| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೭. ಇಸ್ಸಾಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ
7. Issāsaṅgapañho
೭. ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ‘ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’ತಿ ಯಂ ವದೇಸಿ, ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನೀ’’ತಿ? ‘‘ಯಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸೋ ಸರೇ ಪಾತಯನ್ತೋ ಉಭೋ ಪಾದೇ ಪಥವಿಯಂ ದಳ್ಹಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಜಣ್ಣುಅವೇಕಲ್ಲಂ ಕರೋತಿ, ಸರಕಲಾಪಂ ಕಟಿಸನ್ಧಿಮ್ಹಿ ಠಪೇತಿ, ಕಾಯಂ ಉಪತ್ಥದ್ಧಂ ಕರೋತಿ, ದ್ವೇ ಹತ್ಥೇ ಸನ್ಧಿಟ್ಠಾನಂ ಆರೋಪೇತಿ, ಮುಟ್ಠಿಂ ಪೀಳಯತಿ, ಅಙ್ಗುಲಿಯೋ ನಿರನ್ತರಂ ಕರೋತಿ, ಗೀವಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಚಕ್ಖೂನಿ ಮುಖಞ್ಚ ಪಿದಹತಿ, ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಜುಂ ಕರೋತಿ, ಹಾಸಮುಪ್ಪಾದೇತಿ ‘ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸೀಲಪಥವಿಯಂ ವೀರಿಯಪಾದೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚಂ ಅವೇಕಲ್ಲಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಸಂವರೇ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತಬ್ಬಂ, ಸಂಯಮನಿಯಮೇ ಅತ್ತಾ ಉಪನೇತಬ್ಬೋ, ಇಚ್ಛಾ ಮುಚ್ಛಾ ಪೀಳಯಿತಬ್ಬಾ, ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೇ ಚಿತ್ತಂ ನಿರನ್ತರಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ವೀರಿಯಂ ಪಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ಛ ದ್ವಾರಾ ಪಿದಹಿತಬ್ಬಾ, ಸತಿ ಉಪಟ್ಠಪೇತಬ್ಬಾ, ಹಾಸಮುಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬಂ ‘ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇ ಞಾಣನಾರಾಚೇನ ವಿಜ್ಝಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṃ daḷhaṃ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṃ karoti, sarakalāpaṃ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṃ upatthaddhaṃ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṃ āropeti, muṭṭhiṃ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṃ karoti, gīvaṃ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṃ ujuṃ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṃ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṃ, khantisoraccaṃ avekallaṃ kātabbaṃ, saṃvare cittaṃ ṭhapetabbaṃ, saṃyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṃ nirantaraṃ kātabbaṃ, vīriyaṃ paggahetabbaṃ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṃ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸೋ ಆಳಕಂ ಪರಿಹರತಿ ವಙ್ಕಜಿಮ್ಹಕುಟಿಲನಾರಾಚಸ್ಸ ಉಜುಕರಣಾಯ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಆಳಕಂ ಪರಿಹರಿತಬ್ಬಂ ವಙ್ಕಜಿಮ್ಹಕುಟಿಲಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಜುಕರಣಾಯ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso āḷakaṃ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṃ pariharitabbaṃ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya. Idaṃ, mahārāja, issāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸೋ ಲಕ್ಖೇ ಉಪಾಸೇತಿ, ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ। ಕಥಂ ಮಹಾರಾಜ ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ? ಅನಿಚ್ಚತೋ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ, ದುಕ್ಖತೋ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ, ಅನತ್ತತೋ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ, ರೋಗತೋ…ಪೇ॰… ಗಣ್ಡತೋ…ಪೇ॰… ಸಲ್ಲತೋ…ಪೇ॰… ಅಘತೋ…ಪೇ॰… ಆಬಾಧತೋ…ಪೇ॰… ಪರತೋ…ಪೇ॰… ಪಲೋಕತೋ…ಪೇ॰… ಈತಿತೋ…ಪೇ॰… ಉಪದ್ದವತೋ…ಪೇ॰… ಭಯತೋ…ಪೇ॰… ಉಪಸಗ್ಗತೋ…ಪೇ॰… ಚಲತೋ…ಪೇ॰… ಪಭಙ್ಗುತೋ…ಪೇ॰… ಅದ್ಧುವತೋ…ಪೇ॰… ಅತಾಣತೋ…ಪೇ॰… ಅಲೇಣತೋ…ಪೇ॰… ಅಸರಣತೋ…ಪೇ॰… ರಿತ್ತತೋ…ಪೇ॰… ತುಚ್ಛತೋ…ಪೇ॰… ಸುಞ್ಞತೋ…ಪೇ॰… ಆದೀನವತೋ…ಪೇ॰… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಅಸಾರತೋ …ಪೇ॰… ಅಘಮೂಲತೋ…ಪೇ॰… ವಧಕತೋ…ಪೇ॰… ವಿಭವತೋ…ಪೇ॰… ಸಾಸವತೋ…ಪೇ॰… ಸಙ್ಖತತೋ…ಪೇ॰… ಮಾರಾಮಿಸತೋ…ಪೇ॰… ಜಾತಿಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಜರಾಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಮರಣಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಸೋಕಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಪರಿದೇವಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಉಪಾಯಾಸಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಸಂಕಿಲೇಸಧಮ್ಮತೋ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Kathaṃ mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ? Aniccato upāsitabbaṃ, dukkhato upāsitabbaṃ, anattato upāsitabbaṃ, rogato…pe… gaṇḍato…pe… sallato…pe… aghato…pe… ābādhato…pe… parato…pe… palokato…pe… ītito…pe… upaddavato…pe… bhayato…pe… upasaggato…pe… calato…pe… pabhaṅguto…pe… addhuvato…pe… atāṇato…pe… aleṇato…pe… asaraṇato…pe… rittato…pe… tucchato…pe… suññato…pe… ādīnavato…pe… vipariṇāmadhammato…pe… asārato …pe… aghamūlato…pe… vadhakato…pe… vibhavato…pe… sāsavato…pe… saṅkhatato…pe… mārāmisato…pe… jātidhammato…pe… jarādhammato…pe… byādhidhammato…pe… maraṇadhammato…pe… sokadhammato…pe… paridevadhammato…pe… upāyāsadhammato…pe… saṃkilesadhammato…pe… evaṃ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸೋ ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉಪಾಸತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಯೋಗಿನಾ ಯೋಗಾವಚರೇನ ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬಂ। ಇದಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಇಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಅಙ್ಗಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಥೇರೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ –
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso sāyaṃ pātaṃ upāsati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṃ pātaṃ ārammaṇe upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
‘‘‘ಯಥಾ ಇಸ್ಸಾಸಕೋ ನಾಮ, ಸಾಯಂ ಪಾತಂ ಉಪಾಸತಿ।
‘‘‘Yathā issāsako nāma, sāyaṃ pātaṃ upāsati;
‘‘‘ತಥೇವ ಬುದ್ಧಪುತ್ತೋಪಿ, ಕರೋತಿ ಕಾಯುಪಾಸನಂ।
‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, karoti kāyupāsanaṃ;
ಕಾಯುಪಾಸನಂ ಅರಿಞ್ಚನ್ತೋ, ಅರಹತ್ತಮಧಿಗಚ್ಛತೀ’’’ತಿ॥
Kāyupāsanaṃ ariñcanto, arahattamadhigacchatī’’’ti.
ಇಸ್ಸಾಸಙ್ಗಪಞ್ಹೋ ಸತ್ತಮೋ।
Issāsaṅgapañho sattamo.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಕುಮ್ಭೋ ಚ ಕಾಳಾಯಸೋ ಚ, ಛತ್ತಂ ಖೇತ್ತಞ್ಚ ಅಗದೋ।
Kumbho ca kāḷāyaso ca, chattaṃ khettañca agado;
ಭೋಜನೇನ ಚ ಇಸ್ಸಾಸೋ, ವುತ್ತಂ ದಾನಿ ವಿದೂಹೀತಿ॥
Bhojanena ca issāso, vuttaṃ dāni vidūhīti.
ಓಪಮ್ಮಕಥಾಪಞ್ಹೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।
Opammakathāpañho niṭṭhito.
Footnotes:
