| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / વਜਿਰਬੁਦ੍ਧਿ-ਟੀਕਾ • Vajirabuddhi-ṭīkā |
ਹਤ੍ਥਿਮਂਸਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾવਣ੍ਣਨਾ
Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathāvaṇṇanā
੨੮੧. ਇਮੇਸਂ …ਪੇ॰… ਸਬ੍ਬਂ ਨ વਟ੍ਟਤੀਤਿ ਇਦਂ ਦਸਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸਾਦੀਨਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਭਾવਮਤ੍ਤਪਰਿਦੀਪਨવਚਨਂ, ਨਾਪਤ੍ਤਿવਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨવਚਨਂ। ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਞਤ੍વਾ વਾ ਅਞਤ੍વਾ વਾ ਖਾਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਯੇવਾਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਅਨਿਯਮਿਤવਚਨਮੇવ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅવੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ । ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਮਂਸਾਦੀਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹਿਤਨਯੇਹਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਜਾਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਏવਂ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਮਂਸਾਦੀਨਿ ਅਕਪ੍ਪਿਯਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਮਂਸਾਦੀਸੁ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਾਪਤ੍ਤਿ। ਸੇਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤੀਤਿ। ਪਾਠੇਯੇવ ਹਿ ਲੋਹਿਤਾਦਿਂ ਮਂਸਗਤਿਕਂ ਕਤ੍વਾ ‘‘ਨ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸਂ…ਪੇ॰… ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥੇવ ਹਤ੍ਥਾਦੀਨਂ ਮਂਸਾਦੀਸੁਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਾਪਤ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ। ਤੇਨ વੁਤ੍ਤਂ ਸੀਹਲ਼ਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਮਂਸੇ વਾ ਕੇਸੇ વਾ ਨਖੇ વਾ ਅਟ੍ਠਿਮ੍ਹਿ વਾ ਲੋਹਿਤੇ વਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਮੇવਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ। ਇਮਿਨਾ ਏવ –
281.Imesaṃ…pe… sabbaṃ na vaṭṭatīti idaṃ dasannampi manussamaṃsādīnaṃ akappiyabhāvamattaparidīpanavacanaṃ, nāpattivibhāgadassanavacanaṃ. Yaṃ kiñci ñatvā vā añatvā vā khādantassa āpattiyevāti idampi aniyamitavacanameva ‘‘ayaṃ nāma āpattī’’ti avuttattā . Tadubhayampi heṭṭhā manussādīnaṃ maṃsādīsu thullaccayadukkaṭāpattiyo hontīti gahitanayehi adhippāyo jānituṃ sakkāti evaṃ vuttaṃ. Tatrāyaṃ adhippāyo – yasmā etesaṃ manussādīnaṃ maṃsādīni akappiyāni, tasmā manussānaṃ maṃsādīsu thullaccayāpatti. Sesānaṃ sabbattha dukkaṭāpattīti. Pāṭheyeva hi lohitādiṃ maṃsagatikaṃ katvā ‘‘na, bhikkhave, manussamaṃsaṃ…pe… thullaccayassā’’ti vuttaṃ. Tattheva hatthādīnaṃ maṃsādīsupi dukkaṭāpatti paññattā. Tena vuttaṃ sīhaḷaṭṭhakathāyaṃ ‘‘manussamaṃse vā kese vā nakhe vā aṭṭhimhi vā lohite vā thullaccayamevā’’ti vuttaṃ. Iminā eva –
‘‘ਅਟ੍ਠਿਪਿ ਲੋਹਿਤਂ ਚਮ੍ਮਂ, ਲੋਮਮੇਸਂ ਨ ਕਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ॥ –
‘‘Aṭṭhipi lohitaṃ cammaṃ, lomamesaṃ na kappatī’’ti. –
ਖੁਦ੍ਦਸਿਕ੍ਖਾਗਾਥਾਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਸੁવਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ। ਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਾਦਰਿਯਦੁਕ੍ਕਟਂ વੁਤ੍ਤਂ। ‘‘ਉਦਕਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਮਂਸਮ੍ਪਿ ਨ વਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ વਦਨ੍ਤਿ। ਨਾਗਰਾਜੇਨ વੁਤ੍ਤਾਦੀਨવੇ ਸਤਿਪਿ ਉਜ੍ਝਾਯਨਾਧਿਕਾਰਮੇવ ਗਹੇਤ੍વਾ ‘‘ਪਟਿਕੂਲਤਾਯਾ’’ਤਿ વੁਤ੍ਤਂ।
Khuddasikkhāgāthāpadassa attho ca adhippāyo ca suviññeyyoti. Paṭiggahaṇeti ettha anādariyadukkaṭaṃ vuttaṃ. ‘‘Udakamanussādimaṃsampi na vaṭṭatī’’ti vadanti. Nāgarājena vuttādīnave satipi ujjhāyanādhikārameva gahetvā ‘‘paṭikūlatāyā’’ti vuttaṃ.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / વਿਨਯਪਿਟਕ • Vinayapiṭaka / ਮਹਾવਗ੍ਗਪਾਲ਼ਿ • Mahāvaggapāḷi / ੧੬੯. ਹਤ੍ਥਿਮਂਸਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾ • 169. Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathā
ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Aṭṭhakathā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ਮਹਾવਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ਹਤ੍ਥਿਮਂਸਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾ • Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathā
ਟੀਕਾ • Tīkā / વਿਨਯਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ਪਾਚਿਤ੍ਯਾਦਿਯੋਜਨਾਪਾਲ਼ਿ • Pācityādiyojanāpāḷi / ੧੬੯. ਹਤ੍ਥਿਮਂਸਾਦਿਪਟਿਕ੍ਖੇਪਕਥਾ • 169. Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathā
