| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಸುತ್ತನಿಪಾತಪಾಳಿ • Suttanipātapāḷi |
೧೨. ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾಸುತ್ತಂ
12. Dvayatānupassanāsuttaṃ
ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ। ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ತದಹುಪೋಸಥೇ ಪನ್ನರಸೇ ಪುಣ್ಣಾಯ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ । ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಅನುವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ –
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti . Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –
‘‘‘ಯೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅರಿಯಾ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ ಸಮ್ಬೋಧಗಾಮಿನೋ, ತೇಸಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅರಿಯಾನಂ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಾನಂ ಸಮ್ಬೋಧಗಾಮೀನಂ ಕಾ ಉಪನಿಸಾ ಸವನಾಯಾ’ತಿ ಇತಿ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ ಅಸ್ಸು, ತೇ ಏವಮಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ – ‘ಯಾವದೇವ ದ್ವಯತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಯಥಾಭೂತಂ ಞಾಣಾಯಾ’ತಿ। ಕಿಞ್ಚ ದ್ವಯತಂ ವದೇಥ?
‘‘‘Ye te, bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodhagāmino, tesaṃ vo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ ariyānaṃ niyyānikānaṃ sambodhagāmīnaṃ kā upanisā savanāyā’ti iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu, te evamassu vacanīyā – ‘yāvadeva dvayatānaṃ dhammānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇāyā’ti. Kiñca dvayataṃ vadetha?
(೧) ‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖಂ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋತಿ ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾ’’ತಿ।
(1) ‘‘Idaṃ dukkhaṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti ayamekānupassanā. Ayaṃ dukkhanirodho, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ। ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೨೯.
729.
‘‘ಯೇ ದುಕ್ಖಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ಅಥೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವಂ।
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
ಯತ್ಥ ಚ ಸಬ್ಬಸೋ ದುಕ್ಖಂ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ।
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati;
ತಞ್ಚ ಮಗ್ಗಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ದುಕ್ಖೂಪಸಮಗಾಮಿನಂ॥
Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ.
೭೩೦.
730.
‘‘ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಹೀನಾ ತೇ, ಅಥೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ।
‘‘Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā;
ಅಭಬ್ಬಾ ತೇ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯ, ತೇ ವೇ ಜಾತಿಜರೂಪಗಾ॥
Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā.
೭೩೧.
731.
‘‘ಯೇ ಚ ದುಕ್ಖಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ಅಥೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವಂ।
‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
ಯತ್ಥ ಚ ಸಬ್ಬಸೋ ದುಕ್ಖಂ, ಅಸೇಸಂ ಉಪರುಜ್ಝತಿ।
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati;
ತಞ್ಚ ಮಗ್ಗಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ದುಕ್ಖೂಪಸಮಗಾಮಿನಂ॥
Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ.
೭೩೨.
732.
‘‘ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಅಥೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಯಾ।
‘‘Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā;
ಭಬ್ಬಾ ತೇ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾಯ, ನ ತೇ ಜಾತಿಜರೂಪಗಾ’’ತಿ॥
Bhabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti.
(೨) ‘‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾ’ತಿ, ಇತಿ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ ಅಸ್ಸು; ‘ಸಿಯಾ’ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ। ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಧಿಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಉಪಧೀನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(2) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upadhipaccayāti, ayamekānupassanā. Upadhīnaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೩೩.
733.
‘‘ಉಪಧಿನಿದಾನಾ ಪಭವನ್ತಿ ದುಕ್ಖಾ, ಯೇ ಕೇಚಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಮನೇಕರೂಪಾ।
‘‘Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā;
ಯೋ ವೇ ಅವಿದ್ವಾ ಉಪಧಿಂ ಕರೋತಿ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ದುಕ್ಖಮುಪೇತಿ ಮನ್ದೋ।
Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
ತಸ್ಮಾ ಪಜಾನಂ ಉಪಧಿಂ ನ ಕಯಿರಾ, ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಜಾತಿಪ್ಪಭವಾನುಪಸ್ಸೀ’’ತಿ॥
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’ti.
(೩) ‘‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾ’ತಿ, ಇತಿ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ ಅಸ್ಸು; ‘ಸಿಯಾ’ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ। ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಅವಿಜ್ಜಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(3) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ avijjāpaccayāti, ayamekānupassanā. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೩೪.
734.
‘‘ಜಾತಿಮರಣಸಂಸಾರಂ , ಯೇ ವಜನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ।
‘‘Jātimaraṇasaṃsāraṃ , ye vajanti punappunaṃ;
ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವಂ, ಅವಿಜ್ಜಾಯೇವ ಸಾ ಗತಿ॥
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, avijjāyeva sā gati.
೭೩೫.
735.
‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ ಹಾಯಂ ಮಹಾಮೋಹೋ, ಯೇನಿದಂ ಸಂಸಿತಂ ಚಿರಂ।
‘‘Avijjā hāyaṃ mahāmoho, yenidaṃ saṃsitaṃ ciraṃ;
ವಿಜ್ಜಾಗತಾ ಚ ಯೇ ಸತ್ತಾ, ನ ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ 1 ಪುನಬ್ಭವ’’ನ್ತಿ॥
Vijjāgatā ca ye sattā, na te gacchanti 2 punabbhava’’nti.
(೪) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(4) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ saṅkhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Saṅkhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೩೬.
736.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ saṅkhārapaccayā;
ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ನಿರೋಧೇನ, ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Saṅkhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
೭೩೭.
737.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ saṅkhārapaccayā;
ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಸಮಥಾ, ಸಞ್ಞಾನಂ ಉಪರೋಧನಾ।
Sabbasaṅkhārasamathā, saññānaṃ uparodhanā;
ಏವಂ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ ಹೋತಿ, ಏತಂ ಞತ್ವಾ ಯಥಾತಥಂ॥
Evaṃ dukkhakkhayo hoti, etaṃ ñatvā yathātathaṃ.
೭೩೮.
738.
‘‘ಸಮ್ಮದ್ದಸಾ ವೇದಗುನೋ, ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿತಾ।
‘‘Sammaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā;
ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಮಾರಸಂಯೋಗಂ, ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ 3 ಪುನಬ್ಭವ’’ನ್ತಿ॥
Abhibhuyya mārasaṃyogaṃ, na gacchanti 4 punabbhava’’nti.
(೫) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(5) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ viññāṇapaccayāti, ayamekānupassanā. Viññāṇassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೩೯.
739.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ viññāṇapaccayā;
ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ನಿರೋಧೇನ, ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Viññāṇassa nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
೭೪೦.
740.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಂ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ viññāṇapaccayā;
ವಿಞ್ಞಾಣೂಪಸಮಾ ಭಿಕ್ಖು, ನಿಚ್ಛಾತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ॥
Viññāṇūpasamā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
(೬) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಫಸ್ಸಸ್ಸ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(6) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ phassapaccayāti, ayamekānupassanā. Phassassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೪೧.
741.
‘‘ತೇಸಂ ಫಸ್ಸಪರೇತಾನಂ, ಭವಸೋತಾನುಸಾರಿನಂ।
‘‘Tesaṃ phassaparetānaṃ, bhavasotānusārinaṃ;
ಕುಮ್ಮಗ್ಗಪಟಿಪನ್ನಾನಂ, ಆರಾ ಸಂಯೋಜನಕ್ಖಯೋ॥
Kummaggapaṭipannānaṃ, ārā saṃyojanakkhayo.
೭೪೨.
742.
ತೇ ವೇ ಫಸ್ಸಾಭಿಸಮಯಾ, ನಿಚ್ಛಾತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ॥
Te ve phassābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
(೭) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ವೇದನಾನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(7) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ vedanāpaccayāti, ayamekānupassanā. Vedanānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೪೩.
743.
‘‘ಸುಖಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ದುಕ್ಖಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಸಹ।
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha;
ಅಜ್ಝತ್ತಞ್ಚ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ, ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ವೇದಿತಂ॥
Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ.
೭೪೪.
744.
ವೇದನಾನಂ ಖಯಾ ಭಿಕ್ಖು, ನಿಚ್ಛಾತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ’’ತಿ॥
Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
(೮) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ತಣ್ಹಾಯ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(8) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ taṇhāpaccayāti, ayamekānupassanā. Taṇhāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೪೫.
745.
‘‘ತಣ್ಹಾದುತಿಯೋ ಪುರಿಸೋ, ದೀಘಮದ್ಧಾನ ಸಂಸರಂ।
‘‘Taṇhādutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ;
ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವಂ, ಸಂಸಾರಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ॥
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.
೭೪೬.
746.
ವೀತತಣ್ಹೋ ಅನಾದಾನೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿ॥
Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(೯) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಉಪಾದಾನಾನಂ 13 ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(9) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upādānapaccayāti, ayamekānupassanā. Upādānānaṃ 14 tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೪೭.
747.
‘‘ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭೂತೋ ದುಕ್ಖಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ।
‘‘Upādānapaccayā bhavo, bhūto dukkhaṃ nigacchati;
ಜಾತಸ್ಸ ಮರಣಂ ಹೋತಿ, ಏಸೋ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Jātassa maraṇaṃ hoti, eso dukkhassa sambhavo.
೭೪೮.
748.
‘‘ತಸ್ಮಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾ, ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ ಪಣ್ಡಿತಾ।
‘‘Tasmā upādānakkhayā, sammadaññāya paṇḍitā;
ಜಾತಿಕ್ಖಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ, ನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪುನಬ್ಭವ’’ನ್ತಿ॥
Jātikkhayaṃ abhiññāya, na gacchanti punabbhava’’nti.
(೧೦) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಆರಮ್ಭಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಆರಮ್ಭಾನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(10) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ ārambhapaccayāti, ayamekānupassanā. Ārambhānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೪೯.
749.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಆರಮ್ಭಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ ārambhapaccayā;
ಆರಮ್ಭಾನಂ ನಿರೋಧೇನ, ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Ārambhānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
೭೫೦.
750.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಂ ಆರಮ್ಭಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ ārambhapaccayā;
ಸಬ್ಬಾರಮ್ಭಂ ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ, ಅನಾರಮ್ಭೇ ವಿಮುತ್ತಿನೋ॥
Sabbārambhaṃ paṭinissajja, anārambhe vimuttino.
೭೫೧.
751.
‘‘ಉಚ್ಛಿನ್ನಭವತಣ್ಹಸ್ಸ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ।
‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno;
ವಿಕ್ಖೀಣೋ 15 ಜಾತಿಸಂಸಾರೋ, ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಪುನಬ್ಭವೋ’’ತಿ॥
Vikkhīṇo 16 jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
(೧೧) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಆಹಾರಾನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(11) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Āhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೫೨.
752.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ āhārapaccayā;
ಆಹಾರಾನಂ ನಿರೋಧೇನ, ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Āhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
೭೫೩.
753.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಂ ಆಹಾರಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ āhārapaccayā;
ಸಬ್ಬಾಹಾರಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸಬ್ಬಾಹಾರಮನಿಸ್ಸಿತೋ॥
Sabbāhāraṃ pariññāya, sabbāhāramanissito.
೭೫೪.
754.
‘‘ಆರೋಗ್ಯಂ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ, ಆಸವಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ।
‘‘Ārogyaṃ sammadaññāya, āsavānaṃ parikkhayā;
ಸಙ್ಖಾಯ ಸೇವೀ ಧಮ್ಮಟ್ಠೋ, ಸಙ್ಖ್ಯಂ 17 ನೋಪೇತಿ ವೇದಗೂ’’ತಿ॥
Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ 18 nopeti vedagū’’ti.
(೧೨) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಇಞ್ಜಿತಪಚ್ಚಯಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಇಞ್ಜಿತಾನಂ ತ್ವೇವ ಅಸೇಸವಿರಾಗನಿರೋಧಾ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(12) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ iñjitapaccayāti, ayamekānupassanā. Iñjitānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೫೫.
755.
‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಕ್ಖಂ ಸಮ್ಭೋತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಇಞ್ಜಿತಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ iñjitapaccayā;
ಇಞ್ಜಿತಾನಂ ನಿರೋಧೇನ, ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋ॥
Iñjitānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
೭೫೬.
756.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖಂ ಇಞ್ಜಿತಪಚ್ಚಯಾ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ iñjitapaccayā;
ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಏಜಂ ವೋಸ್ಸಜ್ಜ, ಸಙ್ಖಾರೇ ಉಪರುನ್ಧಿಯ।
Tasmā hi ejaṃ vossajja, saṅkhāre uparundhiya;
ಅನೇಜೋ ಅನುಪಾದಾನೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿ॥
Anejo anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(೧೩) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ನಿಸ್ಸಿತಸ್ಸ ಚಲಿತಂ ಹೋತೀತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ನ ಚಲತೀತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(13) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Nissitassa calitaṃ hotīti, ayamekānupassanā. Anissito na calatīti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೫೭.
757.
‘‘ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ನ ಚಲತಿ, ನಿಸ್ಸಿತೋ ಚ ಉಪಾದಿಯಂ।
‘‘Anissito na calati, nissito ca upādiyaṃ;
ಇತ್ಥಭಾವಞ್ಞಥಾಭಾವಂ, ಸಂಸಾರಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ॥
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.
೭೫೮.
758.
‘‘ಏತಮಾದೀನವಂ ಞತ್ವಾ, ನಿಸ್ಸಯೇಸು ಮಹಬ್ಭಯಂ।
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, nissayesu mahabbhayaṃ;
ಅನಿಸ್ಸಿತೋ ಅನುಪಾದಾನೋ, ಸತೋ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಬ್ಬಜೇ’’ತಿ॥
Anissito anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(೧೪) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ರೂಪೇಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರೂಪಾ 19 ಸನ್ತತರಾತಿ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಅರೂಪೇಹಿ ನಿರೋಧೋ ಸನ್ತತರೋತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(14) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Rūpehi, bhikkhave, arūpā 20 santatarāti, ayamekānupassanā. Arūpehi nirodho santataroti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೫೯.
759.
ನಿರೋಧಂ ಅಪ್ಪಜಾನನ್ತಾ, ಆಗನ್ತಾರೋ ಪುನಬ್ಭವಂ॥
Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavaṃ.
೭೬೦.
760.
ನಿರೋಧೇ ಯೇ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ತೇ ಜನಾ ಮಚ್ಚುಹಾಯಿನೋ’’ತಿ॥
Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino’’ti.
(೧೫) ‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ…ಪೇ॰… ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮಾರಕಸ್ಸ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಸ್ಸ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಇದಂ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಂ ತದಮರಿಯಾನಂ ಏತಂ ಮುಸಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠಂ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಯಂ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಇದಂ ಮುಸಾತಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಂ, ತದಮರಿಯಾನಂ ಏತಂ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠಂ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ…ಪೇ॰… ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(15) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ saccanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ musāti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā. Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ musāti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ saccanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೬೧.
761.
ನಿವಿಟ್ಠಂ ನಾಮರೂಪಸ್ಮಿಂ, ಇದಂ ಸಚ್ಚನ್ತಿ ಮಞ್ಞತಿ॥
Niviṭṭhaṃ nāmarūpasmiṃ, idaṃ saccanti maññati.
೭೬೨.
762.
‘‘ಯೇನ ಯೇನ ಹಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ತತೋ ತಂ ಹೋತಿ ಅಞ್ಞಥಾ।
‘‘Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā;
ತಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಮುಸಾ ಹೋತಿ, ಮೋಸಧಮ್ಮಞ್ಹಿ ಇತ್ತರಂ॥
Tañhi tassa musā hoti, mosadhammañhi ittaraṃ.
೭೬೩.
763.
‘‘ಅಮೋಸಧಮ್ಮಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತದರಿಯಾ ಸಚ್ಚತೋ ವಿದೂ।
‘‘Amosadhammaṃ nibbānaṃ, tadariyā saccato vidū;
ತೇ ವೇ ಸಚ್ಚಾಭಿಸಮಯಾ, ನಿಚ್ಛಾತಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಾ’’ತಿ॥
Te ve saccābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
(೧೬) ‘‘‘ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಸಮ್ಮಾ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾ’ತಿ, ಇತಿ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಚ್ಛಿತಾರೋ ಅಸ್ಸು; ‘ಸಿಯಾ’ತಿಸ್ಸು ವಚನೀಯಾ। ಕಥಞ್ಚ ಸಿಯಾ? ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ಸಮಾರಕಸ್ಸ ಸಬ್ರಹ್ಮಕಸ್ಸ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಇದಂ ಸುಖನ್ತಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಂ, ತದಮರಿಯಾನಂ ಏತಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠಂ, ಅಯಮೇಕಾನುಪಸ್ಸನಾ । ಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದೇವಕಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಉಪನಿಜ್ಝಾಯಿತಂ ತದಮರಿಯಾನಂ ಏತಂ ಸುಖನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಞ್ಞಾಯ ಸುದಿಟ್ಠಂ, ಅಯಂ ದುತಿಯಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಮಾ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸಿನೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಮತ್ತಸ್ಸ ಆತಾಪಿನೋ ಪಹಿತತ್ತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಫಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಾ, ಸತಿ ವಾ ಉಪಾದಿಸೇಸೇ ಅನಾಗಾಮಿತಾತಿ। ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ। ಇದಂ ವತ್ವಾನ ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –
(16) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ sukhanti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā . Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ dukkhanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ sukhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
೭೬೪.
764.
‘‘ರೂಪಾ ಸದ್ದಾ ರಸಾ ಗನ್ಧಾ, ಫಸ್ಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಚ ಕೇವಲಾ।
‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā;
ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಚ, ಯಾವತತ್ಥೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
Iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvatatthīti vuccati.
೭೬೫.
765.
‘‘ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಏತೇ ವೋ ಸುಖಸಮ್ಮತಾ।
‘‘Sadevakassa lokassa, ete vo sukhasammatā;
ಯತ್ಥ ಚೇತೇ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತಂ ನೇಸಂ ದುಕ್ಖಸಮ್ಮತಂ॥
Yattha cete nirujjhanti, taṃ nesaṃ dukkhasammataṃ.
೭೬೬.
766.
‘‘ಸುಖನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಮರಿಯೇಹಿ, ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸುಪರೋಧನಂ।
‘‘Sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ;
ಪಚ್ಚನೀಕಮಿದಂ ಹೋತಿ, ಸಬ್ಬಲೋಕೇನ ಪಸ್ಸತಂ॥
Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ.
೭೬೭.
767.
‘‘ಯಂ ಪರೇ ಸುಖತೋ ಆಹು, ತದರಿಯಾ ಆಹು ದುಕ್ಖತೋ।
‘‘Yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato;
ಯಂ ಪರೇ ದುಕ್ಖತೋ ಆಹು, ತದರಿಯಾ ಸುಖತೋ ವಿದೂ॥
Yaṃ pare dukkhato āhu, tadariyā sukhato vidū.
೭೬೮.
768.
‘‘ಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದುರಾಜಾನಂ, ಸಮ್ಪಮೂಳ್ಹೇತ್ಥವಿದ್ದಸು 27।
‘‘Passa dhammaṃ durājānaṃ, sampamūḷhetthaviddasu 28;
ನಿವುತಾನಂ ತಮೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ಧಕಾರೋ ಅಪಸ್ಸತಂ॥
Nivutānaṃ tamo hoti, andhakāro apassataṃ.
೭೬೯.
769.
‘‘ಸತಞ್ಚ ವಿವಟಂ ಹೋತಿ, ಆಲೋಕೋ ಪಸ್ಸತಾಮಿವ।
‘‘Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva;
ಸನ್ತಿಕೇ ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ, ಮಗ್ಗಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಕೋವಿದಾ॥
Santike na vijānanti, maggā dhammassa kovidā.
೭೭೦.
770.
‘‘ಭವರಾಗಪರೇತೇಹಿ , ಭವಸೋತಾನುಸಾರಿಭಿ।
‘‘Bhavarāgaparetehi , bhavasotānusāribhi;
ಮಾರಧೇಯ್ಯಾನುಪನ್ನೇಹಿ, ನಾಯಂ ಧಮ್ಮೋ ಸುಸಮ್ಬುಧೋ॥
Māradheyyānupannehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
೭೭೧.
771.
‘‘ಕೋ ನು ಅಞ್ಞತ್ರಮರಿಯೇಹಿ, ಪದಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧುಮರಹತಿ।
‘‘Ko nu aññatramariyehi, padaṃ sambuddhumarahati;
ಯಂ ಪದಂ ಸಮ್ಮದಞ್ಞಾಯ, ಪರಿನಿಬ್ಬನ್ತಿ ಅನಾಸವಾ’’ತಿ॥
Yaṃ padaṃ sammadaññāya, parinibbanti anāsavā’’ti.
ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ। ಅತ್ತಮನಾ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಅಭಿನನ್ದುನ್ತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚ 29 ಪನ ವೇಯ್ಯಾಕರಣಸ್ಮಿಂ ಭಞ್ಞಮಾನೇ ಸಟ್ಠಿಮತ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ವಿಮುಚ್ಚಿಂಸೂತಿ।
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiṃ ca 30 pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.
ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾಸುತ್ತಂ ದ್ವಾದಸಮಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।
Dvayatānupassanāsuttaṃ dvādasamaṃ niṭṭhitaṃ.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಸಚ್ಚಂ ಉಪಧಿ ಅವಿಜ್ಜಾ ಚ, ಸಙ್ಖಾರೇ ವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಚಮಂ।
Saccaṃ upadhi avijjā ca, saṅkhāre viññāṇapañcamaṃ;
ಫಸ್ಸವೇದನಿಯಾ ತಣ್ಹಾ, ಉಪಾದಾನಾರಮ್ಭಆಹಾರಾ।
Phassavedaniyā taṇhā, upādānārambhaāhārā;
ಇಞ್ಜಿತಂ ಚಲಿತಂ ರೂಪಂ, ಸಚ್ಚಂ ದುಕ್ಖೇನ ಸೋಳಸಾತಿ॥
Iñjitaṃ calitaṃ rūpaṃ, saccaṃ dukkhena soḷasāti.
ಮಹಾವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।
Mahāvaggo tatiyo niṭṭhito.
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
Tassuddānaṃ –
ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಚ ಪಧಾನಞ್ಚ, ಸುಭಾಸಿತಞ್ಚ ಸುನ್ದರಿ।
Pabbajjā ca padhānañca, subhāsitañca sundari;
ಮಾಘಸುತ್ತಂ ಸಭಿಯೋ ಚ, ಸೇಲೋ ಸಲ್ಲಞ್ಚ ವುಚ್ಚತಿ॥
Māghasuttaṃ sabhiyo ca, selo sallañca vuccati.
ವಾಸೇಟ್ಠೋ ಚಾಪಿ ಕೋಕಾಲಿ, ನಾಲಕೋ ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾ।
Vāseṭṭho cāpi kokāli, nālako dvayatānupassanā;
ದ್ವಾದಸೇತಾನಿ ಸುತ್ತಾನಿ, ಮಹಾವಗ್ಗೋತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ॥
Dvādasetāni suttāni, mahāvaggoti vuccatīti.
Footnotes:
Related texts:
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ಸುತ್ತಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / ಸುತ್ತನಿಪಾತ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ೧೨. ದ್ವಯತಾನುಪಸ್ಸನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ • 12. Dvayatānupassanāsuttavaṇṇanā
