Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / দীঘনিকায • Dīghanikāya

৫. জনৰসভসুত্তং

5. Janavasabhasuttaṃ

নাতিকিযাদিব্যাকরণং

Nātikiyādibyākaraṇaṃ

২৭৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা নাতিকে 1 ৰিহরতি গিঞ্জকাৰসথে। তেন খো পন সমযেন ভগৰা পরিতো পরিতো জনপদেসু পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ব্যাকরোতি কাসিকোসলেসু ৰজ্জিমল্লেসু চেতিৰংসেসু 2 কুরুপঞ্চালেসু মজ্ঝসূরসেনেসু 3 – ‘‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো 4। পরোপঞ্ঞাস নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পরিনিব্বাযিনো অনাৰত্তিধম্মা তস্মা লোকা। সাধিকা নৰুতি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামিনো, সকিদেৰ 5 ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তি। সাতিরেকানি পঞ্চসতানি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্না অৰিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপরাযণা’’তি।

273. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā nātike 6 viharati giñjakāvasathe. Tena kho pana samayena bhagavā parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu 7 kurupañcālesu majjhasūrasenesu 8 – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno 9. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva 10 imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti.

২৭৪. অস্সোসুং খো নাতিকিযা পরিচারকা – ‘‘ভগৰা কির পরিতো পরিতো জনপদেসু পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ব্যাকরোতি কাসিকোসলেসু ৰজ্জিমল্লেসু চেতিৰংসেসু কুরুপঞ্চালেসু মজ্ঝসূরসেনেসু – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো। পরোপঞ্ঞাস নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পরিনিব্বাযিনো অনাৰত্তিধম্মা তস্মা লোকা। সাধিকা নৰুতি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামিনো সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তি। সাতিরেকানি পঞ্চসতানি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্না অৰিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপরাযণা’তি। তেন চ নাতিকিযা পরিচারকা অত্তমনা অহেসুং পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ভগৰতো পঞ্হৰেয্যাকরণং 11 সুত্ৰা।

274. Assosuṃ kho nātikiyā paricārakā – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ 12 sutvā.

২৭৫. অস্সোসি খো আযস্মা আনন্দো – ‘‘ভগৰা কির পরিতো পরিতো জনপদেসু পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ব্যাকরোতি কাসিকোসলেসু ৰজ্জিমল্লেসু চেতিৰংসেসু কুরুপঞ্চালেসু মজ্ঝসূরসেনেসু – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো। পরোপঞ্ঞাস নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পরিনিব্বাযিনো অনাৰত্তিধম্মা তস্মা লোকা। সাধিকা নৰুতি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামিনো সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তি। সাতিরেকানি পঞ্চসতানি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্না অৰিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপরাযণা’তি। তেন চ নাতিকিযা পরিচারকা অত্তমনা অহেসুং পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ভগৰতো পঞ্হৰেয্যাকরণং সুত্ৰা’’তি।

275. Assosi kho āyasmā ānando – ‘‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’ti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti.

আনন্দপরিকথা

Ānandaparikathā

২৭৬. অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘ইমে খো পনাপি অহেসুং মাগধকা পরিচারকা বহূ চেৰ রত্তঞ্ঞূ চ অব্ভতীতা কালঙ্কতা। সুঞ্ঞা মঞ্ঞে অঙ্গমগধা অঙ্গমাগধকেহি 13 পরিচারকেহি অব্ভতীতেহি কালঙ্কতেহি। তে খো পনাপি 14 অহেসুং বুদ্ধে পসন্না ধম্মে পসন্না সঙ্ঘে পসন্না সীলেসু পরিপূরকারিনো। তে অব্ভতীতা কালঙ্কতা ভগৰতা অব্যাকতা; তেসম্পিস্স সাধু ৰেয্যাকরণং, বহুজনো পসীদেয্য, ততো গচ্ছেয্য সুগতিং। অযং খো পনাপি অহোসি রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ধম্মিকো ধম্মরাজা হিতো ব্রাহ্মণগহপতিকানং নেগমানঞ্চেৰ জানপদানঞ্চ। অপিস্সুদং মনুস্সা কিত্তযমানরূপা ৰিহরন্তি – ‘এৰং নো সো ধম্মিকো ধম্মরাজা সুখাপেত্ৰা কালঙ্কতো, এৰং মযং তস্স ধম্মিকস্স ধম্মরঞ্ঞো ৰিজিতে ফাসু 15 ৰিহরিম্হা’তি। সো খো পনাপি অহোসি বুদ্ধে পসন্নো ধম্মে পসন্নো সঙ্ঘে পসন্নো সীলেসু পরিপূরকারী। অপিস্সুদং মনুস্সা এৰমাহংসু – ‘যাৰ মরণকালাপি রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰন্তং কিত্তযমানরূপো কালঙ্কতো’তি। সো অব্ভতীতো কালঙ্কতো ভগৰতা অব্যাকতো। তস্সপিস্স সাধু ৰেয্যাকরণং বহুজনো পসীদেয্য, ততো গচ্ছেয্য সুগতিং। ভগৰতো খো পন সম্বোধি মগধেসু। যত্থ খো পন ভগৰতো সম্বোধি মগধেসু, কথং তত্র ভগৰা মাগধকে পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ন ব্যাকরেয্য। ভগৰা চে খো পন মাগধকে পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ন ব্যাকরেয্য, দীনমনা 16 তেনস্সু মাগধকা পরিচারকা; যেন খো পনস্সু দীনমনা মাগধকা পরিচারকা কথং তে ভগৰা ন ব্যাকরেয্যা’’তি?

276. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘ime kho panāpi ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi 17 paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi 18 ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino. Te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā; tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato, evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu 19 viharimhā’ti. So kho panāpi ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato. Tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana sambodhi magadhesu. Yattha kho pana bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya. Bhagavā ce kho pana māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya, dīnamanā 20 tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti?

২৭৭. ইদমাযস্মা আনন্দো মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ একো রহো অনুৰিচিন্তেত্ৰা রত্তিযা পচ্চূসসমযং পচ্চুট্ঠায যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ভগৰা কির পরিতো পরিতো জনপদেসু পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ব্যাকরোতি কাসিকোসলেসু ৰজ্জিমল্লেসু চেতিৰংসেসু কুরুপঞ্চালেসু মজ্ঝসূরসেনেসু – ‘‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো। পরোপঞ্ঞাস নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা পঞ্চন্নং ওরম্ভাগিযানং সংযোজনানং পরিক্খযা ওপপাতিকা তত্থ পরিনিব্বাযিনো অনাৰত্তিধম্মা তস্মা লোকা। সাধিকা নৰুতি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা রাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামিনো, সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা দুক্খস্সন্তং করিস্সন্তি। সাতিরেকানি পঞ্চসতানি নাতিকিযা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্না অৰিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপরাযণাতি। তেন চ নাতিকিযা পরিচারকা অত্তমনা অহেসুং পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ভগৰতো পঞ্হৰেয্যাকরণং সুত্ৰা’’তি । ইমে খো পনাপি, ভন্তে, অহেসুং মাগধকা পরিচারকা বহূ চেৰ রত্তঞ্ঞূ চ অব্ভতীতা কালঙ্কতা। সুঞ্ঞা মঞ্ঞে অঙ্গমগধা অঙ্গমাগধকেহি পরিচারকেহি অব্ভতীতেহি কালঙ্কতেহি। তে খো পনাপি, ভন্তে, অহেসুং বুদ্ধে পসন্না ধম্মে পসন্না সঙ্ঘে পসন্না সীলেসু পরিপূরকারিনো, তে অব্ভতীতা কালঙ্কতা ভগৰতা অব্যাকতা। তেসম্পিস্স সাধু ৰেয্যাকরণং, বহুজনো পসীদেয্য, ততো গচ্ছেয্য সুগতিং। অযং খো পনাপি, ভন্তে, অহোসি রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ধম্মিকো ধম্মরাজা হিতো ব্রাহ্মণগহপতিকানং নেগমানঞ্চেৰ জানপদানঞ্চ। অপিস্সুদং মনুস্সা কিত্তযমানরূপা ৰিহরন্তি – ‘এৰং নো সো ধম্মিকো ধম্মরাজা সুখাপেত্ৰা কালঙ্কতো। এৰং মযং তস্স ধম্মিকস্স ধম্মরঞ্ঞো ৰিজিতে ফাসু ৰিহরিম্হা’তি। সো খো পনাপি, ভন্তে, অহোসি বুদ্ধে পসন্নো ধম্মে পসন্নো সঙ্ঘে পসন্নো সীলেসু পরিপূরকারী। অপিস্সুদং মনুস্সা এৰমাহংসু – ‘যাৰ মরণকালাপি রাজা মাগধো সেনিযো বিম্বিসারো ভগৰন্তং কিত্তযমানরূপো কালঙ্কতো’তি। সো অব্ভতীতো কালঙ্কতো ভগৰতা অব্যাকতো; তস্সপিস্স সাধু ৰেয্যাকরণং, বহুজনো পসীদেয্য, ততো গচ্ছেয্য সুগতিং। ভগৰতো খো পন, ভন্তে, সম্বোধি মগধেসু। যত্থ খো পন , ভন্তে, ভগৰতো সম্বোধি মগধেসু, কথং তত্র ভগৰা মাগধকে পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ন ব্যাকরেয্য? ভগৰা চে খো পন, ভন্তে, মাগধকে পরিচারকে অব্ভতীতে কালঙ্কতে উপপত্তীসু ন ব্যাকরেয্য দীনমনা তেনস্সু মাগধকা পরিচারকা; যেন খো পনস্সু দীনমনা মাগধকা পরিচারকা কথং তে ভগৰা ন ব্যাকরেয্যা’’তি। ইদমাযস্মা আনন্দো মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ ভগৰতো সম্মুখা পরিকথং কত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা পক্কামি।

277. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha eko raho anuvicintetvā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘sutaṃ metaṃ, bhante – ‘bhagavā kira parito parito janapadesu paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu byākaroti kāsikosalesu vajjimallesu cetivaṃsesu kurupañcālesu majjhasūrasenesu – ‘‘asu amutra upapanno, asu amutra upapanno. Paropaññāsa nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā. Sādhikā navuti nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti. Sātirekāni pañcasatāni nātikiyā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇāti. Tena ca nātikiyā paricārakā attamanā ahesuṃ pamuditā pītisomanassajātā bhagavato pañhaveyyākaraṇaṃ sutvā’’ti . Ime kho panāpi, bhante, ahesuṃ māgadhakā paricārakā bahū ceva rattaññū ca abbhatītā kālaṅkatā. Suññā maññe aṅgamagadhā aṅgamāgadhakehi paricārakehi abbhatītehi kālaṅkatehi. Te kho panāpi, bhante, ahesuṃ buddhe pasannā dhamme pasannā saṅghe pasannā sīlesu paripūrakārino, te abbhatītā kālaṅkatā bhagavatā abyākatā. Tesampissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Ayaṃ kho panāpi, bhante, ahosi rājā māgadho seniyo bimbisāro dhammiko dhammarājā hito brāhmaṇagahapatikānaṃ negamānañceva jānapadānañca. Apissudaṃ manussā kittayamānarūpā viharanti – ‘evaṃ no so dhammiko dhammarājā sukhāpetvā kālaṅkato. Evaṃ mayaṃ tassa dhammikassa dhammarañño vijite phāsu viharimhā’ti. So kho panāpi, bhante, ahosi buddhe pasanno dhamme pasanno saṅghe pasanno sīlesu paripūrakārī. Apissudaṃ manussā evamāhaṃsu – ‘yāva maraṇakālāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavantaṃ kittayamānarūpo kālaṅkato’ti. So abbhatīto kālaṅkato bhagavatā abyākato; tassapissa sādhu veyyākaraṇaṃ, bahujano pasīdeyya, tato gaccheyya sugatiṃ. Bhagavato kho pana, bhante, sambodhi magadhesu. Yattha kho pana , bhante, bhagavato sambodhi magadhesu, kathaṃ tatra bhagavā māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya? Bhagavā ce kho pana, bhante, māgadhake paricārake abbhatīte kālaṅkate upapattīsu na byākareyya dīnamanā tenassu māgadhakā paricārakā; yena kho panassu dīnamanā māgadhakā paricārakā kathaṃ te bhagavā na byākareyyā’’ti. Idamāyasmā ānando māgadhake paricārake ārabbha bhagavato sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

২৭৮. অথ খো ভগৰা অচিরপক্কন্তে আযস্মন্তে আনন্দে পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায নাতিকং পিণ্ডায পাৰিসি। নাতিকে পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো পাদে পক্খালেত্ৰা গিঞ্জকাৰসথং পৰিসিত্ৰা মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ অট্ঠিং কত্ৰা 21 মনসিকত্ৰা সব্বং চেতসা 22 সমন্নাহরিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি – ‘‘গতিং নেসং জানিস্সামি অভিসম্পরাযং, যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’’তি। অদ্দসা খো ভগৰা মাগধকে পরিচারকে ‘‘যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’’তি। অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো গিঞ্জকাৰসথা নিক্খমিত্ৰা ৰিহারপচ্ছাযাযং পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি।

278. Atha kho bhagavā acirapakkante āyasmante ānande pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya nātikaṃ piṇḍāya pāvisi. Nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā 23 manasikatvā sabbaṃ cetasā 24 samannāharitvā paññatte āsane nisīdi – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Addasā kho bhagavā māgadhake paricārake ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito giñjakāvasathā nikkhamitvā vihārapacchāyāyaṃ paññatte āsane nisīdi.

২৭৯. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি। একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘উপসন্তপদিস্সো 25 ভন্তে ভগৰা ভাতিরিৰ ভগৰতো মুখৰণ্ণো ৰিপ্পসন্নত্তা ইন্দ্রিযানং। সন্তেন নূনজ্জ ভন্তে ভগৰা ৰিহারেন ৰিহাসী’’তি? ‘‘যদেৰ খো মে ত্ৰং, আনন্দ, মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ সম্মুখা পরিকথং কত্ৰা উট্ঠাযাসনা পক্কন্তো, তদেৰাহং নাতিকে পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো পাদে পক্খালেত্ৰা গিঞ্জকাৰসথং পৰিসিত্ৰা মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ অট্ঠিং কত্ৰা মনসিকত্ৰা সব্বং চেতসা সমন্নাহরিত্ৰা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদিং – ‘গতিং নেসং জানিস্সামি অভিসম্পরাযং, যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’তি। অদ্দসং খো অহং, আনন্দ, মাগধকে পরিচারকে ‘যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’’’তি।

279. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upasantapadisso 26 bhante bhagavā bhātiriva bhagavato mukhavaṇṇo vippasannattā indriyānaṃ. Santena nūnajja bhante bhagavā vihārena vihāsī’’ti? ‘‘Yadeva kho me tvaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ārabbha sammukhā parikathaṃ katvā uṭṭhāyāsanā pakkanto, tadevāhaṃ nātike piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pāde pakkhāletvā giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā paññatte āsane nisīdiṃ – ‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’ti. Addasaṃ kho ahaṃ, ānanda, māgadhake paricārake ‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’’ti.

জনৰসভযক্খো

Janavasabhayakkho

২৮০. ‘‘অথ খো, আনন্দ, অন্তরহিতো যক্খো সদ্দমনুস্সাৰেসি – ‘জনৰসভো অহং ভগৰা ; জনৰসভো অহং সুগতা’তি। অভিজানাসি নো ত্ৰং, আনন্দ, ইতো পুব্বে এৰরূপং নামধেয্যং সুতং 27 যদিদং জনৰসভো’’তি?

280. ‘‘Atha kho, ānanda, antarahito yakkho saddamanussāvesi – ‘janavasabho ahaṃ bhagavā ; janavasabho ahaṃ sugatā’ti. Abhijānāsi no tvaṃ, ānanda, ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ 28 yadidaṃ janavasabho’’ti?

‘‘ন খো অহং, ভন্তে, অভিজানামি ইতো পুব্বে এৰরূপং নামধেয্যং সুতং যদিদং জনৰসভোতি, অপি চ মে, ভন্তে, লোমানি হট্ঠানি ‘জনৰসভো’তি নামধেয্যং সুত্ৰা। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ‘ন হি নূন সো ওরকো যক্খো ভৰিস্সতি যদিদং এৰরূপং নামধেয্যং সুপঞ্ঞত্তং যদিদং জনৰসভো’’তি। ‘‘অনন্তরা খো, আনন্দ, সদ্দপাতুভাৰা উল়ারৰণ্ণো মে যক্খো সম্মুখে পাতুরহোসি । দুতিযম্পি সদ্দমনুস্সাৰেসি – ‘বিম্বিসারো অহং ভগৰা; বিম্বিসারো অহং সুগতাতি। ইদং সত্তমং খো অহং, ভন্তে, ৰেস্সৰণস্স মহারাজস্স সহব্যতং উপপজ্জামি, সো ততো চুতো মনুস্সরাজা ভৰিতুং পহোমি 29

‘‘Na kho ahaṃ, bhante, abhijānāmi ito pubbe evarūpaṃ nāmadheyyaṃ sutaṃ yadidaṃ janavasabhoti, api ca me, bhante, lomāni haṭṭhāni ‘janavasabho’ti nāmadheyyaṃ sutvā. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘na hi nūna so orako yakkho bhavissati yadidaṃ evarūpaṃ nāmadheyyaṃ supaññattaṃ yadidaṃ janavasabho’’ti. ‘‘Anantarā kho, ānanda, saddapātubhāvā uḷāravaṇṇo me yakkho sammukhe pāturahosi . Dutiyampi saddamanussāvesi – ‘bimbisāro ahaṃ bhagavā; bimbisāro ahaṃ sugatāti. Idaṃ sattamaṃ kho ahaṃ, bhante, vessavaṇassa mahārājassa sahabyataṃ upapajjāmi, so tato cuto manussarājā bhavituṃ pahomi 30.

ইতো সত্ত ততো সত্ত, সংসারানি চতুদ্দস।

Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa;

নিৰাসমভিজানামি, যত্থ মে ৰুসিতং পুরে॥

Nivāsamabhijānāmi, yattha me vusitaṃ pure.

২৮১. ‘দীঘরত্তং খো অহং, ভন্তে, অৰিনিপাতো অৰিনিপাতং সঞ্জানামি, আসা চ পন মে সন্তিট্ঠতি সকদাগামিতাযা’তি। ‘অচ্ছরিযমিদং আযস্মতো জনৰসভস্স যক্খস্স, অব্ভুতমিদং আযস্মতো জনৰসভস্স যক্খস্স। ‘‘দীঘরত্তং খো অহং, ভন্তে, অৰিনিপাতো অৰিনিপাতং সঞ্জানামী’’তি চ ৰদেসি, ‘‘আসা চ পন মে সন্তিট্ঠতি সকদাগামিতাযা’’তি চ ৰদেসি, কুতোনিদানং পনাযস্মা জনৰসভো যক্খো এৰরূপং উল়ারং ৰিসেসাধিগমং সঞ্জানাতীতি? ন অঞ্ঞত্র, ভগৰা, তৰ সাসনা, ন অঞ্ঞত্র 31, সুগত, তৰ সাসনা; যদগ্গে অহং, ভন্তে, ভগৰতি একন্তিকতো 32 অভিপ্পসন্নো, তদগ্গে অহং, ভন্তে, দীঘরত্তং অৰিনিপাতো অৰিনিপাতং সঞ্জানামি, আসা চ পন মে সন্তিট্ঠতি সকদাগামিতায। ইধাহং, ভন্তে, ৰেস্সৰণেন মহারাজেন পেসিতো ৰিরূল়্হকস্স মহারাজস্স সন্তিকে কেনচিদেৰ করণীযেন অদ্দসং ভগৰন্তং অন্তরামগ্গে গিঞ্জকাৰসথং পৰিসিত্ৰা মাগধকে পরিচারকে আরব্ভ অট্ঠিং কত্ৰা মনসিকত্ৰা সব্বং চেতসা সমন্নাহরিত্ৰা নিসিন্নং – ‘‘গতিং নেসং জানিস্সামি অভিসম্পরাযং, যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’’তি। অনচ্ছরিযং খো পনেতং, ভন্তে, যং ৰেস্সৰণস্স মহারাজস্স তস্সং পরিসাযং ভাসতো সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – ‘‘যংগতিকা তে ভৰন্তো যংঅভিসম্পরাযা’’তি। তস্স ময্হং, ভন্তে, এতদহোসি – ভগৰন্তঞ্চ দক্খামি, ইদঞ্চ ভগৰতো আরোচেস্সামীতি। ইমে খো মে, ভন্তে, দ্ৰেপচ্চযা ভগৰন্তং দস্সনায উপসঙ্কমিতুং’।

281. ‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’ti. ‘Acchariyamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa, abbhutamidaṃ āyasmato janavasabhassa yakkhassa. ‘‘Dīgharattaṃ kho ahaṃ, bhante, avinipāto avinipātaṃ sañjānāmī’’ti ca vadesi, ‘‘āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāyā’’ti ca vadesi, kutonidānaṃ panāyasmā janavasabho yakkho evarūpaṃ uḷāraṃ visesādhigamaṃ sañjānātīti? Na aññatra, bhagavā, tava sāsanā, na aññatra 33, sugata, tava sāsanā; yadagge ahaṃ, bhante, bhagavati ekantikato 34 abhippasanno, tadagge ahaṃ, bhante, dīgharattaṃ avinipāto avinipātaṃ sañjānāmi, āsā ca pana me santiṭṭhati sakadāgāmitāya. Idhāhaṃ, bhante, vessavaṇena mahārājena pesito virūḷhakassa mahārājassa santike kenacideva karaṇīyena addasaṃ bhagavantaṃ antarāmagge giñjakāvasathaṃ pavisitvā māgadhake paricārake ārabbha aṭṭhiṃ katvā manasikatvā sabbaṃ cetasā samannāharitvā nisinnaṃ – ‘‘gatiṃ nesaṃ jānissāmi abhisamparāyaṃ, yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Anacchariyaṃ kho panetaṃ, bhante, yaṃ vessavaṇassa mahārājassa tassaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘‘yaṃgatikā te bhavanto yaṃabhisamparāyā’’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – bhagavantañca dakkhāmi, idañca bhagavato ārocessāmīti. Ime kho me, bhante, dvepaccayā bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ’.

দেৰসভা

Devasabhā

২৮২. ‘পুরিমানি , ভন্তে, দিৰসানি পুরিমতরানি তদহুপোসথে পন্নরসে ৰস্সূপনাযিকায পুণ্ণায পুণ্ণমায রত্তিযা কেৰলকপ্পা চ দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা। মহতী চ দিব্বপরিসা 35 সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি 36, চত্তারো চ মহারাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি। পুরত্থিমায দিসায ধতরট্ঠো মহারাজা পচ্ছিমাভিমুখো 37 নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; দক্খিণায দিসায ৰিরূল়্হকো মহারাজা উত্তরাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; পচ্ছিমায দিসায ৰিরূপক্খো মহারাজা পুরত্থাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; উত্তরায দিসায ৰেস্সৰণো মহারাজা দক্খিণাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা । যদা, ভন্তে, কেৰলকপ্পা চ দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, মহতী চ দিব্বপরিসা সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি, চত্তারো চ মহারাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি। ইদং নেসং হোতি আসনস্মিং; অথ পচ্ছা অম্হাকং আসনং হোতি। যে তে, ভন্তে, দেৰা ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা অধুনূপপন্না তাৰতিংসকাযং, তে অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচন্তি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ। তেন সুদং, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ‘‘দিব্বা ৰত ভো কাযা পরিপূরেন্তি, হাযন্তি অসুরকাযা’’তি। অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং সম্পসাদং ৰিদিত্ৰা ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

282. ‘Purimāni , bhante, divasāni purimatarāni tadahuposathe pannarase vassūpanāyikāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā. Mahatī ca dibbaparisā 38 samantato nisinnā honti 39, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Puratthimāya disāya dhataraṭṭho mahārājā pacchimābhimukho 40 nisinno hoti deve purakkhatvā; dakkhiṇāya disāya virūḷhako mahārājā uttarābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; pacchimāya disāya virūpakkho mahārājā puratthābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā; uttarāya disāya vessavaṇo mahārājā dakkhiṇābhimukho nisinno hoti deve purakkhatvā . Yadā, bhante, kevalakappā ca devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, mahatī ca dibbaparisā samantato nisinnā honti, cattāro ca mahārājāno catuddisā nisinnā honti. Idaṃ nesaṃ hoti āsanasmiṃ; atha pacchā amhākaṃ āsanaṃ hoti. Ye te, bhante, devā bhagavati brahmacariyaṃ caritvā adhunūpapannā tāvatiṃsakāyaṃ, te aññe deve atirocanti vaṇṇena ceva yasasā ca. Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata bho kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, sakko devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –

‘‘মোদন্তি ৰত ভো দেৰা, তাৰতিংসা সহিন্দকা 41

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā 42;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং॥

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.

নৰে দেৰে চ পস্সন্তা, ৰণ্ণৰন্তে যসস্সিনে 43

Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine 44;

সুগতস্মিং ব্রহ্মচরিযং, চরিত্ৰান ইধাগতে॥

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.

তে অঞ্ঞে অতিরোচন্তি, ৰণ্ণেন যসসাযুনা।

Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;

সাৰকা ভূরিপঞ্ঞস্স, ৰিসেসূপগতা ইধ॥

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.

ইদং দিস্ৰান নন্দন্তি, তাৰতিংসা সহিন্দকা।

Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’’ন্তি॥

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.

‘তেন সুদং, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা ভিয্যোসোমত্তায অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ‘‘দিব্বা ৰত, ভো, কাযা পরিপূরেন্তি, হাযন্তি অসুরকাযা’’তি। অথ খো, ভন্তে, যেনত্থেন দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, তং অত্থং চিন্তযিত্ৰা তং অত্থং মন্তযিত্ৰা ৰুত্তৰচনাপি তং 45 চত্তারো মহারাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি। পচ্চানুসিট্ঠৰচনাপি তং 46 চত্তারো মহারাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি, সকেসু সকেসু আসনেসু ঠিতা অৰিপক্কন্তা 47

‘Tena sudaṃ, bhante, devā tāvatiṃsā bhiyyosomattāya attamanā honti pamuditā pītisomanassajātā ‘‘dibbā vata, bho, kāyā paripūrenti, hāyanti asurakāyā’’ti. Atha kho, bhante, yenatthena devā tāvatiṃsā sudhammāyaṃ sabhāyaṃ sannisinnā honti sannipatitā, taṃ atthaṃ cintayitvā taṃ atthaṃ mantayitvā vuttavacanāpi taṃ 48 cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti. Paccānusiṭṭhavacanāpi taṃ 49 cattāro mahārājāno tasmiṃ atthe honti, sakesu sakesu āsanesu ṭhitā avipakkantā 50.

তে ৰুত্তৰাক্যা রাজানো, পটিগ্গয্হানুসাসনিং।

Te vuttavākyā rājāno, paṭiggayhānusāsaniṃ;

ৰিপ্পসন্নমনা সন্তা, অট্ঠংসু সম্হি আসনেতি॥

Vippasannamanā santā, aṭṭhaṃsu samhi āsaneti.

২৮৩. ‘অথ খো, ভন্তে, উত্তরায দিসায উল়ারো আলোকো সঞ্জাযি, ওভাসো পাতুরহোসি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং। অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি – ‘‘যথা খো, মারিসা, নিমিত্তানি দিস্সন্তি, উল়ারো আলোকো সঞ্জাযতি, ওভাসো পাতুভৰতি, ব্রহ্মা পাতুভৰিস্সতি। ব্রহ্মুনো হেতং পুব্বনিমিত্তং পাতুভাৰায যদিদং আলোকো সঞ্জাযতি ওভাসো পাতুভৰতীতি।

283. ‘Atha kho, bhante, uttarāya disāya uḷāro āloko sañjāyi, obhāso pāturahosi atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ. Atha kho, bhante, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘yathā kho, mārisā, nimittāni dissanti, uḷāro āloko sañjāyati, obhāso pātubhavati, brahmā pātubhavissati. Brahmuno hetaṃ pubbanimittaṃ pātubhāvāya yadidaṃ āloko sañjāyati obhāso pātubhavatīti.

‘‘যথা নিমিত্তা দিস্সন্তি, ব্রহ্মা পাতুভৰিস্সতি।

‘‘Yathā nimittā dissanti, brahmā pātubhavissati;

ব্রহ্মুনো হেতং নিমিত্তং, ওভাসো ৰিপুলো মহা’’তি॥

Brahmuno hetaṃ nimittaṃ, obhāso vipulo mahā’’ti.

সনঙ্কুমারকথা

Sanaṅkumārakathā

২৮৪. ‘অথ খো, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’’তি। চত্তারোপি মহারাজানো যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘‘ওভাসমেতং ঞস্সাম যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’’তি। ইদং সুত্ৰা দেৰা তাৰতিংসা একগ্গা সমাপজ্জিংসু – ‘‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’’তি।

284. ‘Atha kho, bhante, devā tāvatiṃsā yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Cattāropi mahārājāno yathāsakesu āsanesu nisīdiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti. Idaṃ sutvā devā tāvatiṃsā ekaggā samāpajjiṃsu – ‘‘obhāsametaṃ ñassāma, yaṃvipāko bhavissati, sacchikatvāva naṃ gamissāmā’’ti.

‘যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, ওল়ারিকং অত্তভাৰং অভিনিম্মিনিত্ৰা পাতুভৰতি। যো খো পন, ভন্তে, ব্রহ্মুনো পকতিৰণ্ণো অনভিসম্ভৰনীযো সো দেৰানং তাৰতিংসানং চক্খুপথস্মিং। যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি , সো অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচতি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ। সেয্যথাপি, ভন্তে, সোৰণ্ণো ৰিগ্গহো মানুসং ৰিগ্গহং অতিরোচতি; এৰমেৰ খো, ভন্তে, যদা ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, সো অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচতি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ। যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, ন তস্সং পরিসাযং কোচি দেৰো অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতি। সব্বেৰ তুণ্হীভূতা পঞ্জলিকা পল্লঙ্কেন নিসীদন্তি – ‘‘যস্সদানি দেৰস্স পল্লঙ্কং ইচ্ছিস্সতি ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো, তস্স দেৰস্স পল্লঙ্কে নিসীদিস্সতী’’তি।

‘Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā pātubhavati. Yo kho pana, bhante, brahmuno pakativaṇṇo anabhisambhavanīyo so devānaṃ tāvatiṃsānaṃ cakkhupathasmiṃ. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati , so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Seyyathāpi, bhante, sovaṇṇo viggaho mānusaṃ viggahaṃ atirocati; evameva kho, bhante, yadā brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, so aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yadā, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pātubhavati, na tassaṃ parisāyaṃ koci devo abhivādeti vā paccuṭṭheti vā āsanena vā nimanteti. Sabbeva tuṇhībhūtā pañjalikā pallaṅkena nisīdanti – ‘‘yassadāni devassa pallaṅkaṃ icchissati brahmā sanaṅkumāro, tassa devassa pallaṅke nisīdissatī’’ti.

‘যস্স খো পন, ভন্তে, দেৰস্স ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উল়ারং সো লভতি দেৰো ৰেদপটিলাভং; উল়ারং সো লভতি দেৰো সোমনস্সপটিলাভং। সেয্যথাপি, ভন্তে, রাজা খত্তিযো মুদ্ধাৰসিত্তো অধুনাভিসিত্তো রজ্জেন, উল়ারং সো লভতি ৰেদপটিলাভং, উল়ারং সো লভতি সোমনস্সপটিলাভং। এৰমেৰ খো, ভন্তে, যস্স দেৰস্স ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উল়ারং সো লভতি দেৰো ৰেদপটিলাভং, উল়ারং সো লভতি দেৰো সোমনস্সপটিলাভং। অথ , ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ওল়ারিকং অত্তভাৰং অভিনিম্মিনিত্ৰা কুমারৰণ্ণী 51 হুত্ৰা পঞ্চসিখো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুরহোসি। সো ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদি। সেয্যথাপি, ভন্তে, বলৰা পুরিসো সুপচ্চত্থতে ৰা পল্লঙ্কে সমে ৰা ভূমিভাগে পল্লঙ্কেন নিসীদেয্য; এৰমেৰ খো, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা দেৰানং তাৰতিংসানং সম্পসাদং ৰিদিত্ৰা ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

‘Yassa kho pana, bhante, devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ; uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Seyyathāpi, bhante, rājā khattiyo muddhāvasitto adhunābhisitto rajjena, uḷāraṃ so labhati vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati somanassapaṭilābhaṃ. Evameva kho, bhante, yassa devassa brahmā sanaṅkumāro pallaṅke nisīdati, uḷāraṃ so labhati devo vedapaṭilābhaṃ, uḷāraṃ so labhati devo somanassapaṭilābhaṃ. Atha , bhante, brahmā sanaṅkumāro oḷārikaṃ attabhāvaṃ abhinimminitvā kumāravaṇṇī 52 hutvā pañcasikho devānaṃ tāvatiṃsānaṃ pāturahosi. So vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīdi. Seyyathāpi, bhante, balavā puriso supaccatthate vā pallaṅke same vā bhūmibhāge pallaṅkena nisīdeyya; evameva kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sampasādaṃ viditvā imāhi gāthāhi anumodi –

‘‘মোদন্তি ৰত ভো দেৰা, তাৰতিংসা সহিন্দকা।

‘‘Modanti vata bho devā, tāvatiṃsā sahindakā;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং॥

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammataṃ.

‘‘নৰে দেৰে চ পস্সন্তা, ৰণ্ণৰন্তে যসস্সিনে।

‘‘Nave deve ca passantā, vaṇṇavante yasassine;

সুগতস্মিং ব্রহ্মচরিযং, চরিত্ৰান ইধাগতে॥

Sugatasmiṃ brahmacariyaṃ, caritvāna idhāgate.

‘‘তে অঞ্ঞে অতিরোচন্তি, ৰণ্ণেন যসসাযুনা।

‘‘Te aññe atirocanti, vaṇṇena yasasāyunā;

সাৰকা ভূরিপঞ্ঞস্স, ৰিসেসূপগতা ইধ॥

Sāvakā bhūripaññassa, visesūpagatā idha.

‘‘ইদং দিস্ৰান নন্দন্তি, তাৰতিংসা সহিন্দকা।

‘‘Idaṃ disvāna nandanti, tāvatiṃsā sahindakā;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’’ন্তি॥

Tathāgataṃ namassantā, dhammassa ca sudhammata’’nti.

২৮৫. ‘ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ; ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভাসতো অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সরো হোতি ৰিস্সট্ঠো চ ৰিঞ্ঞেয্যো চ মঞ্জু চ সৰনীযো চ বিন্দু চ অৰিসারী চ গম্ভীরো চ নিন্নাদী চ। যথাপরিসং খো পন, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো সরেন ৰিঞ্ঞাপেতি; ন চস্স বহিদ্ধা পরিসায ঘোসো নিচ্ছরতি। যস্স খো পন, ভন্তে, এৰং অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সরো হোতি, সো ৰুচ্চতি ‘‘ব্রহ্মস্সরো’’তি।

285. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti vissaṭṭho ca viññeyyo ca mañju ca savanīyo ca bindu ca avisārī ca gambhīro ca ninnādī ca. Yathāparisaṃ kho pana, bhante, brahmā sanaṅkumāro sarena viññāpeti; na cassa bahiddhā parisāya ghoso niccharati. Yassa kho pana, bhante, evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgato saro hoti, so vuccati ‘‘brahmassaro’’ti.

‘অথ খো, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো তেত্তিংসে অত্তভাৰে অভিনিম্মিনিত্ৰা দেৰানং তাৰতিংসানং পচ্চেকপল্লঙ্কেসু পল্লঙ্কেন 53 নিসীদিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰঞ্চ সো ভগৰা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং। যে হি কেচি, ভো, বুদ্ধং সরণং গতা ধম্মং সরণং গতা সঙ্ঘং সরণং গতা সীলেসু পরিপূরকারিনো তে কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপ্পেকচ্চে পরনিম্মিতৰসৰত্তীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে নিম্মানরতীনং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে তুসিতানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে যামানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে তাৰতিংসানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি, অপ্পেকচ্চে চাতুমহারাজিকানং দেৰানং সহব্যতং উপপজ্জন্তি। যে সব্বনিহীনং কাযং পরিপূরেন্তি, তে গন্ধব্বকাযং পরিপূরেন্তী’’’তি।

‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro tettiṃse attabhāve abhinimminitvā devānaṃ tāvatiṃsānaṃ paccekapallaṅkesu pallaṅkena 54 nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi – ‘‘taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañca so bhagavā bahujanahitāya paṭipanno bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Ye hi keci, bho, buddhaṃ saraṇaṃ gatā dhammaṃ saraṇaṃ gatā saṅghaṃ saraṇaṃ gatā sīlesu paripūrakārino te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā appekacce paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce nimmānaratīnaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tusitānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce yāmānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce tāvatiṃsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti, appekacce cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjanti. Ye sabbanihīnaṃ kāyaṃ paripūrenti, te gandhabbakāyaṃ paripūrentī’’’ti.

২৮৬. ‘ইমমত্থং , ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ; ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভাসতো ঘোসোযেৰ দেৰা মঞ্ঞন্তি – ‘‘য্ৰাযং মম পল্লঙ্কে স্ৰাযং একোৰ ভাসতী’’তি।

286. ‘Imamatthaṃ , bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha; imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato ghosoyeva devā maññanti – ‘‘yvāyaṃ mama pallaṅke svāyaṃ ekova bhāsatī’’ti.

একস্মিং ভাসমানস্মিং, সব্বে ভাসন্তি নিম্মিতা।

Ekasmiṃ bhāsamānasmiṃ, sabbe bhāsanti nimmitā;

একস্মিং তুণ্হিমাসীনে, সব্বে তুণ্হী ভৰন্তি তে॥

Ekasmiṃ tuṇhimāsīne, sabbe tuṇhī bhavanti te.

তদাসু দেৰা মঞ্ঞন্তি, তাৰতিংসা সহিন্দকা।

Tadāsu devā maññanti, tāvatiṃsā sahindakā;

য্ৰাযং মম পল্লঙ্কস্মিং, স্ৰাযং একোৰ ভাসতীতি॥

Yvāyaṃ mama pallaṅkasmiṃ, svāyaṃ ekova bhāsatīti.

‘অথ খো, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো একত্তেন অত্তানং উপসংহরতি, একত্তেন অত্তানং উপসংহরিত্ৰা সক্কস্স দেৰানমিন্দস্স পল্লঙ্কে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি –

‘Atha kho, bhante, brahmā sanaṅkumāro ekattena attānaṃ upasaṃharati, ekattena attānaṃ upasaṃharitvā sakkassa devānamindassa pallaṅke pallaṅkena nisīditvā deve tāvatiṃse āmantesi –

ভাৰিতইদ্ধিপাদো

Bhāvitaiddhipādo

২৮৭. ‘‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰ সুপঞ্ঞত্তা চিমে তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন চত্তারো ইদ্ধিপাদা পঞ্ঞত্তা ইদ্ধিপহুতায 55 ইদ্ধিৰিসৰিতায 56 ইদ্ধিৰিকুব্বনতায। কতমে চত্তারো? ইধ ভো ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি। ৰীরিযসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি। চিত্তসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি। ৰীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি। ইমে খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন চত্তারো ইদ্ধিপাদা পঞ্ঞত্তা ইদ্ধিপহুতায ইদ্ধিৰিসৰিতায ইদ্ধিৰিকুব্বনতায।

287. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya 57 iddhivisavitāya 58 iddhivikubbanatāya. Katame cattāro? Idha bho bhikkhu chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīriyasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Vīmaṃsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro iddhipādā paññattā iddhipahutāya iddhivisavitāya iddhivikubbanatāya.

‘‘‘যে হি কেচি ভো অতীতমদ্ধানং সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোসুং, সব্বে তে ইমেসংযেৰ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা। যেপি হি কেচি ভো অনাগতমদ্ধানং সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোস্সন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৰ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা। যেপি হি কেচি ভো এতরহি সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোন্তি, সব্বে তে ইমেসংযেৰ চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা। পস্সন্তি নো ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা মমপিমং এৰরূপং ইদ্ধানুভাৰ’’ন্তি? ‘‘এৰং মহাব্রহ্মে’’তি। ‘‘অহম্পি খো ভো ইমেসংযেৰ চতুন্নঞ্চ ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা এৰং মহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো’’তি। ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ। ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি –

‘‘‘Ye hi keci bho atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhosuṃ, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhossanti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Yepi hi keci bho etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhonti, sabbe te imesaṃyeva catunnaṃ iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā. Passanti no bhonto devā tāvatiṃsā mamapimaṃ evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Evaṃ mahābrahme’’ti. ‘‘Ahampi kho bho imesaṃyeva catunnañca iddhipādānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā evaṃ mahiddhiko evaṃmahānubhāvo’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –

তিৰিধো ওকাসাধিগমো

Tividho okāsādhigamo

২৮৮. ‘‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰঞ্চিদং তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন তযো ওকাসাধিগমা অনুবুদ্ধা সুখস্সাধিগমায। কতমে তযো? ইধ ভো একচ্চো সংসট্ঠো ৰিহরতি কামেহি সংসট্ঠো অকুসলেহি ধম্মেহি। সো অপরেন সমযেন অরিযধম্মং সুণাতি, যোনিসো মনসি করোতি, ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জতি। সো অরিযধম্মস্সৰনং আগম্ম যোনিসোমনসিকারং ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তিং অসংসট্ঠো ৰিহরতি কামেহি অসংসট্ঠো অকুসলেহি ধম্মেহি। তস্স অসংসট্ঠস্স কামেহি অসংসট্ঠস্স অকুসলেহি ধম্মেহি উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। সেয্যথাপি, ভো, পমুদা পামোজ্জং 59 জাযেথ, এৰমেৰ খো, ভো, অসংসট্ঠস্স কামেহি অসংসট্ঠস্স অকুসলেহি ধম্মেহি উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। অযং খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন পঠমো ওকাসাধিগমো অনুবুদ্ধো সুখস্সাধিগমায।

288. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāya. Katame tayo? Idha bho ekacco saṃsaṭṭho viharati kāmehi saṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ asaṃsaṭṭho viharati kāmehi asaṃsaṭṭho akusalehi dhammehi. Tassa asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ 60 jāyetha, evameva kho, bho, asaṃsaṭṭhassa kāmehi asaṃsaṭṭhassa akusalehi dhammehi uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena paṭhamo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.

‘‘‘পুন চপরং, ভো, ইধেকচ্চস্স ওল়ারিকা কাযসঙ্খারা অপ্পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি, ওল়ারিকা ৰচীসঙ্খারা অপ্পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি, ওল়ারিকা চিত্তসঙ্খারা অপ্পটিপ্পস্সদ্ধা হোন্তি। সো অপরেন সমযেন অরিযধম্মং সুণাতি, যোনিসো মনসি করোতি, ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জতি। তস্স অরিযধম্মস্সৰনং আগম্ম যোনিসোমনসিকারং ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তিং ওল়ারিকা কাযসঙ্খারা পটিপ্পস্সম্ভন্তি, ওল়ারিকা ৰচীসঙ্খারা পটিপ্পস্সম্ভন্তি, ওল়ারিকা চিত্তসঙ্খারা পটিপ্পস্সম্ভন্তি। তস্স ওল়ারিকানং কাযসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা ওল়ারিকানং ৰচীসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা ওল়ারিকানং চিত্তসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। সেয্যথাপি, ভো, পমুদা পামোজ্জং জাযেথ, এৰমেৰ খো ভো ওল়ারিকানং কাযসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা ওল়ারিকানং ৰচীসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা ওল়ারিকানং চিত্তসঙ্খারানং পটিপ্পস্সদ্ধিযা উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। অযং খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন দুতিযো ওকাসাধিগমো অনুবুদ্ধো সুখস্সাধিগমায।

‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekaccassa oḷārikā kāyasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā vacīsaṅkhārā appaṭippassaddhā honti, oḷārikā cittasaṅkhārā appaṭippassaddhā honti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. Tassa ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ oḷārikā kāyasaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā vacīsaṅkhārā paṭippassambhanti, oḷārikā cittasaṅkhārā paṭippassambhanti. Tassa oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha, evameva kho bho oḷārikānaṃ kāyasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ vacīsaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā oḷārikānaṃ cittasaṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena dutiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya.

‘‘‘পুন চপরং, ভো, ইধেকচ্চো ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি। ‘ইদং সাৰজ্জং ইদং অনৰজ্জং, ইদং সেৰিতব্বং ইদং ন সেৰিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি। সো অপরেন সমযেন অরিযধম্মং সুণাতি, যোনিসো মনসি করোতি, ধম্মানুধম্মং পটিপজ্জতি। সো অরিযধম্মস্সৰনং আগম্ম যোনিসোমনসিকারং ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তিং, ‘ইদং কুসল’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইদং অকুসল’ন্তি যথাভূতং পজানাতি। ইদং সাৰজ্জং ইদং অনৰজ্জং, ইদং সেৰিতব্বং ইদং ন সেৰিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি। তস্স এৰং জানতো এৰং পস্সতো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতি। তস্স অৰিজ্জাৰিরাগা ৰিজ্জুপ্পাদা উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। সেয্যথাপি, ভো, পমুদা পামোজ্জং জাযেথ , এৰমেৰ খো, ভো, অৰিজ্জাৰিরাগা ৰিজ্জুপ্পাদা উপ্পজ্জতি সুখং, সুখা ভিয্যো সোমনস্সং। অযং খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন ততিযো ওকাসাধিগমো অনুবুদ্ধো সুখস্সাধিগমায। ইমে খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন তযো ওকাসাধিগমা অনুবুদ্ধা সুখস্সাধিগমাযা’’তি। ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ, ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি –

‘‘‘Puna caparaṃ, bho, idhekacco ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. ‘Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. So aparena samayena ariyadhammaṃ suṇāti, yoniso manasi karoti, dhammānudhammaṃ paṭipajjati. So ariyadhammassavanaṃ āgamma yonisomanasikāraṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ, ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Idaṃ sāvajjaṃ idaṃ anavajjaṃ, idaṃ sevitabbaṃ idaṃ na sevitabbaṃ, idaṃ hīnaṃ idaṃ paṇītaṃ, idaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāga’nti yathābhūtaṃ pajānāti. Tassa evaṃ jānato evaṃ passato avijjā pahīyati, vijjā uppajjati. Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Seyyathāpi, bho, pamudā pāmojjaṃ jāyetha , evameva kho, bho, avijjāvirāgā vijjuppādā uppajjati sukhaṃ, sukhā bhiyyo somanassaṃ. Ayaṃ kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tatiyo okāsādhigamo anubuddho sukhassādhigamāya. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena tayo okāsādhigamā anubuddhā sukhassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –

চতুসতিপট্ঠানং

Catusatipaṭṭhānaṃ

২৮৯. ‘‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰ সুপঞ্ঞত্তা চিমে তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন চত্তারো সতিপট্ঠানা পঞ্ঞত্তা কুসলস্সাধিগমায। কতমে চত্তারো? ইধ , ভো, ভিক্খু অজ্ঝত্তং কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং। অজ্ঝত্তং কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরন্তো তত্থ সম্মা সমাধিযতি, সম্মা ৰিপ্পসীদতি। সো তত্থ সম্মা সমাহিতো সম্মা ৰিপ্পসন্নো বহিদ্ধা পরকাযে ঞাণদস্সনং অভিনিব্বত্তেতি। অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি…পে॰… বহিদ্ধা পরৰেদনাসু ঞাণদস্সনং অভিনিব্বত্তেতি। অজ্ঝত্তং চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি…পে॰… বহিদ্ধা পরচিত্তে ঞাণদস্সনং অভিনিব্বত্তেতি। অজ্ঝত্তং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং। অজ্ঝত্তং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরন্তো তত্থ সম্মা সমাধিযতি, সম্মা ৰিপ্পসীদতি। সো তত্থ সম্মা সমাহিতো সম্মা ৰিপ্পসন্নো বহিদ্ধা পরধম্মেসু ঞাণদস্সনং অভিনিব্বত্তেতি। ইমে খো, ভো, তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন চত্তারো সতিপট্ঠানা পঞ্ঞত্তা কুসলস্সাধিগমাযা’’তি। ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ। ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি –

289. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāya. Katame cattāro? Idha , bho, bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā parakāye ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati…pe… bahiddhā paravedanāsu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ citte cittānupassī viharati…pe… bahiddhā paracitte ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattaṃ dhammesu dhammānupassī viharanto tattha sammā samādhiyati, sammā vippasīdati. So tattha sammā samāhito sammā vippasanno bahiddhā paradhammesu ñāṇadassanaṃ abhinibbatteti. Ime kho, bho, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena cattāro satipaṭṭhānā paññattā kusalassādhigamāyā’’ti. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha. Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsitvā deve tāvatiṃse āmantesi –

সত্ত সমাধিপরিক্খারা

Satta samādhiparikkhārā

২৯০. ‘‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰ সুপঞ্ঞত্তা চিমে তেন ভগৰতা জানতা পস্সতা অরহতা সম্মাসম্বুদ্ধেন সত্ত সমাধিপরিক্খারা সম্মাসমাধিস্স পরিভাৰনায সম্মাসমাধিস্স পারিপূরিযা। কতমে সত্ত? সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৰাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৰো সম্মাৰাযামো সম্মাসতি। যা খো, ভো, ইমেহি সত্তহঙ্গেহি চিত্তস্স একগ্গতা পরিক্খতা, অযং ৰুচ্চতি, ভো, অরিযো সম্মাসমাধি সউপনিসো ইতিপি সপরিক্খারো ইতিপি। সম্মাদিট্ঠিস্স ভো, সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি, সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৰাচা পহোতি, সম্মাৰাচস্স সম্মাকম্মন্তো পহোতি। সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৰো পহোতি, সম্মাআজীৰস্স সম্মাৰাযামো পহোতি, সম্মাৰাযামস্স সম্মাসতি পহোতি , সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধি পহোতি, সম্মাসমাধিস্স সম্মাঞাণং পহোতি, সম্মাঞাণস্স সম্মাৰিমুত্তি পহোতি। যঞ্হি তং, ভো, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘স্ৰাক্খাতো ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহি অপারুতা অমতস্স দ্ৰারা’তি ইদমেৰ তং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য। স্ৰাক্খাতো হি, ভো, ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো, অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহি অপারুতা অমতস্স দ্ৰারা 61

290. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññanti, bhonto devā tāvatiṃsā, yāva supaññattā cime tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena satta samādhiparikkhārā sammāsamādhissa paribhāvanāya sammāsamādhissa pāripūriyā. Katame satta? Sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati. Yā kho, bho, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā, ayaṃ vuccati, bho, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi saparikkhāro itipi. Sammādiṭṭhissa bho, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti. Sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti , sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṃ pahoti, sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti. Yañhi taṃ, bho, sammā vadamāno vadeyya – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā’ti idameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Svākkhāto hi, bho, bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko, akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi apārutā amatassa dvārā 62.

‘‘‘যে হি কেচি, ভো, বুদ্ধে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতা, ধম্মে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতা, সঙ্ঘে অৰেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতা, অরিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতা , যে চিমে ওপপাতিকা ধম্মৰিনীতা সাতিরেকানি চতুৰীসতিসতসহস্সানি মাগধকা পরিচারকা অব্ভতীতা কালঙ্কতা তিণ্ণং সংযোজনানং পরিক্খযা সোতাপন্না অৰিনিপাতধম্মা নিযতা সম্বোধিপরাযণা। অত্থি চেৰেত্থ সকদাগামিনো।

‘‘‘Ye hi keci, bho, buddhe aveccappasādena samannāgatā, dhamme aveccappasādena samannāgatā, saṅghe aveccappasādena samannāgatā, ariyakantehi sīlehi samannāgatā , ye cime opapātikā dhammavinītā sātirekāni catuvīsatisatasahassāni māgadhakā paricārakā abbhatītā kālaṅkatā tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā. Atthi cevettha sakadāgāmino.

‘‘অত্থাযং 63 ইতরা পজা, পুঞ্ঞাভাগাতি মে মনো।

‘‘Atthāyaṃ 64 itarā pajā, puññābhāgāti me mano;

সঙ্খাতুং নোপি সক্কোমি, মুসাৰাদস্স ওত্তপ্প’’ন্তি॥

Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottappa’’nti.

২৯১. ‘ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ভাসিত্থ, ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভাসতো ৰেস্সৰণস্স মহারাজস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত ভো, অব্ভুতং ৰত ভো, এৰরূপোপি নাম উল়ারো সত্থা ভৰিস্সতি, এৰরূপং উল়ারং ধম্মক্খানং, এৰরূপা উল়ারা ৰিসেসাধিগমা পঞ্ঞাযিস্সন্তী’’তি। অথ, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ৰেস্সৰণস্স মহারাজস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায ৰেস্সৰণং মহারাজানং এতদৰোচ – ‘‘তং কিং মঞ্ঞতি ভৰং ৰেস্সৰণো মহারাজা অতীতম্পি অদ্ধানং এৰরূপো উল়ারো সত্থা অহোসি, এৰরূপং উল়ারং ধম্মক্খানং, এৰরূপা উল়ারা ৰিসেসাধিগমা পঞ্ঞাযিংসু। অনাগতম্পি অদ্ধানং এৰরূপো উল়ারো সত্থা ভৰিস্সতি, এৰরূপং উল়ারং ধম্মক্খানং, এৰরূপা উল়ারা ৰিসেসাধিগমা পঞ্ঞাযিস্সন্তী’’’তি।

291. ‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro bhāsittha, imamatthaṃ, bhante, brahmuno sanaṅkumārassa bhāsato vessavaṇassa mahārājassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho, evarūpopi nāma uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’ti. Atha, bhante, brahmā sanaṅkumāro vessavaṇassa mahārājassa cetasā cetoparivitakkamaññāya vessavaṇaṃ mahārājānaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññati bhavaṃ vessavaṇo mahārājā atītampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā ahosi, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyiṃsu. Anāgatampi addhānaṃ evarūpo uḷāro satthā bhavissati, evarūpaṃ uḷāraṃ dhammakkhānaṃ, evarūpā uḷārā visesādhigamā paññāyissantī’’’ti.

২৯২. ‘‘‘ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং অভাসি, ইমমত্থং ৰেস্সৰণো মহারাজা ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স দেৰানং তাৰতিংসানং ভাসতো সম্মুখা সুতং 65 সম্মুখা পটিগ্গহিতং সযং পরিসাযং আরোচেসি’’।

292. ‘‘‘Imamatthaṃ, bhante, brahmā sanaṅkumāro devānaṃ tāvatiṃsānaṃ abhāsi, imamatthaṃ vessavaṇo mahārājā brahmuno sanaṅkumārassa devānaṃ tāvatiṃsānaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ 66 sammukhā paṭiggahitaṃ sayaṃ parisāyaṃ ārocesi’’.

ইমমত্থং জনৰসভো যক্খো ৰেস্সৰণস্স মহারাজস্স সযং পরিসাযং ভাসতো সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং 67 ভগৰতো আরোচেসি। ইমমত্থং ভগৰা জনৰসভস্স যক্খস্স সম্মুখা সুত্ৰা সম্মুখা পটিগ্গহেত্ৰা সামঞ্চ অভিঞ্ঞায আযস্মতো আনন্দস্স আরোচেসি, ইমমত্থমাযস্মা আনন্দো ভগৰতো সম্মুখা সুত্ৰা সম্মুখা পটিগ্গহেত্ৰা আরোচেসি ভিক্খূনং ভিক্খুনীনং উপাসকানং উপাসিকানং। তযিদং ব্রহ্মচরিযং ইদ্ধঞ্চেৰ ফীতঞ্চ ৰিত্থারিকং বাহুজঞ্ঞং পুথুভূতং যাৰ দেৰমনুস্সেহি সুপ্পকাসিতন্তি।

Imamatthaṃ janavasabho yakkho vessavaṇassa mahārājassa sayaṃ parisāyaṃ bhāsato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ 68 bhagavato ārocesi. Imamatthaṃ bhagavā janavasabhassa yakkhassa sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā sāmañca abhiññāya āyasmato ānandassa ārocesi, imamatthamāyasmā ānando bhagavato sammukhā sutvā sammukhā paṭiggahetvā ārocesi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitanti.

জনৰসভসুত্তং নিট্ঠিতং পঞ্চমং।

Janavasabhasuttaṃ niṭṭhitaṃ pañcamaṃ.







Footnotes:
1. নাদিকে (সী॰ স্যা॰ পী॰)
2. চেতিযৰংসেসু (ক॰)
3. মচ্ছসুরসেনেসু (স্যা॰), মচ্ছসূরসেনেসু (সী॰ পী॰)
4. উপপন্নোতি (ক॰)
5. সকিংদেৰ (ক॰)
6. nādike (sī. syā. pī.)
7. cetiyavaṃsesu (ka.)
8. macchasurasenesu (syā.), macchasūrasenesu (sī. pī.)
9. upapannoti (ka.)
10. sakiṃdeva (ka.)
11. পঞ্হাৰেয্যাকরণং (স্যা॰ ক॰)
12. pañhāveyyākaraṇaṃ (syā. ka.)
13. অঙ্গমাগধিকেহি (স্যা॰)
14. তেন খো পনাপি (স্যা॰)
15. ফাসুকং (স্যা॰)
16. নিন্নমনা (স্যা॰), দীনমানা (সী॰ পী॰)
17. aṅgamāgadhikehi (syā.)
18. tena kho panāpi (syā.)
19. phāsukaṃ (syā.)
20. ninnamanā (syā.), dīnamānā (sī. pī.)
21. অট্ঠিকত্ৰা (সী॰ স্যা॰ পী॰)
22. সব্বচেতসা (পী॰)
23. aṭṭhikatvā (sī. syā. pī.)
24. sabbacetasā (pī.)
25. উপসন্তপতিসো (ক॰)
26. upasantapatiso (ka.)
27. সুত্ৰা (পী॰)
28. sutvā (pī.)
29. সো ততো চুতো মনুস্সরাজা, অমনুস্সরাজা দিৰি হোমি (সী॰ পী॰)
30. so tato cuto manussarājā, amanussarājā divi homi (sī. pī.)
31. অঞ্ঞত্থ (সী॰ পী॰)
32. একন্ততো (স্যা॰), একন্তগতো (পী॰)
33. aññattha (sī. pī.)
34. ekantato (syā.), ekantagato (pī.)
35. দিব্বা পরিসা (সী॰ পী॰)
36. নিসিন্না হোতি (সী॰), সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা (ক॰)
37. পচ্ছাভিমুখো (ক॰)
38. dibbā parisā (sī. pī.)
39. nisinnā hoti (sī.), sannisinnā honti sannipatitā (ka.)
40. pacchābhimukho (ka.)
41. সইন্দকা (সী॰)
42. saindakā (sī.)
43. যসস্সিনো (স্যা॰)
44. yasassino (syā.)
45. ৰুত্তৰচনা নামিদং (ক॰)
46. পচ্চানুসিট্ঠৰচনা নামিদং (ক॰)
47. অধিপক্কন্তা (ক॰)
48. vuttavacanā nāmidaṃ (ka.)
49. paccānusiṭṭhavacanā nāmidaṃ (ka.)
50. adhipakkantā (ka.)
51. কুমারৰণ্ণো (স্যা॰ ক॰)
52. kumāravaṇṇo (syā. ka.)
53. পচ্চেকপল্লঙ্কেন (ক॰)
54. paccekapallaṅkena (ka.)
55. ইদ্ধিবহুলীকতায (স্যা॰)
56. ইদ্ধিৰিসেৰিতায (স্যা॰)
57. iddhibahulīkatāya (syā.)
58. iddhivisevitāya (syā.)
59. পামুজ্জং (পী॰ ক॰)
60. pāmujjaṃ (pī. ka.)
61. দ্ৰারাতি (স্যা॰ ক॰)
62. dvārāti (syā. ka.)
63. অথাযং (সী॰ স্যা॰)
64. athāyaṃ (sī. syā.)
65. সুত্ৰা (সী॰ পী॰)
66. sutvā (sī. pī.)
67. পটিগ্গহেত্ৰা (সী॰ পী॰)
68. paṭiggahetvā (sī. pī.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / দীঘ নিকায (অট্ঠকথা) • Dīgha nikāya (aṭṭhakathā) / ৫. জনৰসভসুত্তৰণ্ণনা • 5. Janavasabhasuttavaṇṇanā

টীকা • Tīkā / সুত্তপিটক (টীকা) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / দীঘনিকায (টীকা) • Dīghanikāya (ṭīkā) / ৫. জনৰসভসুত্তৰণ্ণনা • 5. Janavasabhasuttavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact