Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មិលិន្ទបញ្ហបាឡិ • Milindapañhapāḷi

៧. ឥស្សាសង្គបញ្ហោ

7. Issāsaṅgapañho

. ‘‘ភន្តេ នាគសេន, ‘ឥស្សាសស្ស ចត្តារិ អង្គានិ គហេតព្ពានី’តិ យំ វទេសិ, កតមានិ តានិ ចត្តារិ អង្គានិ គហេតព្ពានី’’តិ? ‘‘យថា, មហារាជ, ឥស្សាសោ សរេ បាតយន្តោ ឧភោ បាទេ បថវិយំ ទឡ្ហំ បតិដ្ឋាបេតិ, ជណ្ណុអវេកល្លំ ករោតិ, សរកលាបំ កដិសន្ធិម្ហិ ឋបេតិ, កាយំ ឧបត្ថទ្ធំ ករោតិ, ទ្វេ ហត្ថេ សន្ធិដ្ឋានំ អារោបេតិ, មុដ្ឋិំ បីឡយតិ, អង្គុលិយោ និរន្តរំ ករោតិ, គីវំ បគ្គណ្ហាតិ, ចក្ខូនិ មុខញ្ច បិទហតិ, និមិត្តំ ឧជុំ ករោតិ, ហាសមុប្បាទេតិ ‘វិជ្ឈិស្សាមី’តិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សីលបថវិយំ វីរិយបាទេ បតិដ្ឋាបេតព្ពំ, ខន្តិសោរច្ចំ អវេកល្លំ កាតព្ពំ, សំវរេ ចិត្តំ ឋបេតព្ពំ, សំយមនិយមេ អត្តា ឧបនេតព្ពោ, ឥច្ឆា មុច្ឆា បីឡយិតព្ពា, យោនិសោ មនសិការេ ចិត្តំ និរន្តរំ កាតព្ពំ, វីរិយំ បគ្គហេតព្ពំ, ឆ ទ្វារា បិទហិតព្ពា, សតិ ឧបដ្ឋបេតព្ពា, ហាសមុប្បាទេតព្ពំ ‘សព្ពកិលេសេ ញាណនារាចេន វិជ្ឈិស្សាមី’តិ។ ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស បឋមំ អង្គំ គហេតព្ពំ។

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṃ daḷhaṃ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṃ karoti, sarakalāpaṃ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṃ upatthaddhaṃ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṃ āropeti, muṭṭhiṃ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṃ karoti, gīvaṃ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṃ ujuṃ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṃ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṃ, khantisoraccaṃ avekallaṃ kātabbaṃ, saṃvare cittaṃ ṭhapetabbaṃ, saṃyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṃ nirantaraṃ kātabbaṃ, vīriyaṃ paggahetabbaṃ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṃ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ អាឡកំ បរិហរតិ វង្កជិម្ហកុដិលនារាចស្ស ឧជុករណាយ។ ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ សតិបដ្ឋានអាឡកំ បរិហរិតព្ពំ វង្កជិម្ហកុដិលចិត្តស្ស ឧជុករណាយ។ ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស ទុតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ។

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso āḷakaṃ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṃ pariharitabbaṃ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya. Idaṃ, mahārāja, issāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ លក្ខេ ឧបាសេតិ, ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ។ កថំ មហារាជ យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ? អនិច្ចតោ ឧបាសិតព្ពំ, ទុក្ខតោ ឧបាសិតព្ពំ, អនត្តតោ ឧបាសិតព្ពំ, រោគតោ…បេ.… គណ្ឌតោ…បេ.… សល្លតោ…បេ.… អឃតោ…បេ.… អាពាធតោ…បេ.… បរតោ…បេ.… បលោកតោ…បេ.… ឦតិតោ…បេ.… ឧបទ្ទវតោ…បេ.… ភយតោ…បេ.… ឧបសគ្គតោ…បេ.… ចលតោ…បេ.… បភង្គុតោ…បេ.… អទ្ធុវតោ…បេ.… អតាណតោ…បេ.… អលេណតោ…បេ.… អសរណតោ…បេ.… រិត្តតោ…បេ.… តុច្ឆតោ…បេ.… សុញ្ញតោ…បេ.… អាទីនវតោ…បេ.… វិបរិណាមធម្មតោ…បេ.… អសារតោ …បេ.… អឃមូលតោ…បេ.… វធកតោ…បេ.… វិភវតោ…បេ.… សាសវតោ…បេ.… សង្ខតតោ…បេ.… មារាមិសតោ…បេ.… ជាតិធម្មតោ…បេ.… ជរាធម្មតោ…បេ.… ព្យាធិធម្មតោ…បេ.… មរណធម្មតោ…បេ.… សោកធម្មតោ…បេ.… បរិទេវធម្មតោ…បេ.… ឧបាយាសធម្មតោ…បេ.… សំកិលេសធម្មតោ…បេ.… ឯវំ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន ឥមស្មិំ កាយេ ឧបាសិតព្ពំ។ ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស តតិយំ អង្គំ គហេតព្ពំ។

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Kathaṃ mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ? Aniccato upāsitabbaṃ, dukkhato upāsitabbaṃ, anattato upāsitabbaṃ, rogato…pe… gaṇḍato…pe… sallato…pe… aghato…pe… ābādhato…pe… parato…pe… palokato…pe… ītito…pe… upaddavato…pe… bhayato…pe… upasaggato…pe… calato…pe… pabhaṅguto…pe… addhuvato…pe… atāṇato…pe… aleṇato…pe… asaraṇato…pe… rittato…pe… tucchato…pe… suññato…pe… ādīnavato…pe… vipariṇāmadhammato…pe… asārato …pe… aghamūlato…pe… vadhakato…pe… vibhavato…pe… sāsavato…pe… saṅkhatato…pe… mārāmisato…pe… jātidhammato…pe… jarādhammato…pe… byādhidhammato…pe… maraṇadhammato…pe… sokadhammato…pe… paridevadhammato…pe… upāyāsadhammato…pe… saṃkilesadhammato…pe… evaṃ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘បុន ចបរំ, មហារាជ, ឥស្សាសោ សាយំ បាតំ ឧបាសតិ។ ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, យោគិនា យោគាវចរេន សាយំ បាតំ អារម្មណេ ឧបាសិតព្ពំ។ ឥទំ, មហារាជ, ឥស្សាសស្ស ចតុត្ថំ អង្គំ គហេតព្ពំ។ ភាសិតម្បេតំ, មហារាជ, ថេរេន សារិបុត្តេន ធម្មសេនាបតិនា –

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso sāyaṃ pātaṃ upāsati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṃ pātaṃ ārammaṇe upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘យថា ឥស្សាសកោ នាម, សាយំ បាតំ ឧបាសតិ;

‘‘‘Yathā issāsako nāma, sāyaṃ pātaṃ upāsati;

ឧបាសនំ អរិញ្ចន្តោ 1, លភតេ ភត្តវេតនំ។

Upāsanaṃ ariñcanto 2, labhate bhattavetanaṃ.

‘‘‘តថេវ ពុទ្ធបុត្តោបិ, ករោតិ កាយុបាសនំ;

‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, karoti kāyupāsanaṃ;

កាយុបាសនំ អរិញ្ចន្តោ, អរហត្តមធិគច្ឆតី’’’តិ។

Kāyupāsanaṃ ariñcanto, arahattamadhigacchatī’’’ti.

ឥស្សាសង្គបញ្ហោ សត្តមោ។

Issāsaṅgapañho sattamo.

កុម្ភវគ្គោ សត្តមោ 3

Kumbhavaggo sattamo 4.

តស្សុទ្ទានំ –

Tassuddānaṃ –

កុម្ភោ ច កាឡាយសោ ច, ឆត្តំ ខេត្តញ្ច អគទោ;

Kumbho ca kāḷāyaso ca, chattaṃ khettañca agado;

ភោជនេន ច ឥស្សាសោ, វុត្តំ ទានិ វិទូហីតិ។

Bhojanena ca issāso, vuttaṃ dāni vidūhīti.

ឱបម្មកថាបញ្ហោ និដ្ឋិតោ។

Opammakathāpañho niṭṭhito.







Footnotes:
1. ន រិច្ឆន្តោ (សី. ក.)
2. na ricchanto (sī. ka.)
3. ឥតោ បរំ រាជង្គបញ្ហាទិកា អដ្ឋតិំស បញ្ហា វិនដ្ឋា, យេហិ តា ទិដ្ឋា,§តេហិ នោ អារោចេតព្ពា បុន មុទ្ទាបនកាលេ បក្ខិបនត្ថាយាតិ (ន, ពុ, ស)
4. ito paraṃ rājaṅgapañhādikā aṭṭhatiṃsa pañhā vinaṭṭhā, yehi tā diṭṭhā,§tehi no ārocetabbā puna muddāpanakāle pakkhipanatthāyāti (na, bu, sa)

© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact