| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ថេរគាថា-អដ្ឋកថា • Theragāthā-aṭṭhakathā |
១៥. ហារិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា
15. Hāritattheragāthāvaṇṇanā
យោ បុព្ពេ ករណីយានីតិ អាយស្មតោ ហារិតត្ថេរស្ស គាថា។ កា ឧប្បត្តិ? អយម្បិ បទុមុត្តរស្ស ភគវតោ កាលេ កុលគេហេ និព្ពត្តិត្វា វិញ្ញុតំ បត្តោ សត្ថរិ បរិនិព្ពុតេ តស្ស ចិតកបូជាយ កយិរមានាយ គន្ធេន បូជំ អកាសិ។ សោ តេន បុញ្ញកម្មេន ទេវមនុស្សេសុ សំសរន្តោ ឥមស្មិំ ពុទ្ធុប្បាទេ សាវត្ថិយំ ព្រាហ្មណកុលេ និព្ពត្តិត្វា ហារិតោតិ លទ្ធនាមោ វយប្បត្តោ ជាតិមានំ និស្សាយ អញ្ញេ វសលវាទេន សមុទាចរតិ។ សោ ភិក្ខូនំ សន្តិកំ គន្ត្វា ធម្មំ សុត្វា បដិលទ្ធសទ្ធោ បព្ពជិតោបិ ចិរបរិចិតត្តា វសលសមុទាចារំ ន វិស្សជ្ជិ។ អថេកទិវសំ សត្ថុ សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា សញ្ជាតសំវេគោ វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា អត្តនោ ចិត្តប្បវត្តិំ ឧបបរិក្ខន្តោ មានុទ្ធច្ចវិគ្គហិតតំ ទិស្វា តំ បហាយ វិបស្សនំ ឧស្សុក្កាបេត្វា អរហត្តំ បាបុណិ។ តេន វុត្តំ អបទានេ (អប. ថេរ ២.៤៦.៦៣-៦៧) –
Yo pubbe karaṇīyānīti āyasmato hāritattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto satthari parinibbute tassa citakapūjāya kayiramānāya gandhena pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā hāritoti laddhanāmo vayappatto jātimānaṃ nissāya aññe vasalavādena samudācarati. So bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitopi ciraparicitattā vasalasamudācāraṃ na vissajji. Athekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ sutvā sañjātasaṃvego vipassanaṃ paṭṭhapetvā attano cittappavattiṃ upaparikkhanto mānuddhaccaviggahitataṃ disvā taṃ pahāya vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.46.63-67) –
‘‘ចិតាសុ កុរុមានាសុ, នានាគន្ធេ សមាហដេ;
‘‘Citāsu kurumānāsu, nānāgandhe samāhaṭe;
បសន្នចិត្តោ សុមនោ, គន្ធមុដ្ឋិមបូជយិំ។
Pasannacitto sumano, gandhamuṭṭhimapūjayiṃ.
‘‘សតសហស្សិតោ កប្បេ, ចិតកំ យមបូជយិំ;
‘‘Satasahassito kappe, citakaṃ yamapūjayiṃ;
ទុគ្គតិំ នាភិជានាមិ, ចិតបូជាយិទំ ផលំ។
Duggatiṃ nābhijānāmi, citapūjāyidaṃ phalaṃ.
‘‘កិលេសា ឈាបិតា មយ្ហំ…បេ.… កតំ ពុទ្ធស្ស សាសន’’ន្តិ។
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
អរហា បន ហុត្វា វិមុត្តិសុខំ អនុភវន្តោ ‘‘យោ បុព្ពេ ករណីយានី’’តិអាទិនា តីហិ គាថាហិ ភិក្ខូនំ ឱវាទទានមុខេន អញ្ញំ ព្យាកាសិ។ តាសំ អត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោយេវ។
Arahā pana hutvā vimuttisukhaṃ anubhavanto ‘‘yo pubbe karaṇīyānī’’tiādinā tīhi gāthāhi bhikkhūnaṃ ovādadānamukhena aññaṃ byākāsi. Tāsaṃ attho heṭṭhā vuttoyeva.
ហារិតត្ថេរគាថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Hāritattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ថេរគាថាបាឡិ • Theragāthāpāḷi / ១៥. ហារិតត្ថេរគាថា • 15. Hāritattheragāthā
