| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / பஞ்சபகரண-மூலடீகா • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā |
2. நித்³தே³ஸவண்ணனா
2. Niddesavaṇṇanā
1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா
1. Ekakaniddesavaṇṇanā
1. ஜா²னங்கா³னேவ விமொக்கோ²தி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘விமொக்க²ஸஹஜாதேன நாமகாயேனா’’தி. யேன ஹி ஸத்³தி⁴ந்திஆதி³னா பட²மங் ஸமங்கி³பா⁴வத்த²ங் விவரதி. ப²ஸ்ஸேனபி பு²ட்டா²யேவ நாமாதி ஏதேன ‘‘அபிசேஸா’’திஆதி³னா வுத்தங் து³தியங் ஸம்ப²ஸ்ஸேன பு²ஸனத்த²ங், இதரேஹி இதரே காரணத்தே². ஸமங்கி³பா⁴வபு²ஸனகாரணபா⁴வா ஹி பு²ஸனாதி வுத்தாதி. புனபி பட²மத்த²மேவ து³ப்³பி³ஞ்ஞெய்யத்தா விவரந்தோ ‘‘தத்ராஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. ட²பெத்வா தானி அங்கா³னி ஸேஸா அதிரேகபண்ணாஸத⁴ம்மாதி எத்த² வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானி ஸங்க³ஹிதானீதி ஆஹ ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹொந்தீ’’தி. ஏவங் ஸதி வேத³னாஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியேஹி ஸுக²ஸ்ஸ பு²ஸிதப்³ப³த்தா திண்ணஞ்ச தேஸங் அனஞ்ஞத்தா தேனேவ தஸ்ஸ பு²ஸனா ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, வேத³யிதாதி⁴பதியட்டே²ஹி உபனிஜ்ஜா²யனபா⁴வபடிலாப⁴ஸ்ஸ வுத்தத்தா. அத² வா ட²பெத்வா தானி அங்கா³னீதி அங்கா³னங் ப³ஹுத்தா ப³ஹுவசனங். தேஸு பன பச்சேகம்பி யோஜனா காதப்³பா³ ‘‘விதக்கங் ட²பெத்வா’’திஆதி³னா. தத்த² ‘‘ஸுக²ங் ட²பெத்வா’’தி இமிஸ்ஸா யோஜனாய ஸேஸா தயோ க²ந்தா⁴ ஹொந்தி, இதராஸு சத்தாரோதி. ஸப்³ப³யோஜனாஸு ச தயோ அந்தோ கத்வா ‘‘சத்தாரோ க²ந்தா⁴ ஹொந்தீ’’தி வுத்தங்.
1. Jhānaṅgāneva vimokkhoti iminā adhippāyenāha ‘‘vimokkhasahajātena nāmakāyenā’’ti. Yena hi saddhintiādinā paṭhamaṃ samaṅgibhāvatthaṃ vivarati. Phassenapi phuṭṭhāyeva nāmāti etena ‘‘apicesā’’tiādinā vuttaṃ dutiyaṃ samphassena phusanatthaṃ, itarehi itare kāraṇatthe. Samaṅgibhāvaphusanakāraṇabhāvā hi phusanāti vuttāti. Punapi paṭhamatthameva dubbiññeyyattā vivaranto ‘‘tatrāssā’’tiādimāha. Ṭhapetvā tāni aṅgāni sesā atirekapaṇṇāsadhammāti ettha vedanāsomanassindriyāni saṅgahitānīti āha ‘‘cattāro khandhā hontī’’ti. Evaṃ sati vedanāsomanassindriyehi sukhassa phusitabbattā tiṇṇañca tesaṃ anaññattā teneva tassa phusanā āpajjatīti? Nāpajjati, vedayitādhipatiyaṭṭhehi upanijjhāyanabhāvapaṭilābhassa vuttattā. Atha vā ṭhapetvā tāni aṅgānīti aṅgānaṃ bahuttā bahuvacanaṃ. Tesu pana paccekampi yojanā kātabbā ‘‘vitakkaṃ ṭhapetvā’’tiādinā. Tattha ‘‘sukhaṃ ṭhapetvā’’ti imissā yojanāya sesā tayo khandhā honti, itarāsu cattāroti. Sabbayojanāsu ca tayo anto katvā ‘‘cattāro khandhā hontī’’ti vuttaṃ.
2. யோ அஸமயவிமொக்கே²ன ஏகச்சேஹி ஆஸவேஹி விமுத்தோ அஸமயவிமொக்கூ²பனிஸ்ஸயலாபே⁴ன ச ஸாதிஸயேன ஸமயவிமொக்கே²ன, ஸோ ஏவ ஸமயவிமுத்தோ. ஸோ ஹி தேன விமுத்தோ ஜா²னலாபீ⁴ ஸெக்கோ² ரூபாரூபப⁴வதோ அபுனராவட்டகோ காமராகா³தீ³ஹி ததா²விமுத்தோவ ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திங் லத்³து⁴ங் அரஹதி. புது²ஜ்ஜனோ பன ஜா²னலாபீ⁴ புனராவட்டகத⁴ம்மோ புன காமராகா³தி³ஸமுதா³சாரபா⁴வதோ விமுத்தோ நாம ந ஹோதீதி ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திங் நாரஹதி, தேன ஸோ ‘‘ஸமயவிமுத்தோ’’தி ந வுத்தோ. அரஹதோ பன அபரிக்கீ²ணா ஆஸவா நத்தி², யதோ விமுச்செய்ய. தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரமத்தா ஹி தஸ்ஸ அட்ட² விமொக்கா²தி. தஸ்மா தஸ்ஸ ந அட்ட² விமொக்கா² ஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ அஸமயவிமுத்தபஞ்ஞத்திபா⁴வஸ்ஸ வா காரணங். தத³காரணபா⁴வமேவ த³ஸ்ஸேதுங் ‘‘ந ஹேவ கோ²…பே॰… விஹரதீ’’தி வுத்தங், ந ஸுக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸேவ அஸமயவிமுத்தபா⁴வங் த³ஸ்ஸேதுந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ங். ஸப்³போ³பி ஹி அரஹா அஸமயவிமுத்தோதி. பா³ஹிரானந்தி லோகுத்தரதோ ப³ஹிபூ⁴தானங், லோகியானந்தி அத்தோ².
2. Yo asamayavimokkhena ekaccehi āsavehi vimutto asamayavimokkhūpanissayalābhena ca sātisayena samayavimokkhena, so eva samayavimutto. So hi tena vimutto jhānalābhī sekkho rūpārūpabhavato apunarāvaṭṭako kāmarāgādīhi tathāvimuttova hotīti samayavimuttapaññattiṃ laddhuṃ arahati. Puthujjano pana jhānalābhī punarāvaṭṭakadhammo puna kāmarāgādisamudācārabhāvato vimutto nāma na hotīti samayavimuttapaññattiṃ nārahati, tena so ‘‘samayavimutto’’ti na vutto. Arahato pana aparikkhīṇā āsavā natthi, yato vimucceyya. Diṭṭhadhammasukhavihāramattā hi tassa aṭṭha vimokkhāti. Tasmā tassa na aṭṭha vimokkhā samayavimuttapaññattibhāvassa asamayavimuttapaññattibhāvassa vā kāraṇaṃ. Tadakāraṇabhāvameva dassetuṃ ‘‘na heva kho…pe… viharatī’’ti vuttaṃ, na sukkhavipassakasseva asamayavimuttabhāvaṃ dassetunti daṭṭhabbaṃ. Sabbopi hi arahā asamayavimuttoti. Bāhirānanti lokuttarato bahibhūtānaṃ, lokiyānanti attho.
3. அரூபக்க²ந்த⁴னிப்³பா³னமத்தவாசகோ அரூபஸத்³தோ³ ந ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ங் ‘‘ரூபதோ அஞ்ஞ’’ந்திஆதி³ வுத்தங். சித்தமஞ்ஜூஸந்தி ஸமாதி⁴ங். அபி⁴ஞ்ஞாதீ³னஞ்ஹி த⁴ம்மானங் பாத³கபா⁴வேன ஸமாதி⁴ மஞ்ஜூஸாஸதி³ஸோ ஹோதி. அத்³தா⁴னங் ப²ரிதுந்தி தீ³க⁴காலங் ப்³யாபேதுங், பவத்தேதுந்தி அத்தோ². ‘‘ஸம்மஜ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி சிந்தெத்வா தத்த² ஆத³ரஸ்ஸ அகதத்தா வத்தபே⁴தோ³தி வேதி³தப்³போ³. ஏவங் வத்தபே⁴த³மத்தேன நட்டா² பன ஸமாபத்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³ஹி நட்டா² விய ந கிஞ்சேன பச்சாஹரிதப்³பா³ ஹோதி மந்த³பாரிபந்த²கத்தா, தஸ்மா வத்தஸமிதகரணமத்தேனேவ பச்சாஹரிதப்³ப³த்தா ‘‘அப்பெந்தோவ நிஸீதீ³’’தி ஆஹ.
3. Arūpakkhandhanibbānamattavācako arūpasaddo na hotīti dassanatthaṃ ‘‘rūpato añña’’ntiādi vuttaṃ. Cittamañjūsanti samādhiṃ. Abhiññādīnañhi dhammānaṃ pādakabhāvena samādhi mañjūsāsadiso hoti. Addhānaṃ pharitunti dīghakālaṃ byāpetuṃ, pavattetunti attho. ‘‘Sammajjitabba’’nti cintetvā tattha ādarassa akatattā vattabhedoti veditabbo. Evaṃ vattabhedamattena naṭṭhā pana samāpatti kāmacchandādīhi naṭṭhā viya na kiñcena paccāharitabbā hoti mandapāripanthakattā, tasmā vattasamitakaraṇamatteneva paccāharitabbattā ‘‘appentova nisīdī’’ti āha.
4. அத்தனோ அனுரூபேன பமாதே³ன வீதினாமெந்தானம்பி ஸமாபத்தி ந குப்பதீதி பரிஹீனோ நாம ந ஹோதி, தஸ்மிங் தஸ்மிங் ப்³யாஸங்கே³ படிஸங்ஹடமத்தே ஸமாபஜ்ஜிதுங் ஸமத்த²தாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘கிஸ்ஸ பன, ப⁴ந்தே, கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயாயாதி? யா ஹிஸ்ஸ ஸா, ஆனந்த³, அகுப்பா சேதோவிமுத்தி, நாஹங் தஸ்ஸா லாப⁴ஸக்காரஸிலோகங் அந்தராயாய வதா³மி. யே ச க்²வஸ்ஸ, ஆனந்த³, அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா அதி⁴க³தா, தேஸாஹமஸ்ஸ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகங் அந்தராயாய வதா³மீ’’தி ஸுத்தே (ஸங்॰ நி॰ 2.179) பன ஸமயேன ஸமயங் ஆபஜ்ஜனேன பரிஹரிதப்³பா³னங் ஸமாபத்திஸுக²விஹாரானங் தஸ்மிங் தஸ்மிங் ப்³யாஸங்க³காலே அனிப்ப²த்திதோ லாப⁴ஸக்காரஸிலோகோ அந்தராயோதி வுத்தோதி அதி⁴ப்பாயேனஸ்ஸ தேன அவிரோதோ⁴ வேதி³தப்³போ³.
4. Attano anurūpena pamādena vītināmentānampi samāpatti na kuppatīti parihīno nāma na hoti, tasmiṃ tasmiṃ byāsaṅge paṭisaṃhaṭamatte samāpajjituṃ samatthatāyāti adhippāyo. ‘‘Kissa pana, bhante, khīṇāsavassa bhikkhuno lābhasakkārasiloko antarāyāyāti? Yā hissa sā, ānanda, akuppā cetovimutti, nāhaṃ tassā lābhasakkārasilokaṃ antarāyāya vadāmi. Ye ca khvassa, ānanda, appamattassa ātāpino pahitattassa viharato diṭṭhadhammasukhavihārā adhigatā, tesāhamassa lābhasakkārasilokaṃ antarāyāya vadāmī’’ti sutte (saṃ. ni. 2.179) pana samayena samayaṃ āpajjanena pariharitabbānaṃ samāpattisukhavihārānaṃ tasmiṃ tasmiṃ byāsaṅgakāle anipphattito lābhasakkārasiloko antarāyoti vuttoti adhippāyenassa tena avirodho veditabbo.
5. த⁴ம்மானங்…பே॰… பீதி எத்த² ‘‘த⁴ம்மேஹீ’’தி வத்தப்³ப³ங். இத⁴ ஹி தாஹி ஸமாபத்தீஹி பரிஹாயெய்யாதி த⁴ம்மேஹி புக்³க³லஸ்ஸ பரிஹானம்பி அபரிஹானம்பி வுத்தங். தத்த² ச புக்³க³லஸ்ஸ பமாத³மாக³ம்ம தா ஸமாபத்தியோ குப்பெய்யுந்தி த⁴ம்மானங் குப்பனங் அகுப்பனஞ்ச வுத்தங், புக்³க³லஸ்ஸ பன பரிஹானத⁴ம்மானமேவ வினாஸோதி வசனநானத்தமத்தேன வசனத்த²னானத்தமத்தேன வா பரியாயந்தரதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.
5. Dhammānaṃ…pe… pīti ettha ‘‘dhammehī’’ti vattabbaṃ. Idha hi tāhi samāpattīhi parihāyeyyāti dhammehi puggalassa parihānampi aparihānampi vuttaṃ. Tattha ca puggalassa pamādamāgamma tā samāpattiyo kuppeyyunti dhammānaṃ kuppanaṃ akuppanañca vuttaṃ, puggalassa pana parihānadhammānameva vināsoti vacananānattamattena vacanatthanānattamattena vā pariyāyantaratā vuttāti daṭṭhabbā.
7-8. சேதனா ஸமாபத்திசேதனா ததா³யூஹனா ச. அனுரக்க²ணா ஸமாபத்திஉபகாரானுபகாரபரிக்³கா³ஹிகா பஞ்ஞாஸஹிதா ஸதி. தாஹி சேதியமானஅனுரக்கி²யமானஸமாபத்தீனங் ப⁴ப்³பா³ சேதனாப⁴ப்³பா³ அனுரக்க²ணாப⁴ப்³பா³.
7-8. Cetanā samāpatticetanā tadāyūhanā ca. Anurakkhaṇā samāpattiupakārānupakārapariggāhikā paññāsahitā sati. Tāhi cetiyamānaanurakkhiyamānasamāpattīnaṃ bhabbā cetanābhabbā anurakkhaṇābhabbā.
10. புது²ஜ்ஜனகொ³த்தந்தி புது²ஜ்ஜனஸிக்க²ங், புது²ஜ்ஜனக³தா திஸ்ஸோ ஸிக்கா² அதிக்கந்தாதி அத்தோ². தா ஹி ஸங்யோஜனத்தயானுபச்சே²தே³ன ‘‘புது²ஜ்ஜனஸிக்கா²’’தி வுச்சந்தீதி.
10. Puthujjanagottanti puthujjanasikkhaṃ, puthujjanagatā tisso sikkhā atikkantāti attho. Tā hi saṃyojanattayānupacchedena ‘‘puthujjanasikkhā’’ti vuccantīti.
11. அரஹத்தமக்³க³ட்டோ² ச வட்டப⁴யதோ பஞ்ஞுப்³பே³கே³ன உப்³பி³ஜ்ஜந்தோ உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸங்யோஜனேஹி உபரதோதி ப⁴யூபரதோ நாமாதி ஆஹ ‘‘ஸத்த ஸெக்கா² ப⁴யூபரதா’’தி.
11. Arahattamaggaṭṭho ca vaṭṭabhayato paññubbegena ubbijjanto uddhambhāgiyasaṃyojanehi uparatoti bhayūparato nāmāti āha ‘‘satta sekkhā bhayūparatā’’ti.
12. ப⁴வங்க³பஞ்ஞாவிரஹிதா ‘‘விபாகாவரணேன ஸமன்னாக³தா’’தி இமினா க³ஹிதாதி திஹேதுகபடிஸந்தி⁴கா கேசி ‘‘து³ப்பஞ்ஞா’’தி இமினா க³ய்ஹந்தீதி த³ஸ்ஸெந்தோ ஆஹ ‘‘அப்படிலத்³த⁴மக்³க³ப²லூபனிஸ்ஸயா’’தி. பஞ்ஞாய ஹி வினா ந தது³பனிஸ்ஸயோ அத்தீ²தி.
12. Bhavaṅgapaññāvirahitā ‘‘vipākāvaraṇena samannāgatā’’ti iminā gahitāti tihetukapaṭisandhikā keci ‘‘duppaññā’’ti iminā gayhantīti dassento āha ‘‘appaṭiladdhamaggaphalūpanissayā’’ti. Paññāya hi vinā na tadupanissayo atthīti.
14. யத்த² நியதானியதவோமிஸ்ஸா பவத்தி அத்தி², தத்தே²வ நியதத⁴ம்மா ஹொந்தீதி உத்தரகுரூஸு தத³பா⁴வா நியதோ நாம நத்தீ²தி த³ஸ்ஸெந்தோ ‘‘யா பன உத்தரகுருகான’’ந்திஆதி³மாஹ.
14. Yattha niyatāniyatavomissā pavatti atthi, tattheva niyatadhammā hontīti uttarakurūsu tadabhāvā niyato nāma natthīti dassento ‘‘yā pana uttarakurukāna’’ntiādimāha.
16. தேரஸஸு ஸீஸேஸு பலிபோ³த⁴ஸீஸாதீ³னி பவத்தஸீஸஞ்ச பரியாதி³யிதப்³பா³னி, அதி⁴மொக்க²ஸீஸாதீ³னி பரியாத³கானி, பரியாத³கப²லங் கோ³சரஸீஸங். தஞ்ஹி விஸயஜ்ஜ²த்தப²லவிமொக்கோ²தி. பரியாத³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ ச ஆரம்மணங் ஸங்கா²ரஸீஸங் ஸங்கா²ரவிவேகபூ⁴தோ நிரோதோ⁴தி பரியாதி³யிதப்³பா³னங் பரியாத³கப²லாரம்மணானங் ஸஹ விய ஸங்ஸித்³தி⁴த³ஸ்ஸனேன ஸமஸீஸிபா⁴வங் த³ஸ்ஸேதுங் படிஸம்பி⁴தா³யங் (படி॰ ம॰ 1.87) தேரஸ ஸீஸானி வுத்தானி. இத⁴ பன ‘‘அபுப்³ப³ங் அசரிமங் ஆஸவபரியாதா³னஞ்ச ஹோதி ஜீவிதபரியாதா³னஞ்சா’’தி வசனதோ தேஸு கிலேஸபவத்தஸீஸானமேவ வஸேன யோஜனங் கரொந்தோ ‘‘தத்த² கிலேஸஸீஸ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² பவத்தஸீஸம்பி வட்டதோ வுட்ட²ஹந்தோ மக்³கோ³ சுதிதோ உத்³த⁴ங் அப்பவத்திகரணவஸேன யதி³பி பரியாதி³யதி , யாவ பன சுதி, தாவ பவத்திஸப்³பா⁴வதோ ‘‘பவத்தஸீஸங் ஜீவிதிந்த்³ரியங் சுதிசித்தங் பரியாதி³யதீ’’தி ஆஹ. கிலேஸபரியாதா³னேன பன அத்தனோ அனந்தரங் விய நிப்பா²தே³தப்³பா³ பச்சவெக்க²ணவாரா ச கிலேஸபரியாதா³னஸ்ஸேவ வாராதி வத்தப்³ப³தங் அரஹந்தி. ‘‘விமுத்தஸ்மிங் விமுத்தமிதி ஞாணங் ஹோதீ’’தி (ம॰ நி॰ 1.78; ஸங்॰ நி॰ 3.12, 14) வசனதோ ஹி பச்சவெக்க²ணபரிஸமாபனேன கிலேஸபரியாதா³னங் ஸமாபிதங் நாம ஹோதி. தங் பன பரிஸமாபனங் யதி³ சுதிசித்தேன ஹோதி, தேனேவ ஜீவிதபரிஸமாபனஞ்ச ஹோதீதி இமாய வாரசுதிஸமதாய கிலேஸபரியாதா³னஜீவிதபரியாதா³னானங் அபுப்³பா³சரிமதா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வாரஸமதாயா’’தி. ப⁴வங்க³ங் ஓதரித்வா பரினிப்³பா³யதீதி எத்த² பரினிப்³பா³னசித்தமேவ ப⁴வங்கோ³தரணபா⁴வேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ங்.
16. Terasasu sīsesu palibodhasīsādīni pavattasīsañca pariyādiyitabbāni, adhimokkhasīsādīni pariyādakāni, pariyādakaphalaṃ gocarasīsaṃ. Tañhi visayajjhattaphalavimokkhoti. Pariyādakassa maggassa phalassa ca ārammaṇaṃ saṅkhārasīsaṃ saṅkhāravivekabhūto nirodhoti pariyādiyitabbānaṃ pariyādakaphalārammaṇānaṃ saha viya saṃsiddhidassanena samasīsibhāvaṃ dassetuṃ paṭisambhidāyaṃ (paṭi. ma. 1.87) terasa sīsāni vuttāni. Idha pana ‘‘apubbaṃ acarimaṃ āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañcā’’ti vacanato tesu kilesapavattasīsānameva vasena yojanaṃ karonto ‘‘tattha kilesasīsa’’ntiādimāha. Tattha pavattasīsampi vaṭṭato vuṭṭhahanto maggo cutito uddhaṃ appavattikaraṇavasena yadipi pariyādiyati , yāva pana cuti, tāva pavattisabbhāvato ‘‘pavattasīsaṃ jīvitindriyaṃcuticittaṃ pariyādiyatī’’ti āha. Kilesapariyādānena pana attano anantaraṃ viya nipphādetabbā paccavekkhaṇavārā ca kilesapariyādānasseva vārāti vattabbataṃ arahanti. ‘‘Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hotī’’ti (ma. ni. 1.78; saṃ. ni. 3.12, 14) vacanato hi paccavekkhaṇaparisamāpanena kilesapariyādānaṃ samāpitaṃ nāma hoti. Taṃ pana parisamāpanaṃ yadi cuticittena hoti, teneva jīvitaparisamāpanañca hotīti imāya vāracutisamatāya kilesapariyādānajīvitapariyādānānaṃ apubbācarimatā hotīti āha ‘‘vārasamatāyā’’ti. Bhavaṅgaṃ otaritvā parinibbāyatīti ettha parinibbānacittameva bhavaṅgotaraṇabhāvena vuttanti daṭṭhabbaṃ.
17. மஹாபயோகோ³தி மஹாகிரியோ விபத்திகரணமஹாமேகு⁴ட்டா²னாகாரவினாஸோ. திட்டெ²ய்யாதி வினாஸோ நப்பவத்தெய்யாதி அத்தோ².
17. Mahāpayogoti mahākiriyo vipattikaraṇamahāmeghuṭṭhānākāravināso. Tiṭṭheyyāti vināso nappavatteyyāti attho.
18. அரணீயத்தாதி பயிருபாஸிதப்³ப³த்தா.
18. Araṇīyattāti payirupāsitabbattā.
20. யாய கதகிச்சதா ஹோதி, தாய அக்³க³விஜ்ஜாய அதி⁴க³தாய தேவிஜ்ஜதாபா⁴வோ நிப்பரியாயதா, ஸா ச ஆக³மனவஸேன ஸித்³தா⁴ ஸாதிஸயா தேவிஜ்ஜதாதி ஆஹ ‘‘ஆக³மனீயமேவ து⁴ர’’ந்தி.
20. Yāya katakiccatā hoti, tāya aggavijjāya adhigatāya tevijjatābhāvo nippariyāyatā, sā ca āgamanavasena siddhā sātisayā tevijjatāti āha ‘‘āgamanīyameva dhura’’nti.
22. தத்த² சாதி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மங், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணப்பத்தியா ஆதா⁴ரபா⁴வே வா. தத்தே²வ ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதங் பத்தோ நாம ஹோதீதி.
22. Tattha cāti nimittatthe bhummaṃ, sabbaññutaññāṇappattiyā ādhārabhāve vā. Tattheva hi sabbaññutaṃ patto nāma hotīti.
23. அனநுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸூதி ச அனநுஸ்ஸுதேஸு ஸச்சேஸூதி அத்தோ².
23. Ananussutesu dhammesūti ca ananussutesu saccesūti attho.
24. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³கே (ம॰ நி॰ 2.248; 3.312; படி॰ ம॰ 1.209; த⁴॰ ஸ॰ 248) நிரோத⁴ஸமாபத்திஅந்தே அட்ட² விமொக்கே² வத்வா ‘‘யதோ கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² இமே அட்ட² விமொக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹொந்தி. அயங் வுச்சதி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி யதி³பி மஹானிதா³னஸுத்தே வுத்தங், தங் பன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸெட்ட²வஸேன வுத்தந்தி இத⁴ கீடாகி³ரிஸுத்தவஸேன ஸப்³ப³உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸங்க³ஹத்த²ங் ‘‘அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸஹஜாதனாமகாயேன படிலபி⁴த்வா விஹரதீ’’தி ஆஹ. கீடாகி³ரிஸுத்தே ஹி ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ யே தே ஸந்தா விமொக்கா² அதிக்கம்ம ரூபே ஆருப்பா, தே காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹொந்தி. அயங் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி (ம॰ நி॰ 2.182) அரூபஸமாபத்திவஸேன சத்தாரோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா வுத்தா, உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸெட்டோ² ச வுத்தலக்க²ணோபபத்திதோதி. காயஸக்கி²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ.
24. ‘‘Rūpī rūpāni passatī’’tiādike (ma. ni. 2.248; 3.312; paṭi. ma. 1.209; dha. sa. 248) nirodhasamāpattiante aṭṭha vimokkhe vatvā ‘‘yato kho, ānanda, bhikkhu ime aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, ānanda, bhikkhu ubhatobhāgavimutto’’ti yadipi mahānidānasutte vuttaṃ, taṃ pana ubhatobhāgavimuttaseṭṭhavasena vuttanti idha kīṭāgirisuttavasena sabbaubhatobhāgavimuttasaṅgahatthaṃ ‘‘aṭṭha samāpattiyo sahajātanāmakāyena paṭilabhitvā viharatī’’ti āha. Kīṭāgirisutte hi ‘‘idha, bhikkhave, ekacco puggalo ye te santā vimokkhā atikkamma rūpe āruppā, te kāyena phusitvā viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, puggalo ubhatobhāgavimutto’’ti (ma. ni. 2.182) arūpasamāpattivasena cattāro ubhatobhāgavimuttā vuttā, ubhatobhāgavimuttaseṭṭho ca vuttalakkhaṇopapattitoti. Kāyasakkhimhipi eseva nayo.
பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹொந்தீதி ந ஆஸவா பஞ்ஞாய பஸ்ஸந்தி, த³ஸ்ஸனகாரணா பன பரிக்கீ²ணா தி³ஸ்வா பரிக்கீ²ணாதி வுத்தா. த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா ஏவ ஹி த³ஸ்ஸனங் புரிமகிரியா ஹோதீதி. நாமனிஸ்ஸிதகோ ஏஸோதி ஏஸோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ரூபதோ முச்சித்வா நாமங் நிஸ்ஸாய டி²தோ புன ததோ முச்சனதோ ‘‘நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி வத்வா தஸ்ஸ ச ஸாத⁴கங் ஸுத்தங் வத்வா ‘‘காயத்³வயதோ ஸுவிமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி ஆஹாதி அத்தோ². ஸுத்தே ஹி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனலாபி⁴னோ உபஸீவப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ப⁴க³வதா நாமகாயா விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி முனி அக்கா²தோதி.
Paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā hontīti na āsavā paññāya passanti, dassanakāraṇā pana parikkhīṇā disvā parikkhīṇāti vuttā. Dassanāyattaparikkhayattā eva hi dassanaṃ purimakiriyā hotīti. Nāmanissitako esoti eso ubhatobhāgavimutto rūpato muccitvā nāmaṃ nissāya ṭhito puna tato muccanato ‘‘nāmanissitako’’ti vatvā tassa ca sādhakaṃ suttaṃ vatvā ‘‘kāyadvayato suvimuttattā ubhatobhāgavimutto’’ti āhāti attho. Sutte hi ākiñcaññāyatanalābhino upasīvabrāhmaṇassa bhagavatā nāmakāyā vimuttoti ubhatobhāgavimuttoti muni akkhātoti.
பட²மத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ, து³தியத்தே²ரவாதே³ உப⁴தோ பா⁴க³தோ விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி, ததியத்தே²ரவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி அயமேதேஸங் விஸேஸோ. தத்த² விமுத்தோதி கிலேஸேஹி விமுத்தோ, கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²த³னேஹி வா காயத்³வயதோ விமுத்தோதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அரூபாவசரங் பன நாமகாயதோ ச விமுத்தந்தி நீவரணஸங்கா²தனாமகாயதோ விமுத்தந்தி வுத்தங் ஹோதி. தஞ்ஹி நீவரணதூ³ரீபா⁴வேன நாமகாயதோ ரூபதண்ஹாவிக்க²ம்ப⁴னேன ரூபகாயதோ ச விமுத்தத்தா ஏகதே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தங் நாம ஹோதீதி அரஹத்தமக்³க³ஸ்ஸ பாத³கபூ⁴தங் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தனாமலாப⁴ஸ்ஸ காரணங் ப⁴விதுங் யுத்தந்தி அதி⁴ப்பாயோ.
Paṭhamattheravāde dvīhi bhāgehi vimutto ubhatobhāgavimutto, dutiyattheravāde ubhato bhāgato vimuttoti ubhatobhāgavimuttoti, tatiyattheravāde dvīhi bhāgehi dve vāre vimuttoti ayametesaṃ viseso. Tattha vimuttoti kilesehi vimutto, kilesavikkhambhanasamucchedanehi vā kāyadvayato vimuttoti attho daṭṭhabbo. Arūpāvacaraṃ pana nāmakāyato ca vimuttanti nīvaraṇasaṅkhātanāmakāyato vimuttanti vuttaṃ hoti. Tañhi nīvaraṇadūrībhāvena nāmakāyato rūpataṇhāvikkhambhanena rūpakāyato ca vimuttattā ekadesena ubhatobhāgavimuttaṃ nāma hotīti arahattamaggassa pādakabhūtaṃ ubhatobhāgavimuttanāmalābhassa kāraṇaṃ bhavituṃ yuttanti adhippāyo.
25. ஏதேஸு ஹி ஏகோபி அட்ட²விமொக்க²லாபீ⁴ ந ஹோதீதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வஸ்ஸ காரணபூ⁴தங் ரூபகாயதோ விமுத்தங் ஏகம்பி விமொக்க²ங் அனதி⁴க³தோதி அதி⁴ப்பாயோ. அரூபாவசரேஸு ஹி ஏகம்பி அதி⁴க³தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தபா⁴வகாரணபடிலாப⁴தோ அட்ட²விமொக்கே²கதே³ஸேன தேன தங்னாமதா³னே ஸமத்தே²ன ‘‘அட்ட²விமொக்க²லாபீ⁴’’த்வேவ வுச்சதி. தேனாஹ ‘‘அரூபாவசரஜ்ஜா²னேஸு பனா’’திஆதி³.
25. Etesu hi ekopi aṭṭhavimokkhalābhī na hotīti ubhatobhāgavimuttabhāvassa kāraṇabhūtaṃ rūpakāyato vimuttaṃ ekampi vimokkhaṃ anadhigatoti adhippāyo. Arūpāvacaresu hi ekampi adhigato ubhatobhāgavimuttabhāvakāraṇapaṭilābhato aṭṭhavimokkhekadesena tena taṃnāmadāne samatthena ‘‘aṭṭhavimokkhalābhī’’tveva vuccati. Tenāha ‘‘arūpāvacarajjhānesu panā’’tiādi.
26. பு²ட்ட²ந்தங் ஸச்சி²கரோதீதி பு²ட்டா²னங் அந்தோ பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னங் அரூபாவசரஜ்ஜா²னானங் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ. அச்சந்தஸங்யோகே³ செத்த² உபயோக³வசனங் த³ட்ட²ப்³ப³ங். பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²கரோதி ஸச்சி²காதப்³போ³பாயேனாதி வுத்தங் ஹோதி. ‘‘ஏகமந்தங் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸு (தீ³॰ நி॰ 1.165) விய பா⁴வனபுங்ஸகங் வா ஏதங். யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமொக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமொக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ. நிரோத⁴ங் பன ஆரம்மணங் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ங் நிரோத⁴ங் யதா²ஆலோசிதங் நாமகாயேன ஸச்சி²கரோதீதி காயஸக்கீ²தி வுச்சதி, ந து விமுத்தோதி ஏகச்சானங் ஆஸவானங் அபரிக்கீ²ணத்தா.
26. Phuṭṭhantaṃ sacchikarotīti phuṭṭhānaṃ anto phuṭṭhanto, phuṭṭhānaṃ arūpāvacarajjhānānaṃ anantaro kāloti adhippāyo. Accantasaṃyoge cettha upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ. Phuṭṭhānantarakālameva sacchikaroti sacchikātabbopāyenāti vuttaṃ hoti. ‘‘Ekamantaṃ nisīdī’’tiādīsu (dī. ni. 1.165) viya bhāvanapuṃsakaṃ vā etaṃ. Yo hi arūpajjhānena rūpakāyato nāmakāyekadesato ca vikkhambhanavimokkhena vimutto, tena nirodhasaṅkhāto vimokkho ālocito pakāsito viya hoti, na pana kāyena sacchikato. Nirodhaṃ pana ārammaṇaṃ katvā ekaccesu āsavesu khepitesu tena so sacchikato hoti, tasmā so sacchikātabbaṃ nirodhaṃ yathāālocitaṃ nāmakāyena sacchikarotīti kāyasakkhīti vuccati, na tu vimuttoti ekaccānaṃ āsavānaṃ aparikkhīṇattā.
27. தி³ட்ட²த்தா பத்தோதி ஏதேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ஸ்ஸ பத்ததங் தீ³பேதி. ‘‘தி³ட்ட²ந்தங் பத்தோ’’தி வா பாடோ², த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரங் பத்தோதி வுத்தங் ஹோதி. பட²மப²லதோ பட்டா²ய ஹி யாவ அக்³க³மக்³கா³ தி³ட்டி²ப்பத்தோதி.
27. Diṭṭhattā pattoti etena catusaccadassanasaṅkhātāya diṭṭhiyā nirodhassa pattataṃ dīpeti. ‘‘Diṭṭhantaṃ patto’’ti vā pāṭho, dassanasaṅkhātassa sotāpattimaggañāṇassa anantaraṃ pattoti vuttaṃ hoti. Paṭhamaphalato paṭṭhāya hi yāva aggamaggā diṭṭhippattoti.
28. இமங் பன நயங் ‘‘நோ’’தி படிக்கி²பித்வாதி எத்த² தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தபா⁴வப்பத்தானங் பஞ்ஞானானத்தங் வுத்தங், ந பன யேன விஸேஸேன ஸோ விஸேஸோ பத்தோ, ஸோ வுத்தோதி இமங் தோ³ஸங் தி³ஸ்வா படிக்கே²போ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஆக³மட்ட²கதா²ஸூதி ச வசனேன ஆக³மனீயனானத்தஸன்னிட்டா²னமேவ தி²ரங் கரோதீதி வேதி³தப்³ப³ங். ஸத்³த³ஹந்தோ விமுத்தோதி ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸபி ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வங் த³ஸ்ஸேதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ².
28. Imaṃ pana nayaṃ ‘‘no’’ti paṭikkhipitvāti ettha diṭṭhippattasaddhāvimuttabhāvappattānaṃ paññānānattaṃ vuttaṃ, na pana yena visesena so viseso patto, so vuttoti imaṃ dosaṃ disvā paṭikkhepo katoti daṭṭhabbo. Āgamaṭṭhakathāsūti ca vacanena āgamanīyanānattasanniṭṭhānameva thiraṃ karotīti veditabbaṃ. Saddahanto vimuttoti etena sabbathā avimuttassapi saddhāmattena vimuttabhāvaṃ dasseti. Saddhāvimuttoti vā saddhāya adhimuttoti attho.
29. பஞ்ஞங் வாஹேதீதி பஞ்ஞங் ஸாதிஸயங் பவத்தேதீதி அத்தோ². பஞ்ஞா இமங் புக்³க³லங் வஹதீதி நிப்³பா³னாபி⁴முக²ங் க³மேதீதி அத்தோ².
29. Paññaṃ vāhetīti paññaṃ sātisayaṃ pavattetīti attho. Paññā imaṃ puggalaṃ vahatīti nibbānābhimukhaṃ gametīti attho.
31. ஏவங் மக்³க³க்க²ணேபீதி அயங் அபி-ஸத்³தோ³ கஸ்மா வுத்தோ, நனு அரியேன அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³ன ஸமன்னாக³தோ மக்³க³க்க²ணே ஏவ ஹோதீதி ததா³ ஏவ ஸோதாபன்னோ நாமாதி ஆபன்னந்தி? நாபன்னங் . மக்³கே³ன ஹி அத்தனா ஸதி³ஸஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ வா ஸத்தங்கி³கஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ ஸோதோதி நாமங் தி³ன்னந்தி தேனபி ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஸோதாபன்னபா⁴வதோ, ஸோதேன வா மக்³கே³ன பவத்தேதுங் அபரிஹீனேன ப²லட்டோ²பி ஸமன்னாக³தோ ஏவ நாம, ந ச தேன பட²மமக்³க³க்க²ணே விய ஸோதோ ஸமாபஜ்ஜியமானோ, தஸ்மா ஸமாபன்னஸோதத்தா பட²மப²லதோ பட்டா²ய ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்துங் யுத்தோ. வுத்தஞ்ஹி ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, மயி அவேச்சப்பஸன்னா, ஸப்³பே³ தே ஸோதாபன்னா. தேஸங் ஸோதாபன்னானங் பஞ்சன்னங் இத⁴ நிட்டா², பஞ்சன்னங் இத⁴ விஹாய நிட்டா²’’தி (அ॰ நி॰ 10.64). தத்த² து³தியப²லட்டா²தீ³னங் விஸுங் நாமங் அத்தீ²தி பட²மப²லட்டோ² ஏவ இதரேஹி விஸேஸியமானோ ‘‘ஸோதாபன்னோ’’தி வத்துங் யுத்தோதி ஸோ ஏவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோ. படிலத்³த⁴மக்³கே³ன பு³ஜ்ஜ²தீதி ஏதேன படிலத்³த⁴மக்³க³ஸ்ஸ சதுஸச்சபச்சவெக்க²ணாதீ³னங் உபனிஸ்ஸயபா⁴வங் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்போ³தி⁴ பரங் அயனங் நிஸ்ஸயோ ஏதஸ்ஸாதி ஹி ஸம்போ³தி⁴பராயணோதி. து³தியேனத்தே²ன ஸம்போ³தி⁴ பரங் அயனங் க³தி ஏதஸ்ஸாதி ஸம்போ³தி⁴பராயணோ.
31. Evaṃmaggakkhaṇepīti ayaṃ api-saddo kasmā vutto, nanu ariyena aṭṭhaṅgikena maggena samannāgato maggakkhaṇe eva hotīti tadā eva sotāpanno nāmāti āpannanti? Nāpannaṃ . Maggena hi attanā sadisassa aṭṭhaṅgikassa vā sattaṅgikassa vā phalassa sototi nāmaṃ dinnanti tenapi samannāgatassa sotāpannabhāvato, sotena vā maggena pavattetuṃ aparihīnena phalaṭṭhopi samannāgato eva nāma, na ca tena paṭhamamaggakkhaṇe viya soto samāpajjiyamāno, tasmā samāpannasotattā paṭhamaphalato paṭṭhāya ‘‘sotāpanno’’ti vattuṃ yutto. Vuttañhi ‘‘ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā’’ti (a. ni. 10.64). Tattha dutiyaphalaṭṭhādīnaṃ visuṃ nāmaṃ atthīti paṭhamaphalaṭṭho eva itarehi visesiyamāno ‘‘sotāpanno’’ti vattuṃ yuttoti so eva idhādhippeto. Paṭiladdhamaggena bujjhatīti etena paṭiladdhamaggassa catusaccapaccavekkhaṇādīnaṃ upanissayabhāvaṃ dasseti. Sambodhi paraṃ ayanaṃ nissayo etassāti hi sambodhiparāyaṇoti. Dutiyenatthena sambodhi paraṃ ayanaṃ gati etassāti sambodhiparāyaṇo.
32. கேவலேன குலஸத்³தே³ன மஹாகுலமேவ வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘மஹாபோ⁴க³குலேஸுயேவ நிப்³ப³த்ததீதி அத்தோ²’’தி.
32. Kevalena kulasaddena mahākulameva vuccatīti āha ‘‘mahābhogakulesuyeva nibbattatīti attho’’ti.
33. க²ந்த⁴பீ³ஜங் நாம படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணங். இஹட்ட²கனிஜ்ஜா²னிகவஸேனேவ இமஸ்மிங் டா²னே கதி²தாதி ஸஜ்ஜா²னகோ அஜ்ஜ²த்தஸங்யோஜனஸமுச்சே²தே³ அகதேபி அனாகா³மிஸபா⁴கோ³ அனாவத்தித⁴ம்மோ இத⁴ க³ணனூபகோ³ ந ஹோதி, ஹெட்டா² உபரி ச ஸங்ஸரணகோ காமப⁴வக³தோ ஹீனஜ்ஜா²னகோ இத⁴ க³ணனூபகோ³தி அதி⁴ப்பாயோ.
33. Khandhabījaṃ nāma paṭisandhiviññāṇaṃ. Ihaṭṭhakanijjhānikavaseneva imasmiṃ ṭhāne kathitāti sajjhānako ajjhattasaṃyojanasamucchede akatepi anāgāmisabhāgo anāvattidhammo idha gaṇanūpago na hoti, heṭṭhā upari ca saṃsaraṇako kāmabhavagato hīnajjhānako idha gaṇanūpagoti adhippāyo.
34. யங் வத்தப்³ப³ந்தி ‘‘த்³வீஹி காரணேஹி தனுபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³’’திஆதி³ யங் வத்தப்³ப³ங் ஸியாதி அத்தோ².
34. Yaṃ vattabbanti ‘‘dvīhi kāraṇehi tanubhāvo veditabbo’’tiādi yaṃ vattabbaṃ siyāti attho.
36. உபபன்னங் வா ஸமனந்தராதி உபபன்னங் வா ஏதேன புக்³க³லேன ஹோதி, அத² ஸமனந்தரா அரியமக்³க³ங் ஸஞ்ஜனேதி. அப்பத்தங் வா வேமஜ்ஜ²ங் ஆயுப்பமாணந்தி ஆயுப்பமாணங் தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வேமஜ்ஜ²ங் அப்பத்தங் ஹோதி, எத்த²ந்தரே அரியமக்³க³ங் ஸஞ்ஜனேதீதி அயமெத்த² பாளிஅத்தோ². அட்ட²கதா²யங் பன ‘‘அப்பத்வா பப்³ப³தங் நதீ³’’தி விய ஆயுப்பமாணங் வேமஜ்ஜ²ங் அப்பத்தங் வா ஹுத்வாதி பரஸத்³த³யோகே³ பரதோ பூ⁴தோ ஹுத்வா ஸத்³தோ³ வசனஸேஸபூ⁴தோ பயுத்தோதி வேதி³தப்³போ³.
36. Upapannaṃ vā samanantarāti upapannaṃ vā etena puggalena hoti, atha samanantarā ariyamaggaṃ sañjaneti. Appattaṃ vā vemajjhaṃ āyuppamāṇanti āyuppamāṇaṃ tassa puggalassa vemajjhaṃ appattaṃ hoti, etthantare ariyamaggaṃ sañjanetīti ayamettha pāḷiattho. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘appatvā pabbataṃ nadī’’ti viya āyuppamāṇaṃ vemajjhaṃ appattaṃ vā hutvāti parasaddayoge parato bhūto hutvā saddo vacanasesabhūto payuttoti veditabbo.
37. உபஹச்சாதி ஏதஸ்ஸ உபக³ந்த்வாதி அத்தோ², தேன வேமஜ்ஜா²திக்கமோ காலகிரியோபக³மனஞ்ச ஸங்க³ஹிதங் ஹோதி. தேன வுத்தங் ‘‘அதிக்கமித்வா வேமஜ்ஜ²’’ந்திஆதி³.
37. Upahaccāti etassa upagantvāti attho, tena vemajjhātikkamo kālakiriyopagamanañca saṅgahitaṃ hoti. Tena vuttaṃ ‘‘atikkamitvā vemajjha’’ntiādi.
40. உத்³த⁴ங்வாஹிபா⁴வேனாதி உத்³த⁴ங் வஹதீதி உத்³த⁴ங்வாஹீ, தண்ஹாஸோதங் வட்டஸோதங் வா, தஸ்ஸ பா⁴வோ, தேன உத்³த⁴ங்வாஹிபா⁴வேனாதி வுத்தங் ஹோதி. அவிஹேஸு உத்³த⁴ங்ஸோதோ யதி³பி தத்த² பரினிப்³பா³யீ ந ஹோதி, யத்த² வா தத்த² வா க³ந்த்வா பரினிப்³பா³யது, பரினிப்³பா³யினோ பன தஸ்ஸ அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யிதா ச அத்தீ²தி தத்த² த³ஸ அனாகா³மினோ வுத்தா, ஏவங் அதப்பாதீ³ஸுபி. அனுபஹச்சதலாதி அப்பத்ததலா. அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீனங் லஹுஸாலஹுஸக³திகா ஏவ பரித்தவிபுலதிணகட்ட²ஜா²பகபப்படிகாஸதி³ஸதா வேதி³தப்³பா³, ந உப்பஜ்ஜித்வாவ நிப்³பா³யனகாதீ³ஹி அதி⁴மத்ததா விய ஸமுத்³த³ங் பத்வா நிப்³பா³யனகதோ அனதி⁴மத்ததா விய ச அந்தரா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீஹி உத்³த⁴ங்ஸோததோ ச அதி⁴மத்தானதி⁴மத்ததா. தே ஏவ ஹி அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யினோதி. ததோ மஹந்ததரேதி வசனங் திணகட்ட²ஜா²பனஸமத்த²பப்படிகாத³ஸ்ஸனத்த²ங், ந அதி⁴மத்த நாதி⁴மத்தத³ஸ்ஸனத்த²ந்தி.
40. Uddhaṃvāhibhāvenāti uddhaṃ vahatīti uddhaṃvāhī, taṇhāsotaṃ vaṭṭasotaṃ vā, tassa bhāvo, tena uddhaṃvāhibhāvenāti vuttaṃ hoti. Avihesu uddhaṃsoto yadipi tattha parinibbāyī na hoti, yattha vā tattha vā gantvā parinibbāyatu, parinibbāyino pana tassa asaṅkhāraparinibbāyitā sasaṅkhāraparinibbāyitā ca atthīti tattha dasa anāgāmino vuttā, evaṃ atappādīsupi. Anupahaccatalāti appattatalā. Asaṅkhārasasaṅkhāraparinibbāyīnaṃ lahusālahusagatikā eva parittavipulatiṇakaṭṭhajhāpakapappaṭikāsadisatā veditabbā, na uppajjitvāva nibbāyanakādīhi adhimattatā viya samuddaṃ patvā nibbāyanakato anadhimattatā viya ca antarā upahaccaparinibbāyīhi uddhaṃsotato ca adhimattānadhimattatā. Te eva hi asaṅkhārasasaṅkhāraparinibbāyinoti. Tato mahantatareti vacanaṃ tiṇakaṭṭhajhāpanasamatthapappaṭikādassanatthaṃ, na adhimatta nādhimattadassanatthanti.
நோ சஸ்ஸ நோ ச மே ஸியாதி அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³கங் ஹேதுபஞ்சகங் நோ ச அஸ்ஸ, விஞ்ஞாணாதி³கங் இத³ங் ப²லபஞ்சகங் வத்தமானங் நோ ச மே ஸியாதி அத்தோ². தேன அதீதப⁴வஸங்ஸித்³தி⁴தோ து³க்க²ஸமுத³யதோ இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பவத்தித³ஸ்ஸனதோ பச்சயஸமுத³யட்டே²ன க²ந்தா⁴னங் உத³யத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி. ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி யதி³ ஏதரஹி ஹேதுபஞ்சகங் ந ப⁴விஸ்ஸதி, அனாக³தே ப²லபஞ்சகங் ந மே ப⁴விஸ்ஸதீதி அத்தோ². ஏதேன பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன வயத³ஸ்ஸனபடிபத்தி வுத்தா ஹோதி, ஏதரஹி அனாக³தே ச அத்தத்தனியனிவாரணவஸேன ஸுஞ்ஞதாபடிபத்தி வா சதூஹிபி வுத்தா. யத³த்தீ²தி யங் அத்தி². பூ⁴தந்தி ஸஸபா⁴வங் நிப்³ப³த்தங் வா யதா²தி³ட்ட²உத³யப்³ப³யங் யதா²தி³ட்ட²ஸுஞ்ஞதங் வா க²ந்த⁴பஞ்சகங் பரிகப்பிதஇத்தி²புரிஸஸத்தாதி³பா⁴வரஹிதங் நாமரூபமத்தந்தி அத்தோ². விவட்டானுபஸ்ஸனாய விவட்டமானஸோ தங் பூ⁴தங் பஜஹாமீதி உபெக்க²ங் படிலப⁴தி, ஸங்கா²ருபெக்கா²ஞாணேன உபெக்க²கோ ஹோதீதி வுத்தங் ஹோதி.
No cassa no ca me siyāti avijjāsaṅkhārādikaṃ hetupañcakaṃ no ca assa, viññāṇādikaṃ idaṃ phalapañcakaṃ vattamānaṃ no ca me siyāti attho. Tena atītabhavasaṃsiddhito dukkhasamudayato imassa dukkhassa pavattidassanato paccayasamudayaṭṭhena khandhānaṃ udayadassanapaṭipatti vuttā hoti. Na bhavissati, na me bhavissatīti yadi etarahi hetupañcakaṃ na bhavissati, anāgate phalapañcakaṃ na me bhavissatīti attho. Etena paccayanirodhaṭṭhena vayadassanapaṭipatti vuttā hoti, etarahi anāgate ca attattaniyanivāraṇavasena suññatāpaṭipatti vā catūhipi vuttā. Yadatthīti yaṃ atthi. Bhūtanti sasabhāvaṃ nibbattaṃ vā yathādiṭṭhaudayabbayaṃ yathādiṭṭhasuññataṃ vā khandhapañcakaṃ parikappitaitthipurisasattādibhāvarahitaṃ nāmarūpamattanti attho. Vivaṭṭānupassanāya vivaṭṭamānaso taṃ bhūtaṃ pajahāmīti upekkhaṃ paṭilabhati, saṅkhārupekkhāñāṇena upekkhako hotīti vuttaṃ hoti.
ப⁴வே ந ரஜ்ஜதி, ஸம்ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி அவிஸிட்டே² விஸிட்டே² ச ப⁴வே ந ரஜ்ஜதீதி கேசி வத³ந்தி. பச்சுப்பன்னோ பன ப⁴வோ ப⁴வோ, அனாக³தோ ஜாதியா க³ஹணேன க³ஹிதோ ஸம்ப⁴வோதி வேதி³தப்³போ³. அத² வா ப⁴வோதி பூ⁴தமேவ வுச்சதி, ஸம்ப⁴வோ ததா³ஹாரோ, தஸ்மிங் த்³வயே ந ரஜ்ஜதீதி ஸெக்க²படிபத்திங் த³ஸ்ஸேதி . பூ⁴தே ஹி ஸஸம்ப⁴வே ச விராகோ³ ஸெக்க²படிபத்தி. யதா²ஹ ‘‘பூ⁴தமித³ந்தி, ப⁴ந்தே, யதா²பூ⁴தங் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி, பூ⁴தமித³ந்தி யதா²பூ⁴தங் ஸம்மப்பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா பூ⁴தஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரஸம்ப⁴வந்தி யதா²பூ⁴தங்…பே॰… தி³ஸ்வா ததா³ஹாரஸம்ப⁴வஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய…பே॰… படிபன்னோ ஹோதி. ததா³ஹாரனிரோதா⁴ய யங் பூ⁴தங், தங் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி யதா²பூ⁴தங்…பே॰… தி³ஸ்வா நிரோத⁴த⁴ம்மஸ்ஸ நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி. ஏவங் கோ², ப⁴ந்தே, ஸெக்கோ² ஹோதீ’’தி (ஸங்॰ நி॰ 2.31). அது²த்தரீதி அத² ஏவங் அரஜ்ஜமானோ உத்தரி ஸந்தங் பத³ங் நிப்³பா³னங் அனுக்கமேன மக்³க³பஞ்ஞாய ஸம்மா பஸ்ஸதி, தஞ்ச க்²வஸ்ஸ பத³ங் ந ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ங் ஸச்சி²கதங் சதுத்த²மக்³கே³னேவ ஸச்சி²காதப்³ப³ஸ்ஸ தஸ்ஸ தேன அஸச்சி²கதத்தா.
Bhave na rajjati, sambhave na rajjatīti avisiṭṭhe visiṭṭhe ca bhave na rajjatīti keci vadanti. Paccuppanno pana bhavo bhavo, anāgato jātiyā gahaṇena gahito sambhavoti veditabbo. Atha vā bhavoti bhūtameva vuccati, sambhavo tadāhāro, tasmiṃ dvaye na rajjatīti sekkhapaṭipattiṃ dasseti . Bhūte hi sasambhave ca virāgo sekkhapaṭipatti. Yathāha ‘‘bhūtamidanti, bhante, yathābhūtaṃ sammappaññāya passati, bhūtamidanti yathābhūtaṃ sammappaññāya disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Tadāhārasambhavanti yathābhūtaṃ…pe… disvā tadāhārasambhavassa nibbidāya…pe… paṭipanno hoti. Tadāhāranirodhāya yaṃ bhūtaṃ, taṃ nirodhadhammanti yathābhūtaṃ…pe… disvā nirodhadhammassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhante, sekkho hotī’’ti (saṃ. ni. 2.31). Athuttarīti atha evaṃ arajjamāno uttari santaṃ padaṃ nibbānaṃ anukkamena maggapaññāya sammā passati, tañca khvassa padaṃ na sabbena sabbaṃ sacchikataṃ catutthamaggeneva sacchikātabbassa tassa tena asacchikatattā.
ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.
Ekakaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
திபிடக (மூல) • Tipiṭaka (Mūla) / அபி⁴த⁴ம்மபிடக • Abhidhammapiṭaka / புக்³க³லபஞ்ஞத்திபாளி • Puggalapaññattipāḷi / 1. ஏககபுக்³க³லபஞ்ஞத்தி • 1. Ekakapuggalapaññatti
அட்ட²கதா² • Aṭṭhakathā / அபி⁴த⁴ம்மபிடக (அட்ட²கதா²) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / பஞ்சபகரண-அட்ட²கதா² • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / 1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா • 1. Ekakaniddesavaṇṇanā
டீகா • Tīkā / அபி⁴த⁴ம்மபிடக (டீகா) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / பஞ்சபகரண-அனுடீகா • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / 1. ஏககனித்³தே³ஸவண்ணனா • 1. Ekakaniddesavaṇṇanā
