Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā

៧. កាឡិគោធាបុត្តភទ្ទិយត្ថេរគាថាវណ្ណនា

7. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthāvaṇṇanā

យាតំ មេ ហត្ថិគីវាយាតិអាទិកា អាយស្មតោ ភទ្ទិយត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បុរិមពុទ្ធេសុ កតាធិការោ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ មហាភោគកុលេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ ឯកទិវសំ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុណន្តោ សត្ថារា ឯកំ ភិក្ខុំ ឧច្ចាកុលិកានំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបិយមានំ ទិស្វា សយម្បិ តំ ឋានន្តរំ បត្ថេត្វា សត្តាហំ ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស មហាទានំ ទត្វា បណិធានំ អកាសិ។ សត្ថាបិស្ស អនន្តរាយេន សមិជ្ឈនភាវំ ទិស្វា ព្យាកាសិ។ សោបិ តំ ព្យាករណំ សុត្វា ឧច្ចាកុលិកសំវត្តនិកំ កម្មំ បុច្ឆិត្វា ធម្មស្សវនស្ស ការាបនំ, ធម្មមណ្ឌបេ អាសនទានំ, ពីជនីទានំ, ធម្មកថិកានំ បូជាសក្ការករណំ, ឧបោសថាគារេ បដិស្សយទានន្តិ ឯវមាទិំ យាវជីវំ ពហុបុញ្ញំ កត្វា តតោ ចុតោ ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ កស្សបស្ស ភគវតោ អបរភាគេ អម្ហាកំ ភគវតោ ឧប្បត្តិយា បុរេតរំ ពារាណសិយំ កុដុម្ពិយឃរេ និព្ពត្តោ សម្ពហុលេ បច្ចេកពុទ្ធេ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា ឯកស្មិំយេវ ឋានេ សមាគន្ត្វា ភត្តវិស្សគ្គំ ករោន្តេ ទិស្វា តត្ថ បាសាណផលកានិ អត្ថរិត្វា បាទោទកាទិំ ឧបដ្ឋបេន្តោ យាវជីវំ ឧបដ្ឋហិ។

Yātaṃme hatthigīvāyātiādikā āyasmato bhaddiyattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro padumuttarassa bhagavato kāle mahābhogakule nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthārā ekaṃ bhikkhuṃ uccākulikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapiyamānaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi. Satthāpissa anantarāyena samijjhanabhāvaṃ disvā byākāsi. Sopi taṃ byākaraṇaṃ sutvā uccākulikasaṃvattanikaṃ kammaṃ pucchitvā dhammassavanassa kārāpanaṃ, dhammamaṇḍape āsanadānaṃ, bījanīdānaṃ, dhammakathikānaṃ pūjāsakkārakaraṇaṃ, uposathāgāre paṭissayadānanti evamādiṃ yāvajīvaṃ bahupuññaṃ katvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato aparabhāge amhākaṃ bhagavato uppattiyā puretaraṃ bārāṇasiyaṃ kuṭumbiyaghare nibbatto sambahule paccekabuddhe piṇḍāya caritvā ekasmiṃyeva ṭhāne samāgantvā bhattavissaggaṃ karonte disvā tattha pāsāṇaphalakāni attharitvā pādodakādiṃ upaṭṭhapento yāvajīvaṃ upaṭṭhahi.

សោ ឯកំ ពុទ្ធន្តរំ ទេវមនុស្សេសុ សំសរិត្វា ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ កបិលវត្ថុនគរេ សាកិយរាជកុលេ និព្ពត្តិ, ភទ្ទិយោតិស្ស នាមំ អហោសិ។ សោ វយប្បត្តោ អនុរុទ្ធាទីហិ បញ្ចហិ ខត្តិយេហិ សទ្ធិំ សត្ថរិ អនុបិយម្ពវនេ វិហរន្តេ សត្ថុ សន្តិកេ បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តំ សត្ថា អបរភាគេ ជេតវនេ អរិយគណមជ្ឈេ និសិន្នោ ឧច្ចាកុលិកានំ ភិក្ខូនំ អគ្គដ្ឋានេ ឋបេសិ។ សោ ផលសុខេន និព្ពានសុខេន ច វីតិនាមេន្តោ អរញ្ញគតោបិ រុក្ខមូលគតោបិ សុញ្ញាគារគតោបិ ‘‘អហោ សុខំ, អហោ សុខ’’ន្តិ អភិក្ខណំ ឧទានំ ឧទានេសិ។ តំ សុត្វា ភិក្ខូ សត្ថុ អារោចេសុំ – ‘‘អាយស្មា ភទ្ទិយោ កាឡិគោធាយ បុត្តោ អភិក្ខណំ ‘អហោ សុខំ, អហោ សុខ’ន្តិ វទតិ, អនភិរតោ មញ្ញេ ព្រហ្មចរិយំ ចរតី’’តិ។ សត្ថា តំ បក្កោសាបេត្វា ‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភទ្ទិយ, អភិក្ខណំ ‘អហោ សុខំ, អហោ សុខ’ន្តិ វទសី’’តិ បុច្ឆិ។ សោ ‘‘សច្ចំ ភគវា’’តិ បដិជានិត្វា ‘‘បុព្ពេ មេ, ភន្តេ, រជ្ជំ ការេន្តស្ស សុសំវិហិតារក្ខោ អហោសិំ, តថាបិ ភីតោ ឧព្ពិគ្គោ ឧស្សង្កិតោ វិហាសិំ។ ឥទានិ បន បព្ពជិតោ អភីតោ អនុព្ពិគ្គោ អនុស្សង្កិតោ វិហរាមី’’តិ វត្វា –

So ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare sākiyarājakule nibbatti, bhaddiyotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto anuruddhādīhi pañcahi khattiyehi saddhiṃ satthari anupiyambavane viharante satthu santike pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi. Taṃ satthā aparabhāge jetavane ariyagaṇamajjhe nisinno uccākulikānaṃ bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. So phalasukhena nibbānasukhena ca vītināmento araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi ‘‘aho sukhaṃ, aho sukha’’nti abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi. Taṃ sutvā bhikkhū satthu ārocesuṃ – ‘‘āyasmā bhaddiyo kāḷigodhāya putto abhikkhaṇaṃ ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti vadati, anabhirato maññe brahmacariyaṃ caratī’’ti. Satthā taṃ pakkosāpetvā ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, bhaddiya, abhikkhaṇaṃ ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti vadasī’’ti pucchi. So ‘‘saccaṃ bhagavā’’ti paṭijānitvā ‘‘pubbe me, bhante, rajjaṃ kārentassa susaṃvihitārakkho ahosiṃ, tathāpi bhīto ubbiggo ussaṅkito vihāsiṃ. Idāni pana pabbajito abhīto anubbiggo anussaṅkito viharāmī’’ti vatvā –

៨៤២.

842.

‘‘យាតំ មេ ហត្ថិគីវាយ, សុខុមា វត្ថា បធារិតា;

‘‘Yātaṃ me hatthigīvāya, sukhumā vatthā padhāritā;

សាលីនំ ឱទនោ ភុត្តោ, សុចិមំសូបសេចនោ។

Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano.

៨៤៣.

843.

‘‘សោជ្ជ ភទ្ទោ សាតតិកោ, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតោ;

‘‘Sojja bhaddo sātatiko, uñchāpattāgate rato;

ឈាយតិ អនុបាទានោ, បុត្តោ គោធាយ ភទ្ទិយោ។

Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.

៨៤៤.

844.

‘‘បំសុកូលី សាតតិកោ, ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតោ;

‘‘Paṃsukūlī sātatiko, uñchāpattāgate rato;

ឈាយតិ អនុបាទានោ, បុត្តោ គោធាយ ភទ្ទិយោ។

Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo.

៨៤៥.

845.

‘‘បិណ្ឌបាតី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Piṇḍapātī sātatiko…pe….

៨៤៦.

846.

‘‘តេចីវរី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Tecīvarī sātatiko…pe….

៨៤៧.

847.

‘‘សបទានចារី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Sapadānacārī sātatiko…pe….

៨៤៨.

848.

‘‘ឯកាសនី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Ekāsanī sātatiko…pe….

៨៤៩.

849.

‘‘បត្តបិណ្ឌី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Pattapiṇḍī sātatiko…pe….

៨៥០.

850.

‘‘ខលុបច្ឆាភត្តី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Khalupacchābhattī sātatiko…pe….

៨៥១.

851.

‘‘អារញ្ញិកោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Āraññiko sātatiko…pe….

៨៥២.

852.

‘‘រុក្ខមូលិកោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Rukkhamūliko sātatiko…pe….

៨៥៣.

853.

‘‘អព្ភោកាសី សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Abbhokāsī sātatiko…pe….

៨៥៤.

854.

‘‘សោសានិកោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Sosāniko sātatiko…pe….

៨៥៥.

855.

‘‘យថាសន្ថតិកោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Yathāsanthatiko sātatiko…pe….

៨៥៦.

856.

‘‘នេសជ្ជិកោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Nesajjiko sātatiko…pe….

៨៥៧.

857.

‘‘អប្បិច្ឆោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Appiccho sātatiko…pe….

៨៥៨.

858.

‘‘សន្តុដ្ឋោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Santuṭṭho sātatiko…pe….

៨៥៩.

859.

‘‘បវិវិត្តោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Pavivitto sātatiko…pe….

៨៦០.

860.

‘‘អសំសដ្ឋោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Asaṃsaṭṭho sātatiko…pe….

៨៦១.

861.

‘‘អារទ្ធវីរិយោ សាតតិកោ…បេ.…។

‘‘Āraddhavīriyo sātatiko…pe….

៨៦២.

862.

‘‘ហិត្វា សតបលំ កំសំ, សោវណ្ណំ សតរាជិកំ;

‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ;

អគ្គហិំ មត្តិកាបត្តំ, ឥទំ ទុតិយាភិសេចនំ។

Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecanaṃ.

៨៦៣.

863.

‘‘ឧច្ចេ មណ្ឌលិបាការេ, ទឡ្ហមដ្ដាលកោដ្ឋកេ;

‘‘Ucce maṇḍalipākāre, daḷhamaṭṭālakoṭṭhake;

រក្ខិតោ ខគ្គហត្ថេហិ, ឧត្តមំ វិហរិំ បុរេ។

Rakkhito khaggahatthehi, uttamaṃ vihariṃ pure.

៨៦៤.

864.

‘‘សោជ្ជ ភទ្ទោ អនុត្រាសី, បហីនភយភេរវោ;

‘‘Sojja bhaddo anutrāsī, pahīnabhayabheravo;

ឈាយតិ វនមោគយ្ហ, បុត្តោ គោធាយ ភទ្ទិយោ។

Jhāyati vanamogayha, putto godhāya bhaddiyo.

៨៦៥.

865.

‘‘សីលក្ខន្ធេ បតិដ្ឋាយ, សតិំ បញ្ញញ្ច ភាវយំ;

‘‘Sīlakkhandhe patiṭṭhāya, satiṃ paññañca bhāvayaṃ;

បាបុណិំ អនុបុព្ពេន, សព្ពសំយោជនក្ខយ’’ន្តិ។ –

Pāpuṇiṃ anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti. –

ឥមាហិ គាថាហិ សត្ថុ បុរតោ សីហនាទំ នទិ។

Imāhi gāthāhi satthu purato sīhanādaṃ nadi.

តត្ថ យាតំ មេ ហត្ថិគីវាយាតិ, ភន្តេ, បុព្ពេ មយា គច្ឆន្តេនាបិ ហត្ថិគីវាយ ហត្ថិក្ខន្ធេ និសីទិត្វា យាតំ ចរិតំ។ វត្ថានិ បរិហរន្តេនាបិ សុខុមា សុខសម្ផស្សា កាសិកវត្ថវិសេសា ធារិតា។ ឱទនំ ភុញ្ជន្តេនាបិ តិវស្សិកានំ បុរាណគន្ធសាលីនំ ឱទនោ តិត្តិរកបិញ្ជរាទិនា សុចិនា មំសេន ឧបសិត្តតាយ សុចិមំសូបសេចនោ ភុត្តោ, តថាបិ តំ សុខំ ន មយ្ហំ ចិត្តបរិតោសករំ អហោសិ, យថា ឯតរហិ វិវេកសុខន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សោជ្ជ ភទ្ទោ’’តិអាទិ។ ឯត្ថ ច ហត្ថិគ្គហណេនេវ អស្សរថយានានិ, វត្ថគ្គហណេន សព្ពរាជាលង្ការា, ឱទនគ្គហណេន សព្ពភោជនវិកតិ គហិតាតិ វេទិតព្ពំ។ សោជ្ជាតិ សោ អជ្ជ ឯតរហិ បព្ពជ្ជាយំ ឋិតោ។ ភទ្ទោតិ សីលាទិគុណេហិ សមន្នាគតត្តា ភទ្ទោ។ សាតតិកោតិ សមណធម្មេ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារេ សាតច្ចយុត្តោ។ ឧញ្ឆាបត្តាគតេ រតោតិ ឧញ្ឆាចរិយាយ បត្តេ អាគតេ បត្តបរិយាបន្នេ អភិរតោ, តេនេវ សន្តុដ្ឋោតិ អធិប្បាយោ។ ឈាយតីតិ ផលសមាបត្តិឈានេន ឈាយតិ។ បុត្តោ គោធាយាតិ កាឡិគោធាយ នាម ខត្តិយាយ បុត្តោ។ ភទ្ទិយោតិ ឯវំនាមោ អត្តានមេវ ថេរោ អញ្ញំ វិយ កត្វា វទតិ។

Tattha yātaṃ me hatthigīvāyāti, bhante, pubbe mayā gacchantenāpi hatthigīvāya hatthikkhandhe nisīditvā yātaṃ caritaṃ. Vatthāni pariharantenāpi sukhumā sukhasamphassā kāsikavatthavisesā dhāritā. Odanaṃ bhuñjantenāpi tivassikānaṃ purāṇagandhasālīnaṃ odano tittirakapiñjarādinā sucinā maṃsena upasittatāya sucimaṃsūpasecano bhutto, tathāpi taṃ sukhaṃ na mayhaṃ cittaparitosakaraṃ ahosi, yathā etarahi vivekasukhanti dassento āha ‘‘sojja bhaddo’’tiādi. Ettha ca hatthiggahaṇeneva assarathayānāni, vatthaggahaṇena sabbarājālaṅkārā, odanaggahaṇena sabbabhojanavikati gahitāti veditabbaṃ. Sojjāti so ajja etarahi pabbajjāyaṃ ṭhito. Bhaddoti sīlādiguṇehi samannāgatattā bhaddo. Sātatikoti samaṇadhamme diṭṭhadhammasukhavihāre sātaccayutto. Uñchāpattāgate ratoti uñchācariyāya patte āgate pattapariyāpanne abhirato, teneva santuṭṭhoti adhippāyo. Jhāyatīti phalasamāpattijhānena jhāyati. Putto godhāyāti kāḷigodhāya nāma khattiyāya putto. Bhaddiyoti evaṃnāmo attānameva thero aññaṃ viya katvā vadati.

គហបតិចីវរំ បដិក្ខិបិត្វា បំសុកូលិកង្គសមាទានេន បំសុកូលិកោ។ សង្ឃភត្តំ បដិក្ខិបិត្វា បិណ្ឌបាតិកង្គសមាទានេន បិណ្ឌបាតិកោ។ អតិរេកចីវរំ បដិក្ខិបិត្វា តេចីវរិកង្គសមាទានេន តេចីវរិកោ។ លោលុប្បចារំ បដិក្ខិបិត្វា សបទានចារិកង្គសមាទានេន សបទានចារី។ នានាសនភោជនំ បដិក្ខិបិត្វា ឯកាសនិកង្គសមាទានេន ឯកាសនិកោ។ ទុតិយកភាជនំ បដិក្ខិបិត្វា បត្តបិណ្ឌិកង្គសមាទានេន បត្តបិណ្ឌិកោ។ អតិរិត្តភោជនំ បដិក្ខិបិត្វា ខលុបច្ឆាភត្តិកង្គសមាទានេន ខលុបច្ឆាភត្តិកោ។ គាមន្តសេនាសនំ បដិក្ខិបិត្វា អារញ្ញិកង្គសមាទានេន អារញ្ញិកោ។ ឆន្នវាសំ បដិក្ខិបិត្វា រុក្ខមូលិកង្គសមាទានេន រុក្ខមូលិកោ។ ឆន្នរុក្ខមូលានិ បដិក្ខិបិត្វា អព្ភោកាសិកង្គសមាទានេន អព្ភោកាសិកោ។ នសុសានំ បដិក្ខិបិត្វា សោសានិកង្គសមាទានេន សោសានិកោ។ សេនាសនលោលុប្បំ បដិក្ខិបិត្វា យថាសន្ថតិកង្គសមាទានេន យថាសន្ថតិកោ។ សយនំ បដិក្ខិបិត្វា នេសជ្ជិកង្គសមាទានេន នេសជ្ជិកោ ។ អយមេត្ថ សង្ខេបោ។ វិត្ថារតោ បន ធុតង្គកថា វិសុទ្ធិមគ្គេ (វិសុទ្ធិ. ១.២២ អាទយោ) វុត្តនយេនេវ គហេតព្ពា។

Gahapaticīvaraṃ paṭikkhipitvā paṃsukūlikaṅgasamādānena paṃsukūliko. Saṅghabhattaṃ paṭikkhipitvā piṇḍapātikaṅgasamādānena piṇḍapātiko. Atirekacīvaraṃ paṭikkhipitvā tecīvarikaṅgasamādānena tecīvariko. Loluppacāraṃ paṭikkhipitvā sapadānacārikaṅgasamādānena sapadānacārī. Nānāsanabhojanaṃ paṭikkhipitvā ekāsanikaṅgasamādānena ekāsaniko. Dutiyakabhājanaṃ paṭikkhipitvā pattapiṇḍikaṅgasamādānena pattapiṇḍiko. Atirittabhojanaṃ paṭikkhipitvā khalupacchābhattikaṅgasamādānena khalupacchābhattiko. Gāmantasenāsanaṃ paṭikkhipitvā āraññikaṅgasamādānena āraññiko. Channavāsaṃ paṭikkhipitvā rukkhamūlikaṅgasamādānena rukkhamūliko. Channarukkhamūlāni paṭikkhipitvā abbhokāsikaṅgasamādānena abbhokāsiko. Nasusānaṃ paṭikkhipitvā sosānikaṅgasamādānena sosāniko. Senāsanaloluppaṃ paṭikkhipitvā yathāsanthatikaṅgasamādānena yathāsanthatiko. Sayanaṃ paṭikkhipitvā nesajjikaṅgasamādānena nesajjiko. Ayamettha saṅkhepo. Vitthārato pana dhutaṅgakathā visuddhimagge (visuddhi. 1.22 ādayo) vuttanayeneva gahetabbā.

ឧច្ចេតិ ឧច្ចាទិដ្ឋានេ, ឧបរិបាសាទតាយ វា ឧច្ចេ។ មណ្ឌលិបាការេតិ មណ្ឌលាការេន បាការបរិក្ខិត្តេ។ ទឡ្ហមដ្ដាលកោដ្ឋកេតិ ថិរេហិ អដ្ដាលេហិ ទ្វារកោដ្ឋកេហិ ច សមន្នាគតេ, នគរេតិ អត្ថោ។

Ucceti uccādiṭṭhāne, uparipāsādatāya vā ucce. Maṇḍalipākāreti maṇḍalākārena pākāraparikkhitte. Daḷhamaṭṭālakoṭṭhaketi thirehi aṭṭālehi dvārakoṭṭhakehi ca samannāgate, nagareti attho.

សតិំ បញ្ញញ្ចាតិ ឯត្ថ សតិសីសេន សមាធិំ វទតិ។ ផលសមាបត្តិនិរោធសមាបត្តិយោ សន្ធាយ ‘‘សតិំ បញ្ញញ្ច ភាវយ’’ន្តិ វុត្តោ។ សេសំ តត្ថ តត្ថ វុត្តនយត្តា ឧត្តានមេវ។

Satiṃ paññañcāti ettha satisīsena samādhiṃ vadati. Phalasamāpattinirodhasamāpattiyo sandhāya ‘‘satiṃ paññañca bhāvaya’’nti vutto. Sesaṃ tattha tattha vuttanayattā uttānameva.

ឯវំ ថេរោ សត្ថុ សម្មុខា សីហនាទំ នទិ។ តំ សុត្វា ភិក្ខូ អភិប្បសន្នា អហេសុំ។

Evaṃ thero satthu sammukhā sīhanādaṃ nadi. Taṃ sutvā bhikkhū abhippasannā ahesuṃ.

កាឡិគោធាបុត្តភទ្ទិយត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។

Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ៧. កាឡិគោធាបុត្តភទ្ទិយត្ថេរគាថា • 7. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact