Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / চূল়নিদ্দেসপাল়ি • Cūḷaniddesapāḷi

১১. জতুকণ্ণিমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো

11. Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddeso

৬৫.

65.

সুত্ৰানহং ৰীর অকামকামিং, [ইচ্চাযস্মা জতুকণ্ণি]

Sutvānahaṃvīra akāmakāmiṃ, [iccāyasmā jatukaṇṇi]

ওঘাতিগং পুট্ঠুমকামমাগমং।

Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ;

সন্তিপদং ব্রূহি সহজনেত্ত, যথাতচ্ছং ভগৰা ব্রূহি মেতং॥

Santipadaṃ brūhi sahajanetta, yathātacchaṃ bhagavā brūhi metaṃ.

সুত্ৰানহং ৰীর অকামকামিন্তি সুত্ৰা সুণিত্ৰা উগ্গহেত্ৰা উপধারেত্ৰা উপলক্খযিত্ৰা। ইতিপি সো ভগৰা অরহং…পে॰… বুদ্ধো ভগৰাতি – সুত্ৰানহং। ৰীরাতি ৰীরো ভগৰা। ৰীরিযৰাতি ৰীরো, পহূতি ৰীরো, ৰিসৰীতি ৰীরো, অলমত্তোতি ৰীরো, সূরোতি ৰীরো, ৰিক্কন্তো অভীরূ অচ্ছম্ভী অনুত্রাসী অপলাযী পহীনভযভেরৰো ৰিগতলোমহংসোতি ৰীরো।

Sutvānahaṃ vīra akāmakāminti sutvā suṇitvā uggahetvā upadhāretvā upalakkhayitvā. Itipi so bhagavā arahaṃ…pe… buddho bhagavāti – sutvānahaṃ. Vīrāti vīro bhagavā. Vīriyavāti vīro, pahūti vīro, visavīti vīro, alamattoti vīro, sūroti vīro, vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṃsoti vīro.

ৰিরতো ইধ সব্বপাপকেহি, নিরযদুক্খং অতিচ্চ ৰীরিযৰা 1 সো।

Virato idha sabbapāpakehi, nirayadukkhaṃ aticca vīriyavā 2 so;

সো ৰীরিযৰা পধানৰা, ৰীরো তাদি পৰুচ্চতে তথত্তাতি॥

So vīriyavā padhānavā, vīro tādi pavuccate tathattāti.

সুত্ৰানহং ৰীর। অকামকামিন্তি। কামাতি উদ্দানতো দ্ৰে কামা – ৰত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি ৰত্থুকামা…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি কিলেসকামা। বুদ্ধস্স ভগৰতো ৰত্থুকামা পরিঞ্ঞাতা, কিলেসকামা পহীনা। ৰত্থুকামানং পরিঞ্ঞাতত্তা কিলেসকামানং পহীনত্তা ভগৰা ন কামে কামেতি, ন কামে পত্থেতি, ন কামে পিহেতি, ন কামে অভিজপ্পতি। যে কামে কামেন্তি, কামে পত্থেন্তি, কামে পিহেন্তি, কামে অভিজপ্পন্তি, তে কামকামিনো রাগরাগিনো সঞ্ঞাসঞ্ঞিনো। ভগৰা ন কামে কামেতি, ন কামে পত্থেতি, ন কামে পিহেতি, ন কামে অভিজপ্পতি। তস্মা বুদ্ধো অকামো নিক্কামো চত্তকামো ৰন্তকামো মুত্তকামো পহীনকামো পটিনিস্সট্ঠকামো ৰীতরাগো ৰিগতরাগো চত্তরাগো ৰন্তরাগো মুত্তরাগো পহীনরাগো পটিনিস্সট্ঠরাগো নিচ্ছাতো নিব্বুতো সীতিভূতো সুখপ্পটিসংৰেদী ব্রহ্মভূতেন অত্তনা ৰিহরতীতি – সুত্ৰানহং ৰীর অমকামকামিং।

Sutvānahaṃ vīra. Akāmakāminti. Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmā ca…pe… ime vuccanti vatthukāmā…pe… ime vuccanti kilesakāmā. Buddhassa bhagavato vatthukāmā pariññātā, kilesakāmā pahīnā. Vatthukāmānaṃ pariññātattā kilesakāmānaṃ pahīnattā bhagavā na kāme kāmeti, na kāme pattheti, na kāme piheti, na kāme abhijappati. Ye kāme kāmenti, kāme patthenti, kāme pihenti, kāme abhijappanti, te kāmakāmino rāgarāgino saññāsaññino. Bhagavā na kāme kāmeti, na kāme pattheti, na kāme piheti, na kāme abhijappati. Tasmā buddho akāmo nikkāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṃvedī brahmabhūtena attanā viharatīti – sutvānahaṃ vīra amakāmakāmiṃ.

ইচ্চাযস্মা জতুকণ্ণীতি। ইচ্চাতি পদসন্ধি…পে॰… পদানুপুব্বতাপেতং – ইচ্চাতি। আযস্মাতি পিযৰচনং সগারৰসপ্পতিস্সাধিৰচনমেতং আযস্মাতি। জতুকণ্ণীতি তস্স ব্রাহ্মণস্স গোত্তং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৰোহারোতি – ইচ্চাযস্মা জতুকণ্ণি।

Iccāyasmā jatukaṇṇīti. Iccāti padasandhi…pe… padānupubbatāpetaṃ – iccāti. Āyasmāti piyavacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ āyasmāti. Jatukaṇṇīti tassa brāhmaṇassa gottaṃ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti – iccāyasmā jatukaṇṇi.

ওঘাতিগং পুট্ঠুমকামমাগমন্তি। ওঘাতিগন্তি ওঘাতিগং ওঘং অতিক্কন্তং সমতিক্কন্তং ৰীতিৰত্তন্তি – ওঘাতিগং। পুট্ঠুন্তি পুট্ঠুং পুচ্ছিতুং যাচিতুং অজ্ঝেসিতুং পসাদেতুং। অকামমাগমন্তি অকামং পুট্ঠুং নিক্কামং চত্তকামং ৰন্তকামং মুত্তকামং পহীনকামং পটিনিস্সট্ঠকামং ৰীতরাগং ৰিগতরাগং চত্তরাগং ৰন্তরাগং মুত্তরাগং পহীনরাগং পটিনিস্সট্ঠরাগং আগম্হা আগতম্হা উপাগতম্হা সম্পত্তম্হা তযা সদ্ধিং সমাগতম্হাতি – ওঘাতিগং পুট্ঠুমকামমাগমং।

Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamanti. Oghātiganti oghātigaṃ oghaṃ atikkantaṃ samatikkantaṃ vītivattanti – oghātigaṃ. Puṭṭhunti puṭṭhuṃ pucchituṃ yācituṃ ajjhesituṃ pasādetuṃ. Akāmamāgamanti akāmaṃ puṭṭhuṃ nikkāmaṃ cattakāmaṃ vantakāmaṃ muttakāmaṃ pahīnakāmaṃ paṭinissaṭṭhakāmaṃ vītarāgaṃ vigatarāgaṃ cattarāgaṃ vantarāgaṃ muttarāgaṃ pahīnarāgaṃ paṭinissaṭṭharāgaṃ āgamhā āgatamhā upāgatamhā sampattamhā tayā saddhiṃ samāgatamhāti – oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ.

সন্তিপদং ব্রূহি সহজনেত্তাতি। সন্তীতি একেন আকারেন সন্তিপি সন্তিপদম্পি 3 তংযেৰ অমতং নিব্বানং। যো সো সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বানং । ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা – ‘‘সন্তমেতং পদং, পণীতমেতং পদং, যদিদং সব্বসঙ্খারসমথো সব্বূপধিপটিনিস্সগ্গো তণ্হক্খযো ৰিরাগো নিরোধো নিব্বান’’ন্তি। অথাপরেনাকারেন যে ধম্মা সন্তাধিগমায সন্তিফুসনায সন্তিসচ্ছিকিরিযায সংৰত্তন্তি, সেয্যথিদং – চত্তারো সতিপট্ঠানা চত্তারো সম্মপ্পধানা চত্তারো ইদ্ধিপাদা পঞ্চিন্দ্রিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গা অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো – ইমে ৰুচ্চন্তি সন্তিপদা। সন্তিপদং তাণপদং লেণপদং সরণপদং অভযপদং অচ্চুতপদং অমতপদং নিব্বানপদং ব্রূহি আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহি। সহজনেত্তাতি নেত্তং ৰুচ্চতি সব্বঞ্ঞুতঞাণং। বুদ্ধস্স ভগৰতো নেত্তঞ্চ জিনভাৰো চ বোধিযা মূলে অপুব্বং অচরিমং একস্মিং খণে উপ্পন্নো, তস্মা বুদ্ধো সহজনেত্তোতি – সন্তিপদং ব্রূহি সহজনেত্ত।

Santipadaṃ brūhi sahajanettāti. Santīti ekena ākārena santipi santipadampi 4 taṃyeva amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ . Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘santametaṃ padaṃ, paṇītametaṃ padaṃ, yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbāna’’nti. Athāparenākārena ye dhammā santādhigamāya santiphusanāya santisacchikiriyāya saṃvattanti, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo – ime vuccanti santipadā. Santipadaṃ tāṇapadaṃ leṇapadaṃ saraṇapadaṃ abhayapadaṃ accutapadaṃ amatapadaṃ nibbānapadaṃ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Sahajanettāti nettaṃ vuccati sabbaññutañāṇaṃ. Buddhassa bhagavato nettañca jinabhāvo ca bodhiyā mūle apubbaṃ acarimaṃ ekasmiṃ khaṇe uppanno, tasmā buddho sahajanettoti – santipadaṃ brūhi sahajanetta.

যথাতচ্ছং ভগৰা ব্রূহি মেতন্তি যথাতচ্ছং ৰুচ্চতি অমতং নিব্বানং…পে॰… নিরোধো নিব্বানং। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি। ব্রূহি মেতন্তি ব্রূহি আচিক্খাহি…পে॰… পকাসেহীতি – যথাতচ্ছং ভগৰা ব্রূহি মেতং। তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

Yathātacchaṃ bhagavā brūhi metanti yathātacchaṃ vuccati amataṃ nibbānaṃ…pe… nirodho nibbānaṃ. Bhagavāti gāravādhivacanaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti. Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi…pe… pakāsehīti – yathātacchaṃ bhagavā brūhi metaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –

‘‘সুত্ৰানহং ৰীর অকামকামিং, [ইচ্চাযস্মা জতুকণ্ণি]

‘‘Sutvānahaṃ vīra akāmakāmiṃ, [iccāyasmā jatukaṇṇi]

ওঘাতিগং পুট্ঠুমকামমাগমং।

Oghātigaṃ puṭṭhumakāmamāgamaṃ;

সন্তিপদং ব্রূহি সহজনেত্ত, যথাতচ্ছং ভগৰা ব্রূহি মেত’’ন্তি॥

Santipadaṃ brūhi sahajanetta, yathātacchaṃ bhagavā brūhi meta’’nti.

৬৬.

66.

ভগৰা হি কামে অভিভুয্য ইরিযতি, আদিচ্চোৰ পথৰিং তেজী তেজসা।

Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati, ādiccova pathaviṃ tejī tejasā;

পরিত্তপঞ্ঞস্স মে ভূরিপঞ্ঞো, আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।

Parittapaññassa me bhūripañño, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;

জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং॥

Jātijarāya idha vippahānaṃ.

ভগৰা হি কামে অভিভুয্য ইরিযতীতি। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি। কামাতি উদ্দানতো দ্ৰে কামা – ৰত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি ৰত্থুকামা…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি কিলেসকামা। ভগৰা ৰত্থুকামে পরিজানিত্ৰা কিলেসকামে পহায অভিভুয্য অভিভৰিত্ৰা অজ্ঝোত্থরিত্ৰা পরিযাদিযিত্ৰা চরতি ৰিহরতি ইরিযতি ৰত্তেতি পালেতি যপেতি যাপেতীতি – ভগৰা হি কামে অভিভুয্য ইরিযতি।

Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyatīti. Bhagavāti gāravādhivacanaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti. Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmā ca…pe… ime vuccanti vatthukāmā…pe… ime vuccanti kilesakāmā. Bhagavā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati.

আদিচ্চোৰ পথৰিং তেজী তেজসাতি আদিচ্চো ৰুচ্চতি সূরিযো 5। পথৰী ৰুচ্চতি জগতী 6। যথা সূরিযো তেজী তেজেন সমন্নাগতো পথৰিং অভিভুয্য অভিভৰিত্ৰা অজ্ঝোত্থরিত্ৰা পরিযাদিযিত্ৰা সন্তাপযিত্ৰা সব্বং আকাসগতং তমগতং অভিৰিহচ্চ অন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা আলোকং দস্সযিত্ৰা আকাসে অন্তলিক্খে গগনপথে 7 গচ্ছতি, এৰমেৰ ভগৰা ঞাণতেজী ঞাণতেজেন সমন্নাগতো সব্বং অভিসঙ্খারসমুদযং…পে॰… কিলেসতমং অৰিজ্জন্ধকারং ৰিধমিত্ৰা ঞাণালোকং দস্সেত্ৰা ৰত্থুকামে পরিজানিত্ৰা কিলেসকামে পহায অভিভুয্য অভিভৰিত্ৰা অজ্ঝোত্থরিত্ৰা পরিযাদিযিত্ৰা মদ্দিত্ৰা চরতি ৰিহরতি ইরিযতি ৰত্তেতি পালেতি যপেতি যাপেতীতি – আদিচ্চোৰ পথৰিং তেজী তেজসা।

Ādiccova pathaviṃ tejī tejasāti ādicco vuccati sūriyo 8. Pathavī vuccati jagatī 9. Yathā sūriyo tejī tejena samannāgato pathaviṃ abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā santāpayitvā sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca andhakāraṃ vidhamitvā ālokaṃ dassayitvā ākāse antalikkhe gaganapathe 10 gacchati, evameva bhagavā ñāṇatejī ñāṇatejena samannāgato sabbaṃ abhisaṅkhārasamudayaṃ…pe… kilesatamaṃ avijjandhakāraṃ vidhamitvā ñāṇālokaṃ dassetvā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti – ādiccova pathaviṃ tejī tejasā.

পরিত্তপঞ্ঞস্স মে ভূরিপঞ্ঞোতি অহমস্মি পরিত্তপঞ্ঞো ওমকপঞ্ঞো লামকপঞ্ঞো ছতুক্কপঞ্ঞো। ত্ৰম্পি মহাপঞ্ঞো পুথুপঞ্ঞো হাসপঞ্ঞো জৰনপঞ্ঞো তিক্খপঞ্ঞো নিব্বেধিকপঞ্ঞো। ভূরি ৰুচ্চতি পথৰী। ভগৰা তায পথৰিসমায পঞ্ঞায ৰিপুলায ৰিত্থতায সমন্নাগতোতি – পরিত্তপঞ্ঞস্স মে ভূরিপঞ্ঞো।

Parittapaññassa me bhūripaññoti ahamasmi parittapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño. Tvampi mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño. Bhūri vuccati pathavī. Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti – parittapaññassa me bhūripañño.

আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি। ধম্মন্তি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং, চত্তারো সতিপট্ঠানে…পে॰… নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং আচিক্খাহি দেসেহি পঞ্ঞপেহি পট্ঠপেহি ৰিৰরাহি ৰিভজাহি উত্তানীকরোহি পকাসেহি। যমহং ৰিজঞ্ঞন্তি যমহং জানেয্যং আজানেয্যং ৰিজানেয্যং পটিজানেয্যং পটিৰিজ্ঝেয্যং অধিগচ্ছেয্যং ফস্সেয্যং সচ্ছিকরেয্যন্তি – আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।

Ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññanti. Dhammanti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ, cattāro satipaṭṭhāne…pe… nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Yamahaṃ vijaññanti yamahaṃ jāneyyaṃ ājāneyyaṃ vijāneyyaṃ paṭijāneyyaṃ paṭivijjheyyaṃ adhigaccheyyaṃ phasseyyaṃ sacchikareyyanti – ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ.

জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানন্তি ইধেৰ জাতিজরায মরণস্স পহানং ৰূপসমং পটিনিস্সগ্গং পটিপ্পস্সদ্ধিং অমতং নিব্বানন্তি – জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহানং। তেনাহ সো ব্রাহ্মণো –

Jātijarāya idha vippahānanti idheva jātijarāya maraṇassa pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jātijarāya idha vippahānaṃ. Tenāha so brāhmaṇo –

‘‘ভগৰা হি কামে অভিভুয্য ইরিযতি, আদিচ্চোৰ পথৰিং তেজী তেজসা।

‘‘Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati, ādiccova pathaviṃ tejī tejasā;

পরিত্তপঞ্ঞস্স মে ভূরিপঞ্ঞো, আচিক্খ ধম্মং যমহং ৰিজঞ্ঞং।

Parittapaññassa me bhūripañño, ācikkha dhammaṃ yamahaṃ vijaññaṃ;

জাতিজরায ইধ ৰিপ্পহান’’ন্তি॥

Jātijarāya idha vippahāna’’nti.

৬৭.

67.

কামেসু ৰিনয গেধং, [জতুকণ্ণীতি ভগৰা]

Kāmesuvinaya gedhaṃ, [jatukaṇṇīti bhagavā]

নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো।

Nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;

উগ্গহিতং নিরত্তং ৰা, মা তে ৰিজ্জিত্থ কিঞ্চনং॥

Uggahitaṃ nirattaṃ vā, mā te vijjittha kiñcanaṃ.

কামেসু ৰিনয গেধন্তি। কামাতি উদ্দানতো দ্ৰে কামা – ৰত্থুকামা চ কিলেসকামা চ…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি ৰত্থুকামা…পে॰… ইমে ৰুচ্চন্তি কিলেসকামা। গেধন্তি গেধো ৰুচ্চতি তণ্হা। যো রাগো সারাগো…পে॰… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং। কামেসু ৰিনয গেধন্তি কামেসু গেধং ৰিনয পটিৰিনয পজহ ৰিনোদেহি ব্যন্তীকরোহি অনভাৰং গমেহীতি – কামেসু ৰিনয গেধং। জতুকণ্ণীতি ভগৰা তং ব্রাহ্মণং গোত্তেন আলপতি। ভগৰাতি গারৰাধিৰচনমেতং…পে॰… সচ্ছিকা পঞ্ঞত্তি, যদিদং ভগৰাতি – জতুকণ্ণীতি ভগৰা।

Kāmesu vinaya gedhanti. Kāmāti uddānato dve kāmā – vatthukāmā ca kilesakāmā ca…pe… ime vuccanti vatthukāmā…pe… ime vuccanti kilesakāmā. Gedhanti gedho vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Kāmesu vinaya gedhanti kāmesu gedhaṃ vinaya paṭivinaya pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – kāmesu vinaya gedhaṃ. Jatukaṇṇīti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ gottena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – jatukaṇṇīti bhagavā.

নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতোতি। নেক্খম্মন্তি সম্মাপটিপদং অনুলোমপটিপদং অপচ্চনীকপটিপদং অন্ৰত্থপটিপদং ধম্মানুধম্মপটিপদং সীলেসু পরিপূরকারিতং ইন্দ্রিযেসু গুত্তদ্ৰারতং ভোজনে মত্তঞ্ঞুতং জাগরিযানুযোগং সতিসম্পজঞ্ঞং চত্তারো সতিপট্ঠানে চত্তারো সম্মপ্পধানে চত্তারো ইদ্ধিপাদে পঞ্চিন্দ্রিযানি পঞ্চ বলানি সত্ত বোজ্ঝঙ্গে অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং নিব্বানঞ্চ নিব্বানগামিনিঞ্চ পটিপদং খেমতো তাণতো লেণতো সরণতো সরণীভূততো অভযতো অচ্চুততো অমততো নিব্বানতো দট্ঠুং পস্সিত্ৰা তুলযিত্ৰা তীরযিত্ৰা ৰিভাৰযিত্ৰা ৰিভূতং কত্ৰাতি – নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো।

Nekkhammaṃ daṭṭhu khematoti. Nekkhammanti sammāpaṭipadaṃ anulomapaṭipadaṃ apaccanīkapaṭipadaṃ anvatthapaṭipadaṃ dhammānudhammapaṭipadaṃ sīlesu paripūrakāritaṃ indriyesu guttadvārataṃ bhojane mattaññutaṃ jāgariyānuyogaṃ satisampajaññaṃ cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṃ khemato tāṇato leṇato saraṇato saraṇībhūtato abhayato accutato amatato nibbānato daṭṭhuṃ passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvāti – nekkhammaṃ daṭṭhu khemato.

উগ্গহিতং নিরত্তং ৰাতি। উগ্গহিতন্তি তণ্হাৰসেন দিট্ঠিৰসেন গহিতং পরামট্ঠং অভিনিৰিট্ঠং অজ্ঝোসিতং অধিমুত্তং। নিরত্তং ৰাতি নিরত্তং ৰা মুঞ্চিতব্বং ৰিজহিতব্বং ৰিনোদিতব্বং ব্যন্তীকাতব্বং অনভাৰং গমেতব্বন্তি – উগ্গহিতং নিরত্তং ৰা।

Uggahitaṃ nirattaṃ vāti. Uggahitanti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṃ parāmaṭṭhaṃ abhiniviṭṭhaṃ ajjhositaṃ adhimuttaṃ. Nirattaṃ vāti nirattaṃ vā muñcitabbaṃ vijahitabbaṃ vinoditabbaṃ byantīkātabbaṃ anabhāvaṃ gametabbanti – uggahitaṃ nirattaṃ vā.

মা তে ৰিজ্জিত্থ কিঞ্চনন্তি রাগকিঞ্চনং দোসকিঞ্চনং মোহকিঞ্চনং মানকিঞ্চনং দিট্ঠিকিঞ্চনং কিলেসকিঞ্চনং দুচ্চরিতকিঞ্চনং। ইদং কিঞ্চনং 11 তুয্হং মা ৰিজ্জিত্থ মা পৰিজ্জিত্থ মা সংৰিজ্জিত্থ পজহ ৰিনোদেহি ব্যন্তীকরোহি অনভাৰং গমেহীতি – মা তে ৰিজ্জিত্থ কিঞ্চনং। তেনাহ ভগৰা –

Mā te vijjittha kiñcananti rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ. Idaṃ kiñcanaṃ 12 tuyhaṃ mā vijjittha mā pavijjittha mā saṃvijjittha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – mā te vijjittha kiñcanaṃ. Tenāha bhagavā –

‘‘কামেসু ৰিনয গেধং, [জতুকণ্ণীতি ভগৰা]

‘‘Kāmesu vinaya gedhaṃ, [jatukaṇṇīti bhagavā]

নেক্খম্মং দট্ঠু খেমতো।

Nekkhammaṃ daṭṭhu khemato;

উগ্গহিতং নিরত্তং ৰা, মা তে ৰিজ্জিত্থ কিঞ্চন’’ন্তি॥

Uggahitaṃ nirattaṃ vā, mā te vijjittha kiñcana’’nti.

৬৮.

68.

যং পুব্বে তং ৰিসোসেহি, পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনং।

Yaṃ pubbe taṃ visosehi, pacchā te māhu kiñcanaṃ;

মজ্ঝে চে নো গহেস্সসি, উপসন্তো চরিস্সসি॥

Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasi.

যং পুব্বে তং ৰিসোসেহীতি অতীতে সঙ্খারে আরব্ভ যে কিলেসা উপ্পজ্জেয্যুং তে কিলেসে সোসেহি ৰিসোসেহি সুক্খাপেহি ৰিসুক্খাপেহি অবীজং করোহি পজহ ৰিনোদেহি ব্যন্তীকরোহি অনভাৰং গমেহীতি – এৰম্পি যং পুব্বে তং ৰিসোসেহি। অথ ৰা, যে অতীতা কম্মাভিসঙ্খারা অৰিপক্কৰিপাকা তে কম্মাভিসঙ্খারে সোসেহি ৰিসোসেহি সুক্খাপেহি ৰিসুক্খাপেহি অবীজং 13 করোহি পজহ ৰিনোদেহি ব্যন্তীকরোহি অনভাৰং গমেহীতি – এৰম্পি যং পুব্বে তং ৰিসোসেহি।

Yaṃ pubbe taṃ visosehīti atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṃ te kilese sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṃ karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – evampi yaṃ pubbe taṃ visosehi. Atha vā, ye atītā kammābhisaṅkhārā avipakkavipākā te kammābhisaṅkhāre sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṃ 14 karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – evampi yaṃ pubbe taṃ visosehi.

পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনন্তি পচ্ছা ৰুচ্চতি অনাগতে সঙ্খারে আরব্ভ রাগকিঞ্চনং দোসকিঞ্চনং মোহকিঞ্চনং মানকিঞ্চনং দিট্ঠিকিঞ্চনং কিলেসকিঞ্চনং দুচ্চরিতকিঞ্চনং। ইদং কিঞ্চনং তুয্হং মা অহু মা অহোসি মা জনেসি 15 মা সঞ্জনেসি মাভিনিব্বত্তেসি পজহ ৰিনোদেহি ব্যন্তীকরোহি অনভাৰং গমেহীতি – পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনং।

Pacchā te māhu kiñcananti pacchā vuccati anāgate saṅkhāre ārabbha rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ. Idaṃ kiñcanaṃ tuyhaṃ mā ahu mā ahosi mā janesi 16 mā sañjanesi mābhinibbattesi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṃ gamehīti – pacchā te māhu kiñcanaṃ.

মজ্ঝে চে নো গহেস্সসীতি মজ্ঝে ৰুচ্চতি পচ্চুপ্পন্নং রূপং ৰেদনা সঞ্ঞা সঙ্খারা ৰিঞ্ঞাণং। পচ্চুপ্পন্নে সঙ্খারে তণ্হাৰসেন দিট্ঠিৰসেন ন গহেস্সসি ন তণ্হিস্সসি ন পরামসিস্সসি ন নন্দিস্সসি নাভিনন্দিস্সসি ন অজ্ঝোসিস্সসি। অভিনন্দনং অভিৰদনং অজ্ঝোসানং গাহং পরামাসং অভিনিৰেসং পজহিস্সসি ৰিনোদেস্সসি ব্যন্তীকরিস্সসি অনভাৰং গমেস্সসীতি – মজ্ঝে চে নো গহেস্সসি।

Majjhe ce no gahessasīti majjhe vuccati paccuppannaṃ rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ. Paccuppanne saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena na gahessasi na taṇhissasi na parāmasissasi na nandissasi nābhinandissasi na ajjhosissasi. Abhinandanaṃ abhivadanaṃ ajjhosānaṃ gāhaṃ parāmāsaṃ abhinivesaṃ pajahissasi vinodessasi byantīkarissasi anabhāvaṃ gamessasīti – majjhe ce no gahessasi.

উপসন্তো চরিস্সসীতি রাগস্স উপসমিতত্তা উপসন্তো চরিস্সসি, দোসস্স…পে॰… সব্বাকুসলাভিসঙ্খারানং সন্তত্তা সমিতত্তা উপসমিতত্তা ৰূপসমিতত্তা নিজ্ঝাতত্তা নিব্বুতত্তা ৰিগতত্তা পটিপ্পস্সদ্ধত্তা সন্তো উপসন্তো ৰূপসন্তো নিব্বুতো পটিপ্পস্সদ্ধো চরিস্সসি ৰিহরিস্সসি ইরিযিস্সসি ৰত্তিস্সসি পালেস্সসি যপেস্সসি যাপেস্সসীতি – উপসন্তো চরিস্সসি। তেনাহ ভগৰা –

Upasanto carissasīti rāgassa upasamitattā upasanto carissasi, dosassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā upasamitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddho carissasi viharissasi iriyissasi vattissasi pālessasi yapessasi yāpessasīti – upasanto carissasi. Tenāha bhagavā –

‘‘যং পুব্বে তং ৰিসোসেহি, পচ্ছা তে মাহু কিঞ্চনং।

‘‘Yaṃ pubbe taṃ visosehi, pacchā te māhu kiñcanaṃ;

মজ্ঝে চে নো গহেস্সসি, উপসন্তো চরিস্সসী’’তি॥

Majjhe ce no gahessasi, upasanto carissasī’’ti.

৬৯.

69.

সব্বসো নামরূপস্মিং, ৰীতগেধস্স ব্রাহ্মণ।

Sabbaso nāmarūpasmiṃ, vītagedhassa brāhmaṇa;

আসৰাস্স ন ৰিজ্জন্তি, যেহি মচ্চুৰসং ৰজে॥

Āsavāssa na vijjanti, yehi maccuvasaṃ vaje.

সব্বসো নামরূপস্মিং ৰীতগেধস্স ব্রাহ্মণাতি। সব্বসোতি সব্বেন সব্বং সব্বথা সব্বং অসেসং নিস্সেসং পরিযাদিযনৰচনমেতং সব্বসোতি। নামন্তি চত্তারো অরূপিনো খন্ধা। রূপন্তি চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং। গেধো ৰুচ্চতি তণ্হা। যো রাগো সারাগো…পে॰… অভিজ্ঝা লোভো অকুসলমূলং। সব্বসো নামরূপস্মিং ৰীতগেধস্স ব্রাহ্মণাতি সব্বসো নামরূপস্মিং ৰীতগেধস্স ৰিগতগেধস্স চত্তগেধস্স ৰন্তগেধস্স মুত্তগেধস্স পহীনগেধস্স পটিনিস্সট্ঠগেধস্স ৰীতরাগস্স ৰিগতরাগস্স চত্তরাগস্স ৰন্তরাগস্স মুত্তরাগস্স পহীনরাগস্স পটিনিস্সট্ঠরাগস্সাতি – সব্বসো নামরূপস্মিং ৰীতগেধস্স ব্রাহ্মণ।

Sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇāti. Sabbasoti sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ asesaṃ nissesaṃ pariyādiyanavacanametaṃ sabbasoti. Nāmanti cattāro arūpino khandhā. Rūpanti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāya rūpaṃ. Gedho vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇāti sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa vigatagedhassa cattagedhassa vantagedhassa muttagedhassa pahīnagedhassa paṭinissaṭṭhagedhassa vītarāgassa vigatarāgassa cattarāgassa vantarāgassa muttarāgassa pahīnarāgassa paṭinissaṭṭharāgassāti – sabbaso nāmarūpasmiṃ vītagedhassa brāhmaṇa.

আসৰাস্স ন ৰিজ্জন্তীতি। আসৰাতি চত্তারো আসৰা – কামাসৰো, ভৰাসৰো, দিট্ঠাসৰো, অৰিজ্জাসৰো। অস্সাতি অরহতো খীণাসৰস্স। ন ৰিজ্জন্তীতি ইমে আসৰা তস্স নত্থি ন সন্তি ন সংৰিজ্জন্তি নুপলব্ভন্তি পহীনা সমুচ্ছিন্না ৰূপসন্তা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢাতি – আসৰাস্স ন ৰিজ্জন্তি।

Āsavāssa na vijjantīti. Āsavāti cattāro āsavā – kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Assāti arahato khīṇāsavassa. Na vijjantīti ime āsavā tassa natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – āsavāssa na vijjanti.

যেহি মচ্চুৰসং ৰজেতি যেহি আসৰেহি মচ্চুনো ৰা ৰসং গচ্ছেয্য, মরণস্স ৰা ৰসং গচ্ছেয্য, মারপক্খস্স ৰা ৰসং গচ্ছেয্য; তে আসৰা তস্স নত্থি ন সন্তি ন সংৰিজ্জন্তি নুপলব্ভন্তি পহীনা সমুচ্ছিন্না ৰূপসন্তা পটিপ্পস্সদ্ধা অভব্বুপ্পত্তিকা ঞাণগ্গিনা দড্ঢাতি – যেহি মচ্চুৰসং ৰজে। তেনাহ ভগৰা –

Yehi maccuvasaṃ vajeti yehi āsavehi maccuno vā vasaṃ gaccheyya, maraṇassa vā vasaṃ gaccheyya, mārapakkhassa vā vasaṃ gaccheyya; te āsavā tassa natthi na santi na saṃvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti – yehi maccuvasaṃ vaje. Tenāha bhagavā –

‘‘সব্বসো নামরূপস্মিং, ৰীতগেধস্স ব্রাহ্মণ।

‘‘Sabbaso nāmarūpasmiṃ, vītagedhassa brāhmaṇa;

আসৰাস্স ন ৰিজ্জন্তি, যেহি মচ্চুৰসং ৰজে’’তি॥

Āsavāssa na vijjanti, yehi maccuvasaṃ vaje’’ti.

সহ গাথাপরিযোসানা…পে॰… সত্থা মে ভন্তে ভগৰা, সাৰকোহমস্মীতি।

Saha gāthāpariyosānā…pe… satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.

জতুকণ্ণিমাণৰপুচ্ছানিদ্দেসো একাদসমো।

Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddeso ekādasamo.







Footnotes:
1. ৰিরিযৰা (স্যা॰) সু॰ নি॰ ৫৩৬
2. viriyavā (syā.) su. ni. 536
3. সন্তিপদন্তি (ক॰)
4. santipadanti (ka.)
5. সুরিযো (স্যা॰)
6. জরা (স্যা॰)
7. গমনপথে (স্যা॰) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা
8. suriyo (syā.)
9. jarā (syā.)
10. gamanapathe (syā.) aṭṭhakathā oloketabbā
11. ইমে কিঞ্চনা (ক॰)
12. ime kiñcanā (ka.)
13. অৰীজং (স্যা॰)
14. avījaṃ (syā.)
15. মা জনেহি (স্যা॰) তথাৰসেসেসু দ্ৰীসু পদেসুপি
16. mā janehi (syā.) tathāvasesesu dvīsu padesupi



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / চূল়নিদ্দেস-অট্ঠকথা • Cūḷaniddesa-aṭṭhakathā / ১১. জতুকণ্ণিমাণৰসুত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা • 11. Jatukaṇṇimāṇavasuttaniddesavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact