitasappi vā navanītaṃ vā pacituṃ vaṭṭatī’’ti, ‘‘taṃ pana tadahu purebhattampi sāmisaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭatī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. bhesajjasikkhāpadavaṇṇanā) ca, tattha yāvakālikavatthunā asammissaṃ sudhotaṃ navanītaṃ sandhāya ‘‘pacituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Sayaṃpacitasattāhakālikena saddhiṃ yadi āmisaṃ bhuñjati, taṃ āmisaṃ sayaṃpakkasattāhakālikena missitaṃ attano yāvakālikabhāvaṃ sattāhakālikena gaṇhāpeti, tathā ca sati yāvakālikaṃ apakkampi sayaṃpakkabhāvaṃ upagacchatīti ‘‘sāmisaṃ paribhuñjituṃ na vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Yathā sayaṃpakkasattāhakālikavasātelaṃ sayaṃbhajjitasāsapādiyāvajīvikavatthūnaṃ telañca sāmisaṃ tadahu purebhattampi na vaṭṭati, tathā navanītasappīti veditabbaṃ. Vakkhati ca ācariyo –
‘‘яаавагаалигааад̣̇ийни, сам̣садтаани сахад̇д̇анаа. г̇аахаабаяанд̇и саб̣бхаава’’нд̇и жа,
‘‘Yāvakālikaādīni, saṃsaṭṭhāni sahattanā. Gāhāpayanti sabbhāva’’nti ca,
‘‘д̇зхзва бхигкунаа баггам̣, габбад̇з яааваж̇ийвигам̣;
‘‘Teheva bhikkhunā pakkaṃ, kappate yāvajīvikaṃ;
нираамисан̃жа сад̇д̇аахам̣, саамисз саамабаагад̇аа’’д̇и жа.
Nirāmisañca sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā’’ti ca.
яаа бана саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ наванийд̇амхи саамам̣баагад̇аа вуд̇д̇аа, саа д̇аггаад̣̇исаммиссам̣ ад̇ход̇анаванийд̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇аа. д̇асмаа вин̃н̃уунам̣ саманд̇абаасаад̣̇игааби ган̇каавид̇аран̣ийби самзнд̇и, д̇ам̣ наванийд̇ам̣ санд̇хааяа вуд̇д̇анд̇и аажарияаа вад̣̇анд̇и. ид̣̇амзва яуд̇д̇ам̣. яад̣̇и саббимхи саамам̣баагад̇аа ход̇и, авассам̣язва саманд̇абаасаад̣̇игааяам̣ вужжзяяа, д̇ад̇т̇а бана ‘‘сабби д̇аава бурзбхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахид̇ам̣, д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇ам̣ саамисамби нираамисамби барибхун̃ж̇ид̇ум̣ ваддад̇ий’’д̇и (баараа. адта. 2.622) хи вуд̇д̇ам̣, на бажанавид̇хаанам̣. мануссасаббинаванийд̇аанам̣, ан̃н̃зсамби хад̇т̇иассаад̣̇ийнам̣ агаббияамам̣сасаббинаванийд̇аанам̣ сад̇д̇аахаад̇иггамз д̣̇уггадам̣. гим̣ бана д̇ам̣ барибхун̃ж̇ид̇ум̣ ваддад̇ийд̇и? аама ваддад̇и. гасмаа? бадигкзбаабхааваа жа саб̣б̣аадтагат̇аасу анун̃н̃аад̇ад̇д̇аа жа. ‘‘язсам̣ мам̣сам̣ габбад̇и, д̇зсам̣ сабби, наванийд̇а’’нд̇и (баараа. 623) ид̣̇ам̣ бана ниссаг̇г̇ияавад̇т̇ум̣ д̣̇ассзд̇ум̣ вуд̇д̇ам̣, на ан̃н̃зсам̣ вааран̣ад̇т̇ааяа.
Yā pana samantapāsādikāyaṃ navanītamhi sāmaṃpākatā vuttā, sā takkādisammissaṃ adhotanavanītaṃ sandhāya vuttā. Tasmā viññūnaṃ samantapāsādikāpi kaṅkhāvitaraṇīpi samenti, taṃ navanītaṃ sandhāya vuttanti ācariyā vadanti. Idameva yuttaṃ. Yadi sappimhi sāmaṃpākatā hoti, avassaṃyeva samantapāsādikāyaṃ vucceyya, tattha pana ‘‘sappi tāva purebhattaṃ paṭiggahitaṃ, tadahu purebhattaṃ sāmisampi nirāmisampi paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti (pārā. aṭṭha. 2.622) hi vuttaṃ, na pacanavidhānaṃ. Manussasappinavanītānaṃ, aññesampi hatthiassādīnaṃ akappiyamaṃsasappinavanītānaṃ sattāhātikkame dukkaṭaṃ. Kiṃ pana taṃ paribhuñjituṃ vaṭṭatīti? Āma vaṭṭati. Kasmā? Paṭikkhepābhāvā ca sabbaaṭṭhakathāsu anuññātattā ca. ‘‘Yesaṃ maṃsaṃ kappati, tesaṃ sappi, navanīta’’nti (pārā. 623) idaṃ pana nissaggiyavatthuṃ dassetuṃ vuttaṃ, na aññesaṃ vāraṇatthāya.
90. ид̣̇аани д̇злам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘д̇злам̣ д̇илавасзран̣д̣амад̇хусаасабасамбхава’’нд̇иаад̣̇имааха. зд̇т̇а д̇илаад̣̇ийхи самбхавам̣ ниб̣б̣ад̇д̇ам̣ д̇зланд̇и самб̣анд̇хо. зд̇т̇а (баараа. адта. 1.100) бана бурзбхад̇д̇ам̣ д̇илз бадиг̇г̇ахзд̇ваа гад̇ад̇злам̣ бурзбхад̇д̇ам̣ саамисамби ваддад̇и, бажчаабхад̇д̇ад̇о бадтааяа савад̇т̇угаббадиг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа анаж̇жхохаран̣ийяам̣. бажчаабхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахзд̇ваа гад̇ад̇злам̣ анаж̇жхохаран̣ийяам̣, сийсамагканаад̣̇ийсу убанзд̇аб̣б̣ам̣. зран̣д̣амад̇хугасаасабадтийни бадиг̇г̇ахзд̇ваа сажз д̇аани бхаж̇ж̇ид̇ваа д̇злам̣ гарод̇и, д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇амби саамисам̣ на ваддад̇и, саамам̣баагад̇аа ход̇и. сажз абхаж̇ж̇ид̇ваа гарод̇и, д̇ад̣̇аху бурзбхад̇д̇ам̣ саамисамби ваддад̇и, бажчаабхад̇д̇ад̇о бадтааяа нираамисамзва ваддад̇и, барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣авад̇т̇уунам̣ яааваж̇ийвигад̇д̇аа савад̇т̇угаббадиг̇г̇ахан̣з д̣̇осо над̇т̇ийд̇и. д̇злаг̇г̇ахан̣ад̇т̇ааяа зран̣д̣агадтиаад̣̇ийни бадиг̇г̇ахзд̇ваа сад̇д̇аахам̣ ад̇иггаамаяад̇о д̣̇уггадам̣. д̇ат̇аа баал̣ияам̣ анааг̇ад̇аани ад̣̇ассид̇аани госамб̣агагусумбхаад̣̇ийнам̣ д̇злаани.
90. Idāni telaṃ dassetuṃ ‘‘telaṃ tilavaseraṇḍamadhusāsapasambhava’’ntiādimāha. Ettha tilādīhi sambhavaṃ nibbattaṃ telanti sambandho. Ettha (pārā. aṭṭha. 1.100) pana purebhattaṃ tile paṭiggahetvā katatelaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya savatthukappaṭiggahitattā anajjhoharaṇīyaṃ. Pacchābhattaṃ paṭiggahetvā katatelaṃ anajjhoharaṇīyaṃ, sīsamakkhanādīsu upanetabbaṃ. Eraṇḍamadhukasāsapaṭṭhīni paṭiggahetvā sace tāni bhajjitvā telaṃ karoti, tadahu purebhattampi sāmisaṃ na vaṭṭati, sāmaṃpākatā hoti. Sace abhajjitvā karoti, tadahu purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya nirāmisameva vaṭṭati, paribhuñjitabbavatthūnaṃ yāvajīvikattā savatthukappaṭiggahaṇe doso natthīti. Telaggahaṇatthāya eraṇḍakaṭṭhiādīni paṭiggahetvā sattāhaṃ atikkāmayato dukkaṭaṃ. Tathā pāḷiyaṃ anāgatāni adassitāni kosambakakusumbhādīnaṃ telāni.
ид̣̇аани мад̇хувигад̇им̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘куд̣̇д̣̇аабхамарамад̇хугари-магкигаахи гад̇а’’нд̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇а (баараа. адта. 2.623) куд̣̇д̣̇аад̇и куд̣̇д̣̇амагкигаа. бхамараад̇и махаабхамарамагкигаа . д̣̇ан̣д̣агзсу мад̇хугараа мад̇хугаримагкигаа наама. зд̇аахи д̇ийхи магкигаахи гад̇ам̣ мад̇ху наамаад̇и ад̇т̇о. ‘‘мад̇ху наама магкигаамад̇хуу’’д̇и баал̣ияам̣ (баараа. 623; баажи. 260) вуд̇д̇ад̇д̇аа ан̃н̃зхи д̇умб̣адагаад̣̇ийхи гад̇ам̣ сад̇д̇аахагаалигам̣ на ход̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣.
Idāni madhuvikatiṃ dassetuṃ ‘‘khuddābhamaramadhukari-makkhikāhi kata’’nti vuttaṃ. Tattha (pārā. aṭṭha. 2.623) khuddāti khuddamakkhikā. Bhamarāti mahābhamaramakkhikā . Daṇḍakesu madhukarā madhukarimakkhikā nāma. Etāhi tīhi makkhikāhi kataṃ madhu nāmāti attho. ‘‘Madhu nāma makkhikāmadhū’’ti pāḷiyaṃ (pārā. 623; pāci. 260) vuttattā aññehi tumbaṭakādīhi kataṃ sattāhakālikaṃ na hotīti veditabbaṃ.
ид̣̇аани паан̣ид̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘расаад̣̇иужчувигад̇и, баггаабаггаа жа паан̣ид̇а’’нд̇и ааха. баггаа жа абаггаа жа расаад̣̇иужчувигад̇и паан̣ид̇анд̇и ад̇т̇о. мад̇хугабубпапаан̣ид̇ам̣ бурзбхад̇д̇ам̣ саамисам̣ ваддад̇и, бажчаабхад̇д̇ад̇о бадтааяа сад̇д̇аахам̣ нираамисамзва ваддад̇и. д̇асса сад̇д̇аахаад̇иггамз д̣̇уггадам̣. жин̃жапаан̣ид̇ан̃жа амб̣апаан̣ид̇ан̃жа яаавагаалигамзва.
Idāni phāṇitaṃ dassetuṃ ‘‘rasādiucchuvikati, pakkāpakkā ca phāṇita’’nti āha. Pakkā ca apakkā ca rasādiucchuvikati phāṇitanti attho. Madhukapupphaphāṇitaṃ purebhattaṃ sāmisaṃ vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati. Tassa sattāhātikkame dukkaṭaṃ. Ciñcaphāṇitañca ambaphāṇitañca yāvakālikameva.
91. ид̣̇аани зд̇зсу васаад̇зласса од̣̇исса анун̃н̃аад̇ад̇д̇аа д̇ам̣ висум̣ уд̣̇д̇харид̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘савад̇т̇убаггаа саамам̣ ваа’’д̇иаад̣̇имааха. сад̇д̇авид̇хан̃хи (баараа. адта. 2.623) од̣̇иссам̣ наама б̣яаад̇ход̣̇иссам̣ буг̇г̇алод̣̇иссам̣ гаалод̣̇иссам̣ самаяод̣̇иссам̣ д̣̇зсод̣̇иссам̣ васод̣̇иссам̣ бхзсаж̇ж̇од̣̇иссанд̇и.
91. Idāni etesu vasātelassa odissa anuññātattā taṃ visuṃ uddharitvā dassetuṃ ‘‘savatthupakkā sāmaṃ vā’’tiādimāha. Sattavidhañhi (pārā. aṭṭha. 2.623) odissaṃ nāma byādhodissaṃ puggalodissaṃ kālodissaṃ samayodissaṃ desodissaṃ vasodissaṃ bhesajjodissanti.
д̇ад̇т̇а ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, амануссигааб̣аад̇хз аамагамам̣сам̣ аамагалохид̇а’’нд̇и (махаава. 264) вуд̇д̇ам̣, ид̣̇ам̣ б̣яаад̇ход̣̇иссам̣ наама. зд̇т̇а бана гаалзби вигаалзби габбияаагаббияамам̣салохид̇ам̣ ваддад̇и. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, романт̇агасса романт̇ана’’нд̇и (жуул̣ава. 273) звам̣ анун̃н̃аад̇ам̣ буг̇г̇алод̣̇иссам̣ наама. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, жад̇д̇аари махаавигадаани д̣̇аад̇ум̣ г̇уут̇ам̣ муд̇д̇ам̣ чааригам̣ мад̇д̇ига’’нд̇и (махаава. 268) звам̣ саббад̣̇адтагаалз аббадиг̇г̇ахид̇агам̣ анун̃н̃аад̇ам̣ гаалод̣̇иссам̣ наама. г̇ан̣абхож̇анаад̣̇и самаяод̣̇иссам̣ наама. г̇ан̣ан̇г̇ан̣уубааханаани д̣̇зсод̣̇иссам̣ наама. васод̣̇иссам̣ наама ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, васаани бхзсаж̇ж̇ааний’’д̇и (махаава. 262) звам̣ васаанаамзна анун̃н̃аад̇ам̣. д̇ам̣ табзд̇ваа мануссавасам̣ саб̣б̣зсам̣ габбияаагаббияавасаанам̣ д̇злам̣ д̇ам̣д̇ад̣̇ад̇т̇игаанам̣ д̇злабарибхог̇зна барибхун̃ж̇ид̇ум̣ ваддад̇и. бхзсаж̇ж̇од̣̇иссам̣ наама ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, д̇аани бан̃жа бхзсаж̇ж̇ааний’’д̇и (махаава. 261) звам̣ бхзсаж̇ж̇анаамзна вуд̇д̇аани саббиаад̣̇ийни бан̃жа.
Tattha ‘‘anujānāmi, bhikkhave, amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohita’’nti (mahāva. 264) vuttaṃ, idaṃ byādhodissaṃ nāma. Ettha pana kālepi vikālepi kappiyākappiyamaṃsalohitaṃ vaṭṭati. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, romanthakassa romanthana’’nti (cūḷava. 273) evaṃ anuññātaṃ puggalodissaṃ nāma. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, cattāri mahāvikaṭāni dātuṃ gūthaṃ muttaṃ chārikaṃ mattika’’nti (mahāva. 268) evaṃ sappadaṭṭhakāle appaṭiggahitakaṃ anuññātaṃ kālodissaṃ nāma. Gaṇabhojanādi samayodissaṃ nāma. Gaṇaṅgaṇūpāhanāni desodissaṃ nāma. Vasodissaṃ nāma ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vasāni bhesajjānī’’ti (mahāva. 262) evaṃ vasānāmena anuññātaṃ. Taṃ ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ kappiyākappiyavasānaṃ telaṃ taṃtadatthikānaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ vaṭṭati. Bhesajjodissaṃ nāma ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tāni pañca bhesajjānī’’ti (mahāva. 261) evaṃ bhesajjanāmena vuttāni sappiādīni pañca.
яат̇аа бана кийрад̣̇ад̇хиаад̣̇ийхи баггад̇злам̣ бажчаабхад̇д̇ам̣ на ваддад̇и, на звамид̣̇ам̣. ид̣̇ам̣ бана д̇злам̣ савад̇т̇угабаггамби ваддад̇и, д̇ам̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘савад̇т̇убаггаа саамам̣ ваа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. васам̣ ологзд̇ваа ‘‘савад̇т̇убаггаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣. саамам̣ баггаа ваад̇и ад̇т̇о. яат̇аа савад̇т̇угаббадиг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа саамам̣баггад̇д̇аа д̣̇ад̇хиаад̣̇ийхи баггад̇злам̣ ад̇д̇анаа гад̇ам̣ бурзбхад̇д̇амби на ваддад̇и, на звамид̣̇ам̣. ид̣̇ам̣ бана ад̇д̇анаа савад̇т̇угабаггамби бурзбхад̇д̇амби бажчаабхад̇д̇амби ваддад̇ийд̇и ад̇т̇о. зд̇т̇а бана гааран̣уубажаарзна васаад̇злам̣ ‘‘васаа’’д̇и вуд̇д̇ам̣.
Yathā pana khīradadhiādīhi pakkatelaṃ pacchābhattaṃ na vaṭṭati, na evamidaṃ. Idaṃ pana telaṃ savatthukapakkampi vaṭṭati, taṃ dassetuṃ ‘‘savatthupakkā sāmaṃ vā’’ti vuttaṃ. Vasaṃ oloketvā ‘‘savatthupakkā’’ti vuttaṃ. Sāmaṃ pakkā vāti attho. Yathā savatthukappaṭiggahitattā sāmaṃpakkattā dadhiādīhi pakkatelaṃ attanā kataṃ purebhattampi na vaṭṭati, na evamidaṃ. Idaṃ pana attanā savatthukapakkampi purebhattampi pacchābhattampi vaṭṭatīti attho. Ettha pana kāraṇūpacārena vasātelaṃ ‘‘vasā’’ti vuttaṃ.
гаалзд̇и бурзбхад̇д̇агаалз барзхи ваа ад̇д̇анаа ваа баггаад̇и ад̇т̇о. бажчаабхад̇д̇ам̣ бана бажид̇ум̣ на ваддад̇и ‘‘гаалз бадиг̇г̇ахид̇ам̣ гаалз ниббаггам̣ гаалз сам̣садта’’нд̇и (махаава. 262) вуд̇д̇ад̇д̇аа. д̇асмаа ‘‘гаалз’’д̇и вуд̇д̇ам̣. яо бана вигаалз бадиг̇г̇ахзд̇ваа вигаалз бажид̇ваа вигаалз бариссаавзд̇ваа барибхун̃ж̇ад̇и, со д̇ийн̣и д̣̇уггадаани аабаж̇ж̇ад̇и.
Kāleti purebhattakāle parehi vā attanā vā pakkāti attho. Pacchābhattaṃ pana pacituṃ na vaṭṭati ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭha’’nti (mahāva. 262) vuttattā. Tasmā ‘‘kāle’’ti vuttaṃ. Yo pana vikāle paṭiggahetvā vikāle pacitvā vikāle parissāvetvā paribhuñjati, so tīṇi dukkaṭāni āpajjati.
амаанусаад̇и зд̇т̇а (махаава. 262) бана ажчавасаад̣̇ийнам̣ анун̃н̃аад̇ад̇д̇аа табзд̇ваа мануссавасам̣ саб̣б̣зсам̣ агаббияамам̣саанам̣ васаа анун̃н̃аад̇аад̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣аа. мам̣сзсу хи мануссахад̇т̇имам̣саад̣̇ийни д̣̇аса мам̣саани бадигкид̇д̇аани, васаа бана згаа мануссавасаа зва.
Amānusāti ettha (mahāva. 262) pana acchavasādīnaṃ anuññātattā ṭhapetvā manussavasaṃ sabbesaṃ akappiyamaṃsānaṃ vasā anuññātāti veditabbā. Maṃsesu hi manussahatthimaṃsādīni dasa maṃsāni paṭikkhittāni, vasā pana ekā manussavasā eva.
анубасамбаннзна (баараа. адта. 2.623) гад̇аниб̣б̣аддид̇авасаад̇злам̣ бурзбхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахид̇ам̣ бурзбхад̇д̇ам̣ саамисамби ваддад̇и, бажчаабхад̇д̇ад̇о бадтааяа сад̇д̇аахам̣ нираамисамзва ваддад̇и. яам̣ банзд̇т̇а сукумараж̇асад̣̇исам̣ мам̣сам̣ ваа нхаару ваа адти ваа лохид̇ам̣ ваа, д̇ам̣ аб̣б̣охааригам̣. сажз саяам̣ гарод̇и, бурзбхад̇д̇ам̣ бадиг̇г̇ахзд̇ваа бажид̇ваа бариссаавзд̇ваа сад̇д̇аахам̣ нираамисамзва барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ам̣. нираамисабарибхог̇ан̃хи санд̇хааяа ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ‘‘гаалз бадиг̇г̇ахид̇ам̣ гаалз ниббаггам̣ гаалз сам̣садтам̣ д̇злабарибхог̇зна барибхун̃ж̇ид̇у’’нд̇и (махаава. 262). ан̃н̃зсанд̇и саббиаад̣̇ийнам̣. вад̇т̇унд̇и яаавагаалигабхууд̇ам̣ вад̇т̇ум̣. яаавагаалигавад̇т̇уунам̣ вад̇т̇ум̣ на бажзд̇и самб̣анд̇хо.
Anupasampannena (pārā. aṭṭha. 2.623) katanibbaṭṭitavasātelaṃ purebhattaṃ paṭiggahitaṃ purebhattaṃ sāmisampi vaṭṭati, pacchābhattato paṭṭhāya sattāhaṃ nirāmisameva vaṭṭati. Yaṃ panettha sukhumarajasadisaṃ maṃsaṃ vā nhāru vā aṭṭhi vā lohitaṃ vā, taṃ abbohārikaṃ. Sace sayaṃ karoti, purebhattaṃ paṭiggahetvā pacitvā parissāvetvā sattāhaṃ nirāmisameva paribhuñjitabbaṃ. Nirāmisaparibhogañhi sandhāya idaṃ vuttaṃ ‘‘kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjitu’’nti (mahāva. 262). Aññesanti sappiādīnaṃ. Vatthunti yāvakālikabhūtaṃ vatthuṃ. Yāvakālikavatthūnaṃ vatthuṃ na paceti sambandho.
92. ид̣̇аани яааваж̇ийвигавигад̇им̣ д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘халид̣̇д̣̇ий’’д̇иаад̣̇и вуд̇д̇ам̣. д̇ад̇т̇ааяамануд̇д̇аанабад̣̇ад̇т̇о (махаава. 263; баажи. адта. 248-249) – бан̃жамуулаад̣̇иган̃жаабийд̇и зд̇т̇а д̣̇вибан̃жамуулзна сад̣̇д̇хим̣ ан̃н̃ааниби д̇аг̇г̇ад̇игаани муулабхзсаж̇ж̇аани г̇ахид̇аанийд̇и н̃аад̇аб̣б̣ам̣.
92. Idāni yāvajīvikavikatiṃ dassetuṃ ‘‘haliddī’’tiādi vuttaṃ. Tatthāyamanuttānapadattho (mahāva. 263; pāci. aṭṭha. 248-249) – pañcamūlādikañcāpīti ettha dvipañcamūlena saddhiṃ aññānipi taggatikāni mūlabhesajjāni gahitānīti ñātabbaṃ.
93-5. б̣ил̣ан̇г̇аад̣̇ийни палабхзсаж̇ж̇аани. д̇ад̇т̇а (махаава. 263) г̇одтапаланд̇и мад̣̇анапаланд̇и вад̣̇анд̇и. габбаасаад̣̇ийнам̣ бан̣н̣анд̇и самб̣анд̇хо. имз бана вуд̇д̇аббагаараа муулабхзсаж̇ж̇апалабхзсаж̇ж̇абан̣н̣абхзсаж̇ж̇авасзна вуд̇д̇аа саб̣б̣з габбияаа. имзсам̣ бубпапалабан̣н̣амуулаа саб̣б̣зби габбияаа яааваж̇ийвигааязва. табзд̇ваа ужчунияяаасам̣ саб̣б̣о жа нияяаасо сарасан̃жа ужчуж̇ам̣ д̇ажам̣ табзд̇ваа саб̣б̣о жа д̇ажод̇и самб̣анд̇хо.
93-5. Biḷaṅgādīni phalabhesajjāni. Tattha (mahāva. 263) goṭṭhaphalanti madanaphalanti vadanti. Kappāsādīnaṃ paṇṇanti sambandho. Ime pana vuttappakārā mūlabhesajjaphalabhesajjapaṇṇabhesajjavasena vuttā sabbe kappiyā. Imesaṃ pupphaphalapaṇṇamūlā sabbepi kappiyā yāvajīvikāyeva. Ṭhapetvā ucchuniyyāsaṃ sabbo ca niyyāso sarasañca ucchujaṃ tacaṃ ṭhapetvā sabbo ca tacoti sambandho.
96. мад̇хунаа (баараа. адта. 2.623) амагкид̇ам̣ суд̣̇д̇хасид̇т̇ан̃жа. мад̇хумагкид̇ам̣ бана сад̇д̇аахагаалигамзва. яан̃жа гин̃жийд̇и од̣̇анам̣ мам̣сам̣ адтиаад̣̇ийнийд̇и ад̇т̇о.
96. Madhunā (pārā. aṭṭha. 2.623) amakkhitaṃ suddhasitthañca. Madhumakkhitaṃ pana sattāhakālikameva. Yañca kiñcīti odanaṃ maṃsaṃ aṭṭhiādīnīti attho.
97. ‘‘яаани ваа банан̃н̃ааниби ад̇т̇и нзва каад̣̇анийяз каад̣̇анийяад̇т̇ам̣ паранд̇и, на бхож̇анийяз бхож̇анийяад̇т̇ам̣ паранд̇и, д̇аани бадиг̇г̇ахзд̇ваа яааваж̇ийвам̣ барихарид̇ум̣, сад̇и бажжаяз барибхун̃ж̇ид̇ум̣ , асад̇и бажжаяз барибхун̃ж̇анд̇асса аабад̇д̇и д̣̇уггадассаа’’д̇и (махаава. 263) вуд̇д̇ад̇д̇аа ‘‘аахаарад̇т̇амасаад̇хзнд̇ам̣, саб̣б̣ам̣ д̇ам̣ яааваж̇ийвига’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
97. ‘‘Yāni vā panaññānipi atthi neva khādanīye khādanīyatthaṃ pharanti, na bhojanīye bhojanīyatthaṃ pharanti, tāni paṭiggahetvā yāvajīvaṃ pariharituṃ, sati paccaye paribhuñjituṃ , asati paccaye paribhuñjantassa āpatti dukkaṭassā’’ti (mahāva. 263) vuttattā ‘‘āhāratthamasādhentaṃ, sabbaṃ taṃ yāvajīvika’’nti vuttaṃ.
98. саб̣б̣ассаад̇и г̇илаанассааби аг̇илаанассабийд̇и ад̇т̇о. гаалигад̇д̇аяанд̇и яаавагаалигам̣ важ̇ж̇зд̇ваа авасзсам̣ сад̇и бажжаяз вигаалз габбад̇ийд̇и ад̇т̇о.
98.Sabbassāti gilānassāpi agilānassapīti attho. Kālikattayanti yāvakālikaṃ vajjetvā avasesaṃ sati paccaye vikāle kappatīti attho.
99. ж̇анаяанд̇убход̇и ж̇анаяанд̇и убхо. гим̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и? яаавагаалигаяаамагаалигасан̇каад̇аа убхо гаалигаа ад̇д̇ано гааламад̇иггамид̇ваа барибхуд̇д̇аа баажид̇д̇им̣ ж̇анаяанд̇ийд̇и ад̇т̇о. гин̃жа бхияяо (махаава. 274; махаава. адта. 274; ган̇каа. адта. саннид̇хигаарагасигкаабад̣̇аван̣н̣анаа) – убхоби банзд̇з агаббияагудияам̣ вуд̇д̇аа анд̇овуд̇т̇ам̣ д̣̇уггадан̃жа, бунад̣̇ивасз барибхун̃ж̇ад̇о саннид̇хим̣ баажид̇д̇ияан̃жа ж̇анаяанд̇ийд̇и ад̇т̇о.
99.Janayantubhoti janayanti ubho. Kiṃ vuttaṃ hoti? Yāvakālikayāmakālikasaṅkhātā ubho kālikā attano kālamatikkamitvā paribhuttā pācittiṃ janayantīti attho. Kiñca bhiyyo (mahāva. 274; mahāva. aṭṭha. 274; kaṅkhā. aṭṭha. sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā) – ubhopi panete akappiyakuṭiyaṃ vuttā antovutthaṃ dukkaṭañca, punadivase paribhuñjato sannidhiṃ pācittiyañca janayantīti attho.
100. анаарул̣хзд̇и баал̣ияам̣ анааг̇ад̇з мануссасаббиаад̣̇имхийд̇и ад̇т̇о.
100.Anāruḷheti pāḷiyaṃ anāgate manussasappiādimhīti attho.
101. ниссадталад̣̇д̇ханд̇и (баараа. 624) винаяагаммам̣ гад̇ваа буна лад̣̇д̇ханд̇и ад̇т̇о. вигаббзнд̇асса сад̇д̇аахзд̇и сад̇д̇аахаб̣бханд̇арз сааман̣зрасса ‘‘ид̣̇ам̣ саббим̣ д̇зла’’нд̇иаад̣̇инаа наязна наамам̣ г̇ахзд̇ваа ‘‘д̇уяхам̣ вигаббзмий’’д̇и ваа ‘‘ид̇т̇аннаамасса вигаббзмий’’д̇и ваа саммукааби ваа бараммукааби ваа вигаббзнд̇асса анаабад̇д̇ийд̇и самб̣анд̇хо. баал̣ияам̣ бана ‘‘анаабад̇д̇и анд̇осад̇д̇аахз ад̇хидтзд̇и, виссаж̇ж̇зд̇и, нассад̇и, винассад̇и, д̣аяхад̇и, ажчинд̣̇ид̇ваа г̇ан̣ханд̇и, виссаасам̣ г̇ан̣ханд̇ий’’д̇и (баараа. 625) зд̇д̇агамзва вуд̇д̇ам̣, ‘‘вигаббзмий’’д̇и ид̣̇ам̣ бана над̇т̇и. гин̃жааби над̇т̇и, ат̇а ко ‘‘анад̇хидтид̇з ад̇хидтид̇асан̃н̃ий ниссаг̇г̇ияам̣ баажид̇д̇ияам̣, авигаббид̇з вигаббид̇асан̃н̃ий ниссаг̇г̇ияам̣ баажид̇д̇ияа’’нд̇и (баараа. 624) аабад̇д̇иваарз ааг̇ад̇ад̇д̇аа т̇зрзна д̣̇ассид̇ам̣. д̇ам̣ д̣̇ассзнд̇знааби сажз убасамбаннасса вигаббзд̇и, ад̇д̇ано зва санд̇агам̣ ход̇и, бадиг̇г̇ахан̣амби на виж̇ахад̇и, д̇асмаа убасамбаннавасзна ад̣̇ассзд̇ваа анубасамбаннавасзна д̣̇ассид̇ам̣. д̇асса хи вигаббид̇з бадиг̇г̇ахан̣амби виж̇ахад̇и, аабад̇д̇иби на ход̇ийд̇и. ад̇хидтад̇од̇и аб̣бхан̃ж̇анаад̣̇ийни ад̇хидтаханд̇асса анаабад̇д̇ийд̇и ад̇т̇о. сажз бана сад̇д̇аахаб̣бханд̇арз нирабзгко худ̇ваа анубасамбаннасса барижжаж̇ад̇и, барижжад̇д̇ад̇д̇аа анаабад̇д̇и, ид̇арасса жа аббадиг̇г̇ахид̇ад̇д̇аа убхиннамби гааяигабарибхог̇о ваддад̇и. аниссаг̇г̇ияад̇д̇аа бана б̣аахирабарибхог̇зна ваддад̇и. ‘‘д̇аани бадиг̇г̇ахзд̇ваа сад̇д̇аахабарамам̣ саннид̇хигаарагам̣ барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ааний’’д̇и (баараа. 623) звам̣ нияамзд̇ваа анун̃н̃аад̇ад̇д̇аа вуд̇д̇ам̣ ‘‘ан̃н̃асса д̣̇ад̣̇ад̇оби жа анаабад̇д̇ий’’д̇и.
101.Nissaṭṭhaladdhanti (pārā. 624) vinayakammaṃ katvā puna laddhanti attho. Vikappentassa sattāheti sattāhabbhantare sāmaṇerassa ‘‘idaṃ sappiṃ tela’’ntiādinā nayena nāmaṃ gahetvā ‘‘tuyhaṃ vikappemī’’ti vā ‘‘itthannāmassa vikappemī’’ti vā sammukhāpi vā parammukhāpi vā vikappentassa anāpattīti sambandho. Pāḷiyaṃ pana ‘‘anāpatti antosattāhe adhiṭṭheti, vissajjeti, nassati, vinassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhanti, vissāsaṃ gaṇhantī’’ti (pārā. 625) ettakameva vuttaṃ, ‘‘vikappemī’’ti idaṃ pana natthi. Kiñcāpi natthi, atha kho ‘‘anadhiṭṭhite adhiṭṭhitasaññī nissaggiyaṃ pācittiyaṃ, avikappite vikappitasaññī nissaggiyaṃ pācittiya’’nti (pārā. 624) āpattivāre āgatattā therena dassitaṃ. Taṃ dassentenāpi sace upasampannassa vikappeti, attano eva santakaṃ hoti, paṭiggahaṇampi na vijahati, tasmā upasampannavasena adassetvā anupasampannavasena dassitaṃ. Tassa hi vikappite paṭiggahaṇampi vijahati, āpattipi na hotīti. Adhiṭṭhatoti abbhañjanādīni adhiṭṭhahantassa anāpattīti attho. Sace pana sattāhabbhantare nirapekkho hutvā anupasampannassa pariccajati, pariccattattā anāpatti, itarassa ca appaṭiggahitattā ubhinnampi kāyikaparibhogo vaṭṭati. Anissaggiyattā pana bāhiraparibhogena vaṭṭati. ‘‘Tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānī’’ti (pārā. 623) evaṃ niyametvā anuññātattā vuttaṃ ‘‘aññassa dadatopi ca anāpattī’’ti.
102. саб̣бхааванд̇и ад̇д̇ано сабхаавам̣. яасмаа г̇аахаабаяанд̇и, д̇асмаа звамуд̣̇ийрид̇анд̇и вуд̇д̇анд̇и ад̇т̇о. ид̣̇аани вагкамаанам̣ санд̇хааяа ‘‘зва’’нд̇и вуд̇д̇ам̣.
102.Sabbhāvanti attano sabhāvaṃ. Yasmā gāhāpayanti, tasmā evamudīritanti vuttanti attho. Idāni vakkhamānaṃ sandhāya ‘‘eva’’nti vuttaṃ.
103-5. сад̇д̇аахам̣ яааваж̇ийвиганд̇и (махаава. 305; махаава. адта. ган̇каа. адта. саннид̇хигаарагасигкаабад̣̇аван̣н̣анаа) сад̇д̇аахагаалиган̃жа яааваж̇ийвиган̃жаад̇и ад̇т̇о. гим̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и? сад̇д̇аахагаалигаяааваж̇ийвигад̣̇ваяам̣ сзсагаалигасаммиссам̣ самбхиннарасам̣ гад̇ваа барибхун̃ж̇ад̇о саннид̇хибаажид̇д̇и ход̇ийд̇и уд̣̇ийрид̇анд̇и. д̇ад̣̇аху бадиг̇г̇ахид̇ам̣ д̇ад̣̇ахзваад̇и ад̇т̇о. сзсанд̇и сад̇д̇аахагаалигаяааваж̇ийвигад̣̇ваяам̣. ид̇аранд̇и яааваж̇ийвигам̣. бурз бадиг̇г̇ахид̇ам̣ ваа ход̇у, д̇ад̣̇аху ваа бадиг̇г̇ахид̇ам̣, яааваж̇ийвигам̣ сад̇д̇аахагаалигзна сад̇д̇аахам̣ габбад̇ийд̇и взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. ‘‘яаавагаалигзна, бхигкавз, яаамагаалигам̣, сад̇д̇аахагаалигам̣, яааваж̇ийвигам̣ д̇ад̣̇аху бадиг̇г̇ахид̇ам̣ гаалз габбад̇и, но вигаалз. яаамагаалигзна, бхигкавз, сад̇д̇аахагаалигам̣, яааваж̇ийвигам̣ д̇ад̣̇аху бадиг̇г̇ахид̇ам̣ яаамз габбад̇и, яаамаад̇игганд̇з на габбад̇и. сад̇д̇аахагаалигзна, бхигкавз, яааваж̇ийвигам̣ бадиг̇г̇ахид̇ам̣ сад̇д̇аахам̣ габбад̇и, сад̇д̇аахаад̇игганд̇з на габбад̇ий’’д̇и хи бхзсаж̇ж̇агканд̇хагз (махаава. 305) вуд̇д̇ам̣. зд̇т̇а бана ‘‘д̇ад̣̇аху бадиг̇г̇ахид̇а’’нд̇и висзсаважанасса над̇т̇ид̇ааяа бурз бадиг̇г̇ахид̇амби ваддад̇ийд̇и сид̣̇д̇ханд̇и. гаалигавинижчаяо.
103-5.Sattāhaṃ yāvajīvikanti (mahāva. 305; mahāva. aṭṭha. kaṅkhā. aṭṭha. sannidhikārakasikkhāpadavaṇṇanā) sattāhakālikañca yāvajīvikañcāti attho. Kiṃ vuttaṃ hoti? Sattāhakālikayāvajīvikadvayaṃ sesakālikasammissaṃ sambhinnarasaṃ katvā paribhuñjato sannidhipācitti hotīti udīritanti. Tadahu paṭiggahitaṃ tadahevāti attho. Sesanti sattāhakālikayāvajīvikadvayaṃ. Itaranti yāvajīvikaṃ. Pure paṭiggahitaṃ vā hotu, tadahu vā paṭiggahitaṃ, yāvajīvikaṃ sattāhakālikena sattāhaṃ kappatīti veditabbaṃ. ‘‘Yāvakālikena, bhikkhave, yāmakālikaṃ, sattāhakālikaṃ, yāvajīvikaṃ tadahu paṭiggahitaṃ kāle kappati, no vikāle. Yāmakālikena, bhikkhave, sattāhakālikaṃ, yāvajīvikaṃ tadahu paṭiggahitaṃ yāme kappati, yāmātikkante na kappati. Sattāhakālikena, bhikkhave, yāvajīvikaṃ paṭiggahitaṃ sattāhaṃ kappati, sattāhātikkante na kappatī’’ti hi bhesajjakkhandhake (mahāva. 305) vuttaṃ. Ettha pana ‘‘tadahu paṭiggahita’’nti visesavacanassa natthitāya pure paṭiggahitampi vaṭṭatīti siddhanti. Kālikavinicchayo.
гаалиганид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Kālikaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
