| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ • Saṃyuttanikāya |
੪. ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ
4. Issattasuttaṃ
੧੩੫. ਸਾવਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ। ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗવਨ੍ਤਂ ਏਤਦવੋਚ – ‘‘ਕਤ੍ਥ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯਤ੍ਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤੀ’’ਤਿ। ‘‘ਕਤ੍ਥ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤ੍ਥ ਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਨੇਤਂ ਕਤ੍ਥ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਨ੍ਤਿ? ਸੀਲવਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੇ। ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਞ੍ਞੇવੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ। ਯਥਾ, ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ। ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ 1। ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਅਕਤਹਤ੍ਥੋ ਅਕਤਯੋਗ੍ਗੋ ਅਕਤੂਪਾਸਨੋ ਭੀਰੁ ਛਮ੍ਭੀ ਉਤ੍ਰਾਸੀ ਪਲਾਯੀ। ਭਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਤੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਰੇਯ੍ਯਂ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਨ ਚ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ। ‘‘ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਮਾਰੋ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੋ…ਪੇ॰… ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ વੇਸ੍ਸਕੁਮਾਰੋ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੋ…ਪੇ॰… ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸੁਦ੍ਦਕੁਮਾਰੋ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤੋ…ਪੇ॰… ਨ ਚ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ।
135. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kattha nu kho, bhante, dānaṃ dātabba’’nti? ‘‘Yattha kho, mahārāja, cittaṃ pasīdatī’’ti. ‘‘Kattha pana, bhante, dinnaṃ mahapphala’’nti? ‘‘Aññaṃ kho etaṃ, mahārāja, kattha dānaṃ dātabbaṃ, aññaṃ panetaṃ kattha dinnaṃ mahapphalanti? Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṃ mahapphalaṃ, no tathā dussīle. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho 2. Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhareyyaṃ taṃ purisaṃ, na ca me attho tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito…pe… na ca me attho tādisena purisenā’’ti.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਤ੍ਯਸ੍ਸ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ। ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਕਤਯੋਗ੍ਗੋ ਕਤੂਪਾਸਨੋ ਅਭੀਰੁ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ ਅਨੁਤ੍ਰਾਸੀ ਅਪਲਾਯੀ। ਭਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਤੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਰੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ , ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਮੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ। ‘‘ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਮਾਰੋ…ਪੇ॰… ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ વੇਸ੍ਸਕੁਮਾਰੋ…ਪੇ॰… ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸੁਦ੍ਦਕੁਮਾਰੋ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਕਤਹਤ੍ਥੋ ਕਤਯੋਗ੍ਗੋ ਕਤੂਪਾਸਨੋ ਅਭੀਰੁ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ ਅਨੁਤ੍ਰਾਸੀ ਅਪਲਾਯੀ। ਭਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਤੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਰੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ, ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਮੇ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨਾ’’ਤਿ।
‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante , taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro…pe… atha āgaccheyya vessakumāro…pe… atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti.
‘‘ਏવਮੇવ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਪਿ 3 ਕੁਲਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗવਿਪ੍ਪਹੀਨੋ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ। ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਪਹੀਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹੀਨਂ ਹੋਤਿ, વਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਹੀਨਾ ਹੋਤਿ। ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਪਹੀਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ। ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ વਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਕ੍ਖੇਨ વਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ। ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ। ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗવਿਪ੍ਪਹੀਨੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਦਿਨ੍ਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ। ਇਦਮવੋਚ ਭਗવਾ…ਪੇ॰… ਸਤ੍ਥਾ –
‘‘Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi 4 kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṃ dinnaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti. Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphala’’nti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –
ਤਂ ਯੁਦ੍ਧਤ੍ਥੋ ਭਰੇ ਰਾਜਾ, ਨਾਸੂਰਂ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ॥
Taṃ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṃ jātipaccayā.
‘‘ਤਥੇવ ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ।
‘‘Tatheva khantisoraccaṃ, dhammā yasmiṃ patiṭṭhitā;
ਅਰਿਯવੁਤ੍ਤਿਂ ਮੇਧਾવਿਂ, ਹੀਨਜਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਪੂਜਯੇ॥
Ariyavuttiṃ medhāviṃ, hīnajaccampi pūjaye.
‘‘ਕਾਰਯੇ ਅਸ੍ਸਮੇ ਰਮ੍ਮੇ, વਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ।
‘‘Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute;
ਪਪਞ੍ਚ વਿવਨੇ ਕਯਿਰਾ, ਦੁਗ੍ਗੇ ਸਙ੍ਕਮਨਾਨਿ ਚ॥
Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca.
‘‘ਅਨ੍ਨਂ ਪਾਨਂ ਖਾਦਨੀਯਂ, વਤ੍ਥਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਚ।
‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;
ਦਦੇਯ੍ਯ ਉਜੁਭੂਤੇਸੁ, વਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਚੇਤਸਾ॥
Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.
‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਮੇਘੋ ਥਨਯਂ, વਿਜ੍ਜੁਮਾਲੀ ਸਤਕ੍ਕਕੁ।
‘‘Yathā hi megho thanayaṃ, vijjumālī satakkaku;
ਥਲਂ ਨਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪੂਰੇਤਿ, ਅਭਿવਸ੍ਸਂ વਸੁਨ੍ਧਰਂ॥
Thalaṃ ninnañca pūreti, abhivassaṃ vasundharaṃ.
‘‘ਤਥੇવ ਸਦ੍ਧੋ ਸੁਤવਾ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਚ੍ਚ ਭੋਜਨਂ।
‘‘Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṃ;
વਨਿਬ੍ਬਕੇ ਤਪ੍ਪਯਤਿ, ਅਨ੍ਨਪਾਨੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤੋ॥
Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito.
‘‘ਆਮੋਦਮਾਨੋ ਪਕਿਰੇਤਿ, ਦੇਥ ਦੇਥਾਤਿ ਭਾਸਤਿ।
‘‘Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati;
ਤਂ ਹਿਸ੍ਸ ਗਜ੍ਜਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਦੇવਸ੍ਸੇવ ਪવਸ੍ਸਤੋ।
Taṃ hissa gajjitaṃ hoti, devasseva pavassato;
ਸਾ ਪੁਞ੍ਞਧਾਰਾ વਿਪੁਲਾ, ਦਾਤਾਰਂ ਅਭਿવਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ॥
Sā puññadhārā vipulā, dātāraṃ abhivassatī’’ti.
Footnotes:
Related texts:
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ੪. ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 4. Issattasuttavaṇṇanā
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ੪. ਇਸ੍ਸਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 4. Issattasuttavaṇṇanā
