| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya |
៣. ឱបម្មវគ្គោ
3. Opammavaggo
១. កកចូបមសុត្តំ
1. Kakacūpamasuttaṃ
២២២. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ។ តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ អតិវេលំ សំសដ្ឋោ វិហរតិ។ ឯវំ សំសដ្ឋោ អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរតិ – សចេ កោចិ ភិក្ខុ អាយស្មតោ មោឡិយផគ្គុនស្ស សម្មុខា តាសំ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសតិ, តេនាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ កុបិតោ អនត្តមនោ អធិករណម្បិ ករោតិ។ សចេ បន កោចិ ភិក្ខុ តាសំ ភិក្ខុនីនំ សម្មុខា អាយស្មតោ មោឡិយផគ្គុនស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, តេន តា ភិក្ខុនិយោ កុបិតា អនត្តមនា អធិករណម្បិ ករោន្តិ។ ឯវំ សំសដ្ឋោ អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរតិ។ អថ ខោ អញ្ញតរោ ភិក្ខុ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អាយស្មា, ភន្តេ, មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ អតិវេលំ សំសដ្ឋោ វិហរតិ។ ឯវំ សំសដ្ឋោ, ភន្តេ, អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរតិ – សចេ កោចិ ភិក្ខុ អាយស្មតោ មោឡិយផគ្គុនស្ស សម្មុខា តាសំ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសតិ, តេនាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ កុបិតោ អនត្តមនោ អធិករណម្បិ ករោតិ។ សចេ បន កោចិ ភិក្ខុ តាសំ ភិក្ខុនីនំ សម្មុខា អាយស្មតោ មោឡិយផគ្គុនស្ស អវណ្ណំ ភាសតិ, តេន តា ភិក្ខុនិយោ កុបិតា អនត្តមនា អធិករណម្បិ ករោន្តិ។ ឯវំ សំសដ្ឋោ, ភន្តេ, អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរតី’’តិ។
222. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharati. Evaṃ saṃsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati – sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharati. Evaṃ saṃsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharati – sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṃ viharatī’’ti.
២២៣. អថ ខោ ភគវា អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អាមន្តេសិ – ‘‘ឯហិ ត្វំ , ភិក្ខុ, មម វចនេន មោឡិយផគ្គុនំ ភិក្ខុំ អាមន្តេហិ – ‘សត្ថា តំ, អាវុសោ ផគ្គុន, អាមន្តេតី’’’តិ។ ‘‘ឯវំ , ភន្តេ’’តិ ខោ សោ ភិក្ខុ ភគវតោ បដិស្សុត្វា យេនាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ មោឡិយផគ្គុនំ ឯតទវោច – ‘‘សត្ថា តំ, អាវុសោ ផគ្គុន, អាមន្តេតី’’តិ។ ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ ខោ អាយស្មា មោឡិយផគ្គុនោ តស្ស ភិក្ខុនោ បដិស្សុត្វា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ មោឡិយផគ្គុនំ ភគវា ឯតទវោច –
223. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ , bhikkhu, mama vacanena moḷiyaphaggunaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso phagguna, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ , bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ moḷiyaphaggunaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso phagguna, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā moḷiyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ moḷiyaphaggunaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘សច្ចំ កិរ ត្វំ, ផគ្គុន, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ អតិវេលំ សំសដ្ឋោ វិហរសិ? ឯវំ សំសដ្ឋោ កិរ ត្វំ, ផគ្គុន, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរសិ – សចេ កោចិ ភិក្ខុ តុយ្ហំ សម្មុខា តាសំ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសតិ, តេន ត្វំ កុបិតោ អនត្តមនោ អធិករណម្បិ ករោសិ។ សចេ បន កោចិ ភិក្ខុ តាសំ ភិក្ខុនីនំ សម្មុខា តុយ្ហំ អវណ្ណំ ភាសតិ, តេន តា ភិក្ខុនិយោ កុបិតា អនត្តមនា អធិករណម្បិ ករោន្តិ។ ឯវំ សំសដ្ឋោ កិរ ត្វំ, ផគ្គុន, ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ វិហរសី’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ។ ‘‘ននុ ត្វំ, ផគ្គុន, កុលបុត្តោ សទ្ធា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតោ’’តិ? ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ។
‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho viharasi? Evaṃ saṃsaṭṭho kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ viharasi – sace koci bhikkhu tuyhaṃ sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tena tvaṃ kupito anattamano adhikaraṇampi karosi. Sace pana koci bhikkhu tāsaṃ bhikkhunīnaṃ sammukhā tuyhaṃ avaṇṇaṃ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti. Evaṃ saṃsaṭṭho kira tvaṃ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṃ viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, phagguna, kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.
២២៤. ‘‘ន ខោ តេ ឯតំ, ផគ្គុន, បតិរូបំ កុលបុត្តស្ស សទ្ធា អគារស្មា អនគារិយំ បព្ពជិតស្ស, យំ ត្វំ ភិក្ខុនីហិ សទ្ធិំ អតិវេលំ សំសដ្ឋោ វិហរេយ្យាសិ។ តស្មាតិហ, ផគ្គុន, តវ ចេបិ កោចិ សម្មុខា តាសំ ភិក្ខុនីនំ អវណ្ណំ ភាសេយ្យ, តត្រាបិ ត្វំ, ផគ្គុន, យេ គេហសិតា 1 ឆន្ទា យេ គេហសិតា វិតក្កា តេ បជហេយ្យាសិ។ តត្រាបិ តេ, ផគ្គុន, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ន ចេវ មេ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាមិ, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាមិ មេត្តចិត្តោ, ន ទោសន្តរោ’តិ។ ឯវញ្ហិ តេ, ផគ្គុន, សិក្ខិតព្ពំ។
224. ‘‘Na kho te etaṃ, phagguna, patirūpaṃ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitassa, yaṃ tvaṃ bhikkhunīhi saddhiṃ ativelaṃ saṃsaṭṭho vihareyyāsi. Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ avaṇṇaṃ bhāseyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā 2 chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
‘‘តស្មាតិហ, ផគ្គុន, តវ ចេបិ កោចិ សម្មុខា តាសំ ភិក្ខុនីនំ បាណិនា បហារំ ទទេយ្យ, លេឌ្ឌុនា បហារំ ទទេយ្យ, ទណ្ឌេន បហារំ ទទេយ្យ, សត្ថេន បហារំ ទទេយ្យ។ តត្រាបិ ត្វំ, ផគ្គុន, យេ គេហសិតា ឆន្ទា យេ គេហសិតា វិតក្កា តេ បជហេយ្យាសិ។ តត្រាបិ តេ, ផគ្គុន, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ ‘ន ចេវ មេ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាមិ, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាមិ មេត្តចិត្តោ, ន ទោសន្តរោ’តិ។ ឯវញ្ហិ តេ, ផគ្គុន, សិក្ខិតព្ពំ។
‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṃ bhikkhunīnaṃ pāṇinā pahāraṃ dadeyya, leḍḍunā pahāraṃ dadeyya, daṇḍena pahāraṃ dadeyya, satthena pahāraṃ dadeyya. Tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
‘‘តស្មាតិហ, ផគ្គុន, តវ ចេបិ កោចិ សម្មុខា អវណ្ណំ ភាសេយ្យ, តត្រាបិ ត្វំ, ផគ្គុន , យេ គេហសិតា ឆន្ទា យេ គេហសិតា វិតក្កា តេ បជហេយ្យាសិ។ តត្រាបិ តេ, ផគ្គុន, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ ‘ន ចេវ មេ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាមិ, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាមិ មេត្តចិត្តោ, ន ទោសន្តរោ’តិ។ ឯវញ្ហិ តេ, ផគ្គុន, សិក្ខិតព្ពំ។
‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā avaṇṇaṃ bhāseyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna , ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṃ.
‘‘តស្មាតិហ, ផគ្គុន, តវ ចេបិ កោចិ បាណិនា បហារំ ទទេយ្យ, លេឌ្ឌុនា បហារំ ទទេយ្យ, ទណ្ឌេន បហារំ ទទេយ្យ, សត្ថេន បហារំ ទទេយ្យ, តត្រាបិ ត្វំ, ផគ្គុន, យេ គេហសិតា ឆន្ទា យេ គេហសិតា វិតក្កា តេ បជហេយ្យាសិ។ តត្រាបិ តេ, ផគ្គុន, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ ‘ន ចេវ មេ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាមិ, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាមិ មេត្តចិត្តោ, ន ទោសន្តរោ’តិ។ ឯវញ្ហិ តេ, ផគ្គុន, សិក្ខិតព្ព’’ន្តិ។
‘‘Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci pāṇinā pahāraṃ dadeyya, leḍḍunā pahāraṃ dadeyya, daṇḍena pahāraṃ dadeyya, satthena pahāraṃ dadeyya, tatrāpi tvaṃ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi. Tatrāpi te, phagguna, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘na ceva me cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti. Evañhi te, phagguna, sikkhitabba’’nti.
២២៥. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អារាធយិំសុ វត មេ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ ឯកំ សមយំ ចិត្តំ។ ឥធាហំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ អាមន្តេសិំ – អហំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឯកាសនភោជនំ ភុញ្ជាមិ។ ឯកាសនភោជនំ ខោ អហំ, ភិក្ខវេ, ភុញ្ជមានោ អប្បាពាធតញ្ច សញ្ជានាមិ អប្បាតង្កតញ្ច លហុដ្ឋានញ្ច ពលញ្ច ផាសុវិហារញ្ច។ ឯថ តុម្ហេបិ, ភិក្ខវេ, ឯកាសនភោជនំ ភុញ្ជថ។ ឯកាសនភោជនំ ខោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ ភុញ្ជមានា អប្បាពាធតញ្ច សញ្ជានិស្សថ អប្បាតង្កតញ្ច លហុដ្ឋានញ្ច ពលញ្ច ផាសុវិហារញ្ចាតិ។ ន មេ, ភិក្ខវេ, តេសុ ភិក្ខូសុ អនុសាសនី ករណីយា អហោសិ; សតុប្បាទករណីយមេវ មេ, ភិក្ខវេ, តេសុ ភិក្ខូសុ អហោសិ។
225. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘ārādhayiṃsu vata me, bhikkhave, bhikkhū ekaṃ samayaṃ cittaṃ. Idhāhaṃ, bhikkhave, bhikkhū āmantesiṃ – ahaṃ kho, bhikkhave, ekāsanabhojanaṃ bhuñjāmi. Ekāsanabhojanaṃ kho ahaṃ, bhikkhave, bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca. Etha tumhepi, bhikkhave, ekāsanabhojanaṃ bhuñjatha. Ekāsanabhojanaṃ kho, bhikkhave, tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti. Na me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi; satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, សុភូមិយំ ចតុមហាបថេ អាជញ្ញរថោ យុត្តោ អស្ស ឋិតោ ឱធស្តបតោទោ។ តមេនំ ទក្ខោ យោគ្គាចរិយោ អស្សទម្មសារថិ អភិរុហិត្វា, វាមេន ហត្ថេន រស្មិយោ គហេត្វា, ទក្ខិណេន ហត្ថេន បតោទំ គហេត្វា, យេនិច្ឆកំ យទិច្ឆកំ សារេយ្យបិ បច្ចាសារេយ្យបិ។ ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ន មេ តេសុ ភិក្ខូសុ អនុសាសនី ករណីយា អហោសិ, សតុប្បាទករណីយមេវ មេ, ភិក្ខវេ, តេសុ ភិក្ខូសុ អហោសិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ អកុសលំ បជហថ, កុសលេសុ ធម្មេសុ អាយោគំ ករោថ។ ឯវញ្ហិ តុម្ហេបិ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សថ។
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṃ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo. Tamenaṃ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā, vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṃ gahetvā, yenicchakaṃ yadicchakaṃ sāreyyapi paccāsāreyyapi. Evameva kho, bhikkhave, na me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi, satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi. Tasmātiha, bhikkhave, tumhepi akusalaṃ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṃ karotha. Evañhi tumhepi imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatha.
‘‘សេយ្យថាបិ , ភិក្ខវេ, គាមស្ស វា និគមស្ស វា អវិទូរេ មហន្តំ សាលវនំ។ តញ្ចស្ស ឯឡណ្ឌេហិ សញ្ឆន្នំ។ តស្ស កោចិទេវ បុរិសោ ឧប្បជ្ជេយ្យ អត្ថកាមោ ហិតកាមោ យោគក្ខេមកាមោ។ សោ យា តា សាលលដ្ឋិយោ កុដិលា ឱជាបហរណិយោ 3 តា ឆេត្វា 4 ពហិទ្ធា នីហរេយ្យ, អន្តោវនំ សុវិសោធិតំ វិសោធេយ្យ។ យា បន តា សាលលដ្ឋិយោ ឧជុកា សុជាតា តា សម្មា បរិហរេយ្យ។ ឯវញ្ហេតំ, ភិក្ខវេ, សាលវនំ អបរេន សមយេន វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជេយ្យ។ ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, តុម្ហេបិ អកុសលំ បជហថ, កុសលេសុ ធម្មេសុ អាយោគំ ករោថ។ ឯវញ្ហិ តុម្ហេបិ ឥមស្មិំ ធម្មវិនយេ វុទ្ធិំ វិរូឡ្ហិំ វេបុល្លំ អាបជ្ជិស្សថ។
‘‘Seyyathāpi , bhikkhave, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṃ sālavanaṃ. Tañcassa eḷaṇḍehi sañchannaṃ. Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo. So yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā ojāpaharaṇiyo 5 tā chetvā 6 bahiddhā nīhareyya, antovanaṃ suvisodhitaṃ visodheyya. Yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā tā sammā parihareyya. Evañhetaṃ, bhikkhave, sālavanaṃ aparena samayena vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjeyya. Evameva kho, bhikkhave, tumhepi akusalaṃ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṃ karotha. Evañhi tumhepi imasmiṃ dhammavinaye vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissatha.
២២៦. ‘‘ភូតបុព្ពំ, ភិក្ខវេ, ឥមិស្សាយេវ សាវត្ថិយា វេទេហិកា នាម គហបតានី អហោសិ។ វេទេហិកាយ, ភិក្ខវេ, គហបតានិយា ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘សោរតា វេទេហិកា គហបតានី, និវាតា វេទេហិកា គហបតានី, ឧបសន្តា វេទេហិកា គហបតានី’តិ។ វេទេហិកាយ ខោ បន, ភិក្ខវេ, គហបតានិយា កាឡី នាម ទាសី អហោសិ ទក្ខា អនលសា សុសំវិហិតកម្មន្តា។
226. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma gahapatānī ahosi. Vedehikāya, bhikkhave, gahapatāniyā evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’ti. Vedehikāya kho pana, bhikkhave, gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā analasā susaṃvihitakammantā.
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡិយា ទាសិយា ឯតទហោសិ – ‘មយ្ហំ ខោ អយ្យាយ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘‘សោរតា វេទេហិកា គហបតានី, និវាតា វេទេហិកា គហបតានី, ឧបសន្តា វេទេហិកា គហបតានី’’តិ។ កិំ នុ ខោ មេ អយ្យា សន្តំយេវ នុ ខោ អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ ឧទាហុ អសន្តំ ឧទាហុ មយ្ហមេវេតេ 7 កម្មន្តា សុសំវិហិតា យេន មេ អយ្យា សន្តំយេវ អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ, នោ អសន្តំ? យំនូនាហំ អយ្យំ វីមំសេយ្យ’ន្តិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡី ទាសី ទិវា ឧដ្ឋាសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទេហិកា គហបតានី កាឡិំ ទាសិំ ឯតទវោច – ‘ហេ ជេ កាឡី’តិ។ ‘កិំ, អយ្យេ’តិ? ‘កិំ, ជេ, ទិវា ឧដ្ឋាសី’តិ? ‘ន ខ្វយ្យេ 8, កិញ្ចី’តិ។ ‘នោ វត រេ កិញ្ចិ, បាបិ ទាសិ 9, ទិវា ឧដ្ឋាសី’តិ កុបិតា អនត្តមនា ភាកុដិំ 10 អកាសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡិយា ទាសិយា ឯតទហោសិ – ‘សន្តំយេវ ខោ មេ អយ្យា អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ, នោ អសន្តំ; មយ្ហមេវេតេ កម្មន្តា សុសំវិហិតា, យេន មេ អយ្យា សន្តំយេវ អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ, នោ អសន្តំ។ យំនូនាហំ ភិយ្យោសោមត្តាយ អយ្យំ វីមំសេយ្យ’’’ន្តិ។
‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘mayhaṃ kho ayyāya evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – ‘‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’’ti. Kiṃ nu kho me ayyā santaṃyeva nu kho ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti udāhu asantaṃ udāhu mayhamevete 11 kammantā susaṃvihitā yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ? Yaṃnūnāhaṃ ayyaṃ vīmaṃseyya’nti. Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divā uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye 12, kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi 13, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā bhākuṭiṃ 14 akāsi. Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘santaṃyeva kho me ayyā ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ; mayhamevete kammantā susaṃvihitā, yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Yaṃnūnāhaṃ bhiyyosomattāya ayyaṃ vīmaṃseyya’’’nti.
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡី ទាសី ទិវាតរំយេវ ឧដ្ឋាសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទេហិកា គហបតានី កាឡិំ ទាសិំ ឯតទវោច – ‘ហេ ជេ, កាឡី’តិ។ ‘កិំ, អយ្យេ’តិ? ‘កិំ, ជេ, ទិវាតរំ ឧដ្ឋាសី’តិ? ‘ន ខ្វយ្យេ, កិញ្ចី’តិ។ ‘នោ វត រេ កិញ្ចិ, បាបិ ទាសិ, ទិវាតរំ ឧដ្ឋាសី’តិ កុបិតា អនត្តមនា អនត្តមនវាចំ និច្ឆារេសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡិយា ទាសិយា ឯតទហោសិ – ‘សន្តំយេវ ខោ មេ អយ្យា អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ, នោ អសន្តំ។ មយ្ហមេវេតេ កម្មន្តា សុសំវិហិតា, យេន មេ អយ្យា សន្តំយេវ អជ្ឈត្តំ កោបំ ន បាតុករោតិ, នោ អសន្តំ។ យំនូនាហំ ភិយ្យោសោមត្តាយ អយ្យំ វីមំសេយ្យ’ន្តិ។
‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṃyeva uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je, kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divātaraṃ uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye, kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divātaraṃ uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā anattamanavācaṃ nicchāresi. Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi – ‘santaṃyeva kho me ayyā ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Mayhamevete kammantā susaṃvihitā, yena me ayyā santaṃyeva ajjhattaṃ kopaṃ na pātukaroti, no asantaṃ. Yaṃnūnāhaṃ bhiyyosomattāya ayyaṃ vīmaṃseyya’nti.
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡី ទាសី ទិវាតរំយេវ ឧដ្ឋាសិ។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទេហិកា គហបតានី កាឡិំ ទាសិំ ឯតទវោច – ‘ហេ ជេ, កាឡី’តិ។ ‘កិំ, អយ្យេ’តិ? ‘កិំ, ជេ, ទិវា ឧដ្ឋាសី’តិ? ‘ន ខ្វយ្យេ, កិញ្ចី’តិ។ ‘នោ វត រេ កិញ្ចិ, បាបិ ទាសិ, ទិវា ឧដ្ឋាសី’តិ កុបិតា អនត្តមនា អគ្គឡសូចិំ គហេត្វា សីសេ បហារំ អទាសិ, សីសំ វោភិន្ទិ 15។ អថ ខោ, ភិក្ខវេ, កាឡី ទាសី ភិន្នេន សីសេន លោហិតេន គលន្តេន បដិវិស្សកានំ ឧជ្ឈាបេសិ – ‘បស្សថយ្យេ, សោរតាយ កម្មំ; បស្សថយ្យេ, និវាតាយ កម្មំ, បស្សថយ្យេ, ឧបសន្តាយ កម្មំ! កថញ្ហិ នាម ឯកទាសិកាយ ទិវា ឧដ្ឋាសីតិ កុបិតា អនត្តមនា អគ្គឡសូចិំ គហេត្វា សីសេ បហារំ ទស្សតិ, សីសំ វោភិន្ទិស្សតី’តិ។
‘‘Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṃyeva uṭṭhāsi. Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṃ dāsiṃ etadavoca – ‘he je, kāḷī’ti. ‘Kiṃ, ayye’ti? ‘Kiṃ, je, divā uṭṭhāsī’ti? ‘Na khvayye, kiñcī’ti. ‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā aggaḷasūciṃ gahetvā sīse pahāraṃ adāsi, sīsaṃ vobhindi 16. Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī bhinnena sīsena lohitena galantena paṭivissakānaṃ ujjhāpesi – ‘passathayye, soratāya kammaṃ; passathayye, nivātāya kammaṃ, passathayye, upasantāya kammaṃ! Kathañhi nāma ekadāsikāya divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā aggaḷasūciṃ gahetvā sīse pahāraṃ dassati, sīsaṃ vobhindissatī’ti.
‘‘អថ ខោ, ភិក្ខវេ, វេទេហិកាយ គហបតានិយា អបរេន សមយេន ឯវំ បាបកោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គច្ឆិ – ‘ចណ្ឌី វេទេហិកា គហបតានី, អនិវាតា វេទេហិកា គហបតានី, អនុបសន្តា វេទេហិកា គហបតានី’តិ។
‘‘Atha kho, bhikkhave, vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṃ pāpako kittisaddo abbhuggacchi – ‘caṇḍī vedehikā gahapatānī, anivātā vedehikā gahapatānī, anupasantā vedehikā gahapatānī’ti.
‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥធេកច្ចោ ភិក្ខុ តាវទេវ សោរតសោរតោ ហោតិ និវាតនិវាតោ ហោតិ ឧបសន្តូបសន្តោ ហោតិ យាវ ន អមនាបា វចនបថា ផុសន្តិ។ យតោ ច, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុំ អមនាបា វចនបថា ផុសន្តិ, អថ ភិក្ខុ ‘សោរតោ’តិ វេទិតព្ពោ, ‘និវាតោ’តិ វេទិតព្ពោ, ‘ឧបសន្តោ’តិ វេទិតព្ពោ។ នាហំ តំ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុំ ‘សុវចោ’តិ វទាមិ យោ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហេតុ សុវចោ ហោតិ, សោវចស្សតំ អាបជ្ជតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ? តញ្ហិ សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ចីវរបិណ្ឌបាតសេនាសនគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារំ អលភមានោ ន សុវចោ ហោតិ, ន សោវចស្សតំ អាបជ្ជតិ។ យោ ច ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ ធម្មំយេវ សក្ករោន្តោ, ធម្មំ គរុំ ករោន្តោ, ធម្មំ មានេន្តោ, ធម្មំ បូជេន្តោ, ធម្មំ អបចាយមានោ 17 សុវចោ ហោតិ, សោវចស្សតំ អាបជ្ជតិ, តមហំ ‘សុវចោ’តិ វទាមិ។ តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘ធម្មំយេវ សក្ករោន្តា, ធម្មំ គរុំ ករោន្តា, ធម្មំ មានេន្តា, ធម្មំ បូជេន្តា, ធម្មំ អបចាយមានា សុវចា ភវិស្សាម, សោវចស្សតំ អាបជ្ជិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
‘‘Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā vacanapathā phusanti. Yato ca, bhikkhave, bhikkhuṃ amanāpā vacanapathā phusanti, atha bhikkhu ‘sorato’ti veditabbo, ‘nivāto’ti veditabbo, ‘upasanto’ti veditabbo. Nāhaṃ taṃ, bhikkhave, bhikkhuṃ ‘suvaco’ti vadāmi yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco hoti, sovacassataṃ āpajjati. Taṃ kissa hetu? Tañhi so, bhikkhave, bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṃ alabhamāno na suvaco hoti, na sovacassataṃ āpajjati. Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṃyeva sakkaronto, dhammaṃ garuṃ karonto, dhammaṃ mānento, dhammaṃ pūjento, dhammaṃ apacāyamāno 18 suvaco hoti, sovacassataṃ āpajjati, tamahaṃ ‘suvaco’ti vadāmi. Tasmātiha, bhikkhave, ‘dhammaṃyeva sakkarontā, dhammaṃ garuṃ karontā, dhammaṃ mānentā, dhammaṃ pūjentā, dhammaṃ apacāyamānā suvacā bhavissāma, sovacassataṃ āpajjissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២២៧. ‘‘បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, វចនបថា យេហិ វោ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ – កាលេន វា អកាលេន វា; ភូតេន វា អភូតេន វា; សណ្ហេន វា ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា អនត្ថសំហិតេន វា; មេត្តចិត្តា វា ទោសន្តរា វា។ កាលេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អកាលេន វា; ភូតេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អភូតេន វា; សណ្ហេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អនត្ថសំហិតេន វា ; មេត្តចិត្តា វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ទោសន្តរា វា។ តត្រាបិ វោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ន ចេវ នោ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាម, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាម មេត្តចិត្តា, ន ទោសន្តរា។ តញ្ច បុគ្គលំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ផរិត្វា វិហរិស្សាម, តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចិត្តេន វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន 19 ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
227. ‘‘Pañcime, bhikkhave, vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ – kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā ; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā, na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cittena vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena 20 pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២២៨. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ កុទាលបិដកំ 21 អាទាយ។ សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ឥមំ មហាបថវិំ អបថវិំ ករិស្សាមី’តិ ។ សោ តត្រ តត្រ វិខណេយ្យ 22, តត្រ តត្រ វិកិរេយ្យ, តត្រ តត្រ ឱដ្ឋុភេយ្យ, តត្រ តត្រ ឱមុត្តេយ្យ – ‘អបថវី ភវសិ, អបថវី ភវសី’តិ។ តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ សោ បុរិសោ ឥមំ មហាបថវិំ អបថវិំ ករេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អយញ្ហិ, ភន្តេ, មហាបថវី គម្ភីរា អប្បមេយ្យា។ សា ន សុករា អបថវី កាតុំ; យាវទេវ ច បន សោ បុរិសោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ។ ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិមេ វចនបថា យេហិ វោ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ – កាលេន វា អកាលេន វា; ភូតេន វា អភូតេន វា; សណ្ហេន វា ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា អនត្ថសំហិតេន វា; មេត្តចិត្តា វា ទោសន្តរា វា។ កាលេន វា , ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អកាលេន វា; ភូតេន វា ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អភូតេន វា; សណ្ហេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អនត្ថសំហិតេន វា; មេត្តចិត្តា វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ទោសន្តរា វា។ តត្រាបិ វោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ន ចេវ នោ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាម, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាម មេត្តចិត្តា ន ទោសន្តរា។ តញ្ច បុគ្គលំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ផរិត្វា វិហរិស្សាម, តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ បថវិសមេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
228. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya kudālapiṭakaṃ 23 ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imaṃ mahāpathaviṃ apathaviṃ karissāmī’ti . So tatra tatra vikhaṇeyya 24, tatra tatra vikireyya, tatra tatra oṭṭhubheyya, tatra tatra omutteyya – ‘apathavī bhavasi, apathavī bhavasī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso imaṃ mahāpathaviṃ apathaviṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Ayañhi, bhante, mahāpathavī gambhīrā appameyyā. Sā na sukarā apathavī kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ – kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā , bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២២៩. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ លាខំ វា ហលិទ្ទិំ វា នីលំ វា មញ្ជិដ្ឋំ វា អាទាយ។ សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ឥមស្មិំ អាកាសេ រូបំ លិខិស្សាមិ, រូបបាតុភាវំ ករិស្សាមី’តិ។ តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ សោ បុរិសោ ឥមស្មិំ អាកាសេ រូបំ លិខេយ្យ, រូបបាតុភាវំ ករេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អយញ្ហិ, ភន្តេ, អាកាសោ អរូបី អនិទស្សនោ។ តត្ថ ន សុករំ រូបំ លិខិតុំ, រូបបាតុភាវំ កាតុំ; យាវទេវ ច បន សោ បុរិសោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ។ ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិមេ វចនបថា យេហិ វោ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ កាលេន វា អកាលេន វា …បេ.… ‘ន ចេវ… តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ អាកាសសមេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
229. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya lākhaṃ vā haliddiṃ vā nīlaṃ vā mañjiṭṭhaṃ vā ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imasmiṃ ākāse rūpaṃ likhissāmi, rūpapātubhāvaṃ karissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso imasmiṃ ākāse rūpaṃ likheyya, rūpapātubhāvaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Ayañhi, bhante, ākāso arūpī anidassano. Tattha na sukaraṃ rūpaṃ likhituṃ, rūpapātubhāvaṃ kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā …pe… ‘na ceva… tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ ākāsasamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២៣០. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ អាទិត្តំ តិណុក្កំ អាទាយ។ សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ឥមាយ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ គង្គំ នទិំ សន្តាបេស្សាមិ សំបរិតាបេស្សាមី’តិ។ តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ សោ បុរិសោ អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ គង្គំ នទិំ សន្តាបេយ្យ សំបរិតាបេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘គង្គា ហិ, ភន្តេ, នទី គម្ភីរា អប្បមេយ្យា។ សា ន សុករា អាទិត្តាយ តិណុក្កាយ សន្តាបេតុំ សំបរិតាបេតុំ; យាវទេវ ច បន សោ បុរិសោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ។ ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិមេ វចនបថា យេហិ វោ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ កាលេន វា អកាលេន វា…បេ.… ‘ន ចេវ… តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ គង្គាសមេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
230. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya ādittaṃ tiṇukkaṃ ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imāya ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṃ nadiṃ santāpessāmi saṃparitāpessāmī’ti. Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṃ nadiṃ santāpeyya saṃparitāpeyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā hi, bhante, nadī gambhīrā appameyyā. Sā na sukarā ādittāya tiṇukkāya santāpetuṃ saṃparitāpetuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā…pe… ‘na ceva… tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ gaṅgāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២៣១. ‘‘សេយ្យថាបិ, ភិក្ខវេ, ពិឡារភស្តា មទ្ទិតា សុមទ្ទិតា សុបរិមទ្ទិតា, មុទុកា តូលិនី ឆិន្នសស្សរា ឆិន្នភព្ភរា។ អថ បុរិសោ អាគច្ឆេយ្យ កដ្ឋំ វា កថលំ 25 វា អាទាយ។ សោ ឯវំ វទេយ្យ – ‘អហំ ឥមំ ពិឡារភស្តំ មទ្ទិតំ សុមទ្ទិតំ សុបរិមទ្ទិតំ, មុទុកំ តូលិនិំ, ឆិន្នសស្សរំ ឆិន្នភព្ភរំ កដ្ឋេន វា កថលេន វា សរសរំ ករិស្សាមិ ភរភរំ ករិស្សាមី’តិ ។ តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, អបិ នុ សោ បុរិសោ អមុំ ពិឡារភស្តំ មទ្ទិតំ សុមទ្ទិតំ សុបរិមទ្ទិតំ, មុទុកំ តូលិនិំ, ឆិន្នសស្សរំ ឆិន្នភព្ភរំ កដ្ឋេន វា កថលេន វា សរសរំ ករេយ្យ, ភរភរំ ករេយ្យា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘តំ កិស្ស ហេតុ’’? ‘‘អមុ ហិ, ភន្តេ, ពិឡារភស្តា មទ្ទិតា សុមទ្ទិតា សុបរិមទ្ទិតា, មុទុកា តូលិនី, ឆិន្នសស្សរា ឆិន្នភព្ភរា។ សា ន សុករា កដ្ឋេន វា កថលេន វា សរសរំ កាតុំ ភរភរំ កាតុំ; យាវទេវ ច បន សោ បុរិសោ កិលមថស្ស វិឃាតស្ស ភាគី អស្សា’’តិ។ ‘‘ឯវមេវ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចិមេ វចនបថា យេហិ វោ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ កាលេន វា អកាលេន វា; ភូតេន វា អភូតេន វា; សណ្ហេន វា ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា អនត្ថសំហិតេន វា; មេត្តចិត្តា វា ទោសន្តរា វា។ កាលេន វា ភិក្ខវេ បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អកាលេន វា; ភូតេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អភូតេន វា; សណ្ហេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ផរុសេន វា; អត្ថសំហិតេន វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ អនត្ថសំហិតេន វា; មេត្តចិត្តា វា, ភិក្ខវេ, បរេ វទមានា វទេយ្យុំ ទោសន្តរា វា។ តត្រាបិ វោ, ភិក្ខវេ, ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ន ចេវ នោ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាម ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាម មេត្តចិត្តា ន ទោសន្តរា។ តញ្ច បុគ្គលំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ផរិត្វា វិហរិស្សាម, តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ ពិឡារភស្តាសមេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
231. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī chinnasassarā chinnabhabbharā. Atha puriso āgaccheyya kaṭṭhaṃ vā kathalaṃ 26 vā ādāya. So evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ imaṃ biḷārabhastaṃ madditaṃ sumadditaṃ suparimadditaṃ, mudukaṃ tūliniṃ, chinnasassaraṃ chinnabhabbharaṃ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ karissāmi bharabharaṃ karissāmī’ti . Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, api nu so puriso amuṃ biḷārabhastaṃ madditaṃ sumadditaṃ suparimadditaṃ, mudukaṃ tūliniṃ, chinnasassaraṃ chinnabhabbharaṃ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ kareyya, bharabharaṃ kareyyā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Amu hi, bhante, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī, chinnasassarā chinnabhabbharā. Sā na sukarā kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṃ kātuṃ bharabharaṃ kātuṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṃ kālena vā akālena vā; bhūtena vā abhūtena vā; saṇhena vā pharusena vā; atthasaṃhitena vā anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā dosantarā vā. Kālena vā bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṃ akālena vā; bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ abhūtena vā; saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ pharusena vā; atthasaṃhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ anatthasaṃhitena vā; mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṃ dosantarā vā. Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ biḷārabhastāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២៣២. ‘‘ឧភតោទណ្ឌកេន ចេបិ, ភិក្ខវេ, កកចេន ចោរា ឱចរកា អង្គមង្គានិ ឱកន្តេយ្យុំ, តត្រាបិ យោ មនោ បទូសេយ្យ, ន មេ សោ តេន សាសនករោ។ តត្រាបិ វោ, ភិក្ខវេ , ឯវំ សិក្ខិតព្ពំ – ‘ន ចេវ នោ ចិត្តំ វិបរិណតំ ភវិស្សតិ, ន ច បាបិកំ វាចំ និច្ឆារេស្សាម, ហិតានុកម្បី ច វិហរិស្សាម មេត្តចិត្តា ន ទោសន្តរា។ តញ្ច បុគ្គលំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ផរិត្វា វិហរិស្សាម តទារម្មណញ្ច សព្ពាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាពជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរិស្សាមា’តិ។ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ។
232. ‘‘Ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṃ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro. Tatrāpi vo, bhikkhave , evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘na ceva no cittaṃ vipariṇataṃ bhavissati, na ca pāpikaṃ vācaṃ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā. Tañca puggalaṃ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti. Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṃ.
២៣៣. ‘‘ឥមញ្ច 27 តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, កកចូបមំ ឱវាទំ អភិក្ខណំ មនសិ ករេយ្យាថ។ បស្សថ នោ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, តំ វចនបថំ, អណុំ វា ថូលំ វា, យំ តុម្ហេ នាធិវាសេយ្យាថា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’។ ‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ឥមំ កកចូបមំ ឱវាទំ អភិក្ខណំ មនសិករោថ។ តំ វោ ភវិស្សតិ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយា’’តិ។
233. ‘‘Imañca 28 tumhe, bhikkhave, kakacūpamaṃ ovādaṃ abhikkhaṇaṃ manasi kareyyātha. Passatha no tumhe, bhikkhave, taṃ vacanapathaṃ, aṇuṃ vā thūlaṃ vā, yaṃ tumhe nādhivāseyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Tasmātiha, bhikkhave, imaṃ kakacūpamaṃ ovādaṃ abhikkhaṇaṃ manasikarotha. Taṃ vo bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
កកចូបមសុត្តំ និដ្ឋិតំ បឋមំ។
Kakacūpamasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ១. កកចូបមសុត្តវណ្ណនា • 1. Kakacūpamasuttavaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / សុត្តបិដក (ដីកា) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ១. កកចូបមសុត្តវណ្ណនា • 1. Kakacūpamasuttavaṇṇanā
