| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / សុត្តនិបាតបាឡិ • Suttanipātapāḷi |
១២. ទ្វយតានុបស្សនាសុត្តំ
12. Dvayatānupassanāsuttaṃ
ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្ពារាមេ មិគារមាតុបាសាទេ។ តេន ខោ បន សមយេន ភគវា តទហុបោសថេ បន្នរសេ បុណ្ណាយ បុណ្ណមាយ រត្តិយា ភិក្ខុសង្ឃបរិវុតោ អព្ភោកាសេ និសិន្នោ ហោតិ ។ អថ ខោ ភគវា តុណ្ហីភូតំ តុណ្ហីភូតំ ភិក្ខុសង្ឃំ អនុវិលោកេត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ –
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti . Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi –
‘‘‘យេ តេ, ភិក្ខវេ, កុសលា ធម្មា អរិយា និយ្យានិកា សម្ពោធគាមិនោ, តេសំ វោ, ភិក្ខវេ, កុសលានំ ធម្មានំ អរិយានំ និយ្យានិកានំ សម្ពោធគាមីនំ កា ឧបនិសា សវនាយា’តិ ឥតិ ចេ, ភិក្ខវេ, បុច្ឆិតារោ អស្សុ, តេ ឯវមស្សុ វចនីយា – ‘យាវទេវ ទ្វយតានំ ធម្មានំ យថាភូតំ ញាណាយា’តិ។ កិញ្ច ទ្វយតំ វទេថ?
‘‘‘Ye te, bhikkhave, kusalā dhammā ariyā niyyānikā sambodhagāmino, tesaṃ vo, bhikkhave, kusalānaṃ dhammānaṃ ariyānaṃ niyyānikānaṃ sambodhagāmīnaṃ kā upanisā savanāyā’ti iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu, te evamassu vacanīyā – ‘yāvadeva dvayatānaṃ dhammānaṃ yathābhūtaṃ ñāṇāyā’ti. Kiñca dvayataṃ vadetha?
(១) ‘‘ឥទំ ទុក្ខំ, អយំ ទុក្ខសមុទយោតិ អយមេកានុបស្សនា។ អយំ ទុក្ខនិរោធោ, អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា ទ្វយតានុបស្សិនោ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតា’’តិ។
(1) ‘‘Idaṃ dukkhaṃ, ayaṃ dukkhasamudayoti ayamekānupassanā. Ayaṃ dukkhanirodho, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitā’’ti.
ឥទមវោច ភគវា។ ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
៧២៩.
729.
‘‘យេ ទុក្ខំ នប្បជានន្តិ, អថោ ទុក្ខស្ស សម្ភវំ;
‘‘Ye dukkhaṃ nappajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
យត្ថ ច សព្ពសោ ទុក្ខំ, អសេសំ ឧបរុជ្ឈតិ;
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati;
តញ្ច មគ្គំ ន ជានន្តិ, ទុក្ខូបសមគាមិនំ។
Tañca maggaṃ na jānanti, dukkhūpasamagāminaṃ.
៧៣០.
730.
‘‘ចេតោវិមុត្តិហីនា តេ, អថោ បញ្ញាវិមុត្តិយា;
‘‘Cetovimuttihīnā te, atho paññāvimuttiyā;
អភព្ពា តេ អន្តកិរិយាយ, តេ វេ ជាតិជរូបគា។
Abhabbā te antakiriyāya, te ve jātijarūpagā.
៧៣១.
731.
‘‘យេ ច ទុក្ខំ បជានន្តិ, អថោ ទុក្ខស្ស សម្ភវំ;
‘‘Ye ca dukkhaṃ pajānanti, atho dukkhassa sambhavaṃ;
យត្ថ ច សព្ពសោ ទុក្ខំ, អសេសំ ឧបរុជ្ឈតិ;
Yattha ca sabbaso dukkhaṃ, asesaṃ uparujjhati;
តញ្ច មគ្គំ បជានន្តិ, ទុក្ខូបសមគាមិនំ។
Tañca maggaṃ pajānanti, dukkhūpasamagāminaṃ.
៧៣២.
732.
‘‘ចេតោវិមុត្តិសម្បន្នា, អថោ បញ្ញាវិមុត្តិយា;
‘‘Cetovimuttisampannā, atho paññāvimuttiyā;
ភព្ពា តេ អន្តកិរិយាយ, ន តេ ជាតិជរូបគា’’តិ។
Bhabbā te antakiriyāya, na te jātijarūpagā’’ti.
(២) ‘‘‘សិយា អញ្ញេនបិ បរិយាយេន សម្មា ទ្វយតានុបស្សនា’តិ, ឥតិ ចេ, ភិក្ខវេ, បុច្ឆិតារោ អស្សុ; ‘សិយា’តិស្សុ វចនីយា។ កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ ឧបធិបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ ឧបធីនំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(2) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upadhipaccayāti, ayamekānupassanā. Upadhīnaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៣៣.
733.
‘‘ឧបធិនិទានា បភវន្តិ ទុក្ខា, យេ កេចិ លោកស្មិមនេករូបា;
‘‘Upadhinidānā pabhavanti dukkhā, ye keci lokasmimanekarūpā;
យោ វេ អវិទ្វា ឧបធិំ ករោតិ, បុនប្បុនំ ទុក្ខមុបេតិ មន្ទោ;
Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando;
តស្មា បជានំ ឧបធិំ ន កយិរា, ទុក្ខស្ស ជាតិប្បភវានុបស្សី’’តិ។
Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, dukkhassa jātippabhavānupassī’’ti.
(៣) ‘‘‘សិយា អញ្ញេនបិ បរិយាយេន សម្មា ទ្វយតានុបស្សនា’តិ, ឥតិ ចេ, ភិក្ខវេ, បុច្ឆិតារោ អស្សុ; ‘សិយា’តិស្សុ វចនីយា។ កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ អវិជ្ជាបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ អវិជ្ជាយ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(3) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ avijjāpaccayāti, ayamekānupassanā. Avijjāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៣៤.
734.
‘‘ជាតិមរណសំសារំ , យេ វជន្តិ បុនប្បុនំ;
‘‘Jātimaraṇasaṃsāraṃ , ye vajanti punappunaṃ;
ឥត្ថភាវញ្ញថាភាវំ, អវិជ្ជាយេវ សា គតិ។
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, avijjāyeva sā gati.
៧៣៥.
735.
‘‘អវិជ្ជា ហាយំ មហាមោហោ, យេនិទំ សំសិតំ ចិរំ;
‘‘Avijjā hāyaṃ mahāmoho, yenidaṃ saṃsitaṃ ciraṃ;
វិជ្ជាគតា ច យេ សត្តា, ន តេ គច្ឆន្តិ 1 បុនព្ភវ’’ន្តិ។
Vijjāgatā ca ye sattā, na te gacchanti 2 punabbhava’’nti.
(៤) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ សង្ខារបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ សង្ខារានំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(4) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ saṅkhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Saṅkhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៣៦.
736.
‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ, សព្ពំ សង្ខារបច្ចយា;
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ saṅkhārapaccayā;
សង្ខារានំ និរោធេន, នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Saṅkhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
៧៣៧.
737.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, ទុក្ខំ សង្ខារបច្ចយា;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ saṅkhārapaccayā;
សព្ពសង្ខារសមថា, សញ្ញានំ ឧបរោធនា;
Sabbasaṅkhārasamathā, saññānaṃ uparodhanā;
ឯវំ ទុក្ខក្ខយោ ហោតិ, ឯតំ ញត្វា យថាតថំ។
Evaṃ dukkhakkhayo hoti, etaṃ ñatvā yathātathaṃ.
៧៣៨.
738.
‘‘សម្មទ្ទសា វេទគុនោ, សម្មទញ្ញាយ បណ្ឌិតា;
‘‘Sammaddasā vedaguno, sammadaññāya paṇḍitā;
អភិភុយ្យ មារសំយោគំ, ន គច្ឆន្តិ 3 បុនព្ភវ’’ន្តិ។
Abhibhuyya mārasaṃyogaṃ, na gacchanti 4 punabbhava’’nti.
(៥) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ វិញ្ញាណបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ វិញ្ញាណស្ស ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(5) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ viññāṇapaccayāti, ayamekānupassanā. Viññāṇassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៣៩.
739.
‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ, សព្ពំ វិញ្ញាណបច្ចយា;
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ viññāṇapaccayā;
វិញ្ញាណស្ស និរោធេន, នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Viññāṇassa nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
៧៤០.
740.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, ទុក្ខំ វិញ្ញាណបច្ចយា;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ viññāṇapaccayā;
វិញ្ញាណូបសមា ភិក្ខុ, និច្ឆាតោ បរិនិព្ពុតោ’’តិ។
Viññāṇūpasamā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
(៦) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ ផស្សបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ ផស្សស្ស ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(6) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ phassapaccayāti, ayamekānupassanā. Phassassa tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៤១.
741.
‘‘តេសំ ផស្សបរេតានំ, ភវសោតានុសារិនំ;
‘‘Tesaṃ phassaparetānaṃ, bhavasotānusārinaṃ;
កុម្មគ្គបដិបន្នានំ, អារា សំយោជនក្ខយោ។
Kummaggapaṭipannānaṃ, ārā saṃyojanakkhayo.
៧៤២.
742.
តេ វេ ផស្សាភិសមយា, និច្ឆាតា បរិនិព្ពុតា’’តិ។
Te ve phassābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
(៧) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ វេទនាបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ វេទនានំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(7) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ vedanāpaccayāti, ayamekānupassanā. Vedanānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៤៣.
743.
‘‘សុខំ វា យទិ វា ទុក្ខំ, អទុក្ខមសុខំ សហ;
‘‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, adukkhamasukhaṃ saha;
អជ្ឈត្តញ្ច ពហិទ្ធា ច, យំ កិញ្ចិ អត្ថិ វេទិតំ។
Ajjhattañca bahiddhā ca, yaṃ kiñci atthi veditaṃ.
៧៤៤.
744.
វេទនានំ ខយា ភិក្ខុ, និច្ឆាតោ បរិនិព្ពុតោ’’តិ។
Vedanānaṃ khayā bhikkhu, nicchāto parinibbuto’’ti.
(៨) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ តណ្ហាបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ តណ្ហាយ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(8) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ taṇhāpaccayāti, ayamekānupassanā. Taṇhāya tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៤៥.
745.
‘‘តណ្ហាទុតិយោ បុរិសោ, ទីឃមទ្ធាន សំសរំ;
‘‘Taṇhādutiyo puriso, dīghamaddhāna saṃsaraṃ;
ឥត្ថភាវញ្ញថាភាវំ, សំសារំ នាតិវត្តតិ។
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.
៧៤៦.
746.
វីតតណ្ហោ អនាទានោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’តិ។
Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(៩) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ ឧបាទានបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ ឧបាទានានំ 13 ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(9) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ upādānapaccayāti, ayamekānupassanā. Upādānānaṃ 14 tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៤៧.
747.
‘‘ឧបាទានបច្ចយា ភវោ, ភូតោ ទុក្ខំ និគច្ឆតិ;
‘‘Upādānapaccayā bhavo, bhūto dukkhaṃ nigacchati;
ជាតស្ស មរណំ ហោតិ, ឯសោ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Jātassa maraṇaṃ hoti, eso dukkhassa sambhavo.
៧៤៨.
748.
‘‘តស្មា ឧបាទានក្ខយា, សម្មទញ្ញាយ បណ្ឌិតា;
‘‘Tasmā upādānakkhayā, sammadaññāya paṇḍitā;
ជាតិក្ខយំ អភិញ្ញាយ, ន គច្ឆន្តិ បុនព្ភវ’’ន្តិ។
Jātikkhayaṃ abhiññāya, na gacchanti punabbhava’’nti.
(១០) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ អារម្ភបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ អារម្ភានំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(10) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ ārambhapaccayāti, ayamekānupassanā. Ārambhānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៤៩.
749.
‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ, សព្ពំ អារម្ភបច្ចយា;
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ ārambhapaccayā;
អារម្ភានំ និរោធេន, នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Ārambhānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
៧៥០.
750.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, ទុក្ខំ អារម្ភបច្ចយា;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ ārambhapaccayā;
សព្ពារម្ភំ បដិនិស្សជ្ជ, អនារម្ភេ វិមុត្តិនោ។
Sabbārambhaṃ paṭinissajja, anārambhe vimuttino.
៧៥១.
751.
‘‘ឧច្ឆិន្នភវតណ្ហស្ស, សន្តចិត្តស្ស ភិក្ខុនោ;
‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno;
វិក្ខីណោ 15 ជាតិសំសារោ, នត្ថិ តស្ស បុនព្ភវោ’’តិ។
Vikkhīṇo 16 jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti.
(១១) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ អាហារបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ អាហារានំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(11) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ āhārapaccayāti, ayamekānupassanā. Āhārānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៥២.
752.
‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ, សព្ពំ អាហារបច្ចយា;
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ āhārapaccayā;
អាហារានំ និរោធេន, នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Āhārānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
៧៥៣.
753.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, ទុក្ខំ អាហារបច្ចយា;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ āhārapaccayā;
សព្ពាហារំ បរិញ្ញាយ, សព្ពាហារមនិស្សិតោ។
Sabbāhāraṃ pariññāya, sabbāhāramanissito.
៧៥៤.
754.
‘‘អារោគ្យំ សម្មទញ្ញាយ, អាសវានំ បរិក្ខយា;
‘‘Ārogyaṃ sammadaññāya, āsavānaṃ parikkhayā;
សង្ខាយ សេវី ធម្មដ្ឋោ, សង្ខ្យំ 17 នោបេតិ វេទគូ’’តិ។
Saṅkhāya sevī dhammaṭṭho, saṅkhyaṃ 18 nopeti vedagū’’ti.
(១២) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ សព្ពំ ឥញ្ជិតបច្ចយាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ ឥញ្ជិតានំ ត្វេវ អសេសវិរាគនិរោធា នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(12) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti sabbaṃ iñjitapaccayāti, ayamekānupassanā. Iñjitānaṃ tveva asesavirāganirodhā natthi dukkhassa sambhavoti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៥៥.
755.
‘‘យំ កិញ្ចិ ទុក្ខំ សម្ភោតិ, សព្ពំ ឥញ្ជិតបច្ចយា;
‘‘Yaṃ kiñci dukkhaṃ sambhoti, sabbaṃ iñjitapaccayā;
ឥញ្ជិតានំ និរោធេន, នត្ថិ ទុក្ខស្ស សម្ភវោ។
Iñjitānaṃ nirodhena, natthi dukkhassa sambhavo.
៧៥៦.
756.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, ទុក្ខំ ឥញ្ជិតបច្ចយា;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, dukkhaṃ iñjitapaccayā;
តស្មា ហិ ឯជំ វោស្សជ្ជ, សង្ខារេ ឧបរុន្ធិយ;
Tasmā hi ejaṃ vossajja, saṅkhāre uparundhiya;
អនេជោ អនុបាទានោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’តិ។
Anejo anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(១៣) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? និស្សិតស្ស ចលិតំ ហោតីតិ, អយមេកានុបស្សនា។ អនិស្សិតោ ន ចលតីតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(13) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Nissitassa calitaṃ hotīti, ayamekānupassanā. Anissito na calatīti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៥៧.
757.
‘‘អនិស្សិតោ ន ចលតិ, និស្សិតោ ច ឧបាទិយំ;
‘‘Anissito na calati, nissito ca upādiyaṃ;
ឥត្ថភាវញ្ញថាភាវំ, សំសារំ នាតិវត្តតិ។
Itthabhāvaññathābhāvaṃ, saṃsāraṃ nātivattati.
៧៥៨.
758.
‘‘ឯតមាទីនវំ ញត្វា, និស្សយេសុ មហព្ភយំ;
‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, nissayesu mahabbhayaṃ;
អនិស្សិតោ អនុបាទានោ, សតោ ភិក្ខុ បរិព្ពជេ’’តិ។
Anissito anupādāno, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
(១៤) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? រូបេហិ, ភិក្ខវេ, អរូបា 19 សន្តតរាតិ, អយមេកានុបស្សនា។ អរូបេហិ និរោធោ សន្តតរោតិ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(14) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Rūpehi, bhikkhave, arūpā 20 santatarāti, ayamekānupassanā. Arūpehi nirodho santataroti, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៥៩.
759.
និរោធំ អប្បជានន្តា, អាគន្តារោ បុនព្ភវំ។
Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhavaṃ.
៧៦០.
760.
និរោធេ យេ វិមុច្ចន្តិ, តេ ជនា មច្ចុហាយិនោ’’តិ។
Nirodhe ye vimuccanti, te janā maccuhāyino’’ti.
(១៥) ‘‘សិយា អញ្ញេនបិ…បេ.… កថញ្ច សិយា? យំ, ភិក្ខវេ, សទេវកស្ស លោកស្ស សមារកស្ស សព្រហ្មកស្ស សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ឥទំ សច្ចន្តិ ឧបនិជ្ឈាយិតំ តទមរិយានំ ឯតំ មុសាតិ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋំ, អយមេកានុបស្សនា។ យំ , ភិក្ខវេ, សទេវកស្ស…បេ.… សទេវមនុស្សាយ ឥទំ មុសាតិ ឧបនិជ្ឈាយិតំ, តទមរិយានំ ឯតំ សច្ចន្តិ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋំ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា…បេ.… អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(15) ‘‘Siyā aññenapi…pe… kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ saccanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ musāti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā. Yaṃ , bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ musāti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ saccanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā…pe… athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៦១.
761.
និវិដ្ឋំ នាមរូបស្មិំ, ឥទំ សច្ចន្តិ មញ្ញតិ។
Niviṭṭhaṃ nāmarūpasmiṃ, idaṃ saccanti maññati.
៧៦២.
762.
‘‘យេន យេន ហិ មញ្ញន្តិ, តតោ តំ ហោតិ អញ្ញថា;
‘‘Yena yena hi maññanti, tato taṃ hoti aññathā;
តញ្ហិ តស្ស មុសា ហោតិ, មោសធម្មញ្ហិ ឥត្តរំ។
Tañhi tassa musā hoti, mosadhammañhi ittaraṃ.
៧៦៣.
763.
‘‘អមោសធម្មំ និព្ពានំ, តទរិយា សច្ចតោ វិទូ;
‘‘Amosadhammaṃ nibbānaṃ, tadariyā saccato vidū;
តេ វេ សច្ចាភិសមយា, និច្ឆាតា បរិនិព្ពុតា’’តិ។
Te ve saccābhisamayā, nicchātā parinibbutā’’ti.
(១៦) ‘‘‘សិយា អញ្ញេនបិ បរិយាយេន សម្មា ទ្វយតានុបស្សនា’តិ, ឥតិ ចេ, ភិក្ខវេ, បុច្ឆិតារោ អស្សុ; ‘សិយា’តិស្សុ វចនីយា។ កថញ្ច សិយា? យំ, ភិក្ខវេ, សទេវកស្ស លោកស្ស សមារកស្ស សព្រហ្មកស្ស សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ឥទំ សុខន្តិ ឧបនិជ្ឈាយិតំ, តទមរិយានំ ឯតំ ទុក្ខន្តិ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋំ, អយមេកានុបស្សនា ។ យំ, ភិក្ខវេ, សទេវកស្ស…បេ.… សទេវមនុស្សាយ ឥទំ ទុក្ខន្តិ ឧបនិជ្ឈាយិតំ តទមរិយានំ ឯតំ សុខន្តិ យថាភូតំ សម្មប្បញ្ញាយ សុទិដ្ឋំ, អយំ ទុតិយានុបស្សនា។ ឯវំ សម្មា ទ្វយតានុបស្សិនោ ខោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ អប្បមត្តស្ស អាតាបិនោ បហិតត្តស្ស វិហរតោ ទ្វិន្នំ ផលានំ អញ្ញតរំ ផលំ បាដិកង្ខំ – ទិដ្ឋេវ ធម្មេ អញ្ញា, សតិ វា ឧបាទិសេសេ អនាគាមិតាតិ។ ឥទមវោច ភគវា។ ឥទំ វត្វាន សុគតោ អថាបរំ ឯតទវោច សត្ថា –
(16) ‘‘‘Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā’ti, iti ce, bhikkhave, pucchitāro assu; ‘siyā’tissu vacanīyā. Kathañca siyā? Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya idaṃ sukhanti upanijjhāyitaṃ, tadamariyānaṃ etaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayamekānupassanā . Yaṃ, bhikkhave, sadevakassa…pe… sadevamanussāya idaṃ dukkhanti upanijjhāyitaṃ tadamariyānaṃ etaṃ sukhanti yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ, ayaṃ dutiyānupassanā. Evaṃ sammā dvayatānupassino kho, bhikkhave, bhikkhuno appamattassa ātāpino pahitattassa viharato dvinnaṃ phalānaṃ aññataraṃ phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ – diṭṭheva dhamme aññā, sati vā upādisese anāgāmitāti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
៧៦៤.
764.
‘‘រូបា សទ្ទា រសា គន្ធា, ផស្សា ធម្មា ច កេវលា;
‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā;
ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា ច, យាវតត្ថីតិ វុច្ចតិ។
Iṭṭhā kantā manāpā ca, yāvatatthīti vuccati.
៧៦៥.
765.
‘‘សទេវកស្ស លោកស្ស, ឯតេ វោ សុខសម្មតា;
‘‘Sadevakassa lokassa, ete vo sukhasammatā;
យត្ថ ចេតេ និរុជ្ឈន្តិ, តំ នេសំ ទុក្ខសម្មតំ។
Yattha cete nirujjhanti, taṃ nesaṃ dukkhasammataṃ.
៧៦៦.
766.
‘‘សុខន្តិ ទិដ្ឋមរិយេហិ, សក្កាយស្សុបរោធនំ;
‘‘Sukhanti diṭṭhamariyehi, sakkāyassuparodhanaṃ;
បច្ចនីកមិទំ ហោតិ, សព្ពលោកេន បស្សតំ។
Paccanīkamidaṃ hoti, sabbalokena passataṃ.
៧៦៧.
767.
‘‘យំ បរេ សុខតោ អាហុ, តទរិយា អាហុ ទុក្ខតោ;
‘‘Yaṃ pare sukhato āhu, tadariyā āhu dukkhato;
យំ បរេ ទុក្ខតោ អាហុ, តទរិយា សុខតោ វិទូ។
Yaṃ pare dukkhato āhu, tadariyā sukhato vidū.
៧៦៨.
768.
‘‘បស្ស ធម្មំ ទុរាជានំ, សម្បមូឡ្ហេត្ថវិទ្ទសុ 27;
‘‘Passa dhammaṃ durājānaṃ, sampamūḷhetthaviddasu 28;
និវុតានំ តមោ ហោតិ, អន្ធការោ អបស្សតំ។
Nivutānaṃ tamo hoti, andhakāro apassataṃ.
៧៦៩.
769.
‘‘សតញ្ច វិវដំ ហោតិ, អាលោកោ បស្សតាមិវ;
‘‘Satañca vivaṭaṃ hoti, āloko passatāmiva;
សន្តិកេ ន វិជានន្តិ, មគ្គា ធម្មស្ស កោវិទា។
Santike na vijānanti, maggā dhammassa kovidā.
៧៧០.
770.
‘‘ភវរាគបរេតេហិ , ភវសោតានុសារិភិ;
‘‘Bhavarāgaparetehi , bhavasotānusāribhi;
មារធេយ្យានុបន្នេហិ, នាយំ ធម្មោ សុសម្ពុធោ។
Māradheyyānupannehi, nāyaṃ dhammo susambudho.
៧៧១.
771.
‘‘កោ នុ អញ្ញត្រមរិយេហិ, បទំ សម្ពុទ្ធុមរហតិ;
‘‘Ko nu aññatramariyehi, padaṃ sambuddhumarahati;
យំ បទំ សម្មទញ្ញាយ, បរិនិព្ពន្តិ អនាសវា’’តិ។
Yaṃ padaṃ sammadaññāya, parinibbanti anāsavā’’ti.
ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។ ឥមស្មិំ ច 29 បន វេយ្យាករណស្មិំ ភញ្ញមានេ សដ្ឋិមត្តានំ ភិក្ខូនំ អនុបាទាយ អាសវេហិ ចិត្តានិ វិមុច្ចិំសូតិ។
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiṃ ca 30 pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne saṭṭhimattānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti.
ទ្វយតានុបស្សនាសុត្តំ ទ្វាទសមំ និដ្ឋិតំ។
Dvayatānupassanāsuttaṃ dvādasamaṃ niṭṭhitaṃ.
តស្សុទ្ទានំ –
Tassuddānaṃ –
សច្ចំ ឧបធិ អវិជ្ជា ច, សង្ខារេ វិញ្ញាណបញ្ចមំ;
Saccaṃ upadhi avijjā ca, saṅkhāre viññāṇapañcamaṃ;
ផស្សវេទនិយា តណ្ហា, ឧបាទានារម្ភអាហារា;
Phassavedaniyā taṇhā, upādānārambhaāhārā;
ឥញ្ជិតំ ចលិតំ រូបំ, សច្ចំ ទុក្ខេន សោឡសាតិ។
Iñjitaṃ calitaṃ rūpaṃ, saccaṃ dukkhena soḷasāti.
មហាវគ្គោ តតិយោ និដ្ឋិតោ។
Mahāvaggo tatiyo niṭṭhito.
តស្សុទ្ទានំ –
Tassuddānaṃ –
បព្ពជ្ជា ច បធានញ្ច, សុភាសិតញ្ច សុន្ទរិ;
Pabbajjā ca padhānañca, subhāsitañca sundari;
មាឃសុត្តំ សភិយោ ច, សេលោ សល្លញ្ច វុច្ចតិ។
Māghasuttaṃ sabhiyo ca, selo sallañca vuccati.
វាសេដ្ឋោ ចាបិ កោកាលិ, នាលកោ ទ្វយតានុបស្សនា;
Vāseṭṭho cāpi kokāli, nālako dvayatānupassanā;
ទ្វាទសេតានិ សុត្តានិ, មហាវគ្គោតិ វុច្ចតីតិ។
Dvādasetāni suttāni, mahāvaggoti vuccatīti.
Footnotes:
Related texts:
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ខុទ្ទកនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / សុត្តនិបាត-អដ្ឋកថា • Suttanipāta-aṭṭhakathā / ១២. ទ្វយតានុបស្សនាសុត្តវណ្ណនា • 12. Dvayatānupassanāsuttavaṇṇanā
